Neidio i'r prif gynnwy

Pathogen ffwngaidd yw Phytophthora pluvialis sy’n effeithio ar amrywiaeth o rywogaethau coed.

Cyhoeddwyd gyntaf:
15 Rhagfyr 2021
Diweddarwyd ddiwethaf:

Ymhlith y rhywogaethau y mae Phytophthora pluvialis yn effeithio arnynt mae:

  • Hemlog y Gorllewin
  • Ffynidwydden Douglas
  • Derwen ddwysflodeuog, a
  • Rhywogaethau pinwydd (Pinus radiata, Pinus patula a Pinus strobus)

Mae Phytophthora pluvialis bellach wedi'i ganfod mewn 17 safle ledled Cymru. Mae'r rhain yn cynnwys Gwynedd, Sir Gaerfyrddin, Powys, Casnewydd, Sir Fynwy, Sir Ddinbych, Conwy a Rhondda Cynon Taf. Dyma’r datganiad i’r wasg diweddaraf am Phytophthora pluvialis yng Nghymru.

Mae hyn yn dilyn sawl canfyddiad diweddar yn Lloegr ac yn yr Alban.
I gael rhagor o wybodaeth am ganfyddiadau Lloegr a’r ymateb, ewch i Phytophthora pluvialis - GOV.UK.
I gael rhagor o wybodaeth am ganfyddiadau’r Alban a’r ymateb, ewch i Scottish Forestry.

Ar hyn o bryd rydym yn ystyried pob opsiwn i leihau lledaeniad y clefyd. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru’n cynnal arolygon i ddeall nifer yr achosion. Nid oes cyfyngiadau ar waith ar hyn o bryd. Bydd hyn yn newid wrth i ni ddeall mwy am yr achosion.

Arwyddion a symptomau

Mae arwyddion o Phytophthora pluvialis yn cynnwys:

  • clefyd colli nodwyddau (needle cast) – lle mae nodwyddau’n troi’n frown ac yn disgyn i ffwrdd
  • lladd egin, a
  • briwiau ar y coesyn, y canghennau a’r gwreiddiau

Mae Forest Research wedi paratoi canllaw syml, sy’n dangos coed symptomatig.

Rhoi gwybod

Os ydych yn amau bod gan goeden y clefyd hwn, rhowch wybod amdano drwy borth ar-lein TreeAlert. Nodwch gymaint o wybodaeth ag y gallwch, gan gynnwys y lleoliad a'r rhywogaeth y mae’r clefyd wedi effeithio arno.

Hysbysiad Ardal A Ddarnodir yng Nghymru

Cynhaliwyd asesiad risg gan Grŵp Risg Iechyd Planhigion y DU, sydd wedi dod i'r casgliad bod Phytophthora pluvialis yn bodloni'r meini prawf i'w ddosbarthu fel pla cwarantin Prydain Fawr at ddibenion rheoleiddio.

Cymru

Er mwyn diogelu Cymru rhag y clefyd hwn, o dan bwerau a roddwyd gan Reoliadau Rheolaethau Swyddogol (Iechyd Planhigion ac Organeddau a Addaswyd yn Enetig) (Cymru) 2020, bydd Llywodraeth Cymru yn cyflwyno ardaloedd a ddarnodir o amgylch safleoedd sydd ag achosion a gadarnhawyd. Cyflwynwyd cyfyngiadau symud ar gyfer deunydd sy'n gallu lledaenu Phytophthora pluvialis gan ddefnyddio Hysbysiadau.

Mae'r ardaloedd a ddarnodir ledled Cymru i'w gweld ar fap Ardaloedd a Ddarnodir yng Nghymru.

Crychan

Daeth Ardal a Ddarnodir 2 i rym ar 22 Ebrill 2022. Mae’r ardal a ddarnodir yn berthnasol i ardal o amgylch Crychan, Sir Gaerfyrddin a chaiff y ffiniau eu dangos ar y map o’r Ardal a Ddarnodir. Mae’r Hysbysiad yn cynnwys disgrifiad o’r ffin.

Powys

Daeth Ardal a Ddarnodir 3 i rym ar 22 Ebrill 2022. Mae’r ardal a ddarnodir yn berthnasol i ardal o amgylch Maesyfed, Powys a chaiff y ffiniau eu dangos ar y map o’r Ardal a Ddarnodir. Mae’r Hysbysiad yn cynnwys disgrifiad o’r ffin.

Gwynedd

Daeth Ardal a Ddarnodir 5 i rym ar 21 Ebrill 2022, i gymryd lle Ardal 1 a Ddarnodir (fap yr ardal a Ddarnodir) a ddaeth i rym ar 14 Mawrth 2022. Mae’r ardal a ddarnodir yn cwmpasu ardal o gwmpas Dyfi, Gwynedd a dangosir y ffiniau ar Fap yr Ardal a Ddarnodir. Mae’r Hysbysiad yn disgrifio’r ffin.

De Ddwyrain Cymru

Daeth Ardal a Ddarnodir 6 i rym ar 21 Ebrill 2022, i gymryd lle Ardal a Ddarnodir 4 (map o’r Ardal a Ddarnodir) a ddaeth i rym ar 14 Mawrth 2022. Mae’r ardal a ddarnodir yn cwmpasu ardal o gwmpas Sir Fynwy, Casnewydd, Tor-faen, Powys, Blaenau Gwent, Merthyr Tudful, Rhondda Cynon Taf, Caerdydd, Caerffili, Pen-y-bont ar Ogwr a Chastell-nedd Port Talbot a dangosir y ffiniau ar Fap yr Ardal a Ddarnodir. Mae’r Hysbysiad yn disgrifio’r ffin. Mae Hysbysiadau Cyfatebol am Ardaloedd a Ddarnodir ar Gov.uk wedi’u cyhoeddi yn Lloegr ar gyfer y safle hwn lle mae achosion wedi’u cadarnhau, sy’n berthnasol i rannau o Swydd Henffordd a Swydd Gaerloyw.

Sir Gaerfyrddin

Daeth Ardal a Ddarnodir 7 i rym ar 21 Ebrill 2022. Mae’r ardal a ddarnodir yn cwmpasu ardal o gwmpas Sir Gaerfyrddin a dangosir y ffiniau ar Fap yr Ardal a Ddarnodir. Mae’r Hysbysiad yn disgrifio’r ffin.

Mae'r Hysbysiad yn gwahardd symud unrhyw ddeunydd perthnasol sy’n dueddol o gael plâu neu glefydau o'r ardal a ddarnodir neu oddi mewn i'r ardal a ddarnodir, oni bai ei fod wedi'i awdurdodi'n ysgrifenedig gan Arolygydd Iechyd Planhigion.

Mae’r Hysbysiadau yn cynnwys cyfyngiad ychwanegol ar gwympo deunydd sy’n dueddol o gael plâu neu glefydau o fewn yr ardaloedd a ddarnodir, oni bai fod y Comisiwn Coedwigaeth wedi’i hysbysu yn ysgrifenedig ymlaen llaw.

Rhestr o broseswyr cymeradwy ar gyfer Phytophthora pluvialis ar Gov.UK.

Os oes gennych ymholiadau, cysylltwch â: treehealth@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk

Y Comisiwn Coedwigaeth fydd yn gyfrifol am roi Caniatâd Symud.  Bydd angen i ymgeiswyr felly e-bostio ppluvialis.authorisation@forestrycommission.gov.uk i ofyn am ganiatâd.

Atgoffir tirfeddianwyr bod angen trwydded gwympo er mwyn cwympo deunydd. Os oes gennych ymholiadau, cysylltwch â fellinglicence@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk). Rhaid i berchenogion tir roi hysbysiad o’u bwriad i gwympo deunydd perthnasol o leiaf 14 diwrnod cyn gwneud hynny yn yr ardaloedd a ddarnodir.  Ni chaniateir dechrau’r gwaith cwympo tan y ceir caniatâd ysgrifenedig gan y Comisiwn Coedwigaeth. Os oes gennych gwestiynau, cysylltwch â: ppluvialis.authorisation@forestrycommission.gov.uk