Beth yw cymorth gwladwriaethol a sut y gall cyrff cyhoeddus sicrhau eu bod yn cydymffurfio â'r rheolau

Cyhoeddwyd gyntaf:
25 Hydref 2019
Diweddarwyd ddiwethaf:

Beth yw cymorth gwladwriaethol?

Os defnyddir adnoddau’r wladwriaeth gan gyrff cyhoeddus i gynnig mantais i sefydliadau dethol  ac y gallai hynny wyrdroi cystadleuaeth a masnach yn yr Undeb Ewropeaidd, gelwir hyn yn gymorth gwladwriaethol.

Mae’r diffiniad o gymorth gwladwriaethol yn eang gan fod sawl math o ‘fantais’ posibl. Gall mantais fod yn unrhyw beth na fyddai ar gael ar y farchnad agored i’r ymgymeriad (sefydliad sy’n cynnal gweithgarwch economaidd).

Gall cymorth gwladwriaethol gynnig mantais i fusnesau ar draul y rhai sy’n cystadlu yn eu herbyn. Trwy reoli cymorth gwladwriaethol gall y Comisiwn Ewropeaidd (CE) sicrhau cae chwarae cyfartal i fusnesau ar draws yr Ardal Ewropeaidd Economaidd.

Adnabod cymorth gwladwriaethol

Pan roddir cymorth gan lywodraethau i ymgymeriad sy’n ymwneud â gweithgarwch economaidd mae 5 prawf i’w cymhwyso.

  • A yw’r arian yn cael ei roi gan y wladwriaeth neu drwy adnoddau’r wladwriaeth?
  • A yw’r arian yn cynnig mantais na fyddai’r ymgymeriad yn ei chael fel arall?
  • A yw’r arian yn ddethol – yn mynd i rai ymgymeriadau yn hytrach nag eraill?
  • A yw’r arian yn gwyrdroi, neu’n bygwth gwyrdroi, cystadleuaeth?
  • A yw’r arian yn effeithio ar fasnach rhwng aelod-wladwriaethau’r UE?

Os ydych wedi ateb ‘nac ydy’ i unrhyw rai o’r profion, yna mae’n annhebygol mai cymorth gwladwriaethol yw’r cymorth. Bydd angen ichi gadw cofnod o sut y gwnaethoch eich penderfyniad am 10 mlynedd rhag ofn bod y Comisiwn Ewropeaidd (CE) yn penderfynu ymchwilio.

Os bu ichi ateb ‘ydy’ i bob un o’r cwestiynau, mae’n debygol mai cymorth gwladwriaethol yw’r cymorth.

Eithriadau rhag cymorth gwladwriaethol

Mae’r Comisiwn Ewropeaidd yn derbyn y bydd angen i aelod-wladwriaethau ymyrryd o bryd i’w gilydd mewn busnes.  Yn ôl y rheolau, caiff awdurdodau cyhoeddus ddyfarnu cymorth gwladwriaethol o dan yr eithriadau canlynol: 

  • hysbysu
  • de minimis
  • cynlluniau o dan y Rheoliad  Eithriad Bloc Cyffredinol (GBER)
  • gwasanaethau o fudd economaidd cyffredinol 
  • rheoliadau llorweddol a sectoraidd

Canlyniadau cymorth gwladwriaethol

Os bydd yn CE yn dyfarnu bod y cyllid yn anghyfreithiol neu’n anghydnaws, yna efallai y bydd yr ymgymeriad sydd wedi cael y cymorth yn gorfod ei dalu’n ôl gyda llog cyfansawdd.

Rheolau cymorth gwladwriaethol

Mae rheolau cymorth gwladwriaethol wedi’u rhannu yn ddau gategori, llorweddol a sectoraidd. Mae’r rheolau cymorth gwladwriaethol llorweddol yn mynd i’r afael â phroblemau mewn unrhyw ddiwydiant; mae’r rheolau sectoraidd yn gymwys i ddiwydiannau penodol.

I ddefnyddio’r rheolau llorweddol neu sectoraidd rhaid ichi hysbysu’r Comisiwn Ewropeaidd yn ffurfiol am yr hyn yr ydych am ei wneud ac aros am benderfyniad ffurfiol cyn i unrhyw gymorth gwladwriaethol gael ei roi. Gallai hyn gymryd 9 i 18 mis.

Yn aml mae’n gynt gwirio a all y cymorth ddod o dan reoliadau GBER neu de minimis. Gallai fod yn ddoeth hyd yn oed diwygio’r cynllun er mwyn iddo gydymffurfio â’r GBER.

Rheoliad eithriad bloc cyffredinol

Mae’r GBER yn darparu yswiriant cymorth gwladwriaethol ar gyfer categorïau o gymorth sydd wedi’u heithrio rhag proses hysbysu ffurfiol y Comisiwn Ewropeaidd (CE).

Mae GBER yn caniatáu i aelod-wladwriaethau ddarparu cymorth heb fynd trwy broses hysbysu lawn y CE. Er hynny, rhaid i roddwyr cymorth gofrestru dyfarniad cymorth, neu’r cynllun y mae’n gweithredu o dano, cyn pen 20 niwrnod gwaith ar ôl iddo ddechrau.

Mae gan Lywodraeth Cymru gynlluniau GBER cofrestredig. Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru wedi cofrestru nifer o gynlluniau y gall yr awdurdodau lleol eu defnyddio.

Mae gan GBER ofynion llym o ran monitro a thryloywder. Os ydych yn defnyddio un o gynlluniau GBER Llywodraeth Cymru neu CLlLC bydd angen ichi roi gwybod i Dîm Cymorth Gwladwriaethol Llywodraeth Cymru.

Os hoffech gofrestru cynllun cysylltwch â’r Uned Cymorth Gwladwriaetholar cymorthgwladwriaethol@llyw.cymru.

Cynlluniau cymorth gwladwriaethol hysbysedig

Mae’r hysbysiad cymorth gwladwriaethol yn caniatáu i ni roi cymorth na fyddai fel arall yn gallu cael ei roi oherwydd mathau eraill o waharddiadau.

Mae cynlluniau hysbysedig yn caniatáu i gymorth mwy hael gael ei roi neu gymorth ar gyfer gweithgareddau sydd fel arall wedi’u cyfyngu. Er hyn, maent yn destun proses graffu llawer mwy manwl amwyrdroi posibl cyn eu cymeradwyo.

Rheoliad de minimis

Mae rheoliad de minimis yn cwmpasu symiau o gymorth gwladwriaethol sydd ym marn y Comisiwn Ewropeaidd (CE) yn rhy fach i effeithio ar gystadleuaeth - llai na €200,000 dros gyfnod o 3 blynedd (y flwyddyn gyllidol bresennol a’r ddwy flynedd gyllidol ddiwethaf).

Gellir defnyddio’r rheoliad de minimis i ddarparu cymorth gwladwriaethol ar gyfer amrywiaeth o weithgareddau ac i gyrff o unrhyw faint yn y rhan fwyaf o sectorau.

Rhoi cymorth de minimis

Rhaid i’ch cymorth de minimis beidio â rhoi’r derbynnydd dros y terfyn o €200,000. Rhaid ichi ofyn iddynt faint o gymorth de minimis y maent wedi’i gael yn y flwyddyn gyllidol bresennol a’r ddwy flynedd gyllidol flaenorol.

Rhaid ichi beidio â rhoi cymorth dyfarniad rhannol, ee os bydd cwmni’n gofyn am £10,000 ond bod hyn yn mynd â hwy £1,000 dros y trothwy o €200,000, ni allwch leihau’r swm a roddwch iddynt i £9,000.

Mae gan y CE droswr arian cyfredol  penodedig sy’n gorfod cael ei ddefnyddio i gyfrifo cymorth de minimis. Y gyfradd gyfnewid sy’n gymwys yw’r gyfradd adeg y dyfarniad. Bydd angen i chi hefyd ysgrifennu i ddweud wrth y derbynnydd beth yw gwerth y cymorth de minimis yr ydych yn ei roi iddynt.

Cael cymorth de minimis

Cadwch gyfrif gofalus o’r cyfanswm. Os cewch fwy na €200,000 dros y cyfnod tair blynedd hwn byddwch yn torri’r rheolau a gallai’r CE fynnu eich bod yn ei dalu yn ôl.

Rhaid i chi ddatgan swm y cymorth de minimis yr ydych wedi’i gael i unrhyw awdurdod cyhoeddus neu awdurdod rhoi grant sy’n gofyn ichi wneud hynny. Y rheswm dros hyn fel arfer fydd oherwydd eich bod wedi gofyn am arian gan gynllun arall neu gan awdurdod cyhoeddus, a’r arian hwnnw’n cael ei gategoreiddio fel cymorth de minimis.

Gwasanaethau o fudd economaidd cyffredinol

Gwasanaethau y mae’r wladwriaeth yn dymuno eu darparu i’r cyhoedd, ond nad ydynt yn cael eu cyflenwi yn ddigonol gan rym y farchnad yn unig yw gwasanaethau o fudd economaidd cyffredinol (SGEI).

Mae’r pecyn SGEI yn cynnwys y fframwaith, y rheoliad eithriad bloc a’r rheoliad de minimis, y mae pob un ohonynt yn wahanol i reolau cymorth gwladwriaethol cyffredinol.

Fframwaith SGEI

Mae’r fframwaith SGEI yn pennu o dan ba amodau y gellir caniatáu cymorth gwladwriaethol ar ffurf iawndal gwasanaethau cyhoeddus.

I ddefnyddio’r fframwaith SGEI rhaid ichi hysbysu’r Comisiwn Ewropeaidd (CE) o’r hyn yr ydych am ei wneud ac aros am ei benderfyniad.

I gael gwybodaeth am sut i wneud hyn cysylltwch â’r Tîm Cymorth Gwladwriaethol: cymorthgwladwriaethol@llyw.cymru

Rheoliad eithriad bloc SGEI

Mae’r rheoliad eithriad bloc SGEI yn rhoi manylion y cymorth y gellir ei roi heb hysbysu’r CE yn gyntaf. Rhaid i gymorth a roddir o dan y rheoliad hwn gael ei ategu gan weithred ymddiriedaeth.

Rheoliad de minimis SGEI

Mae rheoliad de minimis SGEI yn cwmpasu symiau o gymorth gwladwriaethol sydd ym marn y Comisiwn Ewropeaidd (CE) yn rhy fach i effeithio ar gystadleuaeth - llai na €500,000 dros gyfnod o 3 blynedd (y flwyddyn gyllidol bresennol a’r ddwy flynedd gyllidol ddiwethaf).

Rhaid i’r awdurdod rhoi grant ysgrifennu hefyd yn ymddiried y gwasanaeth i’r darparwr.

Rhoi cymorth de minimis SGEI

Rhaid i’ch cymorth de minimis beidio â rhoi’r derbynnydd dros y terfyn o €500,000. Rhaid ichi ofyn iddynt faint o gymorth de minimis y maent wedi’i gael yn y flwyddyn gyllidol bresennol a’r ddwy flynedd gyllidol flaenorol. Rhaid i hyn gynnwys de minimis diwydiannol a de minimis SGEI.

Rhaid ichi beidio â rhoi cymorth dyfarniad rhannol, ee os bydd cwmni’n gofyn am £10,000 ond bod hyn yn mynd â hwy £1,000 dros y trothwy o €500,000, ni allwch leihau’r swm a roddwch iddynt i £9,000.

Mae gan y CE droswr arian cyfredol penodedig sy’n gorfod cael ei ddefnyddio i gyfrifo cymorth de minimis. Y gyfradd gyfnewid sy’n gymwys yw’r gyfradd adeg y dyfarniad.

Bydd angen i chi hefyd ysgrifennu i ddweud wrth y derbynnydd beth yw gwerth y cymorth de minimis yr ydych yn ei roi iddynt.

Cael cymorth de minimis SGEI

Cadwch gyfrif gofalus o’r cyfanswm. Os cewch fwy na €500,000 dros y cyfnod tair blynedd hwn rydych yn torri’r rheolau a gallai’r CE fynnu eich bod yn ei dalu yn ôl.

Rhaid i chi ddatgan swm y cymorth de minimis SGEI yr ydych wedi’i gael i unrhyw awdurdod cyhoeddus neu awdurdod rhoi grant sy’n gofyn ichi wneud hynny. Y rheswm dros hyn fel arfer fydd oherwydd eich bod wedi gofyn am arian gan gynllun arall neu gan awdurdod cyhoeddus, a’r arian hwnnw’n cael ei gategoreiddio fel cymorth de minimis.