Sut y mae ystadegau Awdurdod Cyllid Cymru (yr Awdurdod) yn bodloni'r Cod Ymarfer ar gyfer Ystadegau ynghyd â dimensiynau gwerth, ymddiriedaeth ac ansawdd.

Cyhoeddwyd gyntaf:
27 Mehefin 2019
Diweddarwyd ddiwethaf:

Newidiadau i’r wybodaeth allweddol am ansawdd

Dyddiad y newid

Disgrifiad o’r prif newidiadau

25 Gorffennaf 2019

Wedi ychwanegu gwybodaeth am ddiwygiadau i'r adran Gwerth. Wedi ychwanegu Enghraifft 5 yn yr adran ansawdd.

Gwerth

Mae’r ystadegau hyn wedi cael eu cyflwyno er mwyn diwallu gofyniad y defnyddiwr ar gyfer data ar weithredu'r Dreth Trafodiadau Tir, ar ôl sefydlu yr Awdurdod. Gweler rhagor o wybodaeth am y dreth trafodiadau tir.

Mae ystadegau am y trethi cyfatebol yn Lloegr a’r Alban yn cael eu cyhoeddi gan Gyllid a Thollau EM a Cyllid yr Alban. 

Ym mis Ionawr 2019, fe wnaeth Cyllid yr Alban gyhoeddi eu hystadegau blynyddol cyntaf ar gyfer Treth Trafodiadau Tir ac Adeiladau. Mae’r wybodaeth hon am yr Alban yn cynnwys dadansoddiadau fesul awdurdodau lleol. Rydym wedi cynnwys rhywfaint o ddadansoddiadau daearyddol o ddata yng Nghymru yn ein ystadegau Treth Trafodiadau Tir blynyddol ar gyfer 2018-19.

Mae data sy’n cael ei gyflwyno yn ein datganiad ystadegol hwn yn seiliedig ar y dyddiad pryd daw’r trafodiad i rym. Y dyddiad dod i rym yw pryd mae’r dreth yn dod yn gymwys i’r thalu, fel arfer ar adeg cwblhau trafodiad ar eiddo. Er bod defnyddio’r dyddiad dod i rym wrth ddadansoddi yn gallu arwain at fwy o anwadalwch yn y data (er enghraifft, oherwydd newid yn y cyfraddau trethiant), a diwygiadau mewn datganiadau ac adroddiadau data wedi hynny, mae’r dyddiad hwn yn ymwneud ag adeg pryd digwyddodd y trafodiad ac nid yw’n rhyw ddyddiad yn y dyfodol pryd daeth y ffurflen dreth i law. Mae hyn hefyd yn golygu y bydd y gyfres a grëwyd o’n dadansoddiad ni yn adlewyrchu newidiadau yn y cyfraddau treth a pholisi ar yr adeg pryd mae unrhyw newidiadau’n digwydd.

Rydyn ni’n ymwybodol fod rhai cyhoeddiadau yn y DU yn seilio eu dadansoddiadau ar ddyddiad cyflwyno’r ffurflen dreth. Rydym wedi felly yn cyhoeddi rhai ffigyrau y mae modd eu cymharu â gwledydd eraill y DU (gan ddefnyddio’r dyddiad cyflwyno) yn ein ystadegau Treth Trafodiadau Tir blynyddol ar gyfer 2018-19.

Mae ystadegau’r Dreth Trafodiadau Tir yn cael eu diwygio'n rheolaidd. Mae effaith y diwygiadau’n cael ei ddadansoddi mewn ystadegau Treth Trafodiadau Tir misol a chwarterol, a darperir sylwebaeth yn yr ystadegau Treth Trafodiadau Tir chwarterol.

Mae'r diagram amgaeëdig yn esbonio amseriad ystadegau'r Dreth Trafodiadau Tir.

Dogfennau

Amseru Ystadegau Swyddogol ar gyfer Treth Trafodiadau Tir
, math o ffeil: PDF, maint ffeil: 115 KB

PDF
115 KB
Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Cais am fformat gwahanol. Os mae arnoch chi angen fersiwn o’r ddogfen hon mewn fformat mwy hygyrch, e-bostiwch digital@llyw.cymru. Cofiwch ddweud wrthym y math o fformat sydd ei angen arnoch chi. Byddai’n help mawr i ni os gallech chi ddweud wrthym ba fath o dechnoleg gynorthwyol rydych yn ei defnyddio hefyd.

Dibynadwyedd

Mae'r ystadegau hyn wedi cael eu cynhyrchu yn unol â’r Cod Ymarfer ar gyfer Ystadegau. 

Fel cynhyrchydd newydd o ystadegau swyddogol, rydym yn datblygu ein prosesau cyhoeddi ystadegol, a chyhoeddwyd yn blaenorol ein polisi ar allbynnau ystadegol, yn cynnwys:

  • y safonau proffesiynol a ddilynwyd wrth greu’r ystadegau hyn;
  • sut mae Swyddog Arweiniol Ystadegau yr Awdurdod yn rheoli cynnwys ac amseru’r allbynnau’n annibynnol;
  • sut rydyn ni’n rhoi gwybod i ddefnyddwyr am allbynnau sydd ar y gweill;
  • sut caiff data ei gasglu, ei storio a’i reoli; a
  • bydd staff sy’n ymwneud â chynhyrchu ystadegau’n mynd drwy ddatblygiad proffesiynol parhaus yn unol â fframwaith Cymwyseddau'r Gwasanaeth Sifil a fframwaith cymwyseddau Gwasanaeth Ystadegol y Llywodraeth.

Ansawdd

Rydyn ni’n dal wrthi’n asesu ansawdd y data wrth i ragor o drafodiadau gael eu prosesu. 

Rydyn ni wedi asesu’r budd a’r pryderon posibl o ran ansawdd yn unol â chanllawiau Gwasanaeth Ystadegol y Llywodraeth ar ddefnyddio data gweinyddol. Ar ôl gweithio gyda’r data ymhellach, rydyn ni wedi gwerthuso lefel y risg o bryderon ynghylch ansawdd. Y tabl isod yw ein hasesiad cyfredol.

Ffynhonnell data Proffil budd y cyhoedd Lefel y risg o bryderon ynghylch ansawdd Lefel yr wybodaeth sicrwydd a ddatblygir
Data cofrestru’r Dreth Trafodiadau Tir Isel Isel A1 – sicrwydd sylfaenol
Ffurflenni treth y Dreth Trafodiadau Tir Canolig Isel A2 – sicrwydd uwch

Wrth baratoi’r datganiad hwn, rydym wedi parhau i weithio’n agos gyda staff gweithredol yr Awdurdod i ganfod materion pellach yn ystod casglu data a phrosesu ffurflenni unigol. Rydym yn parhau i ddefnyddio systemau rheoli data sy'n dadansoddi ffurflenni treth yn syth ac sy'n tynnu sylw at feysydd a allai beri pryder. Pan mae ffurflen dreth yn cael ei newid gan dîm gweithredol yr Awdurdod, cysylltir â’r sefydliad sy’n llenwi'r ffurflen i gadarnhau'r newid.

Rydyn ni hefyd yn gweithio’n barhaus gyda chyd-weithwyr mewnol i ganfod opsiynau ar gyfer lliniaru’r materion hyn ar adeg casglu ffurflenni yn y dyfodol, a bydd hynny’n arwain yn anuniongyrchol at ansawdd gwell i ddata. 

Mae’n werth nodi hefyd bod y rhan fwyaf o’r data am y Dreth Trafodiadau Tir yn cael ei ddarparu gan sefydliadau sy’n gweithio ar ran y trethdalwyr, gyda rhai ohonynt yn cyflwyno trafodiadau yn rheolaidd (mae tua 10 y cant o’r sefydliadau yn darparu pedair ran o bump o’r ffurflenni treth). Mae hyn wedi arwain at welliannau yn ansawdd y data wrth i’r Awdurdod ddatblygu perthynas â nifer o sefydliadau allweddol. 

Ddiwedd 15 Gorffennaf 2019, bron 3,000 o sefydliadau wedi cofrestru yn llwyddiannus ar gyfer cyflwyno’r Dreth Trafodiadau Tir ar-lein, gyda chyfanswm o bron 7,000 ddefnyddwyr ar-lein wedi’u cofrestru. Rhoddir enghreifftiau isod o faterion ansawdd rydyn ni wedi’u canfod yn flaenorol, a’n hymateb hyd yma. 

Enghraifft 1

Wrth sicrhau ansawdd y datganiad hwn fe wnaethom astudio trafodiadau amhreswyl oherwydd ansefydlogrwydd y data, yn enwedig wrth ystyried yr is-setiau bach sydd yn y datganiad. Gwnaethom adolygu’r rhesymau dros yr ansefydlogrwydd sydd fel arfer yn gysylltiedig â nifer fach o drafodiadau gwerth uchel a all ddigwydd unrhyw adeg ond sydd ddim yn digwydd bob mis. Gan fod trafodiadau amhreswyl o werth gymharol isel fel arfer, mae’r trafodiadau gwerth uchel yn cael effaith sylweddol ar sefydlogrwydd. 

Rydym wedi dod i’r casgliad canlynol. Tra nad oes unrhyw bryder uniongyrchol gyda’r data o ganlyniad i’r ymarfer hwn, bydd yn werthfawr cyflwyno dadgyfuniad pellach o’r data newydd. Rydym wedi cyhoeddi’r rhain fel rhan o’n datganiad blynyddol a thablau StatsCymru.

Enghraifft 2

Drwy asesu'r dreth sy’n ddyledus o gymharu â’r data a gyflwynwyd am bob trafodiad, rydyn ni wedi gallu canfod rhai gwallau yn y data. Mae hyn wedi arwain at rai cywiriadau i'r trafodiadau, ar y cyd â’r asiantiaid sydd wedi’u cyflwyno.

Un enghraifft yw adeg pryd rydyn ni wedi gwirio a oedd yr opsiwn gorau ar gyfer y math o drafodiad wedi cael ei ddewis wrth ffeilio. 

Gall trafodiad fod yn breswyl neu'n amrheswyl (sy'n cynnwys achosion lle nad yw eiddo yn gyfan gwbl yn un preswyl). Hefyd, gall cyfradd uwch fod yn berthnasol i eiddo preswyl gan ddibynnu ar rai ffactorau. Gweler ein canllawiau technegol am fwy o wybodaeth.

Drwy ddadansoddi'r dreth sy’n ddyledus, a data atodol, rydyn ni wedi gallu canfod achosion pryd mae’r math anghywir o drafodiad wedi cael ei ddewis ac wedi’i gywiro’n ddiweddarach. Cyflwynir y data yn ôl math o drafodiad yn Nhabl 2 yn ystadegau misol a chwarterol.

Pam rydyn ni wedi gwneud hyn?

Os yw’r prynwr, cyn pen tair blynedd ar ôl trafodiad ar gyfer y Dreth Trafodiadau Tir ar gyfraddau uwch, yn gwerthu ei brif breswylfa flaenorol, gallai fod yn gymwys i gael ad-daliad o'r gyfradd uwch ychwanegol o'r Dreth Trafodiadau Tir. Felly, mae’n bwysig gallu amcangyfrif y ffigur hwn mor gywir ag y bo modd.

Enghraifft 3

Rydym wedi gwneud sawl newid i'n tablau data yn y datganiad hwn, yn seiliedig ar adborth defnyddwyr ac i gywiro materion ansawdd a gwella gwerth y data a gyflwynwyd yn flaenorol

Ar 22 Chwefror 2019, fe wnaethom adolygiad bychan am i lawr i dreth sy'n ddyledus drwy ‘refeniw ychwanegol o gyfraddau uwch’ yn Nhabl 1 yn ein ystadegau misol. Gwnaethpwyd yr adolygiad hwn yn ein datganiad data yn unig ar gyfer ystadegau’r Dreth Trafodiadau Tirlenwi ym mis Ionawr 2019, a gyhoeddwyd ar wefan StatsCymru. Yn flaenorol, roeddem wedi tybio bod y refeniw ychwanegol o gyfraddau uwch yn 3 y cant o'r ystyriaeth (ar gyfer pob trafodiad cyfradd uwch). Fodd bynnag, nid yw hyn yn wir bob amser - er enghraifft, os oes gostyngiadau yn y trafodiad sy'n lleihau neu'n clirio'r rhwymedigaeth treth.

Mae gan drafodion prydlesi dibreswyl naill ai (neu’r naill a’r llall):

  • gwerth di-rent (neu bremiwm); a
  • gwerth rhent (sy'n ymwneud â hyd a thelerau'r brydles).

Mae'r ddwy elfen hon yn cyfrannu'n wahanol at y dreth sy'n ddyledus ar drafodiad prydles. Yn flaenorol, roedd Tabl 4 (trafodion dibreswyl yn ôl gwerth) yn ein ystadegau misol a chwarterol, yn dosbarthu trafodion yn ôl y gwerth nad yw'n werth rhentu yn unig.

Cawsom adborth gan ddefnyddwyr y dylai Tabl 4 gynnwys gwerth rhent trafodion dibreswyl (lle bo'n berthnasol) wrth ddosbarthu'r trafodion. Gan hynny, rydym wedi datblygu ein dulliau i'n galluogi i ychwanegu'r dadansoddiad hwn. Mae hyn wedi cynnwys hollti'r dreth sy'n ddyledus ar drafodion dibreswyl i ddwy elfen pro rata’r gwerthoedd rhent a heb fod yn rhent, a chyflwyno'r rhain mewn colofnau ar wahân. Mae hyn yn cyflwyno rhywfaint o gyfrif dwbl yn y colofnau a ddangosir yn y tabl, a dylid cymryd gofal wrth adio'r colofnau (fel yr eglurir yn nhroednodiadau’r tabl). Rydym hefyd wedi ychwanegu gwerth rhent eiddo amhreswyl i Dabl 1.

Enghraifft 4

Yn ein dadansoddiad o ryddhadau, rydym wedi dod o hyd i nifer o drafodiadau a ymddangosent fel nad oedd y rhyddhadau fel petaent yn cael unrhyw effaith ar y dreth a oedd yn ddyledus. Yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, rydym wedi bod yn edrych ar pam fod hyn yn digwydd ac wedi ceisio lleihau'r achosion lle’r oedd y rhyddhad yn cael ei hawlio’n ddiangen. Mewn rhai achosion, gwyddom fod y rhyddhad wedi'i hawlio'n anghywir ac mae ein tîm gweithrediadau wedi gweithio gyda'r asiantau sy'n cyflenwi'r data er mwyn cywiro'r trafodiadau sylfaenol, gyda gwelliant cymesur i'n data.

Mewn achosion eraill, fodd bynnag, rydym yn gwybod bod y rhyddhad wedi'i hawlio ond bod agweddau eraill ar y trafodiad yn anghywir, a arweiniodd at y dybiaeth na chafodd y rhyddhad unrhyw effaith. Gan fod y trafodiadau sylfaenol yn aros i gael eu cywiro, rydym wedi gwneud rhai addasiadau er mwyn adlewyrchu'r cywiriadau y credwn y dylid eu gwneud fel rhan o'r broses o ddeillio ein hystadegau.

Mae'r ddwy set hyn o addasiadau wedi arwain at leihad yn nifer y trafodiadau nad oedd y rhyddhad, i bob golwg, yn cael unrhyw effaith ar y dreth a oedd yn ddyledus, ac mewn nifer o achosion mae wedi ychwanegu at swm y dreth a ddangoswyd fel rhyddhad yn adran 5 y datganiad ystadegol blynyddol.

Rydym yn parhau i edrych ar y categori hwn o ryddhad ac mae'n debygol y bydd addasiadau pellach yn cael eu gwneud dros y flwyddyn nesaf.

Enghraifft 5

Ym Mehefin 2019, gwnaethom ddarganfod naw trafodiad cysylltiol lle'r oedd y gydnabyddiaeth a nodwyd ar gyfer y trafodiadau’n anghywir. Roedd pob un o’r trafodiadau hyn yn nodi cyfanswm y gydnabyddiaeth a oedd yn berthnasol i'r naw trafodiad gyda’i gilydd, yn hytrach na chydnabyddiaeth pob trafodiad yn unigol, a ddylai fod wedi gwneud y cyfanswm hwnnw gyda’i gilydd. O’r herwydd, gwnaethom gyfri cyfanswm y trafodiadau cysylltiol yma naw gwaith (wyth gwaith yn fwy nac y dylid fod wedi ei gyfri). Wedi i ni ddarganfod y camgymeriad hwn, gwnaethom gysylltu â'r asiant a ddiwygiodd pob trafodiad er mwyn nodi’r cydnabyddiaethau unigol.

Ansawdd y data daearyddol

Mae ein hystadegau blynyddol yn darparu dadansoddiad fesul ardal awdurdod lleol ac ardal Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (Malc). Cyhoeddir y data hwn hefyd ar wefan StatsCymru ynghyd â data ar gyfer etholaethau'r Cynulliad Cenedlaethol.

Mae'n orfodol llenwi’r maes awdurdod lleol ar bob ffurflen dreth, tra bod y cod post yn faes dewisol ar y ffurflen dreth. Dim ond ar gyfer canfod yr etholaeth Cynulliad Cenedlaethol neu’r ardal Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru lle digwyddodd y trafodiad y gallwn ddefnyddio’r cod post ar y ffurflen dreth. Mae'r cod post naill ai ar goll neu'n annilys ar bron i 5% o'r ffurflenni treth.

Yn ein dadansoddiad o ddata awdurdodau lleol, rydym yn codi'r awdurdod lleol o'r cod post drwy edrych ar Gronfa Ddata Codau Post y Swyddfa Ystadegau Genedlaethol (NSPD). Yna rydym yn cymharu'r wybodaeth hon â'r awdurdod lleol a ddewiswyd ar y ffurflen dreth:

  • Mewn 95% o achosion, mae'r awdurdod lleol sy'n deillio o'r cod post yn cyfateb i'r awdurdod lleol a nodwyd ar y ffurflen dreth.
     
  • Lle nad yw hyn yn wir, rydym yn edrych i weld a yw'r ddau awdurdod lleol yn gyfagos (er enghraifft, mae Caerdydd a Chasnewydd yn gyfagos)
    • Os ydynt (yn gyfagos), rydym yn defnyddio'r awdurdod lleol a nodwyd ar y ffurflen dreth ar gyfer ein hystadegau. Mae hyn yn wir am tua 0.3% o'r ffurflenni treth.
       
    • Os nad ydynt (yn gyfagos), rydym yn defnyddio'r awdurdod lleol a godwyd o’r cod post ar gyfer ein hystadegau. Mae hyn yn wir am tua 0.1% o'r ffurflenni treth. Mewn amgylchiad fel hyn, rydym yn credu fod y cod post yn fwy tebygol o fod yn gywir a bod yr awdurdod lleol a nodwyd ar y ffurflen dreth yn fwy tebygol o fod wedi cael ei ddewis ar gam.
       
  • Yn y 5% arall o achosion lle mae'r cod post ar goll neu'n annilys, rydym yn cymryd yr awdurdod lleol fel y'i nodwyd ar y ffurflen dreth.

Mae gan y rhan fwyaf o drafodiadau un eitem o dir yn gysylltiedig â nhw, er bod gan rai trafodiadau fwy nag un darn o dir yn gysylltiedig. Rhaid i ni ddefnyddio manylion pob eitem o dir i benderfynu ar yr awdurdod lleol. Er mwyn osgoi dyblygu trafodiadau sydd â mwy nag un darn o dir, mae ffracsiwn (sy’n hafal i un wedi'i rannu â nifer yr eitemau tir) wedi'i ddodi ar y trafodiad ac ar y dreth sy'n ddyledus ar gyfer pob un. Mae hyn yn sicrhau bod y data'n cael ei dosrannu rhwng yr awdurdodau lleol perthnasol tra'n sicrhau cysondeb â chyfanswm y trafodiadau a gwerth y dreth sy'n ddyledus ar lefel Cymru.

Yn ein datganiad ystadegol blynyddol, cyflwynir data awdurdodau lleol ar gyfer trafodiadau preswyl ac amhreswyl a’r dreth sy'n ddyledus, tra bod data awdurdodau lleol yn cael ei chyflwyno ar werth eiddo sy'n cael ei drethu (a elwir yn gydnabyddiaeth) ar gyfer trafodiadau preswyl yn unig. Mae hyn oherwydd bod rhai trafodiadau amhreswyl â chydnabyddiaeth arbennig o fawr a bod risg posibl o adnabod trethdalwr pe byddem yn cyhoeddi data blynyddol awdurdodau lleol ar y rhain. Yn y dyfodol, byddwn yn ymchwilio i ymarferoldeb cyfuno nifer o flynyddoedd o drafodiadau amhreswyl er mwyn caniatáu cyhoeddi data cydnabyddiaeth yn ddiogel.

Yn ogystal, rydym wedi cyhoeddi dadansoddiad ar gyfer etholaethau'r Cynulliad Cenedlaethol a Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC) ar gyfer trafodiadau preswyl yn unig. Gan fod y cod post ar y ffurflen dreth yn cael ei ddefnyddio i gyfrifo'r ddaearyddiaeth hon, rydym wedi canfod, pan nad yw'r cod post yn cael ei nodi, bod gogwydd clir tuag at drafodiadau amhreswyl mwy. Gan na ellir dyrannu'r trafodiadau hyn i un o etholaethau'r Cynulliad Cenedlaethol nac i ardal MALlC, nid yw'r ystadegau canlyniadol yn ddibynadwy. Felly, nid yw'n briodol cynhyrchu ystadegau ar drafodiadau amhreswyl ar gyfer etholaethau'r Cynulliad Cenedlaethol ar hyn o bryd.

Eiddo sydd wedi’i werthu fwy nag unwaith mewn blwyddyn

Mae’n hystadegau Treth Trafodiadau Tir i gyd yn cyfrif trafodiadau yn ystod 2018-19, cyfnod lle y gallai'r un eiddo neu ddarn o dir fod wedi'i werthu fwy nag unwaith. Ein hamcangyfrif gorau yw bod rhwng 3.5% a 4% o'r trafodiadau yn ymwneud â darn o dir neu eiddo sydd wedi'i werthu fwy nag unwaith yn ystod 2018-19.

Data ar eiddo ychwanegol sydd â’r cyfraddau Treth Trafodiadau Tir uwch yn berthnasol iddynt

Mae'n bwysig nodi y gall cyfraddau uwch fod yn berthnasol i drafodiadau preswyl am amryw o resymau, gan gynnwys:  

  • pryniant eiddo prynu-i-osod;
  • ail gartrefi neu gartrefi gwyliau; 
  • pontio rhwng dau eiddo; a
  • phryniannau gan gwmnïau megis darparwyr tai cymdeithasol

Hefyd, dylid nodi mai dim ond eiddo a werthwyd yn ystod y flwyddyn ddiwethaf sy’n cael ei chynnwys yn yr ystadegau Treth Trafodiadau Tir. Nid yw'r ystadegau hyn felly yn cynrychioli'r stoc lawn o eiddo mewn awdurdodau lleol.

Fel ffynhonnell wybodaeth ddefnyddiol am bobl sydd ag ail gyfeiriad, mae'r Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi cyhoeddi bwletin ystadegol ar y pwnc hwn gan ddefnyddio data o Gyfrifiad 2011.