Neidio i'r prif gynnwy

Sut i hunanynysu ac edrych ar ôl eich hun yn y tŷ os oes haint coronafeirws posibl yn eich cartref.

Cyhoeddwyd gyntaf:
19 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Ar gyfer pwy mae'r canllawiau hyn

Mae’r cyngor hwn wedi’i fwriadu ar gyfer:

  • pobl sydd wedi derbyn canlyniad prawf positif am COVID-19
  • pobl sydd â symptomau COVID-19 sy'n aros am ganlyniad prawf, neu sydd heb eu profi ac sydd ddim angen triniaeth yn yr ysbyty, y mae’n rhaid iddynt aros gartref nes y byddant yn well
  • pobl sy’n byw gyda rhywun sydd â symptomau a all fod wedi’u hachosi gan coronafeirws (COVID-19) neu sydd wedi cael canlyniad prawf positif am COVID-19

Dylid deall bod unrhyw gyfeiriad at aelwyd yn y canllawiau hyn yn cynnwys aelwydydd estynedig.

Symptomau

Symptomau pwysicaf coronafeirws (COVID-19) yw un neu fwy o'r canlynol yn cychwyn:

  • peswch cyson newydd
  • tymheredd uchel
  • colli neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas arferol (anosmia)

I'r mwyafrif o bobl, bydd y coronafeirws (COVID-19) yn salwch ysgafn. Ond os oes gennych chi unrhyw un o’r symptomau uchod dylech hunanynysu gartref a threfnu i gael prawf i weld a oes COVID-19 arnoch.

Beth a olygir gan haint coronafeirws (COVID-19) posibl neu wedi'i gadarnhau?

  • Haint bosibl yw pan fo gan berson symptomau coronafeirws (COVID-19) ac mae'n aros am ganlyniad prawf ar hyn o bryd.
  • Haint wedi'i gadarnhau yw pan fo person wedi cael canlyniad positif i brawf coronafeirws (COVID-19).

Prif negeseuon

Os oes gennych chi symptomau COVID-19, waeth pa mor ysgafn, rhaid i chi hunanynysu gartref am o leiaf 10 diwrnod o pan wnaeth eich symptomau ddechrau. Peidiwch â mynd i’ch meddygfa, eich fferyllfa na’r ysbyty. Dylech drefnu i gael prawf i weld a oes gennych chi COVID-19.

Os nad oes gennych symptomau ond eich bod wedi cael canlyniad prawf positif am COVID-19, rhaid i chi hunanynysu am o leiaf 10 diwrnod, gan ddechrau ar y diwrnod y cafodd y prawf ei gynnal. Os byddwch yn datblygu symptomau yn ystod y cyfnod ynysu, rhaid i chi ailddechrau eich cyfnod hunanynysu 10 diwrnod o’r diwrnod y dechreuodd eich symptomau.

Ar ôl 10 diwrnod, os oes gennych wres o hyd, rhaid i chi barhau i hunanynysu a cheisio cyngor meddygol. Nid oes angen i chi barhau i hunanynysu ar ôl 10 diwrnod os oes gennych chi beswch yn unig neu golli neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas arferol, gan y gall y symptomau hyn bara am sawl wythnos ar ôl i'r haint ddiflannu. Gweler yr adran gorffen hunanynysu isod i gael rhagor o wybodaeth.

Os ydych yn byw gyda phobl eraill, rhaid i bob aelod o’r aelwyd aros gartref a pheidio â gadael y tŷ am 14 diwrnod. Mae'r cyfnod o 14 diwrnod yn cychwyn o'r diwrnod pan aeth y person cyntaf yn y tŷ yn sâl, neu, os nad oes ganddynt symptomau, o’r diwrnod y cafodd eu prawf ei gynnal. Os bydd unrhyw un arall yn yr aelwyd yn dechrau dangos symptomau, rhaid iddynt aros gartref am o leiaf 10 diwrnod o pan y ddechreuodd eu symptomau, waeth ar ba ddiwrnod o’r cyfnod hunanynysu gwreiddiol o 14 diwrnod y maent arno. Mae rhagor o wybodaeth i’w chael yn yr adran gorffen hunanynysu isod.

Bydd aros gartref am 14 diwrnod yn lleihau’n helaeth y nifer o heintiadau y gall yr aelwyd ei basio ymlaen i’r gymuned.

Os oes gennych chi symptomau, dylech aros mor bell â phosibl oddi wrth bobl eraill yn eich cartref. Mae'n arbennig o bwysig cadw draw oddi wrth unrhyw un sydd mewn perygl neu sy'n eithriadol o agored i niwed (gwarchod) rydych yn rhannu cartref â hwy.

I leihau lledaeniad yr haint yn eich cartref, golchwch eich dwylo yn rheolaidd am 20 eiliad, gan ddefnyddio dŵr a sebon bob tro, neu ddefnyddio hylif diheintio, a gorchuddiwch eich peswch a’ch tisian.

Yn dilyn canlyniad prawf positif, bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â chi ar ran gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Dim ond ar ôl i chi gael prawf positif y bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â chi.

Os ydych chi’n teimlo na allwch ymdopi gyda’ch symptomau gartref, neu os yw eich cyflwr yn gwaethygu, defnyddiwch wasanaeth coronafeirws ar-lein GIG 111 Cymru. Os nad oes gennych fynediad at y rhyngrwyd, ffoniwch 111. Os oes argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Os ydych chi'n datblygu symptomau COVID-19 eto ar unrhyw adeg ar ôl cwblhau eich cyfnod cyntaf o hunanynysu, (ar eich pen eich hun neu fel aelwyd) mae angen ichi ddilyn yr un canllawiau ar hunanynysu eto.  Mae rhagor o wybodaeth yn yr adran Ar ôl hunanynysu a/neu ynysu fel aelwyd.

A fydd y bobl yn fy nghartref yn cael prawf os ydyn ni’n meddwl bod gyda ni symptomau COVID-19?

Rhaid i unrhyw un sydd â symptomau COVID-19 hunanynysu ar unwaith a threfnu i gael prawf i weld a oes gennych COVID-19. Dilynwch y canllawiau gwneud cais i gael prawf coronafeirws.

Bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â phobl sydd wedi cael prawf positif, ar ran gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Dim ond ar ôl i chi gael prawf positif y bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â chi. Gofynnir i chi ddarparu gwybodaeth am bwy rydych wedi bod yn agos atynt ar unrhyw achlysur yn ystod y cyfnod yn dechrau hyd at 2 ddiwrnod cyn i'ch symptomau ddechrau. Ymdrinnir â'r wybodaeth a ddarperir gennych yn gwbl gyfrinachol a bydd yn galluogi gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru i gysylltu â'ch cysylltiadau. Bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn dweud wrthynt eu bod wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael prawf positif am coronafeirws. Ni fyddwn yn datgelu pwy ydych chi, oni bai eich bod yn rhoi caniatâd. Byddant yn cael cefnogaeth, ac fe'u cynghorir i hunanynysu am 14 diwrnod o’r diwrnod pan gawsant gyswllt â chi ddiwethaf. Ni ofynnir i aelodau o'u teulu hunanynysu, ond dylent ddilyn y canllawiau cadw pellter cymdeithasol cyffredinol ac osgoi cyswllt â'r person sy'n ynysu gartref. Dim ond os bydd eich cyswllt yn dangos symptomau y cynghorir ef i wneud prawf. Ni argymhellir profi pobl heb symptomau, oherwydd efallai y byddant yn dal yr haint hyd yn oed os yw'r prawf yn negyddol. Os byddant yn profi'n positif, caiff y broses ei hailadrodd ar gyfer y person hwnnw, aelodau ei gartref a'i gysylltiadau.

Pam fod aros gartref yn bwysig iawn

Mae'n bwysig iawn bod unigolion sydd â symptomau COVID-19 neu sydd wedi cael canlyniad prawf positif a'r rhai sydd yn eu cartref yn aros gartref. Bydd aros gartref yn helpu i atal y feirws rhag lledaenu i aelodau o’r teulu, ffrindiau, y gymuned ehangach ac yn arbennig y rhai sydd â mwy o risg neu sy’n agored iawn i niwed.

Os oes gennych chi symptomau COVID-19 neu os ydych wedi cael canlyniad prawf positif, rhaid i chi aros gartref am o leiaf 10 diwrnod ar ôl i'ch symptomau ddechrau (gweler gorffen hunanynysu isod). Bydd hyn yn lleihau'r risg o heintio eraill.

Os oes gennych chi symptomau COVID-19 neu os ydych wedi cael canlyniad prawf positif, rhaid i chi osgoi cyswllt ag aelodau eraill o'ch cartref cymaint â phosibl. Rhaid i aelodau eraill yr aelwyd, gan gynnwys y rheini sydd heb symptomau, aros gartref a pheidio â gadael y tŷ am 14 diwrnod. Ni ddylech hyd yn oed fynd allan i brynu bwyd neu hanfodion eraill, a rhaid i chi wneud unrhyw ymarfer corff yn eich cartref. Mae'r cyfnod o 14 diwrnod yn cychwyn o'r diwrnod pan aeth y person cyntaf yn eich tŷ yn sâl, neu, os nad oes ganddo symptomau, o’r diwrnod y cafodd y prawf ei gynnal. (Ceir rhagor o wybodaeth yn yr adran gorffen hunanynysu).

Bydd aros gartref am 14 diwrnod yn lleihau’n helaeth y nifer o heintiadau y gall yr aelwyd ei basio ymlaen i’r gymuned.

Tra'ch bod yn aros gartref, gwnewch yn siŵr eich bod yn gwneud y pethau canlynol

Aros gartref

Dylech chi a phob aelod o'r cartref aros gartref. Peidiwch â mynd i'r gwaith, ysgol nac ardaloedd cyhoeddus, a pheidiwch â defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu dacsis.

Ni ddylai neb adael y tŷ, hyd yn oed i brynu bwyd neu hanfodion eraill, a rhaid gwneud unrhyw ymarfer corff yn eich cartref.

Os oes angen help arnoch chi i brynu bwyd, siopa arall neu gasglu meddyginiaeth, neu fynd â’r ci am dro, bydd agen i chi ofyn i ffrindiau neu berthnasau. Neu, gallwch archebu meddyginiaeth dros y ffôn neu ar-lein. Gallwch hefyd archebu eich siopa ar-lein. Gwnewch yn siŵr eich bod yn dweud wrth yrwyr i adael eitemau tu allan i'w casglu os ydych yn archebu ar-lein. Ni ddylai'r gyrrwr ddod mewn i'ch cartref.

Mae canllawiau pellach ar gael gafael ar help ar gael.

Os ydych yn gyflogai sy'n methu gweithio oherwydd y COVID-19, mae'r Adran Gwaith a Phensiynau wed paratoi canllawiau gyda'r gefnogaeth sydd ar gael i chi.

Os ydych yn byw gyda phlant

Daliwch ati i ddilyn y cyngor yma hyd eithaf eich gallu os ydych yn byw gyda phlant, fodd bynnag rydym yn ymwybodol na fydd yn bosibl cadw at y mesurau hyn i gyd.

Hyd yn hyn, rydyn ni wedi gweld bod plant sydd â COVID-19 yn cael eu heffeithio'n llai difrifol. Fodd bynnag, mae hi'n bwysig gwneud eich gorau i sicrhau bod pob aelod o'ch cartref yn dilyn y canllawiau hyn.

Pobl sydd ag anableddau dysgu, awtistiaeth neu salwch meddwl difrifol

Rydym yn ymwybodol na fydd yn bosibl dilyn yr holl fesurau hyn os oes gennych chi, neu'r rheini rydych yn byw gyda nhw, gyflyrau fel anableddau dysgu, awtistiaeth neu salwch meddwl difrifol. Dylech barhau i ddilyn y canllawiau hyn hyd eithaf eich gallu, gan gadw eich hunain a'r rheini sy'n agos atoch yn ddiogel ac yn iach, yn ddelfrydol yn unol â chynlluniau gofal presennol.

Dylech osgoi cysylltiad ag aelodau eraill o'ch cartref cymaint â phosibl

Os oes gennych chi symptomau COVID-19, mae'n bwysig lleihau lledaeniad yr haint i eraill yn eich cartref cymaint â phosibl.

Dylech aros mewn ystafell sydd wedi'i hawyru'n dda gyda ffenestr i'r awyr agored sy'n gallu agor, a hynny ar wahân i bobl eraill yn eich cartref os yw hyn yn bosibl. Cadwch y drws ar gau.

Defnyddiwch ystafell ymolchi ar wahân i weddill y bobl yn eich cartref, os oes un ar gael. Os oes yn rhaid i chi rannu'r cyfleusterau hyn, bydd angen i chi eu golchi'n rheolaidd. Os nad oes ystafell ymolchi ar wahân i gael, gall fod yn syniad llunio rota ar gyfer defnyddio'r ystafell ymolchi. Dylech chi ddefnyddio'r cyfleusterau hyn olaf, cyn glanhau'r ystafell ymolchi yn drylwyr. Dylech ddefnyddio tyweli ar wahân i aelodau eraill eich cartref, ar gyfer sychu eich hun ar ôl cael cawod neu fath ac at ddibenion hylendid dwylo.

Dylech osgoi defnyddio ardaloedd a rennir megis ceginau, pan fo pobl eraill yn bresennol. Dylech fwyta eich prydau bwyd yn eich ystafell. Defnyddiwch beiriant golchi llestri (os oes un ar gael) i olchi a sychu'r llestri a'r cyllyll a ffyrc rydych wedi'u defnyddio. Os nad yw hyn yn bosibl, dylech eu golchi â llaw gan ddefnyddio glanedydd a dŵr poeth a'u sychu'n drylwyr, gan ddefnyddio lliain llestri ar wahân.

Os oes person agored i niwed yn byw gyda chi

Os oes modd, dylech drefnu i unrhyw un sy'n eithriadol o agored i niwed (sy’n ‘gwarchod ei hun') symud allan o'ch cartref, i aros gyda ffrindiau neu deulu yn ystod y cyfnod cyfan y byddwch yn ynysu gartref.

Os nad oes modd i chi drefnu i bobl eithriadol o agored i niwed symud allan o'ch cartref, dylech gadw draw oddi wrth y person hwnnw cymaint â phosibl.

Dylai'r rheini sydd â mwy o risg neu sy'n eithriadol o agored i niwed gael cefnogaeth i gymryd camau i leihau cyswllt â phobl eraill yn eich cartref, p'un a oes gan eraill symptomau ai peidio. Dylent dreulio cyn lleied o amser â phosibl mewn ardaloedd a rennir megis ceginau, ystafelloedd ymolchi ac ardaloedd eistedd. Dylai unrhyw ardaloedd a rennir gael eu hawyru'n dda.

Os oes modd, dylai'r person hwnnw ddefnyddio ystafell ymolchi ar wahân i weddill y bobl yn eich cartref. Os nad yw hyn yn bosibl, gall fod yn syniad llunio rota ar gyfer ymolchi, gyda'r person agored i niwed yn defnyddio'r cyfleusterau'n gyntaf. Gwnewch yn siŵr eu bod yn defnyddio tyweli ar wahân i'r bobl eraill yn eich cartref, ar gyfer sychu ar ôl cawod neu fath, ac wrth olchi eu dwylo.

Os ydych yn rhannu tŷ bach ac ystafell ymolchi gyda pherson agored i niwed, mae'n bwysig eich bod yn eu glanhau bob tro byddwch yn eu defnyddio (er enghraifft, sychu arwynebeddau yr ydych yn dod i gyswllt â nhw). 

Os ydych yn rhannu cegin gyda pherson agored i niwed, ceisiwch beidio â'i defnyddio pan fo'r person hwnnw yn bresennol. Os yw'n bosibl, dylai'r person hwnnw fwyta ei brydau bwyd yn ei ystafell. Os oes gyda chi un, defnyddiwch beiriant golchi llestri i olchi a sychu llestri a chyllyll a ffyrc y teulu. Os nad yw hyn yn bosibl, golchwch nhw gan ddefnyddio eich hylif golchi llestri arferol a dŵr poeth a'u sychu'n drylwyr. Os yw'r person agored i niwed yn defnyddio'i gyllyll a ffyrc ei hun, cofiwch ddefnyddio lliain llestri ar wahân i'w sychu.

Rydym yn deall y gall hi fod yn anodd i rai pobl wahanu eu hunain oddi wrth eraill yn y cartref. Rhaid i chi wneud eich gorau glas i ddilyn y canllawiau hyn a dylai pawb yn eich cartref olchi eu dwylo'n rheolaidd, gan osgoi cyffwrdd â'u hwynebau, a glanhau arwynebeddau a gyffyrddir yn aml.

Bwydo o'r fron os ydych wedi eich heintio

Ar hyn o bryd does dim tystiolaeth i awgrymu bod y feirws yn gallu cael ei drosglwyddo drwy laeth y fron. Gall haint gael ei ledaenu i'r babi yn yr un modd ag i unrhyw un sydd mewn cyswllt agos gyda chi. Y dystiolaeth bresennol yw bod plant gyda COVID-19 yn cael symptomau yn llawer llai difrifol nag oedolion. Mae manteision bronfwydo yn fwy na risgiau posibl trosglwyddo'r feirws drwy laeth y fron neu drwy fod mewn cyswllt agos; fodd bynnag, bydd hyn yn benderfyniad i'r unigolyn a gellir ei drafod gyda'ch bydwraig, ymwelydd iechyd neu feddyg teulu dros y ffôn.

Os ydych chi neu aelod o'r teulu yn bwydo gyda fformiwla neu laeth wedi ei dynnu o'r fron, dylech sterileiddio'r offer yn ofalus cyn pob defnydd. Ni ddylech rannu poteli na phwmp y fron gydag unrhyw un arall.

Mae mwy o wybodaeth ar gael ar wefan Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a'r Gynaecolegwyr.

Lleihau lledaeniad yr haint yn eich cartref

Golchwch eich dwylo’n aml

Golchwch eich dwylo'n rheolaidd gyda dŵr a sebon am 20 eiliad neu defnyddiwch ddiheintydd dwylo. Bydd hyn yn helpu i’ch amddiffyn chi a'r bobl yr ydych yn byw gyda nhw. Y cam hwn yw un o'r camau mwyaf effeithiol o leihau'r risg o basio'r haint i eraill.

Gorchuddiwch eich pesychiadau a'ch tisian

Gorchuddiwch eich ceg a'ch trwyn gyda hances bapur wrth disian neu besychu. Os nad oes un gyda chi, defnyddiwch eich penelin, ac nid eich dwylo. Gwaredwch ar hancesi papur mewn bag sbwriel tafladwy a golchwch eich dwylo yn syth gyda dŵr a sebon am 20 eiliad neu defnyddiwch ddiheintydd dwylo.

Os oes gennych ofalwr, dylai sychu unrhyw fwcws neu fflem gyda hances bapur tafladwy ar ôl i chi disian neu besychu. Yna dylai olchi ei ddwylo gyda dŵr a sebon am 20 eiliad.

Glanhau a gwaredu gwastraff

Wrth lanhau, dylech ddefnyddio eich cynnyrch arferol, fel glanedyddion a channydd, gan y bydd y rhain yn effeithiol iawn wrth gael gwared ar y feirws ar arwynebeddau. Glanhewch arwynebedd a gyffyrddir yn aml megis dolenni'r drws, rheiliau llaw, rheolwr y teledu a byrddau. Mae hyn yn arbennig o bwysig os oes gyda chi berson mewn perygl neu sy'n eithriadol o agored i niwed yn y cartref.

Dylech lanhau ystafell ymolchi sy’n cael ei rhannu ar ôl ei defnyddio bob tro, er enghraifft, drwy lanhau unrhyw arwynebau yr ydych wedi’u cyffwrdd.

Gellir gwaredu gwastraff personol (fel hancesi papur wedi eu defnyddio) a chadachau glanhau tafladwy drwy eu storio'n ddiogel mewn bagiau sbwriel arferol. Dylid rhoi'r rhain mewn bag arall, eu clymu'n ddiogel a'u cadw ar wahân oddi wrth wastraff arall. Dylai fod ar wahân am o leiaf 72 awr cyn ei roi yn eich bin gwastraff cartref allanol arferol.

Gellid gwaredu ar wastraff cartref fel yr arfer.

Dillad golch

I leihau'r posibilrwydd o ledaenu'r feirws drwy'r awyr, peidiwch ag ysgwyd dillad budr.

Golchwch eitemau fel sy'n briodol yn unol â chyfarwyddiadau'r gwneuthurwyr. Gellir golchi dillad budr i gyd gyda'i gilydd.

Os nad oes peiriant golchi dillad gyda chi, arhoswch 72 awr ychwanegol ar ôl i'ch cyfnod hunanynysu ddod i ben, a gallwch fynd â'r dillad budr i olchdy cyhoeddus.

Peidiwch â rhannu tyweli, gan gynnwys tyweli llaw a llieiniau sychu llestri.

Gorchuddion wyneb

Mae’r dystiolaeth yn glir o hyd mai’r ffordd fwyaf effeithiol i ddiogelu eich hunain ac eraill rhag cael eich heintio yw dilyn rheolau cadw pellter cymdeithasol, osgoi cyffwrdd arwynebau a’ch wyneb a golchi eich dwylo yn rheolaidd.

Ni ddylid defnyddio gorchuddion wyneb yn lle dilyn y mesurau hyn, ond o dan rhai amgylchiadau, pan fo’n anodd cadw 2 fetr oddi wrth eraill, rydym yn cynghori defnyddio gorchuddion wyneb tair haen anfeddygol.

Mae hyn yn unol â chyngor technegol diweddaraf Sefydliad Iechyd y Byd.

Dylai gorchuddion wyneb fod wedi’u gwneud o dair haen o ffabrig, fel y nodir gan Sefydliad Iechyd y Byd, ond nid oes rhaid iddynt fod yn fasgiau wyneb o safon feddygol.

Os oes gennych symptomau COVID-19, neu os ydych wedi cael canlyniad prawf positif, a’ch bod yn byw gyda phobl eraill, dylech ystyried defnyddio gorchudd wyneb y tu mewn i'ch cartref wrth dreulio amser yn ardaloedd o'r cartref a rennir. Rhaid i chi barhau i osgoi cysylltiad ag aelodau eraill o'r cartref cymaint â phosibl. Rhaid i chi barhau i aros gartref am o leiaf 10 diwrnod o’r diwrnod pan wnaeth y symptomau ddechrau neu ddyddiad eich prawf. Nid yw gwisgo gorchudd wyneb yn disodli hyn.

Dylai pobl sy’n hunanynysu, ac aelodau o’u haelwyd, roi gorchuddion wyneb untro mewn bagiau dwbl a’u cadw am 72 awr cyn eu rhoi mewn bin sbwriel.

Mae canllawiau pellach ar y defnydd o orchuddion wyneb ar gael.

Darllenwch am y gofyniad i wisgo gorchuddion wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus yng Nghymru.

Peidiwch â derbyn ymwelwyr i'ch cartref

Peidiwch â gwahodd na derbyn ymwelwyr cymdeithasol, fel ffrindiau neu deulu, i mewn i'ch cartref. Os ydych am siarad gyda rhywun nad ydynt yn aelodau o'ch cartref, defnyddiwch y ffôn neu gyfryngau cymdeithasol.

Os ydych chi neu aelod o'ch teulu yn derbyn gofal hanfodol yn eich cartref, yna dylai gofalwyr barhau i ymweld. Bydd gofalwyr yn cael masgiau wyneb a menig i leihau'r risg o drosglwyddo'r haint i chi.

Os oes anifeiliaid anwes yn y cartref

Caiff coronafeirws (COVID-19) yn y DU ei drosglwyddo rhwng pobl. Mae rhywfaint o dystiolaeth bod rhai anifeiliaid, gan gynnwys anifeiliaid anwes, yn gallu cael eu heintio â SARS-CoV-2 (sy'n achosi coronafeirws (COVID-19) ar ôl dod i gyswllt agos â phobl sydd wedi'u heintio.

Ar hyn o bryd, does dim tystiolaeth bod anifeiliaid anwes yn gallu trosglwyddo'r afiechyd i bobl. Fodd bynnag, dylech olchi eich dwylo ar ôl cyffwrdd eich anifeiliaid anwes neu eu gwastraff.

Cyngor i berchnogion anifeiliaid anwes.

Beth allwch chi wneud i helpu'ch hunan i wella

Yfwch ddŵr i gadw wedi hydradu; dylech yfed digon yn ystod y dydd fel bod eich wrin (pi-pi) yn lliw clir golau. Gallwch ddefnyddio meddyginiaeth dros y cownter, fel paracetamol, i helpu gyda rhai o'ch symptomau. Defnyddiwch y rhain yn unol â'r cyfarwyddiadau ar y pecyn neu'r label a pheidiwch â chymryd mwy nag yr argymhellir.

Os oes angen i chi neu'ch teulu gael cyngor meddygol

Ceisiwch gyngor meddygol yn syth os yw eich salwch chi neu salwch rhywun arall yn eich cartref yn gwaethygu. Os nad yw'n achos brys, cysylltwch â GIG 111 Cymru. Os nad oes mynediad i’r we gyda chi, ffoniwch 111. Os yw'n achos brys, a bod angen i chi ffonio ambiwlans, ffoniwch 999 a rhowch wybod i'r gweithredwr ffôn bod gyda chi neu'ch perthynas symptomau (COVID-19).

Dylid canslo apwyntiadau meddygol a deintyddol tra'ch bod chi a'ch teulu yn aros gartref. Os ydych yn poeni neu fod gofyn i chi fynd yn bersonol yn ystod y cyfnod yr ydych yn hunanynysu gartref, trafodwch hyn gyda'ch cyswllt meddygol yn gyntaf (er enghraifft eich meddyg teulu, ysbyty lleol neu wasanaeth claf allanol), defnyddiwch y rhifau y maen nhw wedi eu darparu. Os ydych yn poeni am eich symptomau COVID-19 cysylltwch â gwasanaeth gwirio symptomau arlein y coronafeirws GIG 111 Cymru. Os nad oes mynediad i’r we gyda chi, ffoniwch 111.

Edrych ar ôl eich lles pan fyddwch gartref

Rydym yn gwybod bod aros gartref am gyfnod hir yn gallu bod yn anodd, yn rhwystredig ac yn unig i rai pobl ac y gallech chi neu aelodau eraill o’ch cartref deimlo'n isel. Gall fod yn arbennig o heriol os nad oes llawer o le gyda chi neu fynediad at ardd.

Mae'n bwysig i gofio gofalu am eich meddwl yn ogystal â'ch corff, a chael cymorth os oes angen. Gwnewch yn siŵr eich bod yn cadw mewn cysylltiad gyda'ch teulu a'ch ffrindiau dros y ffôn neu ar gyfryngau cymdeithasol. Mae hefyd ffynonellau o gefnogaeth a gwybodaeth all helpu fel y wefan Every Mind Matters.

Meddyliwch am y pethau allwch chi eu gwneud yn ystod eich cyfnod gartref. Mae pobl sydd wedi cwblhau cyfnod gartref yn llwyddiannus wedi cadw'n brysur gyda gweithgareddau fel coginio, darllen, dysgu ar-lein a gwylio ffilmiau. Os ydych yn teimlo'n ddigon iach, gallwch wneud ymarfer corff ysgafn yn eich cartref.

Mae llawer o bobl yn teimlo ei bod yn ddefnyddiol atgoffa eu hunain pam fod beth maen nhw'n ei wneud mor bwysig. Gobeithio na fydd unrhyw aelod o'ch teulu yn dioddef mwy na symptomau ysgafn, ond mae rhai pobl yn cael eu heffeithio'n wael gan COVID-19. Drwy aros gartref rydych chi'n diogelu eich ffrindiau a’ch teulu ac yn diogelu bywydau pobl eraill, yn ogystal â gwneud yn siŵr nad yw'r GIG yn cael ei gorlethu.

Mae rhai pethau y gallwch eu gwneud i helpu i wneud y profiad o hunanynysu yn haws. Mae’r rhain yn cynnwys:

  • cynlluniwch ymlaen llaw a meddyliwch am beth fydd ei angen arnoch er mwyn gallu aros gartref am y cyfnod ynysu llawn
  • siaradwch â'ch cyflogwr, ffrindiau a theulu i ofyn am help i gael gafael ar y pethau fydd eu hangen arnoch chi wrth aros gartref
  • cynlluniwch a meddyliwch am sut y gallwch gael gafael ar fwyd a chyflenwadau eraill megis meddyginiaeth y bydd eu hangen arnoch yn ystod y cyfnod hwn
  • gofynnwch i ffrindiau neu deulu ddod ag unrhyw beth sydd ei angen atoch, neu archebwch bethau ar-lein, ond gwnewch yn siŵr fod yn rhain yn cael eu gadael y tu allan i'r tŷ i chi eu casglu
  • gwnewch yn siŵr eich bod yn cadw mewn cysylltiad â'ch ffrindiau a'ch teulu dros y ffôn neu drwy'r cyfryngau cymdeithasol
  • meddyliwch am y pethau allwch chi eu gwneud yn ystod eich cyfnod gartref. Mae pobl sydd wedi cwblhau cyfnod gartref yn llwyddiannus wedi cadw'n brysur gyda gweithgareddau fel coginio, darllen, dysgu ar-lein a gwylio ffilmiau.
  • mae llawer o bobl yn teimlo ei bod yn ddefnyddiol cynllunio ar gyfer y cyfnod hunanynysu llawn, gan ddefnyddio calendr. Efallai y byddwch yn ei gweld yn ddefnyddiol cynllunio o flaen llaw beth y fyddwch yn ei wneud os, er enghraifft, y bydd rhywun yn eich cartref yn teimlo llawer yn waeth, er enghraifft yn cael anhawster anadlu
  • pan fyddwch yn teimlo'n well, cofiwch fod ymarfer corff yn gallu bod yn dda i'ch lles. Edrychwch am ddosbarthiadau neu gyrsiau ar-lein a allai eich helpu i wneud ymarfer corff ysgafn yn eich cartref

Gorffen hunanynysu ac ynysu fel aelwyd

Gorffen hunanynysu

Os ydych wedi dangos symptomau COVID-19 neu wedi cael canlyniad prawf positif, gallwch orffen hunanynysu ar ôl 10 diwrnod a mynd yn ôl i’ch trefn arferol os nad oes gennych symptomau heblaw am beswch neu golli neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas. Os oes gennych chi wres uchel o hyd, dylech ddal i hunanynysu nes i’ch tymheredd ddychwelyd i’r lefel arferol a cheisio cyngor meddygol.

Ar ôl 10 diwrnod, does dim angen ichi ddal i hunanynysu os mai peswch neu golli neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas arferol yw’r unig symptomau sydd gennych. Y rheswm am hyn yw oherwydd y gall y symptomau hyn aros am sawl wythnos ar ôl i’r haint ddiflannu. Mae'r cyfnod 10 diwrnod yn cychwyn o'r diwrnod pan wnaethoch chi fynd yn sâl gyntaf.

Os ydych chi’n dal i deimlo yn sâl ac nad ydych chi eisoes wedi cael cyngor meddygol, dylech edrych ar GIG 111 Cymru ar-lein. Os nad oes gennych chi fynediad i’r rhyngrwyd, dylech ffonio 111. Os oes argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Ynysu fel aelwyd

Ar ôl 10 diwrnod, os yw'r person cyntaf i fynd yn sâl yn teimlo'n well ac nad oes ganddo symptomau heblaw am beswch neu golli neu newid yn ei ymdeimlad o arogl neu flas, gall ddychwelyd i'w batrwm arferol.

Os ydych yn byw gyda phobl eraill, dylai pawb arall yn y cartref sy'n parhau'n iach orffen ynysu ar ôl 14 diwrnod. Mae'r cyfnod o 14 diwrnod yn cychwyn o'r diwrnod pan aeth y person cyntaf yn y tŷ yn sâl. Mae'n annhebygol y bydd y bobl yn y cartref sy'n parhau i deimlo'n iach ar ôl 14 diwrnod yn heintus.

Os bydd unrhyw un yn eich cartref yn mynd yn sâl yn ystod y cyfnod o 14 diwrnod, dylai'r person hwnnw drefnu i gael prawf i weld a oes ganddo COVID-19.

Os bydd yn cael canlyniad prawf positif, rhaid iddo ddilyn yr un cyngor ar gyfer pobl â symptomau COVID-19, hynny yw, ar ôl 10 diwrnod o’r diwrnod pan ddechreuodd ei symptomau, os yw’n teimlo’n well ac nad oes ganddo symptomau ar wahân i beswch neu golli neu newid yn ei ymdeimlad o arogl neu flas – gall hefyd ddychwelyd i’w drefn arferol. Fodd bynnag, os bydd yn cael canlyniad prawf negyddol, rhaid iddo barhau i hunanynysu fel rhan o'r aelwyd am yr 14 diwrnod llawn.

Pe bai rhywun yn datblygu symptomau COVID-19 yn hwyr yn y cyfnod ynysu 14 diwrnod (er enghraifft ar ddiwrnod 10 neu wedi hynny) nid oes angen ymestyn y cyfnod ynysu ar gyfer gweddill yr aelwyd. Dim ond y person â symptomau COVID-19 newydd sy'n gorfod aros gartref am o leiaf 10 diwrnod arall, a dylai drefnu i gael prawf i weld a oes ganddo COVID-19.

Ar ddiwedd y cyfnod o 14 diwrnod, gall unrhyw aelod o'r cartref sydd heb fynd yn sâl ddychwelyd i’w drefn arferol. 

Os bydd unrhyw un yn mynd yn sâl ar ôl y cyfnod o 14 diwrnod, mae’n rhaid i’r broses hunanynysu ddechrau eto ar gyfer yr aelwyd gyfan, nid yn unig ar gyfer yr aelod teulu sy’n dangos symptomau. Gweler yr adran Ar ôl gorffen hunanynysu a/neu ynysu fel aelwyd am ragor o wybodaeth.

Os oes unrhyw berson yn y cartref â symptomau COVID-19 heb wella a heb gael cyngor meddygol, dylai gysylltu â GIG 111 Cymru. Os nad oes gennych chi fynediad at y rhyngrwyd, dylech ffonio 111. Os oes argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Gallai peswch neu golli neu newid yn yr ymdeimlad o arogl neu flas barhau am sawl wythnos mewn rhai pobl, er bod yr haint wedi clirio. Nid yw peswch parhaus neu golli neu newid yn yr ymdeimlad o arogl neu flas ar ei ben ei hun yn golygu bod yn rhaid i berson barhau i hunanynysu am fwy na 10 diwrnod.

Ar ôl gorffen hunanynysu a/neu ynysu fel aelwyd

Beth i’w wneud os oes symptomau COVID-19 yn ymddangos eto ar ôl diwedd eich cyfnod cyntaf o hunanynysu fel aelwyd

Os byddwch yn datblygu symptomau COVID-19 eto ar unrhyw adeg ar ôl diwedd eich cyfnod cyntaf o hunanynysu (ar eich pen eich hun neu fel aelwyd) rhaid ichi ddilyn yr un canllawiau hunanynysu eto. Mae hyn yn golygu y bydd angen ichi aros gartref am o leiaf 10 diwrnod o’r diwrnod y dechreuodd eich symptomau os ydych yn byw ar eich pen eich hun, a threfnu i gael prawf. Os ydych yn byw mewn aelwyd, rhaid i chi aros gartref am o leiaf 10 diwrnod o’r diwrnod y dechreuodd eich symptomau, trefnu prawf i chi eich hun, a bydd rhaid i bawb arall yn yr aelwyd aros gartref am 14 diwrnod.

Bydd hyn yn helpu i wneud yn siŵr eich bod yn dal i ddiogelu eraill yn eich cartref ac yn y gymuned drwy leihau’r haint sy’n cael ei basio ymlaen.

Os ydych wedi cael prawf positif am COVID-19 o’r blaen ac yn cael symptomau eto, oes angen ichi hunanynysu eto?

Os ydych wedi cael prawf positif ar gyfer COVID-19, mae'n debygol y byddwch wedi datblygu rhywfaint o imiwnedd i'r clefyd. Ond ni ellir gwarantu y bydd hyn yn digwydd ym mhob achos, nac yn union am ba mor hir y bydd hynny'n para.

Os ydych eisoes wedi cael prawf positif ond yn datblygu symptomau eto, rhaid i chi hunanynysu am o leiaf 10 diwrnod o pan ddechreuodd y symptomau, a chael prawf. Os ydych yn byw mewn aelwyd, rhaid i bawb arall yn yr aelwyd aros gartref am 14 diwrnod.

Os ydych yn pryderu am eich symptomau COVID-19 posibl newydd (peswch cyson newydd neu dymheredd uchel neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas arferol), defnyddiwch wasanaeth coronafeirws GIG 111 Cymru neu ffoniwch 111. Os oes argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Nodiadau hunanynysu i gyflogeion

Os yw eich cyflogwr wedi gofyn am nodyn hunanynysu, defnyddiwch y gwiriwr symptomau COVID-19 ar wefan GIG 111 Cymru.

Nid yw’r nodyn hunanynysu ond ar gael i gleifion sydd wedi cael eu cynghori i hunanynysu gan y gwiriwr symptomau ar-lein.

Peidiwch â ffonio 111 gan na fydd ein staff sy’n ateb yn gallu’ch cynorthwyo.

Mae’r nodyn hunanynysu yn creu Cyfeirnod Unigryw i gyflogwr ei ddefnyddio i wirio bod eich nodyn yn ddilys.

Os rhoddir gwybod i rywun fod angen iddo hunanynysu am 14 diwrnod oherwydd ei fod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad prawf positif am y coronafeirws (COVID-19), bydd yn cael cadarnhad ysgrifenedig o’r cyfarwyddyd i hunanynysu. Gall rannu’r cadarnhad hwnnw gyda’i gyflogwr.

Rhannu’r dudalen hon