Mae’r canllawiau hyn yn adlewyrchu’r darpariaethau yn Rhan 4 a Rhan 5 o Ddeddf Treth Gwarediadau Tirlenwi (Cymru) 2017 (DTGT).

Cyhoeddwyd gyntaf:
11 Ionawr 2018
Diweddarwyd ddiwethaf:

DTGT/3090 Cofrestru

Mae’r dull at gofrestru yn gyson yn fras â rhannau eraill o’r DU. Wrth ddrafftio’r ddeddfwriaeth, mae’r elfennau mwyaf priodol wedi cael eu diweddaru, eu hesbonio neu eu dwyn ynghyd.

DTGT/3100 Dyletswydd i gofrestru ar gyfer y dreth gwarediadau tirlenwi

Rhaid i weithredwyr safleoedd tirlenwi sydd wneud gwarediadau trethadwy o 1 Ebrill 2018 ymlaen, gofrestru gydag ACC.

Rhaid i weithredwyr safleoedd tirlenwi gyflwyno cais i ACC i gael eu cofrestru o leiaf 14 diwrnod cyn i’r gweithrediadau trethadwy ddechrau.

Gall y person cofrestredig fod yn un o'r canlynol:

  • unigolyn - mae’r unig berchennog yn atebol am yr holl ymrwymiadau a’r rhwymedigaethau yng nghyswllt y TGT;
  • partneriaeth neu gorff anghorfforedig - mae pob partner neu aelod yn atebol am holl rwymedigaethau'r bartneriaeth neu’r corff anghorfforedig yng nghyswllt y TGT (gweler DTGT/3180); a
  • chorff corfforaethol - mewn rhai amgylchiadau sydd wedi’u hamlinellu yn (gweler DTGT/3160) isod, gall cwmnïau cyswllt wneud cais am driniaeth grŵp. 

Dim ond os bydd ACC yn fodlon bod y cais yn cynnwys yr holl wybodaeth ofynnol y bydd yn fodlon cofrestru person. Ar ôl i ACC adolygu'r cais, bydd yn rhoi gwybod i’r person beth yw ei benderfyniad. Os bydd ACC yn cofrestru’r person, bydd yr hysbysiad hefyd yn nodi cofnod y person yn y gofrestr (gweler DTGT/3110). Fel rhan o’r broses gofrestru, bydd ACC yn cyhoeddi rhif cofrestru unigryw ac yn rhoi manylion ar gyfer y ffurflen dreth ar-lein.

DTGT/3110 Cofrestr o bersonau sy’n cyflawni gweithrediadau trethadwy

Er mwyn galluogi ACC i gasglu a rheoli TGT yn effeithiol, mae’n bwysig ei fod yn gwybod pwy yw’r trethdalwyr. Rhaid i ACC gadw cofrestr o’r personau hynny sy'n gweithredu safle tirlenwi awdurdodedig lle caiff gwarediadau trethadwy eu gwneud. Rhaid i gofnod person ar y gofrestr gynnwys y wybodaeth sydd wedi'i chynnwys yn Atodlen 2 y DTGT o leiaf. Mae'n bosibl y bydd ACC yn gofyn am ragor o wybodaeth.

Caiff Atodlen 2 y DTGT ei rhannu'n bedair adran. Mae Adran 1 yn amlinellu’r wybodaeth gyffredinol sy'n ofynnol ar gyfer yr holl safleoedd tirlenwi sy'n cofrestru ar gyfer TGT ac sy'n cynnwys:

  1. Enw’r person;
  2. Unrhyw enw masnachu a ddefnyddir gan y person;
  3. Datganiad ynghylch p’un ai a yw’r person cofrestredig yn gorff corfforaethol, yn unigolyn, yn bartneriaeth neu’n gorff anghorfforedig;
  4. Cyfeiriad busnes y person;
  5. Cyfeiriad neu ddisgrifiad o bob safle tirlenwi awdurdodedig y mae’r person yn weithredwr arno;
  6. Y rhif cofrestru a aseinir i’r person gan ACC.

Mae Adran 2 yn amlinellu’r wybodaeth ychwanegol sydd ei hangen os yw’r person yn cofrestru fel grŵp corfforaethol (gweler DTGT/3160) ac yn cynnwys:

  1. Datganiad gan y person yn nodi mai ef yw’r aelod sy'n cynrychioli’r grŵp;
  2. Enw a chyfeiriad pob aelod arall o’r grŵp;
  3. Cyfeiriad neu ddisgrifiad o bob safle tirlenwi awdurdodedig y mae unrhyw aelod o’r grŵp yn weithredwr arno;
  4. Enw a chyfeiriad busnes unrhyw gorff corfforaethol neu unigolyn nad yw’n aelod o’r grŵp ond sy’n rheoli (naill ai’n unigol neu mewn partneriaeth) ei holl aelodau.

Mae Adran 3 yn amlinellu’r wybodaeth ychwanegol sydd ei hangen ar gyfer partneriaethau a chyrff anghorfforedig ac yn nodi:

Bod yn rhaid cynnwys enw a chyfeiriad pob un o aelodau’r bartneriaeth neu’r corff anghorfforedig yn y gofrestr.

Mae Adran 4 yn diffinio ymhellach beth mae’r cyfeiriad yn ei olygu yng nghyswllt partneriaethau a chyrff anghorfforedig ac yn nodi y dylai’r cyfeiriad fod y swyddfa gofrestredig neu'r brif swyddfa.

Mae cofrestr o weithredwyr safleoedd tirlenwi awdurdodedig wedi'i chyhoeddi ar wefan ACC. Mae'r gofrestr yn cynnwys y wybodaeth ganlynol: Rhif cofrestru ACC, enw'r sefydliad a’r chyfeiriad y busnes, cyfeiriad y safle tirlenwi a dolen i fanylion Tŷ'r Cwmnïau.

DTGT/3120 Newidiadau a chywiro gwybodaeth

Mae’n bwysig bod y gofrestr yn parhau'n gywir ac yn adlewyrchu'r wybodaeth ddiweddaraf sydd ar gael yng nghyswllt safleoedd tirlenwi. Rhaid i berson cofrestredig, neu berson sydd wedi gwneud cais i gofrestru, roi gwybod i ACC am unrhyw newid neu gamgymeriad yn y wybodaeth mae wedi’i darparu. Rhaid rhoi gwybod i ACC o fewn 30 diwrnod i’r newid gael ei roi ar waith. Mae modd i ACC hefyd gywiro unrhyw gamgymeriad yn y gofrestr, ond rhaid iddo roi gwybod i’r person am y newidiadau mae'n eu gwneud.

DTGT/3130 Canslo cofrestriad

Rhaid i berson cofrestredig sy’n rhoi’r gorau i gynnal gweithrediadau trethadwy wneud cais i ACC i ganslo ei gofrestriad cyn pen 30 diwrnod i’r gweithrediadau trethadwy ddod i ben. Dim ond ar ôl i'r holl weithrediadau trethadwy ddod i ben, gan gynnwys adfer safleoedd (gweler DTGT/4000), ac ar ôl i'r holl dreth sy’n ddyledus gan y person hwnnw gael ei thalu, fydd y cofrestriad yn cael ei ganslo.

Caiff ACC hefyd ganslo cofrestriad person os yw’n fodlon nad yw’r person wedi cyflawni gweithrediadau trethadwy ac nad yw’n bwriadu gwneud hynny. Os yw ACC yn canslo cofrestriad person, rhaid iddo roi hysbysiad am y canslo i’r person.

DTGT/3140 Cosbau cysylltiedig â chofrestru

Gall ACC bennu cosb o hyd at £300 os bydd person yn cyflawni gweithrediadau trethadwy heb gofrestru.

Lle bo person yn dal ati i gynnal gweithrediadau trethadwy heb gofrestru, bydd y person yn agored i ddirwy neu ddirwyon dim mwy na £60 am bob diwrnod y bydd yn parhau i wneud hynny ar ôl deg diwrnod, gan ddechrau ar y diwrnod y cafodd y rhybudd am y ddirwy gofrestru ei rhoi.
Os bydd y person yn cyflawni gweithgareddau trethadwy heb gofrestru ag ACC neu lenwi ffurflenni TGT, efallai y bydd yn agored i ddirwy neu ddirwyon am fethu llenwi ffurflen dreth neu dalu treth.

Os bydd y person sy’n cyflawni gweithrediadau trethadwy heb gofrestru yn gallu darparu esgus rhesymol am dorri’r rheolau a bod ACC neu'r tribiwnlys (os bydd apêl) yn fodlon ar hynny, ni fydd y person hwnnw’n agored i ddirwy.

Gall ACC hefyd bennu cosb o hyd at £300 os bydd person yn methu cydymffurfio ag unrhyw un o'r gofynion cofrestru. Mae hyn yn cynnwys peidio â chofnodi unrhyw newidiadau neu gamgymeriadau, neu fethu canslo'r cofrestriad.

Lle bo ACC yn asesu dirwy mewn perthynas â chofrestru, mae’n rhaid iddo roi hysbysiad i weithredwr y safle tirlenwi am y ddirwy a aseswyd.

DTGT/3150 Dynodi grwpiau corfforaethol

Fel rhan o'r broses gofrestru, gall cwmnïau (neu gyrff corfforaethol) wneud cais i ACC i gofrestru fel grŵp. Mae cofrestru fel grŵp yn caniatáu i gwmnïau unigol wneud cais am TGT fel rhan o grŵp, drwy un aelod cynrychiadol.

Yr hyn mae aelodaeth grŵp yn ei olygu yw y bydd aelod cynrychiadol y grŵp, at ddibenion y TGT, yn cael ei ystyried yn weithredwr safle ar gyfer pob safle tirlenwi awdurdodedig sy’n cael ei weithredu gan aelodau'r grŵp.

Os bydd gweithredwr y safle tirlenwi yn dymuno gwneud cais i gael ei drin fel grŵp, rhaid iddo enwebu un o aelodau'r grŵp i fod yn “aelod cynrychiadol”. Rhaid cyflwyno’r cais yn ysgrifenedig i ACC. Rhaid i’r holl gwmnïau yn y darpar grŵp fod yn bartïon i’r cais, ond gall unrhyw un o'r cwmnïau hynny (neu'r sawl sy’n eu rheoli) wneud y cais.

Os caiff y cais ei dderbyn gan ACC, bydd y cwmnïau’n cael eu trin fel grŵp o ddechrau cyfnod cyfrifyddu a bydd y cwmni a enwir fel yr aelod cynrychiadol yn y cais yn cael ei drin fel yr aelod cynrychiadol o hynny ymlaen, h.y. gweithredwr y safle tirlenwi.

Ar ôl i'r cais gael ei dderbyn:

  • Mae rhwymedigaeth unrhyw aelod o’r grŵp i dalu treth, llog neu ddirwyon yn cael ei ystyried yn gyfrifoldeb ar yr aelod cynrychiadol;
  • Cymerir y bydd yr aelod cynrychiadol yn cyflawni unrhyw weithgareddau trethadwy y byddai aelod o’r grŵp yn eu cyflawni. Rhaid sicrhau bod cofnod o’r holl warediadau trethadwy rhwng aelodau o'r grŵp gael eu hegluro, a rhaid talu unrhyw dreth; a
  • Bydd holl aelodau’r grŵp wedyn yn gyfrifol ar y cyd ac yn unigol am unrhyw dreth, llog neu ddirwyon sy’n ddyledus gan yr aelod cynrychiadol, ac sy’n dal heb eu talu ar ôl y dyddiad perthnasol.

Mae gan ACC yr hawl i wrthod cais gan grŵp, ond rhaid iddo gyhoeddi hysbysiad am ei benderfyniad i’r corff neu’r cyrff a wnaeth y cais.

DTGT/3160 Amrywiad o ran canslo dynodiad grwpiau corfforaethol

Pan fydd y cofrestriad grŵp ar waith, mae modd newid aelodaeth y grŵp (ychwanegu neu dynnu aelodau) neu newid yr aelod cynrychiadol. Mae gan ACC yr hawl i ganslo cofrestriad grŵp hefyd. Gall ACC amrywio neu ganslo cofrestriad grŵp ar ei gymhelliad ei hun neu’n dilyn gan yr aelod cynrychiadol. Gall aelod o'r grŵp wneud cais i amrywio grŵp hefyd, lle bo’r cais hwnnw’n ymwneud â'r aelod sy’n dymuno cael ei dynnu o’r cofrestriad grŵp.

Rhaid i ACC gyhoeddi hysbysiad o’i benderfyniad i bob aelod o'r grŵp (gan gynnwys y rheini sy’n cael eu hychwanegu at y grŵp neu eu tynnu ohono). Lle mae ACC yn cymeradwyo’r newid, rhaid iddo nodi manylion yr hyn sy’n cael ei amrywio neu ei ganslo a phennu'r dyddiad y bydd hynny’n dod i rym.

Rhaid i ACC amrywio neu ganslo cofrestriad y grŵp os yw’n fodlon nad yw amodau’r cofrestriad yn cael eu bodloni, a’i fod yn fodlon bod pob aelod o’r grŵp wedi cytuno i fwrw ymlaen â’r cais.
 

DTGT/3170 Adolygiadau ac apeliadau mewn perthynas â chofrestru a dynodi grwpiau corfforaethol

Gall holl benderfyniadau ACC mewn perthynas â chofrestru person gael eu hadolygu neu eu hapelio.

DTGT/3180 Cofrestru partneriaethau a chyrff anghorfforedig a newidiadau mewn aelodaeth

Fel rhan o’r broses gofrestru, gall dau neu fwy o bobl sy’n cynnal busnes tirlenwi mewn partneriaeth, neu fel corff anghorfforedig, wneud cais i ACC i gofrestru fel partneriaeth. Gallant gofrestru o dan eu henwau eu hunain neu o dan enw’r bartneriaeth neu’r corff. Os caiff y cofrestriad ei gwblhau o dan enw'r bartneriaeth neu’r corff a bod yr aelodaeth yn newid, rhaid bod o leiaf un o’r aelodau wedi bod yn aelod o'r bartneriaeth neu'r corff cyn y newid er mwyn i'r cofrestriad barhau i fod yn ddilys.

Rhaid rhoi gwybod i ACC am unrhyw newid o ran yr aelodaeth mewn partneriaeth neu gorff anghorfforedig, a bydd yr aelod dan sylw’n cael ei ystyried yn aelod o'r bartneriaeth neu'r corff nes rhoddir gwybod yn wahanol i ACC.

DTGT/3190 Dyletswyddau a rhwymedigaethau partneriaethau a chyrff anghorfforedig

Fel aelod o bartneriaeth neu gorff anghorfforedig, rhaid i bob unigolyn sy’n bartner yn y bartneriaeth neu’n aelod rheoli o’r corff wneud unrhyw beth y mae’n ofynnol ei wneud neu y caniateir ei wneud gan unigolion mewn partneriaeth neu gorff anghorfforedig, neu mewn perthynas â nhw, o dan DTGT neu DCRhT, ar yr adeg mae’n cael ei wneud neu y mae’n ofynnol ei wneud. Fodd bynnag, caniateir i unrhyw beth y mae’n ofynnol ei wneud neu y caniateir ei wneud gan bob partner neu aelod rheoli’r corff gael ei wneud yn lle hynny gan unrhyw un neu ragor ohonynt.

Mae unrhyw rwymedigaeth i dalu treth, llog neu ddirwyon yn gyfrifoldeb ar y cyd ac yn unigol ar bob aelod o’r bartneriaeth neu’r corff anghorfforedig ar yr adeg mae’n daladwy. Lle mai dim ond am ran o gyfnod cyfrifyddu y mae person sy’n cynnal busnes tirlenwi, mewn partneriaeth neu fel corff anghorfforedig, yn aelod – rhaid cyfrifo rhwymedigaeth bersonol yr unigolyn hwnnw o ran treth daladwy ar sail cyfran resymol a theg.

Os yw’n ofynnol ar gorff anghorfforedig (ac eithrio partneriaeth) i wneud unrhyw beth mewn perthynas â TGT, mae’n gyfrifoldeb ar y cyd ac yn unigol ar unrhyw un o’r bobl ganlynol i gydymffurfio â'r gofyniad:

  • pob aelod sy’n dal swydd llywydd, cadeirydd, trysorydd, ysgrifennydd neu unrhyw swydd debyg;
  • os nad oes unrhyw swydd o’r fath, pob aelod sy’n dal swydd aelod o bwyllgor sy’n rheoli materion y corff;
  • os nad oes unrhyw swydd na phwyllgor o’r fath, pob aelod.

DTGT/3200 Marwolaeth, analluedd neu ansolfedd gweithredwr safle tirlenwi

Pan fydd person (B) sy’n rhedeg busnes tirlenwi yn marw, yn dod yn analluog neu’n dod yn destun gweithdrefnau ansolfedd fel dod yn fethdalwr, mynd i ddwylo gweinyddwr neu ddod yn destun diddymiad, caiff trydydd parti (A) fynd ati i redeg y safle tirlenwi hwnnw. Rhaid i A roi gwybod i ACC am ddyddiad y newid hwn mewn amgylchiadau a’r rhesymau am y newid o fewn 30 diwrnod i fynd ati i redeg y busnes tirlenwi.

Caiff ACC drin A fel pe bai ef yw gweithredwr cofrestredig y safle tirlenwi. Os bydd ACC yn gwneud hyn, rhaid iddo roi gwybod i A a hefyd B (os yw hynny’n briodol) am hynny. Lle mae ACC yn trin A fel gweithredwr cofrestredig y safle tirlenwi, nid oes raid i A gofrestru fel perchennog y safle tirlenwi gydag ACC.

Pan fydd A yn rhoi’r gorau i redeg y busnes tirlenwi, neu pan fydd B yn peidio â bod yn analluog neu’n destun gweithdrefnau ansolfedd, rhaid i A roi gwybod i ACC am y newid hwnnw cyn pen 30 diwrnod.

DTGT/3210 Addasu contractau

Os bydd newid yn y gyfradd dreth sy’n berthnasol i warediad trethadwy mewn safle tirlenwi awdurdodedig, bydd contract sy'n berthnasol i’r gwarediad hwnnw sy’n cyfeirio at y gyfradd dreth flaenorol, yn cael ei addasu’n awtomatig fel y deallir ei fod yn cyfeirio at y gyfradd dreth newydd. Gellir osgoi’r addasiad awtomatig hwn drwy gytundeb penodol rhwng y partïon i'r diben hwnnw.