Neidio i'r prif gynnwy

Beth yw hwn?

  • Mae'r "Cerdyn Gweithredu" hwn yn rhoi cyngor ar fesurau sy'n debygol o fod yn rhesymol i'w cymryd i leihau'r risg o'r coronafeirws mewn lleoliadau Gofal Plant
  • Dylid ei ddefnyddio ar y cyd â rheoliadau cyfredol Llywodraeth Cymru a chanllawiau eraill (mwy cyffredinol)

Y Cyd-destun

  • Mae'r Cerdyn Gweithredu hwn yn ymwneud â'r mesurau y mae rhaid i'r rhai sy'n gyfrifol am weithgareddau a drefnir ar gyfer plant eu rhoi ar waith, yn ôl y gyfraith, mewn ymateb i bandemig y coronafeirws
  • Mae hyn yn cynnwys gweithgareddau a fynychir gan blant a phobl ifanc.
  • Mae enghreifftiau o’r gweithgareddau hyn yn cynnwys mynychu clybiau chwaraeon, dosbarthiadau drama, grwpiau rhieni a phlant bach, gwaith ieuenctid a grwpiau ieuenctid a grwpiau crefyddol
  • Mae’n ofynnol i’r rhai sy’n gyfrifol am y gwasanaethau hyn gymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg y bydd pobl yn dod i gysylltiad â'r feirws a’i ledaenu
  • Wrth wneud y penderfyniad ynghylch pa fesurau y dylid eu rhoi ar waith, rhaid iddynt hefyd gynnal asesiad penodol o’r risg y mae’r coronafeirws yn ei hachosi
  • Mae'r Cerdyn Gweithredu yn amlygu risgiau sy'n gysylltiedig yn gyffredinol â'r lleoliadau hyn, ac yn ystyried pa fesurau rhesymol y gellid eu rhoi ar waith i liniaru'r risgiau hynny
  • Nid yw hon yn rhestr gynhwysfawr ac mae’n bosibl y bydd yn briodol rhoi mesurau rhesymol eraill ar waith na chyfeirir atynt isod
  • Os oes gennych gwestiynau neu bryderon, gofynnwch am gyngor gan adran iechyd yr amgylchedd eich awdurdod lleol cyn gynted ag y bo modd. Dylech gofio a pharchu mai eu rôl yw sicrhau bod mesurau rhesymol priodol yn cael eu rhoi ar waith, fel y gall eich lleoliad weithredu mor ddiogel â phosibl. Fodd bynnag, nid eu rôl nhw yw cymeradwyo eich asesiad risg

Risgiau penodol yn y lleoliadau hyn

Fel gyda phob safle lle mae pobl o wahanol aelwydydd yn dod at ei gilydd, mae perygl o ledaenu’r coronafeirws yn gysylltiedig â lleoliadau gofal plant.. 

Er y bydd y risgiau ar gyfer lleoliadau yn dibynnu ar y gweithgareddau sy'n cael eu cynnal ar y safle a nifer y bobl sy'n bresennol, bydd y risgiau canlynol yn risgiau cyffredin:

  • Rhyngweithio’n agos yn gorfforol, yn enwedig mewn perthynas â gofalu am blant iau neu giwio'n agos at eraill cyn mynd i mewn i’r lleoliad neu ynddo, er enghraifft yn y dderbynfa, mewn lifftiau, toiledau, ystafelloedd cotiau ac ati 
  • tebygolrwydd uwch o ryngweithio wyneb yn wyneb,  yn enwedig lle mae rhieni'n aros ar y safle;
  • codi lleisiau dros gerddoriaeth uchel yn cynyddu'r risg o drosglwyddo aerosol;
  • posibilrwydd o awyru gwael, sy’n arbennig o broblemus pan fo pobl yn treulio cyfnodau hir gyda'i gilydd (dan do)•    

Pa gamau rhesymol y dylwn i ystyried eu cymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws?

Er ei bod yn annhebygol y bydd modd dileu’r risgiau’n gyfan gwbl mewn mannau o’r fath, mae rhai mesurau'n rhesymol ac felly mae’n rhaid eu rhoi ar waith.

Dylech ystyried a fyddai’n rhesymol rhoi’r mesurau hyn ar waith. Dylai'r mesurau rydych yn eu rhoi ar waith gael eu llywio gan eich asesiad risg y bydd pobl sy’n defnyddio eich cerbydau neu eich safleoedd yn lledaenu’r coronafeirws, a dylent gael eu teilwra i’ch amgylchiadau penodol. Mae Llywodraeth Cymru wedi llunio templed safonol ar gyfer asesiadau risg coronafeirws, ac mae rhagor o wybodaeth ar gael i'ch helpu gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.

Lleihau'r siawns y bydd y coronafeirws yn bresennol

  • Annog staff i dderbyn y ddau ddos o frechlyn COVID-19
  • Annog profion staff/gwirfoddolwyr rheolaidd (lle bo'n ymarferol).Os bydd aelod o staff, ymwelydd neu blentyn yn mynd yn sâl neu'n dangos symptomau pan fydd yn y lleoliad, dylai adael y safle ar unwaith a dilyn y cyngor ar wefan Profi, Olrhain, Diogelu, gan gynnwys hunanynysu a threfnu prawf
  • Rhaid i staff, rhieni a ymwelwyr sy'n symptomatig neu sydd wedi profi'n bositif am COVID-19 beidio â mynychu'r lleoliad a rhaid iddynt ddilyn y canllawiau hunanynysu yn gaeth. 
  • Ni argymhellir bod plant dan 5 oed sydd â symptomau COVID-19 yn cynnal prawf oni bai eu bod yn cael eu cyfarwyddo i wneud hynny gan feddyg neu os yw rhieni'n credu bod prawf yn gwbl angenrheidiol ac er lles gorau'r plentyn.  Dylai plant symptomatig o dan 5 oed aros gartref nes eu bod yn ddigon da i ddychwelyd i'r lleoliad
  • Os oes gan un aelod o aelwyd symptomau COVID-19 neu wedi profi'n bositif, dylai eraill yn yr aelwyd honno sydd wedi'u brechu'n llawn neu rhwng 5 a 17 oed hunanynysu a chymryd prawf PCR. Os yw'r prawf yn negyddol, gall ynysu ddod i ben. Dylai cysylltiadau cartref nad ydynt wedi'u brechu'n llawn hunanynysu am 10 diwrnod. Dylid cymryd prawf PCR ar ddiwrnod 2 a diwrnod 8. Dylai'r unigolyn hunanynysu am 10 diwrnod hyd yn oed os yw canlyniadau'r profion yn negyddol.  Nid oes rhaid i blant o dan 5 oed hunanynysu na chymryd prawf os ydynt wedi bod yn gyswllt ag achos cadarnhaol yn eu haelwyd neu fel arall.
  • Mewn rhai amgylchiadau mae’n bosibl y bydd plant neu oedolion sydd wedi’u heithrio yn cael cyngor i hunanynysu gan y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu. Bydd yr amgylchiadau hyn yn cael eu nodi gan y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu fesul achos.

Atal gorlenwi

  • Cyfyngu ar niferoedd neu reoli symudiadau pobl fel y gall plant, staff ac ymwelwyr gadw pellter oddi wrth eraill pan fo hynny'n bosibl. Er enghraifft, defnyddiwch systemau unffordd i’r safle neu i gerdded o’i amgylch os oes angen a rheoli symudiadau plant neu staff sy'n dod at ei gilydd mewn ardaloedd cyfyng fel toiledau
  • Cadw pellter cymdeithasol rhwng staff a blant dros 11 yn ystod sesiynau a thu allan iddynt. Er y derbynnir yn gyffredinol nad yw plant ifanc iawn yn dda am gadw pellter ac na all y staff ddarparu gofal priodol os ydynt yn bell oddi wrth y plant, dylai'r staff barhau i geisio cadw pellter oddi wrth ei gilydd.
  • Rheoli mannau mynediad ac ymadael i atal pobl rhag dod at ei gilydd.

Cyfyngu ar niferoedd

  • Lleihau niferoedd. Wrth benderfynu ar y nifer a all gymryd rhan mewn gweithgaredd, sef nifer y bobl a all fod yn bresennol ar unrhyw un adeg, cofiwch y bydd gostwng y niferoedd yn golygu llai o ryngweithio’n agos yn gorfforol, yn enwedig drwy leihau’r potensial o orlenwi.
  • Gwasgaru pobl ar draws y lleoliad fel nad ydynt yn ymgynnull mewn niferoedd anghymesur mewn un ystafell neu mewn un man

Gwella eich system awyru neu gynnal gweithgareddau yn yr awyr agored

  • Annog defnydd o fannau awyr agored pan fo hynny’n bosibl 
  • Gwella llif aer drwy agor ffenestri a drysau mewnol (ond nid drysau tân) pan fo hynny'n bosibl ac yn ddiogel. Gan y bydd plant yn bresennol yn y safleoedd hyn, mae’n bosibl mewn rhai achosion y gallai agor ffenestri neu ddrysau gynyddu'r risg y bydd plant yn cael eu hanafu neu'n gadael y safle heb oruchwyliaeth, felly dylai hyn fod yn rhan o unrhyw asesiad risg
  • Os oes diffyg awyru naturiol, sicrhau bod 100% o’r aer y mae systemau awyru mecanyddol yn ei ddarparu yn awyr iach, yn hytrach nag ailgylchdroi aer o un lle i'r llall
  • Sicrhau bod systemau awyru mecanyddol yn cael eu cynnal yn effeithiol a'u bod wedi’u trin
  • Monitro lefelau CO2 i nodi mannau lle mae’r awyru yn wael

Cadw eich safle'n lân

  • Glanhau’n drwyadl ac yn rheolaidd, gan ddefnyddio diheintydd mewn mannau prysur ac ar eitemau y cyffyrddir â nhw yn aml fel topiau cownter, byrddau a dolenni drysau
  • Gosod hylif diheintio dwylo mewn sawl lleoliad, yn enwedig mewn mannau mynediad ac mewn mannau cyswllt eraill, a darparu peiriannau sebon awtomataidd, dŵr a thywelion papur mewn ystafelloedd ymolchi
  • Dylai plant a staff olchi eu dwylo yn rheolaidd
  • Trefniadau glanhau rheolaidd ac effeithiol fel yr amlinellir yn y Glanhau, hylendid a golchi dwylo i leihau trosglwyddo coronafeirws (COVID-19) (hse.gov.uk) Peidio â rhannu bwyd, diod, teclynnau coginio na, pan fo modd, cyfarpar a theganau

Gostwng y sŵn

  • Lleihau sain unrhyw gerddoriaeth sy’n cael ei chwarae i leihau’r angen i bobl weiddi neu ddod â’u hwynebau’n agos at ei gilydd i siarad

Gofalu am eich staff

  • Gweithredu systemau i leihau'r cysylltiadau rhwng staff. Er enghraifft, amrywio amseroedd shifftiau staff, egwyliau a danfoniadau; nodi uchafswm a ganiateir mewn ceginau, ystafelloedd staff, ystafelloedd newid a mannau fel ardaloedd ysmygu
  • Darparu gorchuddion wyneb neu fath arall o gyfarpar diogelu personol i staff
  • Cynorthwyo (ac nid atal) aelodau o staff sydd â symptomau, sydd wedi cael canlyniad positif neu sydd wedi cael gwybod gan y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu eu bod wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd â’r coronafeirws (oni bai eu bod wedi’u hesemptio ar sail oedran neu statws brechu). Mae hunanynysu pan fydd person wedi cael canlyniad positif i brawf yn ofynnol yn ôl y gyfraith

Gorchuddion wyneb

  • Helpu i sicrhau bod y bobl sy’n bresennol yn cydymffurfio â’u rhwymedigaeth gyfreithiol i wisgo gorchudd wyneb
  • Mae hi’n ofynnol o hyd i bobl dros 12 oed wisgo gorchudd wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do. Mae gofyniad i gynnal asesiad risg ac ystyried mesurau rhesymol mewn ymateb i’r asesiad hwnnw, a allai gynnwys gorchuddion wyneb. Fodd bynnag, os yw’r gweithgaredd yn digwydd mewn lleoliad nad yw’n agored i’r cyhoedd, nid oes gofyniad cyfreithiol i wisgo gorchudd wyneb

Profi, Olrhain, Diogelu – cymorth 

Cyfathrebu

Mae gennych rwymedigaeth gyfreithiol i ddarparu gwybodaeth i’r bobl sy’n dod i’ch safle neu sy’n gweithio yno ynghylch sut i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Mae hyn yn cynnwys, yn benodol, rhoi gwybodaeth i bawb sy’n bresennol am y risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a nodwyd yn yr asesiad risg, a’r mesurau sydd i’w rhoi ar waith i leihau’r risg.

Gallai hyn gynnwys cyhoeddiadau, arwyddion clir (gan gynnwys tâp llawr neu baent) yn nodi cyfyngiadau ar y nifer a ganiateir mewn ardal neu gerbyd penodol, systemau ciwio a systemau unffordd.  

Dolenni at ganllawiau allweddol

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 110 KB.

Maint Ffeil 110 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.