Canllawiau ar ryddhad Treth Trafodiadau Tir (atodlen 13) ar gyfer caffaeliadau sy’n ymwneud ag anheddau lluosog.

Cyhoeddwyd gyntaf:
1 Mehefin 2018
Diweddarwyd diwethaf:

DTTT/7035 Rhyddhad ar gyfer caffaeliadau sy’n ymwneud ag anheddau lluosog

Mae'r rhyddhad hwn ar gael pan mae trethdalwr yn prynu nifer o anheddau yng Nghymru gan yr un gwerthwr naill ai ar ffurf un trafodiad sydd â’r un dyddiad dod i rym neu fel nifer o drafodiadau cysylltiol (mae trafodiadau’n gysylltiol pan fyddant yn ffurfio rhan o un cynllun, trefniant neu gyfres o drafodiadau rhwng yr un prynwr a gwerthwr neu unigolion sy'n gysylltiedig â nhw).

Wrth wneud cais am ryddhad ar gyfer anheddau lluosog, bydd angen i'r trethdalwr ddefnyddio'r cyfraddau uwch ar gyfer eiddo preswyl pan fydd y rheolau ynghylch cyfraddau uwch ar gyfer eiddo preswyl yn berthnasol i'r trafodiad, neu'r prif gyfraddau ar gyfer eiddo preswyl pan nad yw’r rheolau ynghylch cyfraddau uwch ar gyfer eiddo preswyl yn berthnasol (h.y. trafodiad eiddo defnydd cymysg).

Pan hawlir y rhyddhad, penderfynir ar swm y dreth trafodiadau tir sy’n berthnasol i’r gydnabyddiaeth sydd i'w phriodoli i fuddiannau yn yr anheddau drwy gyfeirio at faint o'r gydnabyddiaeth gyfan y gellir ei phriodoli i'r anheddau, wedi’i rannu â nifer yr anheddau (i bennu'r gydnabyddiaeth gymedrig sydd i'w phriodoli i'r anheddau). Os bydd swm y dreth a gyfrifir drwy’r dull hwn yn llai nag 1% o’r gydnabyddiaeth a roddir, mae’r rheol isafswm treth yn dod i rym i sicrhau bod cyfradd dreth effeithiol o 1% o leiaf yn cael ei defnyddio gyda thrafodiadau sy’n ymwneud ag anheddau lluosog.

Maint y dreth trafodiadau tir sy'n berthnasol i'r gydnabyddiaeth sydd i'w phriodoli i fuddiannau mewn tir heblaw anheddau (os o gwbl) yw’r swm a fyddai’n berthnasol yn niffyg y rhyddhad.

Nid yw uwchfuddiannau lesddaliad a rhydd-ddaliad mewn anheddau sy’n ddarostyngedig i lesoedd a roddir am gyfnod cychwynnol o 21 mlynedd neu fwy yn gymwys i gael rhyddhad.

Mae’r rhyddhad yn cynnwys pryniannau ‘oddi ar y cynllun’ pan mae’n bosib nad yw'r gwaith o adeiladu neu addasu’r eiddo ar gyfer defnydd preswyl wedi cychwyn erbyn y dyddiad y bydd y trafodiad yn cael effaith.

Bydd y rhan fwyaf o bryniannau anheddau lluosog yn ddarostyngedig i’r cyfraddau sy’n berthnasol i drafodiadau eiddo preswyl cyfraddau uwch.

Mae rhyddhad anheddau lluosog yn rhyddhad rhannol gan y bydd elfen o’r dreth trafodiadau tir bob amser yn daladwy yng nghyswllt y trafodiad. Dylid defnyddio cod rhyddhad 50 yn ffurflen dreth y trethdalwr er mwyn hawlio’r rhyddhad.

DTTT/7036 Trafodiadau y mae’r rhyddhad yn berthnasol iddynt

(paragraff 3)

Rheol gyffredinol

Gellir hawlio rhyddhad pan fo'r trafodiad yn 'drafodiad perthnasol’.  Mae trafodiad perthnasol yn un lle mae prif destun y trafodiad yn cynnwys:

  • buddiant mewn o leiaf dwy annedd neu fuddiant mewn o leiaf dwy annedd ac eiddo arall (er enghraifft, eiddo amhreswyl)
  • buddiant mewn un annedd, neu fuddiant mewn un annedd ac eiddo arall, a bod y trafodiad hwnnw’n un o nifer o drafodiadau cysylltiol, a bod y trafodiad cysylltiol yn cynnwys buddiant mewn o leiaf un annedd arall.

Mae 'buddiant mewn annedd’ at ddibenion y rhyddhad hwn yn golygu unrhyw fuddiant trethadwy mewn annedd neu dros annedd; felly, mae’n rhaid i bob annedd y mae'r rhyddhad hwn yn berthnasol iddo fod yng Nghymru.

Eithriadau

Ni ellir hawlio rhyddhad anheddau lluosog pan allai'r trafodiad fod yn gymwys i gael rhyddhad ar gyfer trafodiadau yr ymrwymir iddynt gan bersonau sy’n arfer hawliau ar y cyd. Yn ogystal, nid yw rhyddhad anheddau lluosog ar gael pan ellir hawlio rhyddhad grŵp, rhyddhad ailadeiladu a chaffael neu ryddhad elusennau ar gyfer y trafodiad, hyd yn oed os na hawlir y rhyddhad neu os bydd y rhyddhad yn cael ei dynnu’n ôl.

Yn achos annedd sy’n ddarostyngedig i les a roddwyd am dymor o fwy na 21 o flynyddoedd, ni chaiff unrhyw uwchfuddiant mewn perthynas â’r les honno ei drin fel buddiant mewn annedd at ddibenion y rhyddhad ac felly ni ellir cynnwys y buddiant hwnnw wrth gyfrifo nifer yr anheddau sydd wedi’u prynu gan y trethdalwr.

Ond, nid yw'r rheol les 21 mlynedd yn berthnasol yn yr achosion canlynol:

  • os mai corff cymwys yw'r gwerthwr at ddibenion y rhyddhad sy’n berthnasol i lesoedd perchnogaeth a rennir

neu

  • os gwneir y trafodiad o dan drefniant gwerthu ac adlesu
  • os rhoi buddiant lesddaliad yw’r gwerthiant hwnnw, ac
  • os bydd elfen adlesu'r trefniant hwnnw’n cael ei rhyddhau rhag treth drwy hawlio rhyddhad gwerthu ac adlesu.

Enghraifft 1

Mae Mr A yn prynu pum buddiant mewn bloc o bedair fflat oddi wrth yr un gwerthwr. Mae’n prynu'r lesddaliad ar bob un o'r pedair fflat, ac mae bob un ohonynt yn para am 99 mlynedd; mae’n prynu'r rhydd-ddaliad dros yr adeilad i gyd sy'n cynnwys y pedair fflat. Gan fod y lesoedd wedi’u rhoi am gyfnod o fwy na 21 o flynyddoedd, ni ellir trin yr uwchfuddiant, sef y rhydd-ddaliad yn yr achos hwn, fel buddiant mewn annedd at ddibenion rhyddhad anheddau lluosog  ac felly ni ellir cynnwys y buddiant hwnnw wrth gyfrifo nifer yr anheddau sydd wedi’u prynu gan y trethdalwr.

Enghraifft 2

Mae Ms B yn prynu 3 buddiant mewn anheddau oddi wrth yr un gwerthwr. Mae’r cyntaf a’r ail yn fuddiannau lesddaliad gyda 95 o flynyddoedd yn weddill mewn dwy fflat nad ydynt yn ddarostyngedig i unrhyw is-lesoedd. Y trydydd yw'r buddiant rhydd-ddaliad mewn tŷ sy’n ddarostyngedig i les i drydydd parti digyswllt a gafodd ei rhoi’n wreiddiol am 125 o flynyddoedd. Mae Ms A felly wedi prynu dau fuddiant a allai fod yn gymwys i gael y rhyddhad anheddau lluosog ac un buddiant mewn annedd sy’n cael ei thrin fel eiddo arall at ddibenion y rhyddhad hwn.

DTTT/7037 Termau allweddol a diffiniadau

(paragraff 4)

Ystyr ‘priodoli’ yw priodoli ar sail dosraniad teg a rhesymol.

Y ‘gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau’ ar gyfer trafodiad annedd unigol yw hynny o’r gydnabyddiaeth drethadwy sydd i'w phriodoli i’r annedd honno, ac ar gyfer trafodiad anheddau lluosog, hynny o’r gydnabyddiaeth drethadwy sydd i’w phriodoli i’r anheddau i gyd.

‘Y gydnabyddiaeth sy’n weddill’ yw’r gydnabyddiaeth drethadwy ar gyfer y trafodiad llai’r gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau.

Mae ‘trafodiad annedd unigol’ yn drafodiad y mae ei brif destun yn fuddiant mewn un annedd, neu’n fuddiant mewn un annedd ac eiddo arall.

Mae ‘trafodiad anheddau lluosog’ yn drafodiad y mae ei brif destun yn fuddiant mewn o leiaf ddwy annedd neu’n fuddiant mewn o leiaf ddwy annedd ac eiddo arall.

DTTT/ 7038 Cyfrifo Faint o Dreth Trafodiadau Tir sydd i'w thalu: Pennu’r dreth sy’n gysylltiedig â chydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau

(paragraff 6)

Pan wneir cais am ryddhad anheddau lluosog, y dreth sy’n ddyledus ar drafodiad fydd cyfanswm dau swm: ‘y dreth sy’n gysylltiedig â’r gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau’, a lle bo’n berthnasol, ‘y dreth sy’n gysylltiedig â’r gydnabyddiaeth sy’n weddill’.

Mae pedwar cam i'w dilyn ar gyfer pennu maint y dreth sy’n ddyledus:

  • Cam 1 - pennu maint y dreth a fyddai’n daladwy ar y gydnabyddiaeth a roddir ar gyfer cyfanswm yr anheddau yng Nghymru. Pennir maint y dreth sy’n ddyledus drwy rannu'r gydnabyddiaeth â nifer yr anheddau a brynwyd ac wedyn pennu'r dreth sy’n ddyledus ar gyfer y rhagdybiaeth mai un annedd sydd wedi’i phrynu. Fel arfer, y cyfraddau sy’n berthnasol at ddibenion y rhan hon o'r cyfrifiad treth fydd y cyfraddau uwch ar gyfer trafodion eiddo preswyl. Dylid defnyddio'r prif gyfraddau preswyl yng nghyswllt yr eiddo ym mhob achos arall (h.y. pan fydd yr eiddo yn rhan o drafodiad eiddo defnydd cymysg). Os prynir mwy na 6 eiddo, gall y trethdalwr hawlio rhyddhad anheddau lluosog a byddai'r holl anheddau gyda’i gilydd yn ddarostyngedig i gyfraddau preswyl uwch. Os na hawlir rhyddhad anheddau lluosog, yna bydd y cyfraddau eiddo amhreswyl yn berthnasol i'r gydnabyddiaeth gyfan.
  • Cam 2 - lluosi maint y dreth a bennir o dan gam 1 â nifer yr anheddau
  • Cam 3 - y swm a bennir yng ngham 2 fydd swm y dreth sydd i'w thalu ar gyfer prynu'r anheddau (efallai y bydd yn rhaid talu rhagor o dreth trafodiadau tir ar y trafodiad os oes cydnabyddiaeth sy'n weddill hefyd yn rhan o'r un trafodiad). Ond, os oes trafodiadau cysylltiol yn gysylltiedig ag anheddau, rhaid defnyddio cam 4 hefyd
  • Cam 4 - lluosi maint y dreth a bennwyd yng ngham 2 â
    CA ÷ CCA
    a CA yw'r gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau ar gyfer y trafodiad perthnasol, a
    CCA yn gyfanswm cydnabyddiaeth yr anheddau.

Mae ‘cyfanswm cydnabyddiaeth yr anheddau’:

  • ar gyfer trafodiad nad yw’n un o nifer drafodiadau cysylltiol yw’r gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau ar gyfer y trafodiad hwnnw
  • ar gyfer trafodiad sy’n un o nifer o drafodiadau cysylltiol:
    • cyfanswm y gydnabyddiaeth sydd i'w phriodoli i anheddau ar gyfer y trafodiad hwnnw, a hefyd;
    • yr holl drafodiadau eraill sy’n drafodiadau cysylltiol, a
    • hynny o’r gydnabyddiaeth drethadwy ar gyfer unrhyw drafodiad cysylltiol arall (pa un a ydynt yn drafodiadau perthnasol ai peidio) nad yw wedi’i gynnwys yn y naill na'r llall o’r ddwy gydnabyddiaeth uchod, ond sydd i'w briodoli i'r un anheddau sydd wedi’u cynnwys yn y cyfrifiadau.

Ystyr ‘cyfanswm yr anheddau’ yw nifer yr anheddau y cyfeirir atynt wrth gyfrifo cydnabyddiaeth cyfanswm yr anheddau.

Pan fo hynny’n berthnasol, mae’n rhaid i'r trethdalwr hefyd ystyried yr isafswm treth oherwydd os yw'r dreth a gyfrifwyd uchod yn llai na'r swm honno, mae’r swm honno’n ddyledus yn lle'r rhyddhad trafodiadau tir sy'n daladwy ar sail y cyfrifiad hwn.

Enghraifft 1

Mae Mr A yn prynu tair annedd oddi wrth B Ltd sy’n cael effaith ar yr un dyddiad (1 Mai 2018). Mae Mr A eisoes yn berchen ar ei gartref ei hun a’r tair annedd yw’r eiddo cyntaf iddo eu prynu wrth iddo adeiladu portffolio prynu i osod. Felly, mae'n atebol am dalu'r cyfraddau sy’n berthnasol i'r cyfraddau uwch ar gyfer trafodiadau eiddo preswyl.  Cwblhaodd Mr A a B Ltd un contract ar gyfer gwerthu a phrynu’r tri fflat ac mae’r fflatiau wedi'u prisio’n unigol yn y contract hwnnw ar £80,000, £95,000 a £107,000.

Gan nad oes trafodiadau cysylltiol a dim cydnabyddiaeth sy'n weddill, dim ond camau 1 i 3 sy’n berthnasol:  

  • Yng ngham 1, rhaid rhannu’r gydnabyddiaeth drethadwy â nifer yr anheddau. Dyma'r ffigurau perthnasol; cydnabyddiaeth drethadwy - £282,000, nifer yr anheddau - 3.  Y gydnabyddiaeth gyfartalog ar gyfer pob annedd yw £94,000. Wedyn, cyfrifir y dreth sy’n ddyledus ar y swm hwnnw. Gan ddefnyddio'r cyfraddau sydd mewn grym ar 1 Ebrill 2018, y swm sy’n ddyledus yw £2,820
  • Yng ngham 2, rhaid lluosi'r swm yng ngham 1 â chyfanswm yr anheddau (sef nifer yr anheddau a brynwyd yn y trafodiad hwn). Felly’r swm yw £2,820 x 3 = £8,460
  • Cam 3 – y dreth sy’n ddyledus yw £8,460.

Enghraifft 2

Mae B Ltd o enghraifft 1 uchod, yn cwblhau bloc arall o fflatiau ac mae Mr A yn prynu dwy fflat arall yn y bloc hwnnw ar 1 Gorffennaf 2019. At ddibenion yr enghraifft hon, mae'r trafodiadau yn enghraifft 1 a 2 yn drafodiadau cysylltiol. Mae’r fflatiau newydd yn costio £125,000 a £185,000. Mae'r enghraifft yn rhagdybio nad yw’r bandiau a’r cyfraddau treth wedi newid ers 1 Ebrill 2018.  

Rhaid defnyddio’r pedwar cam ar gyfer y trafodiad newydd:

  • Yng ngham 1, rhaid rhannu’r gydnabyddiaeth drethadwy â nifer yr anheddau. Dyma'r ffigurau perthnasol; cydnabyddiaeth drethadwy - £282,000 + £125,000 + £185,000 = £592,000, a nifer yr anheddau bellach yn bump. Y gydnabyddiaeth gyfartalog ar gyfer pob annedd bellach yw £118,400. Wedyn, cyfrifir y dreth sy’n ddyledus ar y swm hwnnw. Y dreth sy'n ddyledus yw £3,552
  • Yng ngham 2, rhaid lluosi'r swm yng ngham 1 â chyfanswm yr anheddau (sef nifer yr anheddau a brynwyd yn y trafodiad hwn). Felly’r swm yw £3,552 x 5 = £ 17,760
  • Cam 3 - y dreth sydd i'w thalu ar y trafodiadau cysylltiol yw £17.760. Oherwydd bod trafodiadau cysylltiol, rhaid defnyddio cam 4 i gyfrifo’r dreth sydd i'w chodi ar y trafodiad cyfredol
  • Cam 4 - rhaid lluosi maint y dreth a gyfrifwyd o dan gam 2 â CA/CCA. Yn yr achos hwn, y ffigur ar gyfer CA yw £310,000 (£125,000+£185,000) a £592,000 ar gyfer CCA. Y swm felly yw:
    (310,000 ÷ 592,000) x £17,760 = £9,300
    Dyma yw maint y dreth a ddylai gael ei hunanasesu ar y ffurflen dreth ar gyfer yr ail drafodiad lle prynwyd dwy fflat newydd. Mae’r fformiwla, pan nad oes cydnabyddiaeth sy'n weddill, yn sicrhau nad oes angen ffurflen dreth trafodiad tir arall ar gyfer y trafodiad cyntaf (pan brynwyd 3 fflat) gan fod y dreth sydd i'w thalu ar yr ail ffurflen dreth (£9,300) wedi’i hychwanegu at y dreth a hunanaseswyd ar y ffurflen dreth gyntaf (£8,460) yn dod i gyfanswm y dreth sydd i’w thalu ar gyfer y ddau drafodiad(£17,760).

Enghraifft 3

Defnyddio’r rheol yn ymwneud â’r isafswm treth a godir o 1% - mae Ms C yn prynu dwy annedd gan Mr a Mrs D, a dim eiddo arall, mewn un trafodiad. Y gydnabyddiaeth a roddir ar gyfer y trafodiad yw £270,000. Mae gwerth yr anheddau ar y farchnad yn £190,000 a £80,000. Nid yw Ms C yn berchen ar anheddau eraill a bydd yn symud i fyw i'r cartref drutach a hwn fydd ei phrif gartref. Mae’r annedd rhatach ar dir yr annedd drutach. Mae'r amodau ar gyfer esemptiad is-anheddau sydd ar gael yn y rheolau trafodiadau eiddo preswyl cyfraddau uwch yn cael eu bodloni. Felly, ni fydd y cyfraddau uwch yn berthnasol i'r trafodiad.

Gan ddefnyddio'r camau amrywiol, ni fyddai dim atebolrwydd treth. Y rheswm am hyn yw bod y gydnabyddiaeth gyfartalog a roddir yn £135,000 ar gyfer y ddwy annedd a’r gyfradd dreth berthnasol yn 0%. Ond bydd y rheol isafswm treth yn berthnasol yn yr achos hwn gan fod y dreth trafodiadau tir ar y gydnabyddiaeth a roddir yn llai nag 1% o faint y gydnabyddiaeth honno. Felly, mae rheol isafswm y gydnabyddiaeth yn golygu mai swm y dreth i’w hunanasesu yw £2,700 (£270,000 x 1%). Pe na fyddai Ms C wedi hawlio rhyddhad anheddau lluosog, byddai’r dreth i’w chodi yn cael ei chyfrifo yn ôl prif gyfraddau'r dreth trafodiadau tir. Gan ddefnyddio'r cyfraddau mewn grym ar 1 Ebrill 2018, byddai’n rhaid ei bod wedi hunanasesu ei hatebolrwydd treth fel hyn - £3,450 ((£0 i £180,000 x 0% = £0) + (£180,001 i £250,000 x 3.5% = £2,450) + (£250,001 i £270,000 = £1,000)).

DTTT/7039 Cyfrifo Faint o Dreth Trafodiadau Tir sydd i'w thalu: Pennu’r dreth sy’n gysylltiedig â chydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau

(paragraff 7)

Fe fydd adegau pan fydd y trafodiad y mae’r trethdalwr wedi ymrwymo iddo yn un lle nad yw’r ddwy annedd ac eiddo preswyl arall yn anheddau at ddibenion y rhyddhad hwn a/neu eiddo amhreswyl. Yn yr achosion hyn, gall y trethdalwr barhau i hawlio rhyddhad anheddau lluosog yng nghyswllt y gydnabyddiaeth a roddir ar gyfer yr anheddau.

Rhaid cyfrifo’r gydnabyddiaeth a roddir ar gyfer yr eiddo arall ar wahân a’i hychwanegu at y gydnabyddiaeth sy’n berthnasol i'r anheddau.

Pan fydd y trafodiad yn berthnasol i un sy’n cynnwys anheddau ac eiddo arall sydd hefyd yn eiddo preswyl; bydd y cyfraddau sy’n berthnasol i drafodiadau eiddo preswyl cyfraddau uwch yn berthnasol wrth gyfrifo'r dreth sy’n ddyledus ar yr anheddau at ddibenion pennu atebolrwydd treth yr anheddau lluosog. Ond bydd y prif gyfraddau’n cael eu defnyddio i bennu’r gydnabyddiaeth ar yr eiddo preswyl arall nad yw’n cynnwys anheddau. Digwydd hyn oherwydd rhaid i'r cais am ryddhad anheddau lluosog ystyried y broses o brynu’r anheddau ar wahân i'r eiddo arall a brynwyd. Mae’r un peth yn wir pan fo'r eiddo arall yn eiddo amhreswyl.

Mae’r ‘dreth sy’n gysylltiedig â'r gydnabyddiaeth sy’n weddill’ yn cael ei rhoi drwy rannu’r dreth a fyddai wedi bod yn ddyledus ar y trafodiad cyfan. Mae’r swm hwnnw’n cael ei luosi â ffracsiwn. Mae’r ffracsiwn yn cael ei roi drwy rannu'r ‘gydnabyddiaeth sy’n weddill’ â chyfanswm y gydnabyddiaeth. Mae’r cyfrifiad ychydig yn wahanol os yw’r trafodiad yn un o nifer o drafodiadau cysylltiol.

Pennir y ffracsiwn priodol gan ddefnyddio'r fformiwla:

CSW ÷ (CCA + CCSW)

a CSW yn golygu'r gydnabyddiaeth sy’n weddill ar gyfer y trafodiad perthnasol;
CCA yn gyfanswm cydnabyddiaeth yr anheddau, a
CCSW yn gyfanswm y gydnabyddiaeth sy’n weddill.

Ar gyfer trafodiad nad yw’n nifer o drafodiadau cysylltiol, cyfanswm y gydnabyddiaeth sy’n weddill yw’r gydnabyddiaeth sy’n weddill. Pan fo'r trafodiad yn un o nifer o drafodiadau cysylltiol, cyfanswm y gydnabyddiaeth sy’n weddill yw cyfanswm y gydnabyddiaeth drethadwy ar gyfer y trafodiad cyfan llai cydnabyddiaeth cyfanswm yr anheddau.

Enghraifft 1

Prynu anheddau ac eiddo amhreswyl - Mae Mrs E yn prynu'r rhydd-ddaliad i adeilad tri llawr gan F Cyf. Mae'r adeilad yn cynnwys dwy fflat ar y ddau lawr uchaf a swyddfa ar y llawr gwaelod. Mae Ms E yn berchen ar ei chartref ei hun ac nid yw'n prynu'r naill fflat na’r llall yn lle’r cartref hwnnw. Y symiau a roddir ar gyfer y ddwy fflat yw £300,000 a £250,000 yn y drefn honno a £200,000 ar gyfer y swyddfa, gan ddod â chyfanswm y gydnabyddiaeth i £750,000.
 
Cyfanswm y gydnabyddiaeth drethadwy yw £750,000. Y gydnabyddiaeth y gellir ei phriodoli i anheddau yw £550,000 (y £300,000 ynghyd â'r £250,000 ar gyfer y ddwy fflat). Dyma hefyd gyfanswm cydnabyddiaeth yr anheddau gan nad oes trafodiadau cysylltiol.

Y gydnabyddiaeth sy'n weddill yw £200,000 (cyfanswm y gydnabyddiaeth drethadwy, llai'r gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau). Cyfanswm yr anheddau yw 2.

Gan fod y trafodiad yn drafodiad cymysg, gall y cyfraddau amhreswyl fod yn gymwys i gyfanswm y gydnabyddiaeth a roddir, oni bai fod Ms E yn gwneud cais am ryddhad anheddau lluosog. Mae'r Dreth Trafodiadau Tir sy'n ddyledus, gan ddefnyddio'r cyfraddau amhreswyl sy'n gymwys ar 1 Ebrill 2018, yn gyfystyr â £26,000.

Os bydd Ms E yn gwneud cais am ryddhad anheddau lluosog, mae ei hatebolrwydd yn cael ei gyfrifo yn y modd a ganlyn:

Y dreth sy'n gysylltiedig â'r gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau yw cyfanswm cydnabyddiaeth yr anheddau wedi ei rannu â chyfanswm yr anheddau - £275,000 (£550,000 wedi ei rannu â 2).
Y Dreth Trafodiadau Tir sy'n ddyledus dan y prif gyfraddau eiddo preswyl ar £275,000 yw £3,700. Mae lluosi hyn â chyfanswm yr anheddau yn rhoi £7,400 (£3,700 x 2). Mae hyn yn fwy na 1% o'r gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau, sef £5,500. Felly, y dreth sy’n gysylltiedig â’r gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau yw'r swm uchaf.

Roedd y dreth yn gysylltiedig â’r gydnabyddiaeth sy’n weddill:

Y dreth fyddai ddyledus ar gyfanswm y gydnabyddiaeth drethadwy o drafodiad amhreswyl (£750,000) fyddai £26,000

Gan ddefnyddio'r fformiwla uchod, mae'r gydnabyddiaeth sy'n weddill (£200,000) yn cael ei rhannu â chyfanswm y gydnabyddiaeth (£750,000) gan roi ffracsiwn o 4/15.  Mae lluosi £26,000 â 4/15 yn rhoi swm treth o £6,933.

Cyfanswm y dreth sy'n ddyledus yn achos hawliad rhyddhad anheddau lluosog yw £7,400 ynghyd â £6,933, sy'n gyfanswm o £14,333.

Felly, mae gan Ms E ddewis. Mae hi’n gallu defnyddio'r cyfraddau amhreswyl ar gyfer yr holl gydnabyddiaeth ar gyfer y trafodiad (Treth Trafodiadau Tir £26,000), gan fod hwn yn eiddo defnydd cymysg, neu mae hi’n gallu hawlio rhyddhad anheddau lluosog ar y gydnabyddiaeth y gellir ei phriodoli i'r anheddau, ar y prif gyfraddau ar gyfer eiddo preswyl, a'r cyfraddau amhreswyl ar gyfer gweddill y gydnabyddiaeth (Treth Trafodiadau Tir £14,333).

Enghraifft 2

Prynu anheddau ac eiddo preswyl eraill - mae Ms G yn prynu'r rhydd-ddaliad i bum fflat gan H Ltd. Mae Ms G yn berchen ar ei chartref ei hun ac nid yw'r un o'r fflatiau hyn yn cymryd lle’r cartref hwnnw.  

Mae tair o'r fflatiau wedi eu gosod ar lesoedd tymor hir o 99 mlynedd, gydag 80 mlynedd yn weddill ar bob un. Mae dau yn cael eu gosod dan lesoedd a ganiatawyd am 15 mlynedd yn wreiddiol.  Dyma'r symiau a roddwyd ar gyfer y rhydd-ddaliad i'r fflatiau:

•£300,000 ar gyfer y 2 sy’n ddarostyngedig i lesoedd sy'n llai nag 21 mlynedd o hyd, a 
•£45,000 ar gyfer y dychweliad rhydd-ddaliad ar gyfer y 3 fflat sy’n cael eu gosod ar les sy’n fwy nag 21 mlynedd o hyd.  Mae hyn yn golygu bod cyfanswm y gydnabyddiaeth yn £345,000. 
 
Cyfanswm y gydnabyddiaeth drethadwy yw £345,000. Y gydnabyddiaeth sydd i'w phriodoli i anheddau yw £300,000 ar gyfer y ddwy fflat sy'n destun les o 15 mlynedd. Dyma hefyd gyfanswm cydnabyddiaeth yr anheddau gan nad oes trafodiadau cysylltiol.

Y gydnabyddiaeth sy'n weddill yw £45,000 (cyfanswm y gydnabyddiaeth drethadwy, llai'r gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau). Cyfanswm yr anheddau yw 2.

Mae'r trafodiad yn cynnwys eiddo preswyl, gyda rhai ohonynt yn agored i'r cyfraddau uwch ar gyfer trafodion eiddo preswyl ar gyfraddau uwch, mae rhywfaint yn agored i’r prif gyfraddau.

Mae Ms E yn gwneud cais am ryddhad anheddau lluosog, ac mae ei hatebolrwydd yn cael ei gyfrifo yn y modd a ganlyn:

Y dreth sy'n gysylltiedig â'r gydnabyddiaeth sydd i’w phriodoli i anheddau yw cyfanswm cydnabyddiaeth yr anheddau wedi ei rannu â chyfanswm yr anheddau - £150,000 (£300,000 wedi ei rannu â 2). 
Y Dreth Trafodiadau Tir sy'n ddyledus dan reolau’r cyfraddau uwch ar £150,000 yw £4,500. Mae lluosi hyn â chyfanswm yr anheddau yn rhoi £9,000 (£4,500 x 2). Mae hyn yn fwy nag 1% o’r gydnabyddiaeth sydd i'w phriodoli i anheddau, sef £3000. Felly, y dreth sy’n berthnasol i'r gydnabyddiaeth sydd i'w phriodoli i’r anheddau yw’r swm uwch.

Roedd y dreth yn gysylltiedig â’r gydnabyddiaeth sy’n weddill:

Byddai’r dreth a fyddai'n ddyledus ar gyfanswm cydnabyddiaeth drethadwy eiddo preswyl arall (os nad oedd yr un yn atebol i'r cyfraddau uwch ar gyfer trafodiadau eiddo preswyl cyfraddau uwch) yn £7,200.

Gan ddefnyddio'r fformiwla uchod, mae'r gydnabyddiaeth sy'n weddill (£45,000) yn cael ei rhannu â chyfanswm y gydnabyddiaeth (£345,000) gan roi ffracsiwn o 3/23.  Mae lluosi £7,200 â 3/23 yn rhoi swm treth o £939.

Cyfanswm y dreth sy'n ddyledus yn achos hawliad anheddau lluosog yw £9,000 ynghyd â £939, sy'n gyfanswm o £9,939.

DTTT/7040 Rhyddhad ar gyfer trosglwyddiadau sy’n ymwneud ag anheddau lluosog: trafodiadau “oddi ar y cynllun”

(paragraff 8)

Os: 

  • oes cytundeb i brynu adeilad, neu ran o adeilad, a gaiff ei adeiladu neu ei addasu o dan y contract i'w ddefnyddio fel annedd neu anheddau;
  • caiff y contract ei gyflawni’n sylweddol cyn i’r gwaith o godi'r adeilad, neu ran o'r adeilad dan sylw ddechrau, a
  • y dyddiad y mae’r trafodiad yn cael effaith yw’r dyddiad y bernir y caiff y cytundeb ei gyflawni’n sylweddol

at ddibenion y rhyddhad, cymerir mai prif destun y trafodiad fydd buddiant mewn annedd neu ei fod yn cynnwys buddiant mewn annedd.

At y diben hwn, mae contract yn cynnwys unrhyw gytundeb ar gyfer les.

DTTT/ 7041 Cais i drafodiadau partneriaeth

O ran trosglwyddo buddiant partneriaeth y bernir ei fod yn drafodiad tir, caffael buddiant partneriaeth sy'n cael ei drin fel buddiant mawr mewn tir neu dynnu arian yn ôl, ac ati, o bartneriaeth y bernir ei bod yn drafodiad tir, ni all hynny fod yn drafodiad perthnasol at ddibenion y rhyddhad hwn.

DTTT/7042 Rhyddhad ar gyfer trosglwyddiadau sy'n ymwneud ag anheddau lluosog: delio â neuaddau preswyl

Mae’r diffiniad o eiddo preswyl yn darparu ar gyfer delio â ‘llety preswyl i fyfyrwyr’ heblaw am ‘neuaddau preswyl i fyfyrwyr addysg bellach ac uwch’ fel annedd. Gan hynny: 

  • mae adeilad (neu ran o adeilad) sy’n cael ei ddefnyddio fel llety preswyl i fyfyrwyr, yn cael ei ddefnyddio fel annedd oni bai ei fod yn neuadd breswyl i fyfyrwyr addysg bellach ac uwch
  • nid yw adeilad (neu ran o adeilad) sy’n cael ei ddefnyddio fel neuadd breswyl i fyfyrwyr addysg bellach ac uwch yn cael ei ddefnyddio fel annedd, ni waeth pa mor addas ydyw at unrhyw ddefnydd arall
  • mae adeilad (neu ran o adeilad) nad yw’n cael ei ddefnyddio ond sy’n fwyaf addas ar gyfer llety preswyl i fyfyrwyr (heblaw am neuadd breswyl i fyfyrwyr addysg bellach ac uwch) yn addas i'w ddefnyddio fel annedd, ni waeth pa mor addas ydyw at unrhyw ddefnydd arall
  • nid yw adeilad (neu ran o adeilad) nad yw’n cael ei ddefnyddio ond sy’n fwyaf addas ar gyfer ei ddefnyddio fel neuadd breswyl i fyfyrwyr addysg bellach ac uwch yn addas ar gyfer ei ddefnyddio fel annedd, ni waeth pa mor addas ydyw at unrhyw ddefnydd arall
  • mae adeilad (neu ran o adeilad) nad yw’n cael ei ddefnyddio ond sydd yr un mor addas ar gyfer llety preswyl i fyfyrwyr neu fel neuadd breswyl yn addas i'w ddefnyddio fel annedd.

Mae'r term 'llety preswyl i fyfyrwyr’ yn y cyd-destun hwn yn cyfeirio at lety wedi ei adeiladu’n bwrpasol neu wedi ei addasu, gyda’i unig ddiben neu ei brif ddiben yn llety myfyrwyr mewn addysg bellach neu uwch, ac na fyddai'n bodloni'r meini prawf addasrwydd arferol ar gyfer defnydd preswyl fel un annedd. Byddai hyn yn berthnasol mewn achosion lle mae gan y llety lawer o nodweddion arferol annedd neu anheddau ond, er enghraifft, lle mae defnydd fel llety myfyrwyr wedi ei nodi gan ganiatâd cynllunio, ac ni ellir prynu neu waredu unrhyw fuddiant mawr yn yr unedau llety unigol ar wahân.

At ddibenion rhyddhad anheddau lluosog lle mae llety myfyrwyr yn cael ei drin fel llety sy’n cael ei ddefnyddio fel annedd neu fel llety sy'n addas i'w ddefnyddio fel annedd, bydd maint un annedd yn cael ei bennu ar egwyddorion arferol. Er enghraifft, yn achos bloc o fflatiau sydd ar gael i fyfyrwyr yn unig, pob un ohonynt yn cynnwys ystafelloedd gwely astudio unigol gyda chyfleusterau cegin ac ystafell ymolchi i'w rhannu, bydd pob fflat o fewn y bloc yn cael ei thrin fel fflat a gaiff ei defnyddio, neu sy'n addas i'w defnyddio, fel un annedd. Fodd bynnag, ni ellir ystyried pob ystafell astudio yn y fflat honno yn annedd ar wahân.