Neidio i'r prif gynnwy

Sut i hunanynysu ac edrych ar ôl eich hun yn y tŷ os oes haint coronafeirws posibl yn eich cartref.

Cyhoeddwyd gyntaf:
19 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Ar gyfer pwy mae'r canllawiau hyn

Mae’r cyngor hwn wedi’i fwriadu ar gyfer:

  • pobl sydd wedi cael canlyniad prawf positif am COVID-19
  • pobl sydd â symptomau COVID-19 sy'n aros am ganlyniad prawf, neu sydd heb eu profi ac sydd ddim angen triniaeth yn yr ysbyty, y mae’n rhaid iddynt aros gartref am y cyfnod hunanynysu priodol (rhagor o fanylion isod)
  • pobl sy’n byw gyda rhywun sydd â symptomau a all fod wedi’u hachosi gan COVID-19 neu sydd wedi cael canlyniad prawf positif am COVID-19
  • pobl o bob oed, gan gynnwys plant.

Mae gwahanol reolau’n berthnasol pan fydd pobl yn cyrraedd Cymru o wledydd tramor ac yn gorfod hunanynysu ar ôl dychwelyd. Gweler y canllawiau ar wahân yma

Hunanynysu ataliol

Efallai y bydd meddygon teulu neu feddygon mewn ysbytai yn cynghori pobl i hunanynysu fel rhagofal, naill ai cyn neu ar ôl cael triniaeth feddygol. Mae hwn yn fath gwahanol o hunanynysu i’r hyn a amlinellir yn y canllawiau hyn. Mae’r canllawiau hyn ar gyfer pobl sydd â symptomau COVID-19 neu sydd wedi cael canlyniad prawf positif ar gyfer y feirws. Os yw eich meddyg wedi eich cynghori i hunanynysu fel rhagofal, mae wedi gwneud hynny i sicrhau eich bod mor iach â phosibl cyn ichi gael eich triniaeth feddygol neu i sicrhau eich bod yn gallu gwella’n iawn ar ei hôl.

Mae’r hyn y gallwch ei wneud ac na allwch ei wneud yn ystod y math hwn o hunanynysu yn dibynnu ar gyngor eich meddyg, a bydd pob achos yn wahanol. Os oes gennych unrhyw gwestiynau, rhaid ichi ofyn i’r meddyg sydd wedi eich cynghori i hunanynysu.

Pwyntiau allweddol

  • Mae’r cyfnodau hunanynysu yn para 10 neu 14 diwrnod.
  • Mae’r cyfnod hunanynysu yn para 10 diwrnod os oes gennych symptomau. Dylai unigolion sy’n datblygu symptomau ofyn am brawf. Os yw canlyniad y prawf yn negatif, gallant roi’r gorau i hunanynysu.
  • Mae’r cyfnod hunanynysu yn para 10 diwrnod os byddwch yn cael canlyniad prawf positif am COVID-19, hyd yn oed os nad oes gennych symptomau.
  • Mae’r cyfnod hunanynysu yn para 14 diwrnod os ydych chi’n byw gyda rhywun sydd wedi datblygu symptomau neu os oes rhywun yn eich aelwyd estynedig wedi datblygu symptomau. Os bydd y person â symptomau yn cael canlyniad prawf negatif, gall pawb roi’r gorau i hunanynysu.
  • Mae’r cyfnod hunanynysu yn para 14 diwrnod os oes swyddog o’r cynllun Profi, Olrhain, Diogelu wedi cysylltu â chi i gadarnhau eich bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd â COVID-19. Hyd yn oed os byddwch yn cael prawf a bod canlyniad y prawf hwnnw yn negatif, rhaid i chi barhau i hunanynysu am 14 diwrnod. Y rheswm am hyn yw eich bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd â COVID-19 a gall gymryd ychydig o amser i’r feirws ddangos yn eich system.

Crynodeb byr iawn yw hwn. Rhaid ichi ddarllen y canllawiau hyn yn llawn er mwyn cael cyngor llawn ynglŷn â beth i’w wneud.

Symptomau

Symptomau pwysicaf coronafeirws (COVID-19) yw un neu fwy o'r canlynol yn cychwyn:

  • peswch cyson newydd
  • tymheredd uchel
  • colled neu newid i’ch synnwyr arogli neu flasu arferol (anosmia)

I'r mwyafrif o bobl, bydd COVID-19 yn salwch ysgafn. Ond os oes gennych chi unrhyw un o’r symptomau uchod dylech hunanynysu gartref a threfnu i gael prawf i weld a oes COVID-19 arnoch.

Pryd i ofyn am gyngor meddygol os ydych yn hunanynysu

Os oes gan unrhyw un symptomau, neu os ydynt yn datblygu symptomau wrth hunanynysu, mae’n bwysig nad ydynt yn ceisio ymdopi’n rhy hir ar eu pennau eu hunain cyn gofyn am gymorth meddygol. Dylent gysylltu â gwasanaeth GIG 111 Cymru neu eu meddyg teulu:

  • os nad yw eu symptomau’n gwella ar ôl 7 diwrnod
  • os ydynt yn cael trafferth anadlu neu yn chwydu ar unrhyw adeg
  • os yw blinder yn eu hatal rhag gwneud eu gweithgareddau bob dydd
  • os oes gan faban neu blentyn o dan 5 oed wres ar unrhyw adeg

Os yw’n argyfwng meddygol, dylent ffonio 999. 

Beth a olygir gan haint coronafeirws (COVID-19) posibl neu wedi'i gadarnhau?

  • Haint bosibl yw pan fo gan berson symptomau COVID-19 ac mae'n aros am ganlyniad prawf ar hyn o bryd.
  • Haint wedi'i gadarnhau yw pan fo person wedi cael canlyniad positif i brawf COVID-19.

Os oes gennych chi symptomau COVID-19

Os oes gennych chi symptomau COVID-19, waeth pa mor ysgafn, rhaid i chi hunanynysu gartref am o leiaf 10 diwrnod o pan wnaeth eich symptomau ddechrau. Peidiwch â mynd i’ch meddygfa, eich fferyllfa na’r ysbyty. (Gweler yr adran pryd i ofyn am gyngor meddygol uchod). Dylech drefnu i gael prawf i weld a oes gennych chi COVID-19

Os yw canlyniad eich prawf yn negatif – gallwch roi’r gorau i hunanynysu ar unwaith. 

Os yw canlyniad eich prawf yn bositif - rhaid ichi sicrhau eich bod yn aros gartref ac yn cwblhau cyfnod hunanynysu am o leiaf 10 diwrnod o’r diwrnod y dechreuodd eich symptomau. Peidiwch â mynd i feddygfa, fferyllfa nac i ysbyty (Gweler yr adran pryd i ofyn am gymorth meddygol uchod).

Ar ôl cael canlyniad prawf positif, bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â chi ar ran gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Dim ond os byddwch wedi cael canlyniad prawf positif y bydd y swyddog yn cysylltu â chi.

Os nad oes gennych chi symptomau COVID-19 ond rydych wedi cael canlyniad prawf positif   

Rhaid i chi hunanynysu am o leiaf 10 diwrnod, gan ddechrau ar y diwrnod y cafodd y prawf ei gynnal. Os byddwch wedyn yn datblygu symptomau yn ystod y cyfnod hunanynysu 10 diwrnod hwnnw, rhaid i chi ailddechrau eich cyfnod hunanynysu 10 diwrnod o’r diwrnod y dechreuodd eich symptomau COVID-19.

Os oes gennych chi symptomau COVID-19 ac rydych wedi cael canlyniad prawf positif

Os oes gennych wres o hyd ar ôl cwblhau eich cyfnod hunanynysu 10 diwrnod, rhaid i chi barhau i hunanynysu a cheisio cyngor meddygol. Fodd bynnag, nid oes angen ichi barhau i hunanynysu ar ôl 10 diwrnod os mai dim os peswch sydd gennych, neu golled neu newid i’ch synnwyr arogli neu flasu, gan y gall y symptomau hyn bara am sawl wythnos ar ôl i'r haint ddiflannu. Gweler yr adran gorffen hunanynysu isod i gael rhagor o wybodaeth.

Pryd i ofyn am gyngor meddygol os ydych yn hunanynysu

Os oes gan unrhyw un symptomau, neu os ydynt yn datblygu symptomau wrth hunanynysu, mae’n bwysig nad ydynt yn ceisio ymdopi’n rhy hir ar eu pennau eu hunain cyn gofyn am gymorth meddygol. Dylent gysylltu â gwasanaeth GIG 111 Cymru neu eu meddyg teulu:

  • os nad yw eu symptomau’n gwella ar ôl 7 diwrnod
  • os ydynt yn cael trafferth anadlu neu yn chwydu ar unrhyw adeg
  • os yw blinder yn eu hatal rhag gwneud eu gweithgareddau bob dydd
  • os oes gan faban neu blentyn o dan 5 oed wres ar unrhyw adeg

Os yw’n argyfwng meddygol, dylent ffonio 999. 

Pan fyddwch wedi eich nodi fel rhywun sydd wedi dod i gysylltiad ag achos positif o COVID-19 gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru  

Bydd swyddog olrhain cysylltiadau ar ran y gwasanaeth yn eich cynghori i drefnu prawf os byddwch yn datblygu symptomau yn ystod eich cyfnod hunanynysu 14 diwrnod yn unig. Fel cyswllt, nid oes angen i’ch aelwyd hunanynysu. Fodd bynnag, os a phan fyddwch chi’n datblygu symptomau, bydd rhaid i’r aelwyd hunanynysu yn unol â’r canllawiau. Dysgwch ragor am y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yma.

Os byddwch yn datblygu symptomau COVID-19 ar ôl cael eich nodi fel cyswllt, yn trefnu prawf a bod y canlyniad y prawf yn negatif, dylech barhau i gwblhau eich cyfnod hunanynysu 14 diwrnod. Mae’n bwysig iawn eich bod yn dilyn y cyfarwyddiadau hyn hyd yn oed os ydych yn teimlo’n iawn, gan y gall symptomau gymryd hyd at 14 diwrnod i ymddangos ers eich cyswllt diwethaf gyda rhywun sydd â COVID-19 a gallwch heintio pobl eraill hyd yn oed os na fyddwch yn datblygu symptomau.

Os byddwch yn datblygu symptomau COVID-19 ar ôl cael eich nodi fel cyswllt, yn trefnu prawf a bod y canlyniad y prawf yn bositif, dylech ddilyn y cyngor ar gyfer pobl â symptomau COVID-19, hynny yw, os ydych yn teimlo’n well ar ôl 10 diwrnod, ac nad oes gennych symptomau o hyd, ar wahân i beswch neu golled neu newid i’r synnwyr arogli neu flasu – gallwch ddychwelyd i’ch trefn arferol.

Byw gyda phobl eraill ac aelwydydd estynedig

Os ydych chi’n byw gyda phobl eraill neu yn rhan o aelwyd estynedig gyda rhywun sydd â symptomau COVID-19, rhaid i’r person â symptomau hunanynysu am o leiaf 10 diwrnod a threfnu prawf COVID-19 ar unwaith. Rhaid i holl aelodau eraill yr aelwyd ac aelodau o’r aelwyd estynedig hunanynysu a pheidio â gadael eu cartref am 14 diwrnod. Mae’r cyfnod 14 diwrnod yn dechrau ar y diwrnod yr aeth y person cyntaf yn yr aelwyd neu’r aelwyd estynedig yn sâl. 

Pan fo’r canlynol yn wir am bobl mewn aelwyd estynedig ag aelwyd eraill:

  • nid ydynt yn byw gyda’r achos sydd wedi’i gadarnhau, na pherson â symptomau, yn yr aelwyd estynedig ac
  • nad oes unrhyw un ohonynt wedi dod i gysylltiad corfforol â’r person hwnnw am 14 diwrnod;

nid oes angen iddynt hunanynysu os oes 14 diwrnod llawn wedi pasio ers iddynt ddod i gysylltiad corfforol â’r person ddiwethaf. Dim ond yn y sefyllfa hon y mae’r eithriad hwn yn berthnasol.

Os yw canlyniad prawf y person cyntaf â symptomau yn negatif, gall y person a gafodd y prawf yn ogystal â phawb arall yn yr aelwyd neu’r aelwyd estynedig roi’r gorau i hunanynysu.

Os yw canlyniad prawf y person cyntaf â symptomau yn bositif, rhaid i’r person hwnnw barhau i hunanynysu am y 10 diwrnod llawn a rhaid i bawb arall yn yr aelwyd neu’r aelwyd estynedig barhau i hunanynysu am y cyfnod llawn o 14 diwrnod fel y nodir uchod.

Os ydych chi’n byw gyda phobl eraill, neu yn rhan o aelwyd estynedig ac mae rhywun wedi cael ei gynghori i gael prawf COVID-19, hyd yn oed os nad oes ganddo symptomau, rhaid i’r person sy’n cael y prawf hynanynysu am 10 diwrnod o’r diwrnod y cafodd y prawf ei gynnal hyd nes y caiff wybod canlyniad y prawf. Rhaid i bob aelod arall o’r aelwyd neu’r aelwyd estynedig hunanynysu gartref am 14 diwrnod hyd nes y cânt wybod beth yw canlyniad prawf yr aelod o’u haelwyd.

Os yw canlyniad prawf yr aelod o’r aelwyd neu'r aelwyd estynedig yn negatif, gall yr unigolyn a gafodd y prawf yn ogystal â phawb arall yn yr aelwyd neu’r aelwyd estynedig roi’r gorau i hunanynysu ar unwaith.

Os yw canlyniad prawf yr aelod o’r aelwyd neu’r aelwyd estynedig yn bositif, rhaid i’r unigolyn a gafodd y prawf barhau i hunanynysu am y 10 diwrnod llawn a rhaid i bawb arall yn yr aelwyd neu’r aelwyd estynedig barhau i hunanynysu am y cyfnod llawn o 14 diwrnod.

Os bydd unrhyw un arall yn yr aelwyd neu’r aelwyd estynedig yn dechrau dangos symptomau COVID-19 yn ystod eu cyfnod hunanynysu 14 diwrnod, rhaid iddynt ddechrau cyfnod hunanynysu newydd am o leiaf 10 diwrnod o pan ddechreuodd eu symptomau, waeth ar ba ddiwrnod o’r cyfnod hunanynysu gwreiddiol o 14 diwrnod y maent arno. Mae rhagor o wybodaeth i’w chael yn yr adran gorffen hunanynysu isod.

A fydd y bobl yn fy nghartref yn cael prawf os ydyn ni’n meddwl bod gyda ni symptomau COVID-19?

Dim ond y person â symptomau COVID-19 fydd yn gorfod cael prawf. Rhaid iddo hunanynysu ar unwaith a threfnu prawf. Rhaid iddo aros gartref wrth iddo aros am ganlyniad y prawf. Ni fydd unrhyw aelod arall o’r aelwyd na’r aelwyd estynedig yn cael prawf ond bydd rhaid iddynt ddechrau cyfnod hunanynysu 14 diwrnod. Rhaid iddynt aros gartref wrth aros am ganlyniad prawf yr aelod o’u haelwyd neu eu haelwyd estynedig.

Y Gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yng Nghymru 

Yn dilyn canlyniad prawf positif, bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â chi ar ran gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Dim ond ar ôl i chi gael prawf positif y bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â chi. Gellir dod o hyd i gyngor am y camau nesaf i’w dilyn gan bobl eraill sy’n byw gyda chi neu unrhyw un arall yr ydych wedi dod i gysylltiad ag ef yn y canllawiau Profi, Olrhain, Diogelu yma.

Os byddwch yn datblygu symptomau eto ar unrhyw adeg ar ôl gorffen eich cyfnod hunanynysu cyntaf (ar eich pen eich hun neu fel aelwyd)

Rhaid ichi ddilyn yr un canllawiau ar hunanynysu eto.  Darllenwch yr adran ‘Gorffen hunanynysu ac ynysu fel aelwyd i gael rhagor o wybodaeth.

Y drefn wrth hunanynysu

Os oes gennych chi symptomau COVID-19, dylech aros mor bell â phosibl oddi wrth bobl eraill yn eich cartref (gweler yr adran ‘Dylech osgoi cysylltiad ag aelodau eraill o'ch cartref cymaint â phosibl’ isod). Mae'n arbennig o bwysig cadw draw oddi wrth unrhyw un yn eich aelwyd sydd mewn mwy o berygl yn sgil COVID-19 neu unigolion a oedd yn arfer gwarchod eu hunain (gweler yr adran ‘Os oes person agored i niwed yn byw gyda chi’ isod).

Plant

Mae hunanynysu yn berthnasol i blant o bob oed yn ogystal ag oedolion.  Bydd rhai o’r cyfarwyddiadau hyn yn anodd eu dilyn llawn os oes plentyn yn yr aelwyd. Mae’n bwysig gwneud penderfyniadau er pennaf les y plentyn, gan gydbwyso ei anghenion, ei ddealltwriaeth a’i allu i gydweithredu gyda’r angen pwysig i reoli’r haint COVID-19.

Tra'ch bod yn aros gartref, gwnewch yn siŵr eich bod yn gwneud y pethau canlynol

Aros gartref

Rhaid i chi a phob aelod o'r cartref aros gartref yr holl amser y byddwch yn hunanynysu. Peidiwch â mynd i'r gwaith, i’r ysgol, i siopau, i dŷ unrhyw un arall, i ardaloedd cyhoeddus nac i fannau addoli, a pheidiwch â defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu dacsis.

Ni ddylai neb adael y tŷ, hyd yn oed i brynu bwyd neu hanfodion eraill, a rhaid gwneud unrhyw ymarfer corff yn eich cartref neu mewn ardal awyr agored breifat, fel gardd. Os nad oes gennych fynediad at ardal awyr agored breifat, gallwch wneud ymarfer corff y tu allan am hyd at awr, gan gynnwys mynd â’r ci am dro, ar yr amod eich bod yn dewis ardaloedd tawel, yn peidio â chyffwrdd arwynebau neu eitemau eraill (ee giatiau, drysau, beiciau llog) ac yn osgoi dod o fewn 2 fetr i unrhyw berson arall. Efallai y bydd angen i unigolion â chyflyrau iechyd neu anableddau penodol fynd allan fwy nag unwaith mewn diwrnod, gyda’u gofalwyr, os yw hynny’n briodol. Enghreifftiau o gyflyrau o’r fath yw anableddau dysgu, awtistiaeth, dementia neu gyflyrau iechyd meddwl eraill. Dylen nhw a’u gofalwyr ddilyn y canllawiau uchod.

Os oes angen help arnoch chi i brynu bwyd, siopa arall neu gasglu meddyginiaeth, bydd agen i chi ofyn i ffrindiau neu berthnasau.

Neu, gallwch archebu meddyginiaeth dros y ffôn neu ar-lein. Gallwch hefyd archebu eich siopa ar-lein. Gwnewch yn siŵr eich bod yn dweud wrth yrwyr i adael eitemau tu allan i'w casglu os ydych yn archebu ar-lein. Ni ddylai'r gyrrwr ddod mewn i'ch cartref.

Mae canllawiau pellach ar gael gafael ar help ar gael.

Dylech osgoi cysylltiad ag aelodau eraill o'ch cartref cymaint â phosibl

Os oes gennych chi symptomau COVID-19, mae'n bwysig lleihau lledaeniad yr haint i eraill yn eich cartref cymaint â phosibl.

  • Arhoswch mewn ystafell sydd wedi'i hawyru'n dda gyda ffenestr i'r awyr agored sy'n gallu agor, a hynny ar wahân i bobl eraill yn eich cartref os yw hyn yn bosibl. Cadwch y drws ar gau.
  • Defnyddiwch ystafell ymolchi ar wahân i weddill y bobl yn eich cartref, os oes un ar gael. Os oes yn rhaid i chi rannu'r cyfleusterau hyn, bydd angen i chi eu golchi'n rheolaidd. Os nad oes ystafell ymolchi ar wahân i gael, dylech chi ddefnyddio'r cyfleusterau hyn olaf, cyn glanhau'r ystafell ymolchi yn drylwyr.
  • Defnyddiwch dyweli ar wahân i aelodau eraill eich cartref, ar gyfer sychu eich hun ar ôl cael cawod neu fath ac at ddibenion hylendid dwylo.
  • Dylech osgoi defnyddio ardaloedd a rennir megis ceginau, pan fo pobl eraill yn bresennol. Dylech fwyta eich prydau bwyd yn eich ystafell.
  • Defnyddiwch beiriant golchi llestri (os oes un ar gael) i olchi a sychu'r llestri a'r cyllyll a ffyrc rydych wedi'u defnyddio. Os nad yw hyn yn bosibl, dylech eu golchi â llaw gan ddefnyddio glanedydd a dŵr poeth a'u sychu'n drylwyr, gan ddefnyddio lliain llestri ar wahân.

Os oes person agored i niwed yn byw gyda chi

Os oes modd, dylech drefnu i unrhyw un sydd mewn mwy o berygl yn sgil COVID-19 neu sy'n eithriadol o agored i niwed (a oedd yn arfer gwarchod ei hun) symud allan o'ch cartref, i aros gyda ffrindiau neu deulu yn ystod y cyfnodau cyfan y byddwch chi ac aelodau eraill o’ch aelwyd yn hunanynysu gartref.

Os nad oes modd i chi drefnu i’r bobl agored i niwed hynny symud allan o'ch cartref, rhaid ichi gadw draw oddi wrthyn nhw cymaint â phosibl.

Dylai'r rheini sydd â mwy o risg neu sy'n eithriadol o agored i niwed gael cymorth i gymryd camau i leihau cyswllt â phobl eraill yn eich cartref yn ystod y cyfnod hunanynysu. Mae hyn yn wir p'un a oes gan aelodau eraill o’r aelwyd symptomau ai peidio. Dilynwch y cyngor uchod ar osgoi cysylltiad ag eraill eraill mor gaeth â phosibl er mwyn diogelu unrhyw un yn eich aelwyd sydd mewn mwy o berygl neu sy’n eithriadol o agored i niwed. Dylen nhw hefyd ddilyn yr un rheolau i’w diogelu eu hunain.

Lleihau lledaeniad yr haint yn eich cartref

Golchwch eich dwylo’n aml

Golchwch eich dwylo'n rheolaidd gyda dŵr a sebon am 20 eiliad neu defnyddiwch ddiheintydd dwylo. Bydd hyn yn helpu i’ch amddiffyn chi a'r bobl yr ydych yn byw gyda nhw. Y cam hwn yw un o'r camau mwyaf effeithiol o leihau'r risg o basio'r haint i eraill.

Gorchuddiwch eich pesychiadau a'ch tisian

Gorchuddiwch eich ceg a'ch trwyn gyda hances bapur wrth disian neu besychu. Os nad oes un gyda chi, defnyddiwch eich penelin, ac nid eich dwylo. Gwaredwch ar hancesi papur mewn bag sbwriel tafladwy a golchwch eich dwylo yn syth gyda dŵr a sebon am 20 eiliad neu defnyddiwch ddiheintydd dwylo.

Os oes gennych ofalwr, dylai sychu unrhyw fwcws neu fflem gyda hances bapur tafladwy ar ôl i chi disian neu besychu. Yna dylai olchi ei ddwylo gyda dŵr a sebon am 20 eiliad neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo.

Glanhau a gwaredu gwastraff

Wrth lanhau, dylech ddefnyddio eich cynnyrch arferol, fel glanedyddion a channydd, gan y bydd y rhain yn effeithiol iawn wrth gael gwared ar y feirws ar arwynebeddau. Glanhewch arwynebedd a gyffyrddir yn aml yn rheolaidd, megis dolenni'r drws, rheiliau llaw, rheolwr y teledu a byrddau. Mae hyn yn arbennig o bwysig os oes gyda chi berson mewn perygl neu sy'n eithriadol o agored i niwed yn eich cartref. Dylech lanhau ystafell ymolchi sy’n cael ei rhannu ar ôl ei defnyddio bob tro, er enghraifft, drwy lanhau unrhyw arwynebau yr ydych wedi’u cyffwrdd.

Gellir gwaredu gwastraff personol (fel hancesi papur wedi eu defnyddio neu glytiau) a chadachau glanhau tafladwy drwy eu storio'n ddiogel mewn bagiau sbwriel arferol. Dylid rhoi'r rhain mewn bag arall, eu clymu'n ddiogel a'u cadw ar wahân oddi wrth wastraff arall. Dylai fod ar wahân am o leiaf 72 awr cyn ei roi yn eich bin gwastraff cartref allanol arferol.

Gellid gwaredu ar wastraff cartref fel yr arfer.

Dillad golch

I leihau'r posibilrwydd o ledaenu'r feirws drwy'r awyr, peidiwch ag ysgwyd dillad budr. Golchwch eitemau fel sy'n briodol yn unol â chyfarwyddiadau'r gwneuthurwyr. Gellir golchi dillad budr i gyd gyda'i gilydd.

Os nad oes peiriant golchi dillad gyda chi, arhoswch 72 awr ychwanegol ar ôl i'ch cyfnod hunanynysu ddod i ben, a gallwch fynd â'r dillad budr i olchdy cyhoeddus.

Peidiwch â rhannu tyweli, gan gynnwys tyweli llaw a llieiniau sychu llestri.

Gorchuddion wyneb

Mae’r dystiolaeth yn glir o hyd mai’r ffordd fwyaf effeithiol i ddiogelu eich hunain ac eraill rhag cael eich heintio yw dilyn rheolau cadw pellter cymdeithasol (2 fetr), osgoi cyffwrdd arwynebau a’ch wyneb a golchi eich dwylo yn rheolaidd.

Ni ddylid defnyddio gorchuddion wyneb yn lle dilyn y mesurau hyn, ond o dan rhai amgylchiadau, pan fo’n anodd cadw 2 fetr oddi wrth eraill, rydym yn cynghori pawb sy’n 11 oed a hŷn i ddefnyddio gorchuddion wyneb tair haen anfeddygol. Caiff plant iau ddefnyddio gorchuddion wyneb os ydynt yn dymuno gwneud hynny, ond ni ddylid byth eu defnyddio ar blant o dan 3 oed am resymau yn ymwneud â diogelwch.

Mae hyn yn unol â chyngor technegol diweddaraf Sefydliad Iechyd y Byd.

Dylai gorchuddion wyneb fod wedi’u gwneud o dair haen o ffabrig, fel y nodir gan Sefydliad Iechyd y Byd, ond nid oes rhaid iddynt fod yn fasgiau wyneb o safon feddygol.

O’i ddefnyddio’n gywir, gall gorchudd wyneb helpu i ddiogelu eraill drwy leihau lledaeniad COVID-19.

Os oes gennych symptomau COVID-19, neu os ydych wedi cael canlyniad prawf positif, a’ch bod yn byw gyda phobl eraill, dylech ystyried defnyddio gorchudd wyneb y tu mewn i'ch cartref wrth dreulio amser yn ardaloedd o'r cartref a rennir. Rhaid i chi barhau i osgoi cysylltiad ag aelodau eraill o'r cartref cymaint â phosibl. Rhaid i chi barhau i aros gartref am o leiaf 10 diwrnod o’r diwrnod pan wnaeth eich symptomau COVID-19 ddechrau neu ddyddiad eich prawf. Nid yw gwisgo gorchudd wyneb yn disodli hyn.

Dylai pobl sy’n hunanynysu, ac aelodau o’u haelwyd, roi gorchuddion wyneb untro mewn bagiau dwbl a’u cadw am 72 awr cyn eu rhoi mewn bin sbwriel. Dylid golchi gorchuddion wyneb amldro ar ôl eu defnyddio. Gellir gwneud hyn gyda’ch golch arferol.

Rydym wedi ei gwneud yn ofynnol i wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do. Fodd bynnag, nid yw hyn yn berthnasol os ydych yn hunanynysu yn eich cartref eich hun.

Mae canllawiau pellach ar y defnydd o orchuddion wyneb ar gael.

Darllenwch am y gofyniad i wisgo gorchuddion wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus yng Nghymru.

Peidiwch â derbyn ymwelwyr i'ch cartref

Peidiwch â gwahodd na derbyn ymwelwyr cymdeithasol, fel ffrindiau neu deulu, i mewn i'ch cartref tra’r ydych chi ac aelodau eraill o’r teulu yn hunanynysu. Os ydych am siarad gyda rhywun nad ydynt yn aelodau o'ch aelwyd, defnyddiwch y ffôn neu gyfryngau cymdeithasol.

Os ydych chi neu aelod o'ch teulu yn derbyn gofal hanfodol yn eich cartref, yna dylai gofalwyr barhau i ymweld. Bydd gofalwyr yn cael masgiau wyneb a menig i leihau'r risg o drosglwyddo'r haint i chi.

Bwydo o'r fron os ydych wedi eich heintio

Ar hyn o bryd does dim tystiolaeth i awgrymu bod y feirws yn gallu cael ei drosglwyddo drwy laeth y fron. Gall haint gael ei ledaenu i'r babi yn yr un modd ag i unrhyw un sydd mewn cyswllt agos gyda chi.

Os ydych chi neu aelod o'r teulu yn bwydo gyda fformiwla neu laeth wedi ei dynnu o'r fron, dylech sterileiddio'r offer yn ofalus cyn pob defnydd. Ni ddylech rannu poteli na phwmp y fron gydag unrhyw un arall.

Mae mwy o wybodaeth ar gael ar wefan Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a'r Gynaecolegwyr.

Os oes anifeiliaid anwes yn y cartref

Ar hyn o bryd, does dim tystiolaeth bod anifeiliaid anwes yn gallu trosglwyddo'r afiechyd i bobl. Fodd bynnag, dylech olchi eich dwylo ar ôl cyffwrdd eich anifeiliaid anwes neu eu gwastraff.

Cyngor i berchnogion anifeiliaid anwes.

Beth allwch chi wneud i helpu'ch hunan i wella

Yfwch ddŵr i gadw wedi hydradu; dylech yfed digon yn ystod y dydd fel bod eich wrin (pi-pi) yn lliw clir golau. Gallwch ddefnyddio meddyginiaeth dros y cownter, fel paracetamol, i helpu gyda rhai o'ch symptomau COVID-19. Defnyddiwch y rhain yn unol â'r cyfarwyddiadau ar y pecyn neu'r label a pheidiwch â chymryd mwy nag yr argymhellir.

Mae'n bwysig i gofio gofalu am eich meddwl yn ogystal â'ch corff, a chael cymorth os oes angen. Gwnewch yn siŵr eich bod yn cadw mewn cysylltiad gyda'ch teulu a'ch ffrindiau dros y ffôn neu ar gyfryngau cymdeithasol. Mae hefyd ffynonellau o gefnogaeth a gwybodaeth all helpu fel y wefan Every Mind Matters.

Os oes angen i chi neu'ch teulu gael cyngor meddygol

Os oes gan unrhyw un symptomau, neu os ydynt yn datblygu symptomau wrth hunanynysu, mae’n bwysig nad ydynt yn ceisio ymdopi’n rhy hir ar eu pennau eu hunain cyn gofyn am gymorth meddygol. Dylent gysylltu â gwasanaeth GIG 111 Cymru neu eu meddyg teulu:

  • os nad yw eu symptomau’n gwella ar ôl 7 diwrnod
  • os ydynt yn cael trafferth anadlu neu yn chwydu ar unrhyw adeg
  • os yw blinder yn eu hatal rhag gwneud eu gweithgareddau bob dydd
  • os oes gan faban neu blentyn o dan 5 oed wres ar unrhyw adeg

Os yw'n achos brys, ffoniwch 999 a rhowch wybod i'r gweithredwr ffôn bod gyda chi neu'ch perthynas symptomau COVID-19.

Dylid canslo apwyntiadau meddygol a deintyddol tra'ch bod chi a'ch teulu yn hunanynysu gartref. Os ydych yn poeni neu os oes gofyn i chi fynd yn bersonol yn ystod y cyfnod yr ydych yn hunanynysu gartref, trafodwch hyn gyda'ch cyswllt meddygol yn gyntaf (er enghraifft eich meddyg teulu, ysbyty lleol neu wasanaeth claf allanol), defnyddiwch y rhifau y maen nhw wedi eu darparu. Os ydych yn poeni am eich symptomau COVID-19 cysylltwch â gwasanaeth gwirio symptomau arlein y coronafeirws GIG 111 Cymru. Os nad oes mynediad i’r we gyda chi, ffoniwch 111.

Gorffen hunanynysu ac ynysu fel aelwyd

Os ydych wedi cael canlyniad prawf positif, gallwch orffen hunanynysu ar ôl 10 diwrnod a mynd yn ôl i’ch trefn arferol os nad oes gennych symptomau parhaus heblaw am beswch neu golled neu newid i’ch synnwyr  arogli neu flasu. Fodd bynnag, os oes gennych chi wres uchel o hyd, dylech ddal i hunanynysu nes i’ch tymheredd ddychwelyd i’r lefel arferol a cheisio cyngor meddygol.

Ar ôl 10 diwrnod, does dim angen ichi ddal i hunanynysu os mai peswch neu golled neu newid i’ch synnwyr arogli neu flasu arferol yw’r unig symptomau sydd gennych. Y rheswm am hyn yw oherwydd y gall y symptomau hyn aros am sawl wythnos ar ôl i’r haint ddiflannu. Mae'r cyfnod 10 diwrnod yn cychwyn o'r diwrnod pan wnaethoch chi fynd yn sâl gyntaf.

Os ydych chi’n dal i deimlo’n sâl ar ôl 10 diwrnod ac nad ydych chi eisoes wedi cael cyngor meddygol, dylech edrych ar GIG 111 Cymru ar-lein. Os nad oes gennych chi fynediad i’r rhyngrwyd, dylech ffonio 111. Os oes argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Ar ôl gorffen hunanynysu a/neu ynysu fel aelwyd

Beth i’w wneud os oes symptomau COVID-19 yn ymddangos eto ar ôl diwedd eich cyfnod cyntaf o hunanynysu fel aelwyd

Os byddwch yn datblygu symptomau COVID-19 eto ar unrhyw adeg ar ôl diwedd eich cyfnod cyntaf o hunanynysu (ar eich pen eich hun neu fel aelwyd) rhaid ichi ddilyn yr un canllawiau hunanynysu eto.

Os ydych wedi cael prawf positif am COVID-19 o’r blaen ac yn cael symptomau eto, oes angen ichi hunanynysu eto?

Os ydych eisoes wedi cael prawf positif ond yn datblygu symptomau eto, rhaid i chi hunanynysu am o leiaf 10 diwrnod o pan ddechreuodd y symptomau a threfnu prawf. Os ydych yn byw mewn aelwyd, rhaid i bawb arall yn yr aelwyd aros gartref a hunanynysu am 14 diwrnod. Bydd angen ichi ddilyn y canllawiau hunanynysu o’r dechrau eto.

Os ydych yn pryderu am eich symptomau COVID-19 posibl newydd (peswch cyson newydd neu dymheredd uchel neu golled neu newid i’ch synnwyr arogli neu flasu), defnyddiwch wasanaeth coronafeirws GIG 111 Cymru neu ffoniwch 111. Os oes argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Gwybodaeth i gyflogeion

Os na allwch weithio oherwydd COVID-19, gallwch gael cymorth. Dysgwch pa gymorth sydd ar gael ichi os ydych yn cael eich cyflogi gan rywun arall neu os ydych yn hunangyflogedig.

Cymorth ariannol os na allwch weithio

Dylech ddweud wrth eich cyflogwr os nad yw'n bosibl ichi weithio tra’r ydych yn hunanynysu. Efallai y bydd eu polisi absenoldeb salwch neu absenoldeb arbennig yn cynnwys absenoldeb o’r fath.

Os na allwch gael tâl salwch gan eich cyflogwr, efallai y gallwch gael Tâl Salwch Statudol neu fath arall o gymorth ariannol.

Dysgwch ragor am Dâl Salwch Statudol, gan gynnwys pwy sy’n gymwys a sut i wneud cais ar GOV.UK.

Trefnu nodyn hunanynysu ar gyfer eich cyflogwr

Os yw eich cyflogwr wedi gofyn am nodyn hunanynysu, defnyddiwch y gwiriwr symptomau COVID-19 ar wefan GIG 111 Cymru.

Nid yw’r nodyn hunanynysu ond ar gael i gleifion sydd wedi cael eu cynghori i hunanynysu gan y gwiriwr symptomau ar-lein.

Peidiwch â ffonio 111 gan na fydd ein staff sy’n ateb yn gallu’ch cynorthwyo.

Mae’r nodyn hunanynysu yn creu Cyfeirnod Unigryw i gyflogwr ei ddefnyddio i wirio bod eich nodyn yn ddilys.

Os rhoddir gwybod i rywun fod angen iddo hunanynysu am 14 diwrnod oherwydd ei fod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad prawf positif am y COVID-19, bydd yn cael cadarnhad ysgrifenedig o’r cyfarwyddyd i hunanynysu. Gall rannu’r cadarnhad hwnnw gyda’i gyflogwr.

Rhannu’r dudalen hon