Neidio i'r prif gynnwy

Canllawiau ar sut i ddiogelu eich hun a pha reolau sydd yn eu lle i ddiogelu pobl yn lefel rhybudd 3.

Cyhoeddwyd gyntaf:
18 Rhagfyr 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cyffredinol

Pa gyfyngiadau sydd mewn grym

Mae cyfyngiadau lefel rhybudd 3 yn golygu’r canlynol:

  • ni chaiff pobl fynd i gartrefi pobl eraill, ac eithrio at ddibenion cyfyngedig iawn
  • mae gorchuddion wyneb yn parhau i fod yn orfodol mewn lleoliadau cyhoeddus o dan do sydd ar agor (yn amodol ar rai eithriadau ac esemptiadau), gan gynnwys ar drafnidiaeth gyhoeddus ac mewn tacsis
  • dylai pobl geisio gweithio gartref os yw’n bosibl
  • dylai pobl barhau i gadw pellter cymdeithasol, gan gynnwys yn yr awyr agored
  • dylai pobl olchi eu dwylo’n rheolaidd a dilyn cyngor arall ar hylendid
  • rhaid i bobl hunanynysu pan fydd gwasanaeth

Beth fydd yn digwydd os na fyddaf yn dilyn y canllawiau hyn?

Mae'r rhan fwyaf o'r hyn a nodir yn y canllawiau hyn yn adlewyrchu gofynion yn y Rheoliadau, sydd yn gyfraith ac felly gall yr heddlu neu swyddogion gorfodi awdurdodau lleol eu gorfodi. Fodd bynnag, hyd yn oed os oes hawl i wneud pethau, rydym yn gofyn ichi feddwl am beth sy’n synhwyrol i’w wneud i ddiogelu eich teulu, eich ffrindiau a’ch cymuned yn hytrach na meddwl am yr hyn a ganiateir yn ôl y gyfraith.

Os byddwch yn torri’r gyfraith, efallai y gofynnir ichi fynd adref neu byddwch yn cael eich danfon adref. Gallech orfod talu hysbysiad cosb benodedig o £60. Bydd hwn yn codi i £120 am yr ail drosedd ac yn parhau i godi os bydd rhagor o achosion. Am droseddau mwy difrifol, mae cosbau'n dechrau ar £500. Neu gellir cymryd camau troseddol yn eich erbyn. Ar ôl eich cael yn euog bydd rhaid ichi dalu dirwy.

Am ba hyd y bydd y mesurau hyn ar waith?

Caiff y mesurau cenedlaethol eu hadolygu’n rheolaidd.

Gweld pobl eraill gartref

A gaiff pobl o aelwyd arall ddod i mewn i fy nhŷ i?

Yn gyffredinol, ni chaiff pobl o aelwyd arall ddod i mewn i’ch tŷ chi oni bai eich bod wedi ffurfio aelwyd estynedig gyda nhw. Mae’n bosibl y bydd amgylchiadau eraill hefyd lle gallai pobl fod angen dod i mewn i’ch tŷ, gan gynnwys sail dosturioldarparu gofal a gweithio yng nghartrefi pobl).

O dan y rheolau, ni chaniateir cwrdd â phobl o aelwyd arall yn gymdeithasol o dan do, oni bai bod yr aelwyd yn rhan o’ch aelwyd estynedig. Y rheswm dros hyn yw ei fod yn cynyddu’n sylweddol y risg o ledaenu’r feirws.

Caiff hyd at chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd (heb gynnwys plant o dan 11 oed neu ofalwyr sy’n aelodau o’r aelwydydd hynny) gwrdd yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat a mannau awyr agored preifat. Os gwneir hynny, caiff ymwelwyr fynd trwy’r tŷ i gyrraedd yr ardd neu’r man awyr agored ond ni chânt aros yn y tŷ. Ni ddylech ddefnyddio cyfarpar y gegin, cyllyll a ffyrc na dim arall mewn cartref arall. Pan fo eitemau’n cael eu trosglwyddo rhwng aelwydydd, dylech wneud yn siŵr bod yr eitemau’n cael eu glanhau’n iawn a’ch bod chi hefyd yn golchi eich dwylo’n rheolaidd. Os oes modd, dylech hefyd geisio osgoi cyffwrdd â phethau yn y cartref fel switsys golau a handlenni drysau.

Mae hefyd gosb ychwanegol am gymryd rhan mewn partïon tŷ a chosb uwch am drefnu partïon o’r fath.

Gweler y canllawiau ar ymweld â pobl eraill mewn cartrefi preifat i gael rhagor o fanylion.

Beth yw aelwyd estynedig?

Aelwyd estynedig yw cytuniad rhwng dwy aelwyd sy’n eu galluogi nhw i gwrdd â’i gilydd yn eu tai a rhai llefydd eraill. Mae hyn yn creu ‘swigen’ sy’n helpu i ddiogelu pob aelod o’r aelwyd estynedig. Mae hyn yn debyg i’r trefniadau ar gyfer swigod cefnogaeth a welwyd yn ystod y cyfyngiadau symud, ond yn awr mae’r trefniadau’n berthnasol i unrhyw ddwy aelwyd.

A gaf i ffurfio aelwyd estynedig?

Cewch. Gall eich aelwyd ymuno ag un aelwyd arall i ffurfio aelwyd estynedig gyfyngedig. Mae hyn yn golygu y cewch dreulio amser gyda nhw yn eich tŷ chi neu yn eu tŷ nhw. Mae hyn yn cynnwys aros dros nos yn nhai eich gilydd.

Edrychwch ar y canllawiau ar ymweld â phobl mewn cartrefi preifat i weld y rheolau ynghylch pwy gaiff fod mewn aelwyd estynedig, sut mae dewis â phwy y dylech ffurfio aelwyd estynedig a sut mae’n gweithio i bobl sydd â mathau gwahanol o drefniadau byw.

Caiff trydedd aelwyd ymuno ag aelwyd estynedig mewn amgylchiadau cyfyngedig. Caiff yr aelwydydd a ganlyn ymuno â dwy aelwyd arall i ffurfio aelwyd estynedig:

  • aelwyd lle mae un oedolyn yn byw ar ei ben ei hun
  • aelwyd lle mae un oedolyn cyfrifol
  • os ydych yn 16 neu’n 17 mlwydd oed ac yn byw ar eich pen eich hun, neu gydag eraill o’r un oed, heb oedolyn.

I gael rhagor o wybodaeth am aelwydydd estynedig a’r hyn a olygir wrth ddweud un oedolyn cyfrifol, gweler ein canllawiau ar ymweld â phobl mewn cartrefi preifat.

A gaf i ffurfio swigen gymorth?

Roedd swigod cefnogaeth yn cael eu caniatáu i helpu pobl sy’n byw ar eu pen eu hunain neu aelwydydd lle mae un oedolyn cyfrifol, neu blentyn o dan 1 oed i gwrdd yn yr awyr agored gydag un aelwyd arall yn ystod cyfyngiadau lefel rhybudd 4.

Os oeddech mewn swigen gefnogaeth, gallwch barhau â’r un trefniadau fel aelwyd estynedig. Byddwch hefyd yn gallu ymuno â dwy aelwyd arall sydd wedi ffurfio aelwyd estynedig cyhyd â bod eich aelwyd estynedig yn cadw at y rheolau uchod.

I gael rhagor o wybodaeth am aelwydydd estynedig, edrychwch ar ein canllawiau ar ymweld â phobl mewn cartrefi preifat.

A oes unrhyw gyfyngiadau ar bwy y gallaf ffurfio aelwyd estynedig gyda nhw?

Nid oes unrhyw reolau sy'n nodi bod rhaid i'ch aelwyd estynedig fod o fewn unrhyw bellter penodol i'ch cartref. Nid oes unrhyw reolau chwaith sy’n rhwystro creu aelwydydd estynedig gydag aelwydydd y tu allan i Gymru, ac rydym yn cydnabod efallai mai dyna fyddai’r dewis cywir, er enghraifft, ar gyfer pobl sy’n byw yn agos at y ffin, yn enwedig. Fodd bynnag, os byddwch yn ffurfio aelwyd estynedig gyda rhywun y tu allan i Gymru, dylech fod yn ymwybodol o’r rheolau sydd mewn grym yn y wlad arall honno.

Er hynny, rydym yn argymell bod aelwydydd estynedig yn cael eu ffurfio'n lleol lle bo hynny'n bosibl.

A gaf i newid fy aelwyd estynedig?

Rydym yn argymell nad yw pobl yn newid eu haelwydydd estynedig oni bai bod hynny’n hollol angenrheidiol, er mwyn lleihau’r risg o ledaenu’r coronafeirws rhwng aelwydydd.

Fodd bynnag, rydym yn cydnabod y gall perthynas ac amgylchiadau pobl newid dros amser. Caiff y rhai sy’n gymwys ffurfio aelwyd estynedig newydd gyda’r amodau canlynol:

  • bod aelwydydd estynedig presennol yr aelwydydd yn dod i ben
  • nad yw’r aelwydydd yn cymysgu ag unrhyw aelwyd arall (gan gynnwys eich aelwyd estynedig newydd) am 10 diwrnod cyn ffurfio’r aelwyd estynedig newydd.

Os bydd rhywun yn eich aelwyd estynedig flaenorol yn datblygu symptomau neu’n cael prawf positif am y coronafeirws hyd at 48 awr ar ôl i aelodau o’r aelwyd estynedig gwrdd ddiwethaf, os yw swyddog olrhain cysylltiadau yn dweud wrthych am wneud hynny, rhaid i aelodau’r aelwyd estynedig hunanynysu. Ni ddylech ffurfio aelwyd estynedig newydd hyd nes y byddwch wedi cwblhau’ch cyfnod hunanynysu.

I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch ein canllawiau ar ymweld â phobl mewn cartrefi preifat.

A yw’r rheolau’n wahanol os wyf i’n byw mewn Tŷ Amlfeddiannaeth (HMO) neu dŷ â chymorth?

Nac ydynt. Os ydych yn byw o fewn adeilad a rennir (Tŷ Amlfeddiannaeth neu HMO) mae’r un rheolau’n berthnasol; gallwch fod mewn aelwyd estynedig gydag un aelwyd arall y tu allan i’r cartref a rennir. Gweler y canllawiau ar fyw â chymorth i gael rhagor o wybodaeth.

Os ydych chi’n rhannu cyfleusterau fel ystafelloedd ymolchi neu geginau, dylech fod yn ymwybodol o’r risgiau cynyddol a chymryd camau pellach i leihau’r risg – gweler canllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru i gael rhagor o wybodaeth.

Beth os nad oes gen i gartref, neu os wyf yn byw mewn llety anaddas?

Dylai eich awdurdod lleol eich helpu i ddod o hyd i lety brys addas a’ch cefnogi os nad oes gennych gartref neu os ydych yn byw mewn llety anaddas. Mae ganddynt gyllid i gynorthwyo gyda hyn.

Os oes angen cymorth arnoch, dylech gysylltu â’r tîm opsiynau tai yn eich ardal leol. Bydd eu manylion cyswllt ar wefan eich awdurdod lleol.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn ariannu Shelter Cymru i ddarparu cyngor a chymorth tai annibynnol. Mae gwybodaeth, cyngor a chymorth pellach ar gael ar wefan Shelter Cymru.

Nid yw fy mhlentyn yn byw gyda mi ond mae trefniadau rheolaidd ar waith fel y gallwn barhau i gael cysylltiad â’n gilydd – a gaiff y trefniadau hyn barhau?

Cânt – ar gyfer plant nad ydynt yn byw yn yr un cartref â’u rhieni ac sydd â threfniadau yn barod i ymweld a chael cysylltiad yn ddiogel, caiff y trefniadau hyn barhau. Gallai hyn gynnwys plant mewn gofal maeth, cartrefi plant a lleoliadau mabwysiadu.

Cwrdd â phobl y tu allan i’r cartref

 phwy y caf i gwrdd yn yr awyr agored?

Caiff hyd at chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd (heb gynnwys unrhyw ofalwyr neu blant o dan 11 oed o unrhyw un o’r aelwydydd hynny) gwrdd yn yr awyr agored ar unrhyw un adeg. Mae hyn yn cynnwys mannau agored cyhoeddus fel gerddi.

Fodd bynnag, gofynnwn ichi:

  • geisio lleihau nifer y bobl wahanol yr ydych yn eu gweld. Mae’n well gweld yr un bobl yn rheolaidd na gweld llawer o bobl wahanol yn achlysurol
  • cadw pellter cymdeithasol a chynnal hylendid dwylo

Ni chewch gwrdd o dan do â phobl y tu allan i’ch aelwyd estynedig.

Gweler y canllawiau ar adael eich cartref a gweld pobl eraill i gael rhagor o wybodaeth.

A yw’r rheolau ar gwrdd â phobl yn wahanol o dan do ac yn yr awyr agored?

Mae’r rheolau ar bwy y gallwch gwrdd â nhw yn dibynnu ar lle rydych yn cyfarfod. Mae’r rheolau o dan do yn wahanol i’r rheolau yn yr awyr agored oherwydd bod y risg o ledaenu’r feirws yn uwch o dan do nag a ydy yn yr awyr agored.

Caiff hyd at chwech o bobl o chwe aelwyd (heb gynnwys gofalwyr neu blant o dan 11 oed o unrhyw un o’r aelwydydd hynny) gwrdd yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn ardaloedd awyr agored mannau rheoleiddiedig, gerddi preifat a mannau awyr agored preifat. Os oes mwy na chwech o bobl yn eich aelwyd, gallwch gwrdd yn y llefydd hyn o hyd. 

Os ydych yn mynd i fan rheoleiddiedig sydd o dan do, er enghraifft siopau a chamfeydd, dylech fynd ar eich pen eich hun neu gydag aelodau o’ch aelwyd yn unig.

Cewch gwrdd ag aelodau o’ch aelwyd estynedig yn unig o dan do mewn cartrefi preifat.

Beth yw’r rheolau ar gwrdd ag aelodau o fy aelwyd estynedig yn yr awyr agored?

Os byddwch yn cwrdd ag aelodau o’ch aelwyd yn unig, nid yw’r uchafswm o chwech o bobl yn berthnasol. O dan yr amgylchiadau hyn, gallai’r aelwyd gyfan gwrdd yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn mannau awyr agored sy’n gysylltiedig ag adeiladau rheoleiddiedig megis caffis neu dafarnau, hyd yn oed os oes mwy na chwech o bobl yn y grŵp.

Os byddwch yn cwrdd ag aelodau o’ch aelwyd estynedig yn unig yn yr awyr agored, nid yw’r uchafswm o chwech yn berthnasol oni bai eich bod yn cwrdd mewn  mannau awyr agored sy’n gysylltiedig ag adeiladau rheoleiddiedig. O dan yr amgylchiadau hynny, bydd eich aelwyd estynedig yn caei ei chyfrif yn aelwyd ar wahân, a bydd, felly, yn cyfrif tuag at y cyfanswm o chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd a gaiff ymgynnull.

Os byddwch yn cwrdd ag aelwydydd eraill yn ogystal â’ch aelwyd estynedig yn yr awyr agored, bydd angen ichi sicrhau na fydd mwy na chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd yn cwrdd ar yr un pryd.

Er enghraifft, os byddwch yn mynd am dro gydag un person o’ch aelwyd estynedig, ni fyddai mwy na phedwar o bobl o aelwydydd eraill yn gallu ymuno â chi. Nid yw plant o dan 11 oed neu ofalwyr sy’n dod o unrhyw un o’r aelwydydd hynny yn cyfrif at yr uchafsymiau.

A oes rhaid imi bob amser gwrdd â’r un bobl neu a gaf i amrywio â phwy yr wyf yn cwrdd?

Cewch amrywio’r bobl yr ydych yn cwrdd â nhw, cyn belled nad oes mwy na chwech o bobl o fwy na chwe aelwyd (heb gynnwys unrhyw ofalwyr neu blant o dan 11 oed o unrhyw un o’raelwydydd hynny) yn cwrdd ar yr un pryd.

Os ydych am weld pobl wahanol, rydym yn argymell eich bod yn gadael i amser fynd heibio rhwng cwrdd â grwpiau gwahanol o bobl er mwyn sicrhau nad ydych wedi datblygu symptomau’r coronafeirws oddi wrth unrhyw un yn y grŵp cyntaf o bobl y gwnaethoch gwrdd â nhw.

Rydym yn gofyn i bobl ystyried beth yw’r peth mwyaf synhwyrol ichi ei wneud i ddiogelu’ch teulu, eich ffrindiau a’ch cymuned, yn hytrach na dim ond meddwl am yr hyn yr ydych yn cael ei wneud.

A gaf i gwrdd yn fy ngardd â phobl nad ydynt yn byw gyda mi?

Cewch, os byddwch yn aros y tu allan ac nad oes mwy na chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd (heb gynnwys gofalwyr neu blant o dan 11 oed o unrhyw un o’r aelwydydd hynny) yn cwrdd ar yr un pryd. Caiff ymwelwyr fynd trwy’r tŷ i gyrraedd yr ardd ond ni chânt aros yn y tŷ. Dylech osgoi rhannu cyfarpar cegin, cyllyll a ffyrc na dim byd arall mewn cartref arall. Os bydd eitemau’n cael eu hestyn o law i law rhwng aelwydydd, dylech sicrhau bod yr eitemau hynny’n cael eu golchi’n drwyadl a dylech arfer hylendid dwylo da. Os oes modd, dylech hefyd geisio osgoi cyffwrdd â phethau yn y cartref fel switsys golau a handlenni drysau.

A ganiateir mynd am bicnic gyda phobl nad ydynt yn rhan o’m haelwyd neu aelwyd estynedig?

Caniateir hyn os byddwch yn aros yn yr awyr agored, ac nad oes mwy na chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd (heb gynnwys gofalwyr neu blant o dan 11 oed o’r naill aelwyd neu’r llall) yn cyfarfod yr un pryd. Dylech gadw pellter cymdeithasol a dylech osgoi rhannu neu ddefnyddio’r un eitemau â phobl y tu allan i’ch aelwyd, er enghraifft platiau, cwpanau neu becynnau bwyd. Bydd unrhyw eitem sy’n cael ei hestyn o law i law rhwng pobl o aelwydydd gwahanol yn cynyddu’r risg o ledaenu’r feirws.

A gaiff nifer diderfyn o blant o dan 11 oed gwrdd yn yr awyr agored?

Y tu allan i’r cartref, nid yw’r gyfraith yn cyfyngu ar nifer y plant o dan 11 oed sy’n cael ymgynnull. Fodd bynnag, ni chaiff plant o fwy na chwe aelwyd gwrdd.

Nid yw plant ifanc wedi cael eu cynnwys yn ein rheol ar y nifer o bobl a gaiff ymgynnull, oherwydd bod astudiaethau wedi canfod bod plant ifanc yn llai tebygol o drosglwyddo'r feirws i blant eraill neu i oedolion, ac mae'n ymddangos, gan amlaf,  nad yw’r feirws mor ddifrifol mewn plant ag mewn oedolion. Gwnaed hyn er mwyn galluogi rhieni sydd â nifer o blant o dan 11 oed i gyfarfod ag oedolion eraill.

Fodd bynnag, oherwydd bod plant ifanc yn dal i fedru trosglwyddo'r feirws, dylai rhieni plant ifanc barhau i ddefnyddio synnwyr cyffredin, a gofalu'n arbennig fod eu plant yn sicrhau hylendid dwylo da ac yn lleihau cysylltiad agos lle bynnag y bo modd. Hyd yn oed gyda phlant, mae'n fwy diogel cwrdd mewn niferoedd llai, a chwrdd â'r un bobl yn rheolaidd yn hytrach nag amrywiaeth o bobl wahanol.

Mae’r un rheolau ag sy’n berthnasol ioedolion yn berthnasol hefyd i blant 11 oed a throsodd.

Darllenwch y canllawiau ar adael eich cartref a gweld pobl eraill i gael rhagor o fanylion.

A oes unrhyw amgylchiadau lle caniateir i fwy na chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd ymgynnull?

Mae rhai sefyllfaoedd lle mae'n ddigon posibl y bydd angen i bobl ddod at ei gilydd mewn grwpiau o fwy na chwech o hyd at chwe aelwyd ac os felly, byddai'r rheini'n cael eu caniatáu. Ymhlith rhai o’r enghreifftiau y mae manteisio  ar addysg, at ddibenion gwaith, mynd i fan addoli neu gymryd rhan mewn achos llys.

Caniateir hefyd i fwy na chwech o bobl o hyd at chwe  aelwyd ymgynnull er mwyn mynd i weithgareddau sydd wedi’u trefnuseremonïau priodas neu bartneriaethau sifil a derbyniadau, ac angladdau a the angladd.

Yn olaf, os oes mwy na chwe pherson yn eich aelwyd (y bobl rydych chi’n byw gyda nhw) gallwch dal gyfarfod â’ch gilydd yn yr awyr agored ac mewn ardaloedd awyr agored o fangreoedd a reoleiddir.

Brechu a phrofi

Pryd y bydda i’n cael y brechlyn?

Dechreuodd byrddau iechyd Cymru roi’r brechlynnau ar 8 Rhagfyr. Bydd GIG Cymru yn rhoi’r brechlyn i bobl yn nhrefn eu risg glinigol (ar GOV.UK). Pan fyddwch chi’n gymwys i gael y brechlyn (ar Iechyd Cyhoeddus Cymru), byddwch yn cael gwahoddiad i ddod i glinig pwrpasol.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar dudalen y rhaglen frechu rhag y coronafeirws.

A gaf i gwrdd â grŵp o bobl os oes un ohonom neu bob un ohonom wedi cael y brechlyn coronafeirws neu wedi cael prawf negatif diweddar ar gyfer y coronafeirws?

Mae’r rheolau’r un fath ar gyfer pobl sydd wedi cael eu brechlyn neu sydd wedi cael prawf negatif ag ydynt ar gyfer pawb arall. Ni chewch gwrdd o dan do ag unrhyw un nad yw’n byw gyda chi, ac eithrio o dan amgylchiadau cyfyngedig. Ni chaiff mwy na chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd (heb gynnwys gofalwyr na phlant o dan 11 oed o unrhyw un o’r aelwydydd hynny) gwrdd yn yr awyr agored.

A gaf i gwrdd â rhywun os wyf newydd gael prawf ac nad oedd y coronafeirws arna i?

Mae’r rheolau’r un fath i chi ag ydynt ar gyfer pawb arall. Hyd yn oed os nad yw’r coronafeirws arnoch ar hyn o bryd, mae risg y byddwch yn ei ddal oddi wrth bobl eraill ac yna’n ei basio ymlaen i eraill.

Gofal plant, gofal a chymorth

A yw darparwyr gofal plant yn cael gweithio o hyd?

Ydynt. Mae gwasanaethau gofal plant yn dal i fod ar agor, gan gynnwys gofal dydd, gwarchod plant, gofal sesiynol, crèche; darpariaeth gwyliau/y tu allan i'r ysgol, darpariaeth gwaith chwarae wedi'i staffio a darpariaeth Dechrau'n Deg, cyn belled â'i bod yn gyfreithlon i'r safle y maent yn gweithredu ohono fod ar agor. Caiff nanis hefyd barhau i ddarparu gofal plant.

Mae’r Rheoliadau presennol yn caniatáu ymgynnull o dan yr amgylchiadau a ganlyn: 

  • darparu, derbyn neu gael gafael ar ofal neu gymorth gan gynnwys gofal plant
  • cymryd rhan mewn gweithgareddau awyr agored wedi’u trefnu ar gyfer plant 

Mae canllawiau ar gael i helpu lleoliadau gofal plant i sicrhau bod eu gwasanaethau'n ddiogel. Ni ddisgwylir i hyn newid ar unwaith, er y byddwn yn parhau i'w adolygu. Mae canllawiau ar gyfer gweithredu lleoliadau chwarae mynediad agored yn parhau i fod ar waith ac ni fyddant yn newid.

Rwy’n rhannu cyfrifoldeb rhieni am blentyn gyda rhywun nad yw’n byw gyda mi – a gaf i ei weld o hyd?

Os yw cyfrifoldeb rhieni’n cael ei rannu, caiff y trefniadau presennol barhau ac fe ganiateir i’r plentyn symud rhwng aelwydydd (ac aelwydydd estynedig) y rhieni lle bo hynny’n berthnasol.

A yw teulu neu ffrindiau yn cael darparu gofal plant anffurfiol?

Ydyn, ond oni bai eu bod wedi ffurfio aelwyd estynedig, dim ond pan nad oes dulliau eraill ar gael y dylid defnyddio'r math hwn o ofal plant. Ni ddylid gofalu am blant y tu allan i'w cartref os ydynt yn sâl, ac ni ddylai  unrhyw un sy'n sâl ofalu amdanynt. Ni ddylai oedolion sy'n danfon plant i gael gofal fynd i mewn i gartref rhywun arall, ac eithrio’r cartref arall yn eu haelwyd estynedig.

Mae gennyf gyfrifoldebau gofalu ar gyfer rhywun nad yw’n byw gyda mi – a gaf i ymweld â nhw?

Rydych yn cael helpu neu roi gofal i rywun sydd ei angen, fel person hŷn, plentyn neu oedolyn agored i niwed, hyd yn oed os nad ydynt yn rhan o’ch aelwyd neu aelwyd estynedig. Cewch hefyd ymweld â rhywun ar sail dosturiol os oes angen.

Wrth ystyried a oes angen ymweld â rhywun y tu allan i’ch aelwyd neu aelwyd estynedig chi, yn enwedig o dan do, dylech gofio fod gan bob un ohonom gyfrifoldeb i adnabod y risgiau i ni ein hunain, ein teuluoedd, ein ffrindiau a’n cymuned yn sgil y feirws.

Mae angen i bobl farnu drostynt eu hunain beth sy’n rhesymol, yn unol â’r egwyddor gyffredinol honno. Dylech gadw mewn cof mai diben y cyfyngiadau yw atal lledaeniad y feirws, gan gynnwys i’r bobl yr ydym yn gofalu amdanynt.

A gaf i ymweld â pherthynas sy'n byw mewn cartref gofal?

Caniateir ymweliadau arferol â chartrefi gofal o dan do ar gyfer dau ymwelydd dynodedig.

Caniateir ymweliadau dan do hefyd ar gyfer ymwelwyr nad ydynt wedi'u dynodi mewn amgylchiadau eithriadol, gan gynnwys diwedd oes, ond heb fod yn gyfyngedig i hynny.

Gellir parhau i gynnal ymweliadau awyr agored ac ymweliadau mewn podiau ymwelwyr neu fannau caeedig tebyg.

Dylid profi pob ymwelydd cyn ymweliad dan do neu ymweliad mewn pod ymweld neu fan caeedig tebyg, ac mae profion cyflym ar gael i gartrefi gofal i hwyluso hyn.

Y darparwr unigol sy'n penderfynu yn y pen draw a yw ymweliadau â chartrefi gofal yn cael eu cynnal, ac ym mha amgylchiadau.  Ym mhob achos, mae’n rhaid i'r darparwr gwasanaeth sicrhau mesurau priodol o ran diogelwch a chadw pellter cymdeithasol cyn caniatáu ymweliadau. Dylech gysylltu â nhw a chael eu caniatâd i ymweld cyn ichi deithio yno.

Bydd ymweliadau'n cael eu hatal dros dro os bydd achos o COVID-19 yn y cartref.

I gael rhagor o wybodaeth, gweler y canllawiau ar gartrefi gofal.

Beth ydych chi’n ei olygu wrth ‘sail dosturiol’?

Efallai fod gennych resymau tosturiol dros ymweld â rhywun o dan amgylchiadau eithriadol. Er enghraifft, efallai fod y person hwnnw'n dioddef salwch corfforol neu feddyliol, wedi cael profedigaeth, yn teimlo’n ynysig, neu eich bod yn pryderu am ei les yn gyffredinol.

Caniateir ymweliadau â lleoedd fel llety â chymorth, cartrefi plant neu ysbytai mewn amgylchiadau eithriadol, os yw’r lleoliad perthnasol yn caniatáu hynny. Ym mhob achos, mae’n rhaid i'r darparwr gwasanaeth sicrhau mesurau priodol o ran diogelwch a chadw pellter cymdeithasol cyn caniatáu ymweliadau. Dylech gysylltu â nhw cyn ichi deithio yno.

Rwy’n rhiant i blentyn ifanc, pa gymorth a gaf gan deulu a ffrindiau?

Mae hael i ffurfio aelwydydd estynedig eto a bydd rhieni sydd â phlant yn gallu ffurfio aelwyd estynedig gydag un aelwyd arall. Ar gyfer rhieni sydd â phlant o dan 1 oed, mae’r trefniant aelwyd estynedig hwn yn cymryd lle y trefniant swigen gefnogaeth. Bydd aelwyd o’r fath yn gallu ffurfio aelwyd estynedig gyda dim mwy nag un aelwyd arall.

I helpu rhieni plant ifanc, mae ein rheolau hefyd yn caniatáu i drefniadau gofal plant anffurfiol gyda ffrindiau neu deulu y tu allan i’r aelwyd estynedig barhau. Mae'r rheolau hefyd yn caniatáu cyfarfodydd gyda ffrindiau neu deulu os oes angen cymorth a chefnogaeth ychwanegol, ond dim ond os nad oes dulliau rhesymol eraill o ddarparu'r cymorth a’r gefnogaeth.

Er bod y cymorth ychwanegol hwn yn cael ei ganiatáu, rydym yn gofyn i bawb feddwl yn ofalus am y peth mwyaf synhwyrol i'w wneud i ddiogelu eu teulu, eu ffrindiau a'u cymuned, yn hytrach na dim ond meddwl am yr hyn y mae'r gyfraith yn caniatáu iddynt ei wneud. Os oes angen help neu gefnogaeth ychwanegol arnoch gan deulu neu ffrindiau, ceisiwch wneud yn siŵr bod hyn yn cael ei gadw i’r nifer lleiaf posibl o bobl a’r nifer lleiaf posibl o gyfarfodydd.

Ewch i’r tudalennau help a chymorth i rieni i gael gwybodaeth am ffynonellau o gyngor a chymorth i rieni.

Rwy’n berson anabl, neu’n rhiant i berson anabl ac mae gennyf gyfrifoldeb gofalu, a allaf gael gafael ar gymorth a chefnogaeth?

Mae ein rheolau yn caniatáu i bobl anabl gael gafael ar gefnogaeth neu ofal os oes angen. Gall hyn fod yn gefnogaeth ffurfiol drwy ofalwyr neu gefnogaeth anffurfiol gan deuluoedd neu ffrindiau agos.

Hyd yn oed os caniateir cefnogaeth ychwanegol, rydym yn gofyn i bawb feddwl yn ofalus am y peth mwyaf synhwyrol i'w wneud i ddiogelu eu teulu, eu ffrindiau a'u cymuned, yn hytrach na dim ond meddwl am yr hyn y mae'r gyfraith yn caniatáu iddynt ei wneud. Os oes angen cymorth neu gefnogaeth ychwanegol arnoch gan deulu neu ffrindiau, dylech leihau nifer y bobl yr ydych yn ymgysylltu â nhw i gael cefnogaeth, a nifer y cyfarfodydd, cymaint â phosibl, yn enwedig os ydych chi, neu’r person rydych yn darparu cefnogaeth yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol.

 

Hunanynysu

Beth yw dyletswydd i hunanynysu?

Bydd yn ofynnol yn ôl y gyfraith i bobl sydd wedi cael prawf coronafeirws positif, neu sydd wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi'n bositif, hunanynysu am 10 diwrnod pan fydd gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru yn dweud wrthynt am wneud hynny. Daw’r cyfarwyddyd hwn drwy gyfrwng galwad ffôn, neges destun neu e-bost. Gall peidio â gwneud hynny arwain at hysbysiad cosb benodedig neu erlyniad troseddol.

Rydym yn eich cynghori’n gryf i hunanynysu os cewch gyfarwyddyd gan ap COVID-19 y GIG. Fodd bynnag, nid oes dyletswydd gyfreithiol i wneud hynny oherwydd bod yr amddiffyniadau preifatrwydd ac anhysbysrwydd ar yr ap yn golygu nad yw'n casglu unrhyw fanylion personol.

Rydym yn eich cynghori’n gryf hefyd os oes gennych symptomau COVID-19, waeth pa mor ysgafn, y dylech ddilyn y canllawiau cyffredinol ar hunanynysu a threfnu i gael prawf (er nad yw hyn chwaith yn ddyletswydd gyfreithiol).

Beth yn union mae hunanynysu yn ei olygu?

Hunanynysu yw pan ydych yn aros adref ac yn cyfyngu ar bob cyswllt diangen ag eraill y tu allan i'ch cartref. Mae hyn yn cynnwys peidio â mynd i weithio y tu allan i’ch cartref. Diben hyn yw sicrhau nad yw pobl sydd wedi cael prawf COVID-19 positif yn ei basio i’w ffrindiau, eu teulu a'u cymuned ehangach, gan gynnwys eu cydweithwyr yn y gwaith.

Rwyf wedi cael prawf coronafeirws positif. Am ba mor hir y bydd angen imi hunanynysu?

Os ydych wedi cael prawf coronafeirws positif ac yn gwybod pa bryd y dechreuodd eich symptomau, mae angen ichi hunanynysu nes y bydd o leiaf 10 o ddiwrnodau wedi pasio ers diwrnod cyntaf eich symptomau.

Ond os ydych wedi cael prawf coronafeirws positif ac na allwch roi gwybod i’r swyddogion olrhain cysylltiadau pa bryd y dechreuodd eich symptomau, neu os nad oes gennych symptomau, rhaid ichi hunanynysu am 10 diwrnod ar ôl cael y prawf. Darllenwch y canllawiau hunanynysu llawn.

Dydw i ddim wedi cael prawf coronafeirws positif ond mae’r swyddogion olrhain cysylltiadau wedi dweud wrtha i am hunanynysu. Am ba mor hir y bydd angen imi wneud hyn?

Bydd angen ichi hunanynysu am 10 diwrnod.

Os nad ydych yn byw gyda’r person sydd wedi cael prawf coronafeirws positif, mae’r 10 diwrnod yn dechrau o’r tro diwethaf y cawsoch gysylltiad agos â’r person hwnnw. Dylai swyddogion olrhain cysylltiadau roi gwybod ichi beth oedd y dyddiad hwn.

Os ydych yn byw gyda’r person sydd wedi cael prawf positif, mae’r 10 diwrnod yn dechrau ar y diwrnod pan wnaethant roi gwybod am eu symptomau. Neu, os nad oes ganddynt symptomau, mae’r 10 diwrnod yn dechrau o’r amser y cawsant y prawf.

Pan fydd swyddog olrhain cyswllt yn eich ffonio, byddant hefyd yn eich cynghori i archebu prawf PCR cyn gynted â phosibl, ac eto ar ddiwrnod 8. Drwy brofi cysylltiadau asymptomatig, mae'n rhoi cyfleoedd pellach i nodi mwy o achosion cyfeirio a'u cysylltiadau agos na fyddent fel arall yn hysbys i’r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu, ac mae hyn yn helpu i dorri cadwyni trosglwyddo ymhellach.

Nid yw cymryd prawf yn ddewis yn lle hunanynysu. Os yw'r profion yn negatif, bydd angen i chi hunanynysu o hyd am y cyfnod llawn o 10 diwrnod, oherwydd gall gymryd hyd at 10 diwrnod neu fwy i symptomau ddatblygu, neu i'r feirws ymddangos yn eich system.

Os bydd unrhyw un o ganlyniadau'r profion (prawf ar unwaith neu brawf diwrnod 8) yn dod yn ôl yn bositif byddwch yn dechrau cyfnod newydd o 10 diwrnod o hunanynysu o'r diwrnod y gwnaethoch gymryd eich prawf.

Rwyf wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu – a oes unrhyw sefyllfaoedd lle gallaf adael fy nghartref o hyd?

Mae rhai eithriadau prin lle cewch adael eich cartref pan ydych yn hunanynysu:

  • i geisio cyngor meddygol brys, neu ar gais gweithiwr meddygol proffesiynol
  • os oes risg o niwed difrifol ichi, fel i osgoi camdriniaeth ddomestig neu drais rhywiol
  • i ddiwallu rhwymedigaeth gyfreithiol neu i gymryd rhan mewn achos llys, os na ellir gwneud hyn o gartref
  • am resymau tosturiol fel mynd i angladd aelod o’r teulu neu ffrind agos
  • i siopa am hanfodion, ond dim ond os nad oes unrhyw un arall a all wneud hyn ac na allwch gael danfoniad bwyd
  • i symud tŷ, os oes rhaid gwneud hyn gan nad yw bellach yn bosibl ichi aros yn eich cartref presennol
  • i gael gwasanaethau milfeddygol, os na all unrhyw un arall gludo’r anifail i gael y gwasanaethau hynny

Fodd bynnag, er bod gennych hawl i adael eich cartref at y dibenion hyn, dylech feddwl yn ofalus a oes dewis arall ar gael yn lle gwneud hyn.

Os oes rhaid ichi adael eich cartref ac nad oes gennych ddewis arall, yn yr holl achosion uchod, rhaid i chi fod i ffwrdd o’ch cartref am cyn lleied â phosibl o amser a dylech gymryd pob cam posibl i osgoi’r risg o ledaenu’r feirws. Mae hyn yn cynnwys cadw’r pellter mwyaf oddi wrth bobl, osgoi defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus a gwisgo gorchudd wyneb.

Nid yw’r eithriadau hyn yn berthnasol i bobl y mae’n ofynnol iddynt hunanynysu ar ôl cyrraedd Cymru o wlad o dan fesurau ychwanegol. Yn yr achosion hyn, rhaid ichi ddilyn y cyngor a nodir yn y canllawiau hunanynysu ar gyfer teithio i Gymru.

Pa gymorth sydd ar gael i bobl sy’n gorfod hunanynysu?

Gall pobl wneud cais i dderbyn taliad o £500 os ydynt wedi cael prawf coronafeirws positif neu os yw swyddogion Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru neu Ap Covid-19 y GIG wedi gofyn iddynt hunanynysu gan eu bod wedi dod i gysylltiad agos gyda rhywun sydd wedi cael prawf coronafeirws positif neu os yw eu plentyn yn gorfod hunanynysu.

Mae’r taliad ar gael i bobl ar incwm isel nad ydynt yn gallu gweithio gartref ac a fyddai’n colli incwm o ganlyniad i hunanynysu. I fod yn gymwys, mae’n rhaid i bobl fod yn hunanynysu ac yn derbyn Credyd Cynhwysol neu fudd-dal penodedig arall.

Gall pobl hefyd wneud cais i'w hawdurdod lleol am daliad dewisol os nad ydynt yn gallu gweithio gartref a'u bod yn colli incwm ac yn wynebu caledi ariannol. Mae rhieni a gofalwyr plant y gofynnwyd iddynt hunanynysu drwy eu lleoliad addysg hefyd yn gallu gwneud cais

Mae’r cynllun Taliad Hunanynysu wedi bod yn fyw ers 16 Tachwedd. Bydd pobl yn gallu gwneud cais am y taliadau ar wefan eu hawdurdod lleol a bydd y taliadau’n cael eu hôl-ddyddio i 23 Hydref. Gweler tudalen y cynllun cymorth hunanynysu i gael gwybod mwy.

Efallai y bydd pobl sy'n hunanynysu hefyd yn gallu cael cymorth gan fudiadau gwirfoddol yn eu hardal os nad oes ganddynt unrhyw ffrindiau neu deulu a all eu helpu i gael bwyd a hanfodion eraill.

Mae fy mhlentyn wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu. A oes dyletswydd arno i hunanynysu?

Bydd plant 16 ac 17 oed fel arfer yn cael cyfarwyddyd uniongyrchol gan wasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru. Yn yr amgylchiadau hynny bydd y plentyn yn cael ei drin fel oedolyn ac mae’n rhaid iddo hunanynysu yn unol â’r un rheolau.

Gyda phlant iau, rhiant, gwarcheidwad neu oedolyn cyfrifol arall a fydd yn cael gwybod bod angen i blentyn hunanynysu. Yn yr achosion hyn y rhiant, gwarcheidwad neu oedolyn cyfrifol sy'n gyfrifol am sicrhau bod y plentyn yn cydymffurfio â’r gofyniad i hunanynysu. Mewn rhai amgylchiadau, os yw rhiant, gwarcheidwad neu oedolyn cyfrifol yn cael gwybod am blentyn 16 neu 17 oed, bydd angen iddynt gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod y plentyn yn hunanynysu.

Os oes rhaid i blentyn hunanynysu oherwydd ei fod wedi dod i gysylltiad â pherson o’r tu allan i’r cartref sydd wedi cael prawf COVID-19 positif, dim ond y plentyn hwnnw sy’n gorfod cwblhau cyfnod o hunanynysu (nid yr aelwyd gyfan).

A fydd rhaid i'm cyflogwr adael imi hunanynysu?

Bydd. Dylai cyflogwyr alluogi i unrhyw weithiwr sy’n gorfod hunanynysu wneud hynny. Mae'r canllawiau hunanynysu yn rhoi gwybodaeth am y dystiolaeth y gellir ei darparu i'ch cyflogwr yn cadarnhau'r gofyniad i chi hunanynysu.

A gaf i weithio gartref pan wyf yn hunanynysu?

Os ydych chi’n gallu gweithio gartref, rydym yn annog pobl i barhau i wneud hyn os yw’n bosibl, ac os ydynt yn teimlo’n ddigon da i wneud hynny. Dylai eich cyflogwr eich cefnogi i weithio gartref cymaint â phosibl pan ydych yn hunanynysu. Os na allwch weithio gartref, efallai y byddwch yn gymwys i gael taliad hunanynysu neu dâl salwch statudol oherwydd COVID-19 (ar GOV.UK).

Rwyf wedi cael y brechlyn coronafeirws – a oes angen i mi hunanynysu o hyd?

Oes – mae'r rheolau yr un fath i bobl sydd wedi cael y brechlyn ag i bawb arall.

Oes dal angen i mi hunanynysu os ydw i wedi cael prawf ac nad oedd gen i coronafeirws?

Oes – os yw gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru wedi dweud wrthych am hunanynysu, mae’n rhaid ichi wneud hynny am y 10 diwrnod llawn. Os ydych yn dal coronafeirws gan rywun, gall gymryd amser i chi ddatblygu'r feirws, a dyna pam mae hunanynysu yn bwysig.

Oes angen i mi hunanynysu os ydw i wedi cael coronafeirws o'r blaen?

Oes – mae'r rheolau yr un fath i bobl sydd wedi cael coronafeirws o'r blaen ag i bawb arall. Mae'n debyg bod gennych rywfaint o imiwnedd i coronafeirws, ond nid yw'n glir am ba mor hir y bydd yr imiwnedd hwnnw'n para. Felly, efallai eich bod yn dal i gario'r feirws ac mewn perygl o'i drosglwyddo i eraill.

Er ei fod yn brin, mae achosion yn bodoli o bobl yn cael eu hail-heintio â COVID-19. Yn gyffredinol, mai ail-heintio yn golygu bod person wedi cael haint, ac yna yn cael ei heintio eto yn ddiweddarach.

Gweithio

Beth yw'r rheolau ynghylch gweithio gartref?

Rydym yn parhau i annog pobl i weithio gartref os yw hynny’n bosibl. Ond, gall pobl nad ydynt yn gallu gweithio gartref, ond sy'n gallu gweithio'n ddiogel yn eu gweithleoedd, wneud hynny os yw eu gweithle yn dal ar agor.

Ein canllawiau i gyflogwyr  yw na ddylai gweithwyr gael eu rhoi o dan bwysau i ddychwelyd i weithle os nad oes angen busnes clir iddynt wneud hynny. Dylai cyflogwyr sy'n ystyried ei gwneud yn ofynnol i'w staff ddychwelyd i weithleoedd asesu'n gyntaf a oes modd gwneud trefniadau amgen i fodloni’r rhan fwyaf o anghenion y cyflogwr. Dylid trafod hyn gyda staff neu gynrychiolwyr staff.

Beth allaf i ei wneud os wyf yn poeni am y mesurau diogelwch yn fy ngweithle?

Mae'r cyfyngiadau coronafeirws yn gosod rhwymedigaethau ar bobl sy'n gyfrifol am safleoedd lle mae gwaith yn digwydd i gymryd pob cam rhesymol  i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl bod busnesau ac eraill yn deall mor ddifrifol yw’r sefyllfa rydym ni fel cymdeithas yn ei hwynebu, ac y byddant yn cymryd y camau rhesymol sydd eu hangen.

Os oes gennych chi bryderon nad yw rheolau iechyd a diogelwch yn cael eu dilyn yn y gwaith, dylech drafod hyn gyda’ch cyflogwr i ddechrau. Os na allwch ddod o hyd i ddatrysiad, cysylltwch â’ch undeb llafur neu gofynnwch am gyngor gan Acas.

Os ydych chi wedi bod yn gwarchod eich hun os ydych chi’n pryderu bod mwy o berygl ichi ddioddef symptomau difrifol, gallwch lenwi’r asesiad risg gweithlu COVID-19. Dylech drafod y canlyniadau gyda’ch cyflogwr a fydd efallai yn dymuno cymryd camau priodol. Dylech hefyd siarad gyda’ch cynrychiolydd undeb llafur os ydych yn aelod o undeb.

A gaf i wneud gwaith yng nghartref rhywun?

Caiff gwaith yng nghartrefi pobl, er enghraifft gan weithwyr sy’n gwneud gwaith adeiladu, trwsio neu gynnal a chadw, gan diwtoriaid cartref a darparwyr gwasanaethau cysylltiad agos barhau cyn belled â'i fod yn cael ei reoli mewn ffordd ddiogel a bod y gweithiwr ac aelodau'r cartref yn iach ac nad oes ganddynt unrhyw symptomau coronafeirws. Bydd angen cadw pellter corfforol pryd bynnag y gallwch.

Fel busnesau eraill, rhaid i bobl sy'n gweithio yng nghartref rhywun arall gymryd pob cam rhesymol i leihau’r risg o ledaenu’r coronafeirws wrth weithio yng nghartrefi pobl eraill. Gweler y canllawiau ar fesurau rhesymol ac ar weithio yng nghartrefi pobl eraill i gael rhagor o wybodaeth

Argymhellir hefyd na ddylai unrhyw waith gael ei wneud mewn cartref lle mae rhywun yn hunanynysu, heblaw i drwsio nam sy'n peri risg uniongyrchol i ddiogelwch pobl – er enghraifft, gwaith plymio brys neu wneud addasiad i alluogi’r preswylwyr i aros yn eu cartref. Os na ellir osgoi cael gweithwyr i’r tŷ (oherwydd sefyllfa frys neu argyfwng), dylid cymryd pob gofal ychwanegol i gadw’r gweithwyr ac aelodau’r cartref ar wahân yn llwyr. Mewn achosion o’r fath, gall Iechyd Cyhoeddus Cymru roi cyngor i weithwyr ac aelwydydd. Ond ni ddylai unrhyw waith gael ei wneud gan weithiwr sydd â symptomau coronafeirws, waeth pa mor ysgafn ydyn nhw.

A oes rhaid i fy musnes gau o dan y cyfyngiadau newydd?

Rydym wedi cyhoeddi rhestr lawn o fusnesau y mae'n rhaid iddynt gau.

Mae lleihau unrhyw gyfraniad at ledaenu’r feirws yn bwysig, a dyna pam mae angen i rai busnesau gau.

Rwy'n rhedeg busnes sy’n gorfod cau. A oes unrhyw gymorth ar gael?

Mae £150 miliwn arall wedi’i neilltuo i helpu busnesau Cymru i ddelio ag effeithiau parhaus pandemig y coronafeirws.

Bydd y cymorth ychwanegol hwn yn helpu busnesau yn y sectorau lletygarwch, twristiaeth, hamdden a siopau nad ydynt yn hanfodol sy’n talu ardrethi annomestig a bydd yn ychwanegiad at y Gronfa i Fusnesau dan Gyfyngiadau. Mae’n golygu grant ychwanegol o £4,000 i fusnesau cymwys sydd â gwerth ardrethol o lai na £12,000.

Bydd busnesau â gwerth ardrethol o rhwng £12,001 a £500,000 yn cael £5,000.  Rhoddir y grant waeth faint o weithwyr sy’n gweithio i’r busnes gan sicrhau bod micro-fusnesau hefyd yn cael elwa ar y cymorth.   Bydd llawer o fusnesau eisoes wedi cael eu cyfran o’r arian hwn, a gyhoeddwyd ganol mis Mawrth, i’w helpu â’u costau rhedeg tan fis Mai. O ran busnesau eraill, gan gynnwys y rheini yn y sectorau lletygarwch a thwristiaeth, mae’r arian wedi cael ei dalu yn ystod mis Ebrill.

Mae awdurdodau lleol wedi bod yn hanfodol gydol y pandemig i gael yr arian yn gyflym i fusnesau ac maen nhw wedi bod yn gweinyddu’r taliadau hyn.

Mae hyn yn ychwanegol i ddwy rownd y Gronfa Cadernid Economaidd (ERF) – Cronfa Sector Benodol sy’n neilltuo cymorth ariannol i fusnesau twristiaeth, lletygarwch a hamdden ac yn y gadwyn gyflenwi.

Ers dechrau’r pandemig, mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi cymorth gwerth mwy na £2 biliwn i fusnesau ym mhob cwr o Gymru. Mae hynny wedi bod yn hanfodol er mwyn diogelu cwmnïau yn ystod y cyfnod hynod anodd hwn ac mae wedi diogelu 165,000 o swyddi.

Hefyd, mae pecyn rhyddhad ardrethi 100% Llywodraeth Cymru yn canolbwyntio ar y sectorau sydd wedi’u taro galetaf a bydd yn para am 12 mis arall.

Ar ôl etholiad y Senedd, bydd y Llywodraeth Cymru newydd yn ystyried pa gymorth ariannol ychwanegol a all fod ei angen ar fusnesau.

Mae rhagor o wybodaeth am y cyllid, ac am sut i gael gafael arno, ar gael ar wefan Busnes Cymru.

Rwy'n gweithio mewn busnes a fydd yn gorfod cau/y bydd y rheoliadau hyn yn effeithio arno. A fydd cymorth ariannol ar gael i gefnogi fy swydd?

Bydd, dylai busnesau cymwys y mae COVID-19 wedi effeithio arnynt gael manteisio ar y  cymorth sydd ar gael oddi wrth Lywodraeth y DU drwy'r Cynllun Cadw Swyddi (ar GOV.UK a fydd nawr yn parhau tan ddiwedd mis Mawrth 2021.

A oes unrhyw gymorth ar gael i bobl sydd wedi gweld lleihad yn eu hincwm, er enghraifft y bobl ar gontractau dim oriau?

Mae amryw o ddewisiadau cymorth ariannol ar gael os ydych yn cael llai o waith neu ddim gwaith o gwbl oherwydd COVID-19. Gallwch hefyd wneud cais drwy’r Gronfa Cymorth Dewisol a gwneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Pa gymorth sydd ar gael i bobl hunangyflogedig a llawrydd?

Gall pobl hunangyflogedig fod yn gymwys i hawlio cymorth ariannol drwy’r Cynllun Cymorth Incwm i’r Hunangyflogedig (ar GOV.UK).

Mae rhagor o wybodaeth am gymorth i fusnesau i’w gweld ar wefan Busnes Cymru.

Mae fy nghyflogwr wedi cael cyllid oddi wrth Lywodraeth Cymru ond mae’n dileu swyddi yn awr. Beth ddylwn i ei wneud?

Bydd rhaid i unrhyw gyflogwyr sy’n cael arian oddi wrth Lywodraeth Cymru barhau i fodloni’r amodau sy’n berthnasol i’r cyllid hwnnw. Mae'r amodau hyn yn amrywio ac nid ydynt o reidrwydd yn atal cyflogwr rhag diswyddo pobl. Os ydych chi mewn perygl o golli eich swydd, dylech siarad â’ch undeb llafur, neu geisio cyngor pellach gan Acas ynglŷn â’ch hawliau pan fyddwch yn cael eich diswyddo 

A gaf i roi cymorth cysylltiedig â thai mewn llety brys, llety â chymorth neu yng nghartref rhywun?

Cewch ddarparu gwasanaethau digartrefedd, gwasanaethau tai a gwasanaethau cymorth wyneb yn wyneb, ond dylai’r rheini sy’n darparu cymorth sicrhau bod pob mesur rhesymol yn cael ei gymryd i leihau’r risg y bydd y coronafeirws yn lledaenu. Dylai darparwyr gwasanaethau hefyd ystyried a ellir rhoi’r cymorth dros y ffôn neu drwy gynnal galwadau fideo.

A gaf i wneud gwaith gwirfoddol?

Cewch. Os ydych yn chwilio am ragor o gyfleoedd i wirfoddoli’n fwy lleol, gallwch gysylltu â’ch Cyngor Gwirfoddol Sirol lleol.

Cewch hefyd fynd allan i roi gofal neu gymorth i unigolyn agored i niwed, gan gynnwys cymorth brys. Mae hynny’n cynnwys mynd i mofyn bwyd a meddyginiaethau ar eu cyfer, ond mae’n bwysig nad ydych yn eich rhoi eich hun na’r unigolyn yr ydych yn gofalu amdano mewn perygl.

Addysg

A all ysgolion agor?

Gallan, mae pob disgybl yn cael dychwelyd i ddysgu ar safle’r ysgol/coleg.

I gael yr wybodaeth ddiweddaraf am sut mae ysgolion yn gweithredu, gweler ein canllawiau i ysgolion.

A oes angen gorchudd wyneb mewn lleoliadau addysg a gofal plant?

Os nad yw’n bosibl cadw pellter cymdeithasol, dylid gwisgo gorchuddion wyneb ym mhobman yn yr ysgol, gan gynnwys yn yr ystafell ddosbarth. Mae hyn yn cynnwys staff cynradd ac uwchradd, a dysgwyr yn yr ysgolion uwchradd. Yr eithriad i hyn yw amser bwyd tra maent yn bwyta ac yn yfed a phan fyddant y tu allan ac yn gallu cadw pellter cymdeithasol, oni bai bod asesiad risg yr ysgol yn nodi bod angen mesurau ychwanegol, er enghraifft ar yr iard os oes nifer fawr o ddysgwyr mewn ardal cymharol fychan heb wahanu grwpiau cyswllt a phan na ellir cadw pellter cymdeithasol (er enghraifft, wrth aros i fynd i mewn i’r ysgol).

Dylai disgyblion blwyddyn 7 a hŷn hefyd wisgo gorchudd wyneb ar gludiant i'r ysgol.

Dylai ymwelwyr i’r ysgol neu i’r lleoliad wisgo gorchudd wyneb, gan gynnwys rhieni sy’n danfon neu’n casglu dysgwyr.

I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch y canllawiau i ysgolion.

Mewn colegau, dylai staff a dysgwyr wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau lle mae’n anodd cadw pellter cymdeithasol. Dylent wneud hynny hefyd pan fyddant yn symud o amgylch y safle, megis mewn coridorau a mannau cymunol lle nad yw’n hawdd cadw pellter cymdeithasol. Dylai hyn fod yn rhan o asesiad risg y darparwr. 

Dylid gwisgo gorchuddion hefyd ar gludiant penodedig. 

I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch y canllawiau i golegau.

Sut y gall ysgolion ymdopi â disgyblion y mae gofyn iddyn nhw hunanynysu?

Manylir yn y canllawiau cadw dysgwyr yn ddiogel mewn addysg ar y camau y dylai ysgolion eu cymryd i leihau nifer y bobl y gallent ddod i gysylltiad â nhw ac i atal y clefyd rhag cael ei drosglwyddo – yn eu plith y mae cadw pellter cymdeithasol, lleihau cymysgu’n ddiangen, a chynnal mesurau hylendid arwynebau, hylendid dwylo a hylendid anadlol da, yn ogystal â phrofion rheolaidd gwirfoddol ar gyfer dysgwyr hŷn a staff.

Bydd ysgolion sy’n cydweithio’n agos â swyddogion olrhain cysylltiadau dan raglen Profi, Olrhain, Diogelu y GIG yn gweithio drwy’r broses olrhain cysylltiadau i adnabod y disgyblion hynny sydd wedi bod mewn cysylltiad agos ag achos positif ac a ddylai fod yn hunanynysu o’r herwydd. Mae rhagor o ganllawiau ar olrhain cysylltiadau ar gael i ysgolion.

Os oes gofyn i ddisgybl hunanynysu, dylid darparu digon o waith priodol i sicrhau ei fod yn gallu parhau i ddysgu. Dylai ysgolion gadw mewn cysylltiad â disgyblion, gan gynnwys cysylltu â nhw’n unigol fel y bo’n briodol. 

Rwy'n weithiwr allweddol – beth sy'n digwydd os bydd yn rhaid i ysgol fy mhlentyn gau dros dro?

Mae'n ofynnol i ysgolion sy'n cau am fwy na dau ddiwrnod am resymau'n ymwneud â coronafeirws sicrhau bod darpariaeth addysg ar gael ar y safle ar gyfer plant gweithwyr hanfodol o'r trydydd diwrnod ymlaen.

Fodd bynnag, os oes gan ysgol ddiwrnod HMS yna mae'r ysgol ‘ar gau’ i ddysgwyr. Felly, nid yw'r dyddiau hyn yn cyfrif fel diwrnodau y mae’r ysgol ar agor i ddysgwyr – naill ai o bell neu wyneb yn wyneb.

Mae gan fy mhlentyn anghenion dysgu ychwanegol – a oes cefnogaeth iddo os oes rhaid i'w ysgol gau dros dro?

Mae'n ofynnol i ysgolion sy'n cau am fwy na dau ddiwrnod am resymau'n ymwneud â coronafeirws sicrhau bod darpariaeth addysg ar gael ar y safle ar gyfer plant sy'n agored i niwed o'r trydydd diwrnod ymlaen. 

Fodd bynnag, os oes gan ysgol ddiwrnod HMS yna mae'r ysgol ‘ar gau’ i ddysgwyr. Felly, nid yw'r dyddiau hyn yn cyfrif fel diwrnodau y mae’r ysgol ar agor i ddysgwyr – naill ai o bell neu wyneb yn wyneb.

A gaf i deithio yn ôl i brifysgol yng Nghymru?

Cewch. Nid oes unrhyw gyfyngiadau ar deithio i mewn nac allan o Gymru ar hyn o bryd. Caniateir i chi deithio o’r Ardal Deithio Gyffredin (y DU, Gweriniaeth Iwerddon, Ynys Manaw ac Ynysoedd y Sianel)  i Gymru ac fel arall i gael addysg. Mae hyn yn cynnwys symud i gyfeiriad arall yn ystod y tymor ac yn caniatáu i fyfyrwyr a staff deithio o’r cartref i’r brifysgol.

Mae’r cyfyngiadau cyfredol yn caniatáu i fyfyrwyr rhyngwladol deithio i’r DU at ddibenion addysgol, er y byddai angen ichi ddilyn y rheolau cwarantin perthnasol ar ôl cyrraedd. Cysylltwch â’ch prifysgol cyn ichi gyrraedd.

Beth yw’r rheolau ynglŷn â dysgu mewn prifysgolion?

Caiff prifysgolion barhau i ddarparu cyfuniad o ddysgu wyneb yn wyneb a dysgu cyfunol.

Mae prifysgolion yn agored ar gyfer gweithgareddau ar y campws, a hynny oherwydd bod angen i lawer o fyfyrwyr a staff ddefnyddio labordai, llyfrgelloedd academaidd arbenigol, mannau astudio priodol neu stiwdios. Mae prifysgolion yn rheoli’r gweithgareddau hyn drwy ddefnyddio mesurau priodol fel clicio a chasglu neu ganiatáu i fyfyrwyr archebu slotiau astudio er mwyn lleihau’r niferoedd ar y safle ac i gefnogi rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu y GIG.   

Mae prifysgolion wedi bod yn cynnig addysg bersonol drwy gydol y pandemig. Mae gan rai cyrsiau elfennau ymarferol, mae cyrff proffesiynol yn pennu gofynion penodol ar gyfer eraill, neu mae angen defnyddio cyfarpar neu gyfleusterau arbenigol er mwyn i fyfyrwyr fedru cwblhau gofynion priodol y cymhwyster eleni.

Gweler y canllawiau addysg uwch i gael rhagor o fanylion.

A yw myfyrwyr prifysgol sy'n byw yn eu llety tymor ar hyn o bryd yn cael dychwelyd adref?

Nid oes cyfyngiadau ar deithio i mewn nac allan o Gymru ar hyn o bryd, ond rydym yn gofyn i bob myfyriwr sy'n byw yng Nghymru, a'n holl fyfyrwyr o Gymru sy'n byw y tu allan i Gymru, i’n helpu i ddiogelu Cymru drwy gyfyngu ar eu teithiau rhwng y brifysgol a'r cartref.

Ni ddylech deithio adref os gofynnwyd ichi hunanynysu neu os oes gennych symptomau COVID-19.

Beth yw’r rheolau ar gyfer colegau?

Gall pob dysgwr ddychwelyd i’r coleg ac i leoliadau dysgu seiliedig ar waith.

I gael yr wybodaeth ddiweddaraf am sut mae colegau’n gweithredu, gweler ein canllawiau ar golegau.

A oes hawl i gynnal gweithgareddau a chlybiau i blant?

Caniateir gweithgareddau wedi’u trefnu o dan do ac yn yr awyr agored er budd datblygiad ac er lles plant a phobl ifanc. Mae hyn yn cynnwys clybiau chwaraeon, grwpiau rhieni a phlant bach, grwpiau ieuenctid a grwpiau crefyddol. Mae hyn yn berthnasol i blant o dan 18 oed (neu gan bersonau a oedd o dan 18 oed ar 31 Awst).

Ni chaniateir gweithgareddau preswyl ar hyn o bryd.

Caiff clybiau gofal plant, fel ‘clybiau gweithgarwch gwyliau’ neu ofal cofleidiol i blant, barhau.

Mae dyletswydd ar drefnwyr i gymryd pob mesur rhesymol i sicrhau bod y gweithgareddau hyn yn digwydd mewn ffordd sy'n lleihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws. Felly, dylai asesiadau risg ystyried y lle sydd ar gael i ganiatáu cadw pellter cymdeithasol cyn belled ag y bo modd gyda phlant a chyfyngu ar nifer y plant sy'n gallu mynychu.

Darllenwch y canllawiau ar ofal plant a chwarae i gael rhagor o wybodaeth.

Iechyd a gofal cymdeithasol

A gaf i ddefnyddio gwasanaethau iechyd o hyd?

Mae GIG Cymru yma o hyd i'ch helpu os oes angen gofal arnoch, ac mae'n bwysig eich bod yn parhau i fynd i apwyntiadau ac yn gofyn am help ar gyfer materion meddygol brys. Cewch adael eich cartref i ddefnyddio gwasanaethau iechyd lleol, gan gynnwys eich meddygfa, eich deintydd, eich optometrydd neu unrhyw wasanaeth iechyd arall (gan gynnwys gwasanaethau iechyd meddwl). Os bydd eich apwyntiad yn newid, bydd eich bwrdd iechyd neu'ch gweithiwr iechyd proffesiynol yn cysylltu â chi. Mae cyngor ar wasanaethau sy'n dal i weithredu ar gael ar wefan eich bwrdd iechyd neu'ch ymddiriedolaeth.

Rydym yn eich cynghori i ddilyn unrhyw ganllawiau sydd gan eich meddygfa, eich deintydd, eich optometrydd neu'ch gwasanaeth iechyd lleol i'ch amddiffyn chi a'r staff, gan gynnwys yr angen i gadw 2 fetr oddi wrth gleifion eraill wrth aros i gael eich gweld a gwisgo gorchudd wyneb (os nad ydych wedi eich eithrio).

Os oes gennych symptomau coronafeirws, peidiwch ag ymweld â’ch meddyg teulu, ysbyty, fferyllfa, deintydd nac optometrydd. Dylech hunanynysu ar unwaith a threfnu prawf coronafeirws. I gael rhagor o wybodaeth, defnyddiwch wiriwr symptomau GIG Cymru.

A gaf i ymweld â rhywun yn yr ysbyty?

Fe’ch cynghorir chi i gysylltu â'r bwrdd iechyd neu'r ymddiriedolaeth i gael gwybodaeth leol cyn ymweld â rhywun yn yr ysbyty.

Ein blaenoriaeth gyntaf yw atal a rheoli heintiau yn ein lleoliadau gofal iechyd.  Pwrpas hyn yw sicrhau iechyd, diogelwch a llesiant cleifion, staff ac ymwelwyr.

Mae'r Canllawiau Ymweld ag Ysbytai yn ystod Coronafeirws yn nodi'r llinell sylfaen i Fyrddau Iechyd, Ymddiriedolaethau a darparwyr gofal hosbis ei dilyn ar gyfer ymweld yng Nghymru yn ystod y pandemig. Mae gan ddarparwyr gofal iechyd hyblygrwydd i wyro oddi wrth y Canllawiau mewn ymateb i'r amodau yn lleol.

A gaf i ymweld â rhywun sy’n byw mewn llety â chymorth?

Dim ond os ydych yn rhan o’i aelwyd estynedig y cewch ymweld â rhywun yn ei gartref â chymorth.

Yn ogystal ag unrhyw drefniant sy’n gysylltiedig aelwyd estynedig, cewch gyfarfod â hyd at chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd yn yr awyr agored (gan gynnwys mewn gerddi preifat). Dylid cadw pellter cymdeithasol.

Mae’n bwysig bod penderfyniadau sy’n ymwneud â phobl mewn llety â chymorth yn cael eu cymryd ar y cyd, a dylid cynnwys y bobl syn byw yno, eu teuluoedd, y rheini sy’n darparu’r gofal a’r cymorth, a’r rheini sy’n comisiynu gwasanaethau. 

Gweler y canllawiau byw â chymorth i gael rhagor o fanylion.

A gaf i weld fy ngweithiwr cymorth o hyd?

Cewch weld eich gweithiwr cymorth o hyd. Ond, dylai gwasanaethau cymorth ystyried a oes modd darparu cymorth dros y ffôn neu fideo. Os caiff cymorth ei ddarparu wyneb yn wyneb, dylai'r darparwr cymorth sicrhau bod hynny’n cael ei wneud mewn modd diogel, gan gadw pellter cymdeithasol a darparu cyfarpar diogelu personol os oes angen.

Pa gyngor ddylwn i ei ddilyn os wyf ar y rhestr warchod?

Dylai’r rhai sy’n Eithriadol o Agored i Niwed yn Glinigol ac sydd ar y rhestr warchod ddilyn y canllawiau a roddwyd i’r grŵp hwn.

Chwaraeon, ymarfer corff a gweithgareddau sydd wedi’u trefnu

Pa fath o ymarfer corff a ganiateir?

Nid oes unrhyw gyfyngiadau cyfreithiol ar hyn ond, i osgoi cynyddu'r baich ar y GIG a'r gwasanaethau brys, rydym yn parhau i gynghori pobl i beidio â chymryd risgiau diangen wrth ymarfer neu gymryd rhan mewn unrhyw weithgaredd. Ar gyfer chwaraeon dŵr, rydym yn cynghori pobl i ystyried achubwr bywyd hanfodol yr RNLI a chyngor diogelwch ar weithgareddau dŵr ar y traeth, ar yr arfordir neu ar y môr.

Pa gyfleusterau chwaraeon a hamdden sy’n cael agor? 

Mae cyfleusterau chwaraeon a hamdden yn yr awyr agored, megis parciau chwarae i blant, cyrtiau tennis, cyrsiau golff, pyllau nofio awyr agored a lawntiau bowlio, yn cael agor. Mae cyfleusterau sydd yn yr awyr agored yn bennaf, ond sydd â rhywfaint o gysgod, yn cael agor hefyd, ee maes ymarfer golff.

Caiff rhai cyfleusterau chwaraeon o dan do fel campfeydd, cyfleusterau ffitrwydd, canolfannau hamdden a phyllau nofio hefyd agor.

Rhaid i gyfleusterau hamdden o dan do, fel parciau trampolîn a chanolfannau chwarae o dan do aros ar gau.

Mae rhestr lawn o'r mathau o fusnesau y mae'n ofynnol iddynt fod ar gau ar gael yn ein canllawiau ar gau busnesau.

Dylai pobl sicrhau eu bod yn cadw pellter cymdeithasol ac yn arfer hylendid dwylo pan fyddant yn ymweld â’r cyfleusterau hyn. Rhaid i’r bobl sy’n rhedeg y cyfleusterau gymryd pob cam rhesymol i reoli risg ac i sicrhau bod pobl yn cadw pellter cymdeithasol.

Gyda phwy y caf i ymarfer?

Cewch ymarfer gydag:

  • aelodau o’ch aelwyd neu’ch aelwyd estynedig, neu
  • grŵp o bobl, cyhyd nad oes mwy na chwech o bobl o fwy na chwe aelwyd yn ymarfer (nid yw hyn yn cynnwys gofalwyr na phlant o dan 11 o unrhyw un o’r aelwydydd hynny), neu
  • grŵp o hyd at 30 o bobl fel rhan o weithgarwch awyr agored wedi’i drefnu

Cewch wneud ymarfer corff mewn llefydd cyhoeddus o dan do gyda’r canlynol:

  • aelodau o’ch aelwyd, neu
  • grŵp o hyd at 15 o bobl fel rhan o weithgaredd o dan do sydd wedi’i drefnu

Dylech sicrhau eich bod yn cadw pellter cymdeithasol oddi wrth y bobl sy’n gwneud ymarfer corff gyda chi os nad ydynt yn eich aelwyd neu’ch aelwyd estynedig.

Yn ogystal â hyn, caiff plant a phobl ifanc o dan 18 oed (neu bersonau a oedd o dan 18 oed ar 31 Awst 2020) gymryd rhan mewn gweithgareddau wedi'u trefnu ar gyfer plant, a allai gynnwys gweithgareddau chwaraeon wedi'u trefnu. Nid oes cyfyngiadau penodol ar hyn o bryd ar nifer y plant a all gymryd rhan yn y gweithgareddau wedi’u trefnu hyn. Fodd bynnag, dylai’r trefnwyr ystyried y gofynion o ran cadw pellter cymdeithasol a sicrhau eu bod yn cyfyngu ar y niferoedd fel ei bod yn ddiogel iddynt fod yn y gofod sydd ar gael.

Beth rydych chi’n ei feddwl wrth weithgareddau wedi’u trefnu?

Mae gweithgareddau wedi’u trefnu’n cynnwys amrywiaeth eang o weithgareddau y gall pobl o bob oed gymryd rhan ynddyn nhw.  Maen nhw’n cynnwys gweithgareddau fel campau tîm, dosbarthiadau ymarfer corff, cyfarfodydd grwpiau crefyddol a grwpiau cymorth. Yn ystod y gweithgareddau hyn, caiff hyd at 30 o bobl o unrhyw oed ddod ynghyd o nifer o aelwydydd gwahanol cyn belled â’u bod yn aros yn yr awyr agored. Os yw’r gweithgaredd sydd wedi’i drefnu yn digwydd o dan do, 15 yw’r nifer mwyaf o bobl 11 oed a hŷn a all gymryd rhan.

Nid yw gweithgareddau wedi’u trefnu’n cynnwys pethau fel partïon neu gynulliadau cymdeithasol ehangach o deuluoedd a ffrindiau sy’n fwy na’r trefniadau ar gyfer cwrdd â phobl eraill. Ni ddylid cynnal gweithgareddau wedi’u trefnu mewn cartrefi preifat, gan gynnwys mewn ngerddi neu ar dir. Ni ddylid yfed alcohol mewn unrhyw weithgaredd awyr agored wedi’i drefnu.

Rhaid i ‘weithgaredd wedi’i drefnu’ fod wedi’i drefnu gan fusnes, corff cyhoeddus, mudiad elusennol, elusengar, addysgol neu ddyngarol, clwb neu gorff gwleidyddol neu gorff llywodraethu cenedlaethol sy’n rheoli camp neu weithgaredd arall. Rhaid i drefnydd y gweithgaredd fodloni gofynion y rheoliadau a chymryd pob cam rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, a rhaid iddo asesu’r risg. 

Sut mae meysydd chwarae’n cael eu cadw’n ddiogel?

Mae’n ofynnol i bawb sy’n rhedeg meysydd chwarae neu sy’n berchen arnynt gymryd pob cam rhesymol i leihau lledaeniad y coronafeirws. Rydym wedi darparu canllawiau sy’n gofyn i berchenogion a gweithredwyr gynnal asesiad risg a chyflwyno mesurau ymarferol i leihau’r risg o’r coronafeirws – ailagor meysydd chwarae i blant a mannau chwarae awyr agored. Mae angen i bob perchennog neu weithredwr gymhwyso’r canllawiau hyn i’r cyfleusterau y mae’n gyfrifol amdanynt, gan ddibynnu ar yr amgylchiadau, ac ar gynllun a dyluniad y cyfleusterau. Bydd angen ystyried maint y cyfleusterau, y cyfarpar, a sut mae’r maes chwarae’n cael ei drefnu, ei redeg, a’i reoli.

Nid oes modd dileu’r holl risg yn llwyr. Ond mae plant yn elwa’n fawr ar chwarae yn yr awyr agored ac mae mynd i’r parc yn cefnogi iechyd corfforol, iechyd meddwl a llesiant plant. Mae llai o risg i’r coronafeirws gael ei drosglwyddo yn yr awyr agored.

Anogir rhieni a gwarcheidwaid i ysgwyddo cyfrifoldeb dros gadw pellter cymdeithasol, hylendid dwylo a hylendid anadlol, drwy annog plant i olchi neu ddiheintio’u dwylo’n aml, drwy sychu’r cyfarpar â’u weips eu hunain, a sicrhau mai niferoedd bach sydd mewn parciau ac yn defnyddio cyfarpar ar yr un pryd, drwy sicrhau bod plant yn ei ddefnyddio yn eu tro neu drwy ddefnyddio parciau ar adegau llai prysur.

A gaiff plant chwarae allan ar y stryd yn eu cymdogaethau eu hunain?

Mae plant yn elwa’n fawr ar chwarae yn yr awyr agored ac mae cael gwneud hynny yn cefnogi iechyd corfforol, iechyd meddwl a llesiant plant. Mae llai o risg i’r coronafeirws gael ei drosglwyddo yn yr awyr agored.

Mae’r rheolau ar gyfarfod yn yr awyr agored yr un peth ar gyfer plant 11 oed a hŷn ag ar gyfer oedolion. Ni chaiff mwy na chwech o bobl o fwy na chwe aelwyd gyfarfod (nid yw hyn yn cynnwys plant dan 11 oed o unrhyw un o’r aelwydydd hynny). Caiff plant hefyd chwarae yn yr awyr agored gydag aelodau o’u haelwyd eu hunain neu eu haelwyd estynedig.

Nid oes unrhyw gyfyngiadau cyfreithiol ar nifer y plant 11 oed neu iau sy’n cael ymgynnull, ond ni chaiff plant o fwy na chwe aelwyd gyfarfod ar yr un pryd.

Mae hyn yr un mor berthnasol pan fo plant yn yr un ‘swigen yn yr ysgol neu yn y dosbarth’. Mae’n debygol y bydd chwarae yn yr ysgol yn cael ei reoli a’i drefnu’n well ac mae’n llai tebygol y bydd plant yn dod i gysylltiad â phobl o’r tu allan i’r swigen yn anfwriadol.

A fydd chwaraeon proffesiynol ac elît yn parhau?

Byddant, bydd chwaraeon proffesiynol ac elît yn cael parhau. Bydd gwylwyr yn dal i gael eu gwahardd rhag mynd i ddigwyddiadau chwaraeon, ac eithrio nifer bach o ddigwyddiadau peilot.

Siopa a gwasanaethau personol

Pa siopau sy'n cael agor?

Mae pob manwerthwr a gwasanaeth cysylltiad agos yn cael agor:

Dylai pobl sicrhau eu bod yn cadw pellter cymdeithasol a dilyn mesurau hylendid dwylo wrth ymweld â siopau. Rhaid i siopau gymryd pob mesur rhesymol i leihau'r risg, gan gynnwys gosod mesurau i gadw pellter cymdeithasol.

Pa mor bell gaf i deithio i siopa?

Nid oes unrhyw gyfyngiadau ar deithio o Gymru, i Gymru nac o fewn Cymru ar hyn o bryd, ond cynghorir pobl i osgoi mannau gorlawn, yn enwedig o dan do.

Pa gyfyngiadau sydd ar waith ar werthu alcohol?

Erbyn hyn, nid oes unrhyw gyfyngiadau ychwanegol ar werthu alcohol: mae’r cyfreithiau arferol ar drwyddedu yn berthnasol bellach. Fodd bynnag, yr unig alcohol y caiff mangreoedd trwyddedig ei werthu yw alcohol i’w yfed yn yr awyr agored neu mewn man heblaw’r fangre.

Ydw i'n cael defnyddio gwasanaethau "clicio a chasglu"?

Ydych – caiff siopau barhau i gynnig gwasanaeth clicio a chasglu neu wasanaethau tebyg i helpu i reoli nifer y cwsmeriaid.

A ganiateir arwerthiannau cistiau ceir, ffeiriau ail law, ffeiriau hen greiriau a gweithgareddau arwerthu tebyg?

Ystyrir bod arwerthiannau cistiau ceir, lle mae unigolion yn dod ynghyd i werthu eitemau fel nwyddau i’r cartref a’r ardd, yn weithgareddau wedi’u trefnu. Fe’u caniateir ar gyfer hyd at 30 o bobl yn yr awyr agored neu 15 o bobl o dan do. Rhaid dilyn y rheolau ar weithgareddau wedi’u trefnu.

Gyda phwy y caf i fynd i siopa?

Dim ond pobl sy’n rhan o’ch aelwyd y cewch gwrdd â nhw mewn adeiladau rheoleiddiedig dan do fel siopau ac archfarchnadoedd oni bai eich bod yn mynd yn gwmni i berson agored i niwed.

Fodd bynnag, pryd bynnag y bo modd, fe’ch anogir i fynd i siopau fel archfarchnadoedd ar eich pen eich hun. Mae hynny’n golygu bod rhagor o bobl o aelwydydd gwahanol yn gallu siopa ar yr un pryd gan cadw pellter cymdeithasol.

A gaiff gwasanaethau cysylltiad agos agor?

Caiff gwasanaethau cysylltiad agos, fel siopau trin gwallt, tylino, aciwbigo, tatŵs a gwasanaethau harddwch agor. Bydd rhai gweithgareddau risg uchel fel y’u nodir yn y canllawiau ar gyfer gwasanaethau cysylltiad agos, wedi’u gwahardd:

Dylai busnesau geisio gwneud hynny drwy apwyntiadau gan y byddai hyn yn sicrhau bod nifer o fesurau rhesymol yn cael eu bodloni, gan gynnwys sicrhau bod gwybodaeth gyswllt yn cael ei chasglu a bod mynediad i safleoedd yn cael ei reoli.

At ei gilydd, nid oes modd cadw pellter cymdeithasol wrth ddarparu gwasanaethau cysylltiad agos. O’r herwydd, bydd angen i’r rhan fwyaf o ddarparwyr gwasanaethau wisgo cyfarpar diogelu personol (PPE). Bydd angen gorchudd wyneb o leiaf, ond gallai fod yn ddoeth iddynt ddefnyddio mathau eraill o PPE fel feisorau wyneb. Dylech ddarllen ein canllawiau ychwanegol (gorchuddion wyneb: canllawiau i'r cyhoedd).

Bydd disgwyl ichi roi’ch manylion cyswllt pan fyddwch yn defnyddio’r gwasanaethau hyn, ac fe’ch cynghorir i fynd ar eich pen eich hun os yw hynny’n bosibl. 

A gaiff darparwyr gwasanaethau cysylltiad agos ddod i’m cartref i weithio?

Gall gwasanaethau symudol sy'n darparu gwasanaethau cysylltiad agos, fel gwasanaethau trin gwallt symudol, gynnig apwyntiadau yng nghartref unigolyn fel rhan o'u gwaith:

Rhaid i wasanaethau symudol sy’n darparu gwasanaethau cysylltiad agos a’r rhai sy’n darparu gwasanaethau cysylltiad agos yn y cartref gymryd pob mesur rhesymol i atal lledaeniad y coronafeirws ac ystyried y canllawiau ar weithio yng nghartrefi pobl eraill. Mae hyn yn neilltuol o bwysig gan fod y gwasanaethau hyn yn golygu fod pobl yn agos at ei gilydd am gyfnod estynedig.

A gaf i fynd am unrhyw un o’r triniaethau hyn gyda fy ffrindiau?

Dylech fynd i’r apwyntiadau hyn ar eich pen eich hun oni bai eich bod yn mynd â phlant yno neu’n mynd yn gwmni i oedolyn agored i niwed. Mae ein canllawiau ar ddarparu gwasanaethau cysylltiad agos yn dweud y dylai busnesau, pan fyddant yn trefnu apwyntiadau, ofyn i’r cleient ddod ar ei ben ei hun:

A gaiff spas agor?

Caiff spas ailagor, fodd bynnag, rhaid i rai cyfleusterau fel sawnas ac ystafelloedd stêm aros ar gau.

Ymweld â lleoedd

A yw busnesau llety yng Nghymru yn cael agor?

Caiff llety hunangynhwysol agor. Mae hyn yn cynnwys unrhyw lety lle nad oes gofyn i westeion rannu cyfleusterau ymolchi, toiledau neu gegin. Mae gwestai a llety arall â gwasanaeth, er enghraifft, gwely a brecwast a hosteli, sydd ag ystafelloedd en-suite. ac sy'n gallu darparu gwasanaeth prydau i’r ystafell, hefyd yn perthyn i’r categori hwn. Bydd yn ofynnol i bob darparwr llety gymryd pob cam rhesymol i leihau lledaeniad y feirws.

A gaf i deithio i fy ail gartref neu fy nghartref gwyliau ac yn ôl?

Caniateir teithio allan o Gymru i wledydd yn y DU a'r Ardal Deithio Gyffredin (CTA) ehangach. Fodd bynnag, efallai y bydd cyfyngiadau ar waith o fewn rhai gwledydd o fewn y CTA. Felly, bydd angen i chi wirio'r cyfyngiadau yn yr ardal yr hoffech deithio i sicrhau y caniateir teithio at y diben hwn.

Os ydych yn byw mewn mannau eraill yn y DU neu’r CTA ehangach, bydd angen i chi wirio'r cyfyngiadau sydd ar waith lle rydych yn byw cyn i chi deithio i Gymru at y diben hwn.

Rydym yn gofyn i bawb feddwl yn ofalus am y teithiau y maent yn eu cymryd a'r bobl y maent yn eu cyfarfod. Dylem i gyd feddwl yn ofalus am ble rydyn ni'n mynd a phwy rydyn ni'n cwrdd â nhw oherwydd y mwyaf o leoedd rydyn ni'n mynd a'r mwyaf o bobl rydyn ni'n cwrdd â nhw, y mwyaf yw'r siawns sydd yna o ddal coronafeirws. Yn benodol, mae hefyd yn synhwyrol osgoi teithio i neu o ardaloedd sydd â chyfradd uwch o achosion os gallwch.

Gyda phwy y galla i aros mewn llety gwyliau megis gwestai, carafannau neu lety hunanarlwyo?

Dim ond gyda'r bobl rydych yn byw gyda nhw yn eich cartref, a phobl yn eich aelwyd estynedig (neu unrhyw un sy'n ofalwr aelod o'r cartref) y byddwch yn gallu rhannu llety gwyliau. Mae hyn yn helpu i leihau'r risg o drosglwyddo'r coronafeirws yn sylweddol, gan fod cysgu'n agos at bobl eraill yn peri risg uchel o drosglwyddo oherwydd faint o amser rydych chi'n ei dreulio yn agos at eich gilydd

A gaf i fynd i safleoedd gwersylla neu garafanio?

Mae meysydd gwersylla a charafanio’n cael agor cyn belled â bod unrhyw gyfleusterau sy’n cael eu rhannu a mannau cyffredin yn aros ar gau. Mae hynny’n cynnwys cyfleusterau fel toiledau, cawodydd a golchdai ond nid tapiau dŵr a mannau gwaredu sbwriel, a fydd yn cael aros ar agor. Mae hyn yn golygu na fydd modd gwersylla mewn pabell, ond cewch aros mewn unedau neu gerbydau sydd â chyfleusterau hunangynhwysol.

Bwytai, caffis a thafarndai

A gaiff caffis, bwytai, tafarndai a bariau agor?

Mae lletygarwch awyr agored, gan gynnwys caffis, bwytai, tafarnau a bariau sy’n darparu gwasanaethau yn yr awyr agored, yn cael agor. Mae’r cyfreithiau arferol ar drwyddedu yn gymwys.

Sut gall caffis, bwytai, tafarndai a bariau weithio’n ddiogel yn yr awyr agored?

Rhaid i bob safle gymryd pob cam rhesymol i gadw’r perygl o ddod i gysylltiad â’r coronfeirws mor fach â phosibl. Er enghraifft:

  • bydd cwsmeriaid yn cael eu hannog i archebu lle ymlaen llaw gan roi manylion holl aelodau’r grŵp
  • bydd angen manylion cysylltu er mwyn gallu olrhain cysylltiadau
  • bydd mesurau i reoli mynediad i’r safle
  • bydd rhaid bwyta ac yfed wrth y byrddau
  • bydd angen cadw pellter cymdeithasol, gan gynnwys y byrddau
  • rhaid gwisgo gorchudd wyneb heblaw pan fydd pobl yn eistedd i fwyta neu yfed

Wrth ddefnyddio mannau awyr agored, bydd gofyn sicrhau bod gorchuddion ffisegol, adlenni, gasebos, pebyll a strwythurau tebyg yn cael eu defnyddio mewn ffordd sy’n gyson â’r cyngor diweddaraf ar iechyd y cyhoedd.  Yn gyffredinol, mae hynny’n golygu os oes gan strwythur do neu nenfwd, bydd gofyn fod ganddo ochrau agored (o leiaf 3 ochr neu fwy na 51% yn agored).

Gyda phwy y caf i ymweld â chaffis, bwytai, tafarndai a bariau awyr agored?

Cewch ymweld â safleoedd lletygarwch awyr agored fel caffis, bwytai, tafarndai a bariau gydag aelodau’ch aelwyd neu gyda hyd at chwech o bobl nad ydynt yn dod o fwy na chwe aelwyd (heb gynnwys plant neu ofalwyr o unrhyw un o’r aelwydydd hynny).

Y celfyddydau ac adloniant

Pa leoliadau adloniant sydd ar gau?

Mae pob lleoliad celfyddydol ac adloniant dan do a’r rhan fwyaf o atyniadau dan do i ymwelwyr ar gau. Maent yn cynnwys:

  • sinemâu (heblaw sinemâu gyrru i mewn)
  • aleau bowlio
  • canolfannau chwarae dan do
  • parciau a chanolfannau trampolîn
  • canolfannau sglefrio
  • parciau a chanolfannau sglefrio dan do
  • amgueddfeydd dan do
  • orielau
  • neuaddau bingo
  • casinos
  • arcedau difyrion
  • theatrau a neuaddau cyngerdd (ac eithrio theatrau ‘gyrru i mewn’)
  • clybiau nos
  • lleoliadau adloniant rhywiol

Gweler y canllawiau ar gau busnesau i gael rhagor o fanylion.

Os bydd yr amodau o ran iechyd y cyhoedd yn caniatáu, bydd rhai lleoliadau ac atyniadau awyr agored yn cael agor o 26 Ebrill.

Pa atyniadau i ymwelwyr a mannau adloniant sy’n cael agor?

Mae pob atyniad awyr agored i ymwelwyr yn cael agor. Maent yn cynnwys:

  • ffeiriau pleser, parciau difyrion a pharciau thema awyr agored
  • pyllau nofio awyr agored
  • mannau awyr agored amgueddfeydd
  • mannau awyr agored  atyniadau fferm
  • mannau awyr agored sŵau
  • mannau awyr agored safleoedd treftadaeth
  • mannau awyr agored henebion hanesyddol (fel cestyll)
  • mannau awyr agored parciau neu erddi (megis y rheini sy’n cael eu rhedeg gan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol).

Rhaid i unrhyw elfennau dan do o’r atyniadau hyn aros ynghau heblaw er mwyn caniatáu i bobl gyrraedd mannau awyr agored yr atyniadau hynny neu ddefnyddio’r toiledau.  

A yw digwyddiadau ‘gyrru i mewn’ yn cael eu caniatáu?

Mae digwyddiadau gyrru i mewn yn cael eu caniatáu cyhyd â bod pob mesur rhesymol yn cael ei gymryd i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws.

Sut gall mannau adloniant ac atyniadau i ymwelwyr weithio’n ddiogel yn yr awyr agored?

Bydd gofyn i’r rheini sy’n gyfrifol gymryd pob cam rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Er enghraifft:

  • mesurau i reoli mynediad
  • rhaid cadw pellter cymdeithasol

Gyda phwy y caf i ymweld â mannau adloniant awyr agored neu atyniadau awyr agored i ymwelwyr?

Mae aelwydydd neu hyd at chwech o bobl nad ydynt yn dod o fwy na chwe aelwyd (heb gynnwys plant neu ofalwyr o unrhyw un o’r aelwydydd hynny) yn cael ymweld â mannau adloniant awyr agored gyda’i gilydd,

Teithio a thrafnidiaeth

A oes cyfyngiadau teithio ar waith yng Nghymru?

Nid oes unrhyw gyfyngiadau ar waith ar gyfer teithio i mewn neu allan o Gymru cyn belled â'ch bod yn teithio i neu o wlad o fewn y DU neu'r Ardal Deithio Gyffredin ehangach (Iwerddon, Ynys Manaw ac Ynysoedd y Sianel). Fodd bynnag, bydd angen i chi wirio'r cyfyngiadau sydd ar waith yn yr ardal yr ydych yn teithio oddi wrthi neu iddi gan fod cyfyngiadau teithio ar waith mewn rhai gwledydd yn yr Ardal Deithio Gyffredin. Gall hyn eich atal rhag teithio oni bai bod gennych esgus rhesymol, er enghraifft, teithio i'r gwaith neu i gael addysg.

Os ydych yn teithio ar drafnidiaeth gyhoeddus byddem yn eich annog i gynllunio eich taith a defnyddio apiau, fel gwiriwr capasiti Trafnidiaeth Cymru, i geisio osgoi teithio yn ystod cyfnodau prysur i'n helpu i gadw pellter cymdeithasol.

Rydym yn gofyn i bawb feddwl yn ofalus am y teithiau y maent yn eu cymryd a'r bobl y maent yn eu cyfarfod. Dylem i gyd feddwl yn ofalus am ble rydyn ni'n mynd a phwy rydyn ni'n cwrdd â nhw oherwydd y mwyaf o leoedd rydyn ni'n mynd a'r mwyaf o bobl rydyn ni'n cwrdd â nhw, y mwyaf yw'r siawns o ddal y coronafeirws. Yn benodol, mae hefyd yn synhwyrol osgoi teithio i ardaloedd sydd â chyfradd uwch o achosion ac allan o ardaloedd o’r fath os gallwch.

A gaf i deithio dramor?

Dim ond os oes gennych esgus rhesymol y gallwch deithio o Gymru i gyrchfan ryngwladol y tu allan i'r Ardal Deithio Gyffredin. Nid yw hyn yn cynnwys gwyliau.

Os oes angen i chi deithio'n rhyngwladol am un o'r rhesymau a ganiateir, rhaid i chi lenwi ffurflen datganiad teithio rhyngwladol a mynd â hi gyda chi. Efallai yr hoffech hefyd fynd â thystiolaeth gyda chi i gefnogi'r rheswm dros eich taith. Gallai methu â llenwi ffurflen neu ddarparu gwybodaeth ffug arwain at ddirwy o £60. Gellid rhoi Hysbysiad Cosb Benodedig o £5000 os gwelir eich bod wedi teithio'n rhyngwladol heb esgus rhesymol.

Os ydych yn bwriadu teithio i gyrchfan y tu allan i'r Ardal Deithio Gyffredin a defnyddio maes awyr, cyfnewidfa reilffordd neu borthladd fferi yn Lloegr mae angen i chi lenwi ffurflen datganiad teithio Lloegr (ar GOV.UK) a dilyn eu canllawiau. 

Gallai methu â llenwi ffurflen datganiad teithio Lloegr arwain at ddirwy o £200 a gallai teithio heb esgus rhesymol arwain at ddirwy o £5,000.

Mae trefniadau tebyg yn berthnasol yn yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Rwy’n byw yng Nghymru - a gaf i fynd ar wyliau yng Nghymru neu i rywle arall?

Caniateir i chi fynd ar wyliau yng Nghymru i lety hunangynhwysol gydag aelodau eich aelwyd neu’ch aelwyd estynedig.

Gall pobl sy'n byw yng Nghymru deithio i rannau eraill o'r DU a’r Ardal Deithio Gyffredin ehangach. Fodd bynnag, bydd angen i chi wirio’r cyfyngiadau ar gyfer yr ardal rydych yn teithio iddi, gan fod cyfyngiadau teithio mewn grym mewn rhai ardaloedd a gwledydd o fewn yr Ardal Deithio Gyffredin, sy’n golygu na chaniateir teithio i’r ardal honno na defnyddio llety hunangynhwysol.

Ni chaniateir teithiau tramor y tu allan i’r Ardal Deithio Gyffredin ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig. Nid yw'n esgus rhesymol ar hyn o bryd i deithio i ardaloedd eraill o'r DU neu dramor at ddibenion gwyliau.

Os ydych chi wedi trefnu gwyliau ymlaen llaw – ac eisoes wedi talu – am wyliau mewn rhannau eraill o’r DU neu dramor, byddem yn eich cynghori i gysylltu â'r asiant neu’r cwmni teithio i drafod y sefyllfa yn eich cyrchfan. Dylech hefyd gysylltu â'ch yswiriwr teithio i drafod y sefyllfa – er bod sawl yswiriwr wedi llunio polisïau gyda chymalau eithrio o ran y coronafeirws, mae'n bosibl y bydd rhai polisïau blynyddol yn cynnwys y sefyllfa hon.

Dydw i ddim yn byw yng Nghymru, a gaf i deithio yno o rywle arall yn y DU, ar wyliau neu i ymweld â theulu a ffrindiau?

Caniateir i chi deithio i Gymru o rannau eraill o’r DU a’r Ardal Deithio Gyffredin ehangach.

Fodd bynnag, bydd angen i chi sicrhau eich bod yn dilyn y rheolau lle rydych yn byw oherwydd gallai’r rhain atal eich trefniadau teithio, neu osod cyfyngiadau arnynt. Pan fyddwch yn cyrraedd Cymru, bydd rhaid ichi gydymffurfio â chyfraith Cymru, gan gynnwys cyfyngiadau ar ymgynull sy’n atal pobl rhag aros dros nos ar aelwydydd eraill.

Beth yw’r rheolau ar gyfer pobl sy’n cyrraedd Cymru o gyrchfannau rhyngwladol?

Yn gyffredinol, ni chaniateir teithio i Gymru o’r tu allan i’r Ardal Deithio Gyffredinos nad oes esgus rhesymol dros wneud hynny, er enghraifft gwaith neu addysg.

Profion Cyn Gadael (ar GOV.UK): rhaid i bob teithiwr i Gymru sy’n 11 oed a throsodd gael prawf covid negatif yn y 72 awr cyn gadael. Os yw canlyniad eich prawf yn bositif, rhaid i chi beidio â theithio.

Os byddwch yn cyrraedd Cymru heb dystiolaeth o ganlyniad prawf negatif, gallech gael dirwy o £500. I gael rhagor o wybodaeth, gweler y canllawiau ar brofion i bobl sy'n teithio i Gymru.

O 15 Chwefror, ni chaniateir i unrhyw un sydd wedi bod mewn gwlad sydd ar y rhestr GOCH yn y 10 diwrnod blaenorol ddod i Gymru. Rhaid i deithwyr sy'n dychwelyd i'r DU o’r gwledydd hynny gyrraedd drwy un o'r pyrth mynediad dynodedig i'r DU yn Lloegr neu'r Alban. Yna, rhaid iddynt ynysu am 10 diwrnod mewn gwesty cwarantîn a reolir.

Rhaid i bob teithiwr i Gymru o wledydd sydd ar y rhestr OREN (unrhyw wlad y tu allan i'r Ardal Deithio Gyffredin nad yw ar y rhestr GOCH) gael profion wedi'u trefnu ymlaen llaw iddynt eu hunain a holl aelodau eu grŵp, gan gynnwys plant 5 oed neu hŷn, cyn gadael, ar gyfer diwrnod 2 a diwrnod 8.  Mae hyn yn ychwanegol at y gofyniad am Brofion Cyn Gadael (ar GOV.UK).

A fydd angen imi hunanynysu os byddaf yn teithio i Gymru o gyrchfan rhyngwladol?

Os ydych wedi bod mewn gwlad sydd ar y rhestr GOCH yn ystod y 10 diwrnod diwethaf, ni fyddwch yn cael dod i Gymru. Gweler yr wybodaeth uchod.

Os ydych yn teithio o wlad sydd ar y rhestr OREN (unrhyw wlad y tu allan i'r Ardal Deithio Gyffredin nad yw ar y rhestr GOCH) rhaid i chi hunanynysu am 10 diwrnod.

Nid oes unrhyw ddarpariaethau lle byddai prawf negatif a gymerwyd cyn teithio, a gymerwyd yn Lloegr drwy’r Cynllun Profi i Ryddhau neu a gymerwyd wrth gyrraedd Cymru, yn osgoi neu’n lleihau’r gofyniad i ynysu yng Nghymru. Nid oes Cynllun Profi i Ryddhau yng Nghymru.

I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch y canllawiau ar sut i hunanynysu pan fyddwch yn teithio i Gymru.

A gaf i fynd i faes awyr i ddanfon neu gasglu rhywun os ydynt yn teithio i Gymru am reswm sy’n cael ei ganiatáu?

Cewch, os mai'r unig ddewis arall fyddai iddynt ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu dacsi. Dilynwch y canllawiau ar deithio'n ddiogel.

A yw trafnidiaeth gyhoeddus yn dal i weithredu?

Mae gwasanaethau'n parhau, yn enwedig yn ystod oriau brig. Fodd bynnag, mae amserlenni bysiau a rheilffyrdd wedi’u lleihau ac mae’n bosibl y byddant yn cael eu canslo heb lawer o rybudd. Rhaid gwisgo gorchudd wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus. Edrychwch ar yr wybodaeth ddiweddaraf am y gwasanaeth cyn ichi deithio.

A gaiff tacsis barhau i weithredu?

Caiff tacsis barhau i weithredu os oes mesurau ar waith i liniaru'r risgiau sy'n gysylltiedig â rhannu cerbyd. Rhaid gwisgo gorchudd wyneb mewn tacsis.

A gaf i rannu car gyda rhywun neu roi lifft iddynt?

Nid ydym yn argymell eich bod yn rhannu car â phobl nad ydynt yn rhan o’ch aelwyd neu’ch aelwyd estynedig oni bai bod hynny’n angenrheidiol ac nad oes dewis arall. Pan nad oes modd ei osgoi, dylech gymryd camau i leihau’r risg o ledaenu’r coronafeirws megis cynyddu pellter cymdeithasol cymaint â phosibl a gwisgo gorchudd wyneb.

Os na allwch weithio gartref a bod angen ichi deithio i’r gwaith, dylech ystyried sut i wneud hynny yn y modd mwyaf diogel posibl. Darllenwch y canllawiau hyn ar deithio'n ddiogel i gael rhagor o wybodaeth.

Allaf i gael gwersi gyrru a reidio?

Caniateir gwersi gyrru, reidio beic a hyfforddiant sylfaenol gorfodol (CBT).

A ganiateir profion gyrru neu reidio ymarferol a theori ar gyfer car neu feic modur?

Caniateir profion gyrru neu reidio ymarferol (ar GOV.UK) a phrofion theori (at GOV.UK) ar hyn o bryd.

Gorchuddion wyneb

Ble mae angen gwisgo gorchudd wyneb?

Rhaid gwisgo gorchudd wyneb ym mhob man cyhoeddus o dan do. Mae hyn yn cynnwys trafnidiaeth gyhoeddus a thacsis, a mannau sy’n gwerthu bwyd a diod tecawê. Mae hyn yn berthnasol i bawb sy’n 11 oed a throsodd, oni bai bod eithriad yn berthnasol. Nid oes rhaid i blant o dan 11 oed wisgo gorchudd wyneb.

Gweler ein canllawiau ar orchuddion wyneb i weld y rheolau ynghylch pryd y mae angen gorchudd wyneb a manylion am eithriadau. 

A oes modd i mi gael fy eithrio rhag gwisgo gorchudd wyneb?

Nid oes rhaid i rai pobl wisgo gorchudd wyneb, ac mae nifer o sefyllfaoedd lle gall pobl dynnu eu gorchudd dros dro. Edrychwch ar ein canllawiau i weld a allech fod wedi’ch eithrio. 

A oes angen gorchudd wyneb mewn lleoliadau addysg a gofal plant?

Os nad yw’n bosibl cadw pellter cymdeithasol, dylid gwisgo gorchuddion wyneb ym mhobman yn yr ysgol, gan gynnwys yn yr ystafell ddosbarth. Mae hyn yn cynnwys staff cynradd ac uwchradd, a dysgwyr yn yr ysgolion uwchradd. Yr eithriad i hyn yw amser bwyd a phan fyddant y tu allan, oni bai bod asesiad risg yr ysgol yn nodi bod angen mesurau ychwanegol, er enghraifft ar yr iard os oes nifer fawr o ddysgwyr mewn ardal cymharol fychan heb wahanu grwpiau cyswllt (er enghraifft, wrth aros i fynd i mewn i’r ysgol).

Dylai disgyblion blwyddyn 7 a hŷn hefyd wisgo gorchudd wyneb ar gludiant i'r ysgol.

Dylai ymwelwyr i’r ysgol neu i’r lleoliad wisgo gorchudd wyneb, gan gynnwys rhieni sy’n danfon neu’n casglu dysgwyr.

I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch y canllawiau i ysgolion.

A oes rhaid i mi wisgo gorchudd wyneb yn fy ngweithle?

Os ydych yn gweithio mewn ardal sy'n agored i'r cyhoedd, oes. Os nad ydych chi, dylai eich cyflogwr eich cynghori.

Disgwylir i gyflogwyr orfodi'r defnydd o orchuddion wyneb mewn gweithleoedd eraill o dan do lle nad oes modd cadw pellter cymdeithasol, oni bai bod rhesymau cryf dros beidio. Felly, efallai y bydd yn rhaid ichi wisgo gorchudd wyneb yn y gwaith, hyd yn oed mewn mannau nad ydynt yn agored i'r cyhoedd.

Gweler y canllawiau ar orchuddion wyneb i gael rhagor o wybodaeth.

Etholiadau

A fydd etholiad y Senedd yn cael ei gynnal fel y bwriad ar 6 Mai?

Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo o hyd i gynnal yr etholiad ar 6 Mai 2021 ac mae gwaith paratoi yn cael ei wneud i gynnal yr etholiad ar y dyddiad hwn.

Gweler y canllawiau ar etholiadau i gael yr wybodaeth ddiweddaraf.

A yw pleidiau gwleidyddol, ymgeiswyr ac ymgyrchwyr eraill yn cael canfasio o ddrws i ddrws a dosbarthu taflenni etholiad?

Ydyn. Mae ein canllawiau ar ymgyrchu yn nodi’r sefyllfa bresennol ar gyfer pobl sy’n ymgyrchu ar gyfer etholiadau yng Nghymru.

Symud tŷ

A gaf i symud tŷ?

Cewch symud tŷ.

Gall gweithgareddau cysylltiedig, er enghraifft, prosesau symud eiddo, paratoi eiddo, trosglwyddo allweddi, arolygon a phrisiadau ddigwydd hefyd yn unol â’r canllawiau ar weithio yng nghartrefi pobl eraill.

Am ragor o wybodaeth, gwelwch y canllawiau ar symud tŷ.

A oes hawl i fynd i weld tai?

Oes, ond byddem yn annog pobl i ddefnyddio dulliau rhithwir o weld tai lle bynnag y bo’n bosibl. Rhaid osgoi cymysgu aelwydydd yn ystod yr ymweliad. Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllawiau ar symud tŷ yn ystod y coronafeirws.

A gaf i drefnu i gynnal prisiad neu arolwg morgais yn fy eiddo?

Nid yw pobl sy’n gyfrifol am brisio a chynnal arolygon, fel gwerthwyr tai , wedi’u gwahardd rhag mynd i gartrefi pobl, os yw’r broses yn cael ei rheoli’n ddiogel a bod y gweithiwr ac aelodau'r aelwyd yn iach ac nad oes ganddynt unrhyw symptomau coronafeirws. Gweler y canllawiau ar weithio yng nghartrefi pobl eraill i gael rhagor o wybodaeth.

Am ragor o wybodaeth, gwelwch y canllawiau ar symud tŷ.

A allwn i gael fy nhroi allan o'm cartref?

Na, ar wahân i ychydig iawn o eithriadau (ee sy’n gysylltiedig ag ymddygiad gwrth-gymdeithasol), ni chaniateir troi pobl allan ar hyn o bryd.  Bydd unrhyw achosion o droi allan sydd wedi'u trefnu ar hyn o bryd yn cael eu gohirio.

Gweler y canllawiau ar dalu rhent yn ystod y pandemig coronafeirws i gael rhagor o wybodaeth.

A yw llochesi yn dal i fod yn agored?

Mae llety brys i bobl sy'n ffoi rhag cam-drin domestig a thrais rhywiol yn dal ar agor ac yn parhau i dderbyn atgyfeiriadau. Mae llinell gymorth Byw Heb Ofn yn wasanaeth 24 awr am ddim i unrhyw un sy'n profi trais neu gamdriniaeth, neu i unrhyw un sy'n pryderu am ddiogelwch rhywun arall.  Gellir cysylltu â Byw Heb Ofn drwy

Ffonio: 0808 8010 800 neu Neges destun: 078600 77333

Sgwrsio byw

Mae canllawiau i ddarparwyr lloches ar sut wneud y llety’n ddiogel ar gael yma.

Addoldai a digwyddiadau mawr bywyd

Beth yw’r rheolau ar gyfer gwasanaethau crefyddol?

Caniateir i fannau addoli fod ar agor i’r cyhoedd at ddiben addoli ynddynt a chynnal seremonïau bywyd. Fodd bynnag, lle bynnag y bo modd, rydym yn dal i ddweud y dylai pobl osgoi ymgasglu â phobl nad ydynt yn byw gyda nhw. Er enghraifft, gallai arweinwyr ffydd ddewis darlledu (heb gynulleidfa) weithred o addoliad, dros y rhyngrwyd neu fel rhan o ddarllediad radio neu deledu. Gellir hefyd ddarlledu priodasau ac angladdau o addoldai.

Caniateir seremonïau ar gyfer priodasau, angladdau a digwyddiadau bywyd eraill fel bar mitzvah neu fedydd mewn addoldai. Gall pobl fod yn bresennol ar wahoddiad y trefnydd. Gweler y canllawiau ar angladdaucanllawiau ar briodasau a mannau addoli i gael rhagor o wybodaeth.

A yw lleoliadau posibl ar gyfer seremonïau priodas neu bartneriaeth sifil yn cael agor?

Caiff lleoliadau sy’n ‘safleoedd cymeradwy’ ar gyfer cynnal seremonïau priodas a phartneriaeth sifil agor, ond ar gyfer y diben hwnnw yn unig. Caniateir seremonïau amgen megis priodasau dyneiddiol mewn safleoedd a reoleiddir. Mae hyn yn amodol ar yr angen i gymryd pob mesur rhesymol i leihau'r risg o ledaenu'r feirws ar y safle.

Mae lleoliadau priodas yn cael caniatáu i ddarpar gleientiaid ymweld â’u safle drwy apwyntiad yn unig.

A oes cyfyngiadau ar nifer y bobl sy'n cael mynd i seremonïau priodas, angladdau a digwyddiadau bywyd eraill?

Bydd y nifer sy’n cael mynd i briodas, partneriaeth sifil, angladd neu ddigwyddiad bywyd o dan do yn cael ei gyfyngu gan gapasiti'r lleoliad lle mae'n cael ei gynnal a chan yr angen i gadw pellter cymdeithasol.

Er mwyn sicrhau bod y rheol ar  y nifer uchaf sy’n cael dod i’r  digwyddiadau hyn yn cael ei chadw, drwy wahoddiad yn unig y caiff pobl fod yn bresennol. Gweler y canllawiau perthnasol ar briodasau a seremonïau partneriaeth sifil.

Beth yw'r rheolau ar gynnal derbyniadau priodas a phartneriaethau sifil?

Ceir cynnal derbyniadau priodas a phartneriaethau sifil ar gyfer hyd at 30 o bobl yn yr awyr agored neu 15 o bobl o dan do (heb gynnwys plant o dan 11 neu ofalwyr).

Rhaid i dderbyniadau priodas a phartneriaethau sifil gael eu cynnal mewn lleoliadau a reoleiddir ac, os ydynt yn digwydd mewn lleoliadau lletygarwch yn yr awyr agored, rhaid cadw at yr un rheolau ag ar gyfer lletygarwch. Ni chaniateir cynnal derbyniadau priodas mewn cartrefi preifat nac yng ngerddi nac ar dir cartrefi preifat.

Mae aelod agos o'r teulu wedi marw ac mae angen i mi drefnu'r angladd – beth ddylwn i ei wneud?

Gall angladdau fod yn brofiad gofidus, ac mae effaith y coronafeirws yn ei gwneud yn anoddach fyth i wneud trefniadau ymarferol. Mae canllawiau ar angladdau wedi’u cyhoeddi.

A gaf i fynd i angladd?

Cewch, ond mae'n rhaid ichi gael gwahoddiad. Mae'r niferoedd wedi'u cyfyngu oherwydd yr angen i gadw pellter cymdeithasol. 

A gaf i gynnal te angladd neu fath arall o gynulliad ar ôl angladd?

Ceir cynnal te angladd ar gyfer hyd at 30 o bobl yn yr awyr agored neu 15 o bobl o dan do (heb gynnwys plant o dan 11 oed a gofalwyr).

Rhaid i de angladd awyr agored gael ei gynnal mewn lleoliad a reoleiddir ac, os yw’n cael ei gynnal mewn lleoliad lletygarwch yn yr awyr agored, rhaid cadw at yr un rheolau ag ar gyfer lletygarwch. Ni chaniateir cynnal te angladd awyr agored mewn cartrefi preifat nac yng ngerddi nac ar dir cartrefi preifat.

A gaf i fynd i fynwent i ymweld â bedd aelod o'r teulu?

Cewch. Ond dylech sicrhau eich bod yn dilyn yr arferion cadw pellter cymdeithasol wrth wneud hynny.

Gorfodi a dirwyon

Pwy sy'n gorfodi'r cyfyngiadau?

Caiff y cyfyngiadau eu gorfodi gan swyddogion gorfodi awdurdodau lleol a'r heddlu.

Beth gaiff yr heddlu a swyddogion gorfodi awdurdodau lleol ei wneud?

Cânt gyhoeddi hysbysiadau cosb benodedig neu argymell erlyn mewn llys ynadon. Yn ogystal, mae ganddynt bwerau eang i gymryd camau ymarferol i wasgaru cynulliadau, ei gwneud yn ofynnol i bobl fynd adref a chael mynediad i eiddo.

Beth os na chymerir camau rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws mewn safle neu weithle?

Mae swyddogion gorfodi yr awdurdodau lleol yn gallu cyflwyno hysbysiad gwella mangre. Bydd hyn yn ei gwneud yn ofynnol i'r person sy'n gyfrifol am y safle (a elwir yn ‘fangre’ yn y ddeddfwriaeth) gymryd camau penodedig ac, os na chymerir y camau hynny, gall swyddog gyflwyno ‘hysbysiad cau mangre’ a fydd yn golygu y bydd yn rhaid cau'r safle. Gall swyddogion hefyd gyhoeddi hysbysiadau cosb benodedig, gan ddechrau o £1,000 am drosedd gyntaf a chodi gydag unrhyw droseddau pellach.

Pan fo’n angenrheidiol, caiff swyddog hefyd roi hysbysiad cau mangre heb fod wedi rhoi hysbysiad gwella mangre cyn hynny.

Felly, os na fydd pobl yn cydymffurfio, gellir cau'r fangre.

Beth fydd yr heddlu yn ei wneud?

Bydd yr heddlu yng Nghymru yn trafod â phobl, yn esbonio beth sydd angen iddynt ei wneud ac yn eu hannog i gydymffurfio. Ond rhoddwyd pwerau i'n heddluoedd a byddant yn eu defnyddio – caiff y cyfyngiadau eu gorfodi os na fydd pobl yn ymateb.

Beth yw'r cosbau ariannol?

Mae rheoliadau'r coronafeirws yn cynnwys darpariaethau ar gyfer cyflwyno hysbysiad cosb benodedig ar gyfer y rhan fwyaf o fathau o dorri'r rheoliadau, gan gynnwys dirwy o £60; bydd hyn yn codi i £120 am ail drosedd ac fe fydd yn parhau i ddyblu ar gyfer troseddau yn dilyn hynny, hyd at uchafswm o £1,920. Fodd bynnag, os caiff yr unigolyn ei erlyn, caiff llys orfodi unrhyw ddirwy (nid oes uchafswm).

Mae trefnu digwyddiad cerddoriaeth didrwydded ar gyfer mwy na 30 o bobl yn drosedd ar wahân. Digwyddiadau yw'r rhain nad ydynt wedi'u trwyddedu neu eu hawdurdodi fel arall o dan Ddeddf Trwyddedu 2003. Bydd torri'r gwaharddiad hwn yn drosedd y gellir ei chosbi drwy gollfarn a dirwy ddiderfyn neu, yn lle collfarn, drwy gosb benodedig a bennir ar £10,000.  

Mae'r ddirwy ddiderfyn neu gosb benodedig sylweddol i drefnwyr y digwyddiadau anghyfreithlon hyn yn adlewyrchu'r canlyniadau difrifol posibl i iechyd y cyhoedd ar hyn o bryd.

Rydym yn gobeithio y bydd pobl yn deall difrifoldeb y sefyllfa rydym yn ei hwynebu ac y byddant yn cydymffurfio â'r rheoliadau, heb orfod eu cosbi.