Neidio i'r prif gynnwy

Sut i hunanynysu ac edrych ar ôl eich hun yn y tŷ os oes haint coronafeirws posibl yn eich cartref.

Cyhoeddwyd gyntaf:
19 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Ar gyfer pwy mae'r canllawiau yma

Mae’r cyngor hwn wedi’i fwriadu ar gyfer:

  • pobl sydd â symptomau coronafeirws (COVID-19), sydd wedi derbyn canlyniad prawf positif
  • pobl sydd â symptomau a all fod wedi’u hachosi gan coronafeirws (COVID-19), sy'n aros am ganlyniad prawf, neu sydd heb eu profi ac sydd ddim angen triniaeth yn yr ysbyty, y mae’n rhaid iddynt aros gartref nes y byddant yn well
  • pobl sy’n byw gyda rhywun sydd â symptomau a all fod wedi’u hachosi gan coronafeirws (COVID-19)

Symptomau

Symptomau pwysicaf coronafeirws (COVID-19) yw un neu fwy o'r canlynol yn cychwyn:

  • peswch cyson newydd
  • tymheredd uchel
  • colli neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas arferol (anosmia)

I'r mwyafrif o bobl, bydd y coronafeirws (COVID-19) yn salwch ysgafn. Ond os oes gennych chi unrhyw un o’r symptomau uchod dylech hunanynysu gartref a threfnu i gael prawf i weld a oes COVID-19 arnoch.

Beth a olygir gan haint coronafeirws (COVID-19) posibl neu wedi'i gadarnhau?

  • Haint bosibl yw pan fo gan berson symptomau coronafeirws (COVID-19) ac mae'n aros am ganlyniad prawf ar hyn o bryd.
  • Haint wedi'i gadarnhau yw pan fo person wedi cael canlyniad positif i brawf coronafeirws (COVID-19).

Prif negeseuon

Os oes gennych chi symptomau salwch coronafeirws (COVID-19), waeth pa mor ysgafn, NEU os ydych wedi derbyn canlyniad prawf positif am coronafeirws (COVID-19), mae'r cyngor meddygol yn nodi'n glir y dylid hunanynysu ar unwaith gartref am o leiaf 7 diwrnod o pan wnaeth eich symptomau ddechrau.  Peidiwch â mynd i’ch meddygfa, eich fferyllfa na’r ysbyty. Dylech drefnu i gael prawf i weld a oes gennych chi COVID-19..

Yn dilyn canlyniad prawf positif, bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â chi ar ran gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Dim ond ar ôl i chi gael prawf positif y bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â chi.

Ar ôl 7 diwrnod, neu fwy, os yw'ch symptomau'n parhau, heblaw am beswch neu golli neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas, rhaid i chi barhau i hunanynysu tan eich bod yn teimlo'n well. Nid oes angen i chi barhau i hunanynysu os oes gennych chi beswch yn unig neu golli neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas arferol ar ôl 7 diwrnod, gan y gall y symptomau hyn bara am sawl wythnos ar ôl i'r haint ddiflannu. Gweler yr adran gorffen hunanynysu isod i gael rhagor o wybodaeth.

Os ydych yn byw gyda phobl eraill, a chi yw’r cyntaf yn y cartref i gael symptomau'r coronafeirws (COVID-19), rhaid i chi aros gartref am o leiaf 7 diwrnod. Rhaid i bob aelod arall o’r cartref sydd yn iach aros gartref a pheidio â gadael y tŷ am 14 diwrnod. Mae'r cyfnod o 14 diwrnod yn cychwyn o'r diwrnod pan aeth y person cyntaf yn y tŷ yn sâl. Gweler y diagram esboniadol.

Bydd aros gartref am 14 diwrnod yn lleihau’n helaeth y nifer o heintiadau y gall yr aelwyd ei basio ymlaen i’r gymuned.

Os bydd unrhyw un arall yn y cartref yn dechrau dangos symptomau, mae'n rhaid iddo aros gartref am o leiaf 7 diwrnod o pan wnaeth y symptomau ymddangos, waeth ar ba ddiwrnod yn y cyfnod 14 diwrnod gwreiddiol o hunanynysu y mae. Mae mwy o wybodaeth yn yr adran gorffen hunanysu isod, a gweler y diagram esboniadol.

Os oes gennych chi symptomau, dylech aros mor bell â phosibl oddi wrth bobl eraill yn eich cartref. Mae'n arbennig o bwysig cadw draw oddi wrth unrhyw un sydd mewn perygl neu sy'n eithriadol o agored i niwed (gwarchod) rydych yn parhau i rannu cartref â hwy.

I leihau lledaeniad yr haint yn eich cartref, golchwch eich dwylo yn rheolaidd am 20 eiliad, gan ddefnyddio dŵr a sebon bob tro, neu ddefnyddio hylif diheintio, a gorchuddiwch eich peswch a’ch tisian.

Os ydych chi’n teimlo na allwch ymdopi gyda’ch symptomau gartref, neu os yw eich cyflwr yn gwaethygu, neu os nad yw'r symptomau'n gwella ar ôl 7 diwrnod, defnyddiwch wasanaeth coronafeirws ar-lein GIG 111 Cymru. Os nad oes gennych fynediad at y rhyngrwyd, ffoniwch 111. Os oes argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Os ydych chi'n datblygu symptomau coronafeirws (COVID-19) newydd ar unrhyw adeg ar ôl cwblhau eich cyfnod cyntaf o hunanynysu, (ar eich pen eich hun neu fel aelwyd) mae angen ichi ddilyn yr un canllawiau ar hunanynysu eto.   Mae rhagor o wybodaeth yn yr adran Ar ôl hunanynysu a/neu ynysu fel aelwyd.

A fydd y bobl yn fy nghartref yn cael prawf os ydyn yn meddwl bod gyda ni symptomau'r coronafeirws?

Rhaid i unrhyw un sydd â symptomau coronafeirws (COVID-19) hunanynysu ar unwaith a threfnu i gael prawf i weld a oes gennych COVID-19. Dilynwch y canllawiau yn ymgeisio am brawf coronafeirws.

Bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â phobl sydd wedi cael prawf positif, ar ran gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Dim ond ar ôl i chi gael prawf positif y bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â chi. Gofynnir i chi ddarparu gwybodaeth am bwy rydych wedi bod yn agos atynt ar unrhyw achlysur yn ystod y cyfnod yn dechrau hyd at 2 ddiwrnod cyn i'ch symptomau ddechrau.  Ymdrinnir â'r wybodaeth a ddarperir gennych yn gwbl gyfrinachol a bydd yn galluogi gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru i gysylltu â'ch cysylltiadau. Bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn dweud wrthynt eu bod wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael prawf positif am coronafeirws. Ni fyddwn yn datgelu pwy ydych chi, oni bai eich bod yn rhoi caniatâd. Byddant yn cael cefnogaeth, ac fe'u cynghorir i hunanynysu am 14 diwrnod o’r diwrnod pan gawsant gyswllt â chi ddiwethaf. Ni ofynnir i aelodau o'u teulu hunanynysu, ond dylent ddilyn y canllawiau cadw pellter cymdeithasol cyffredinol ac osgoi cyswllt â'r person sy'n ynysu gartref. Dim ond os bydd eich cyswllt yn dangos symptomau y cynghorir ef i wneud prawf. Ni argymhellir profi pobl heb symptomau, oherwydd efallai y byddant yn dal yr haint hyd yn oed os yw'r prawf yn negyddol. Os byddant yn profi'n positif, caiff y broses ei hailadrodd ar gyfer y person hwnnw, aelodau ei gartref a'i gysylltiadau.

Pam bod aros gartref yn bwysig iawn

Mae'n bwysig iawn bod unigolion sydd â symptomau a allai fod oherwydd y coronafeirws (COVID-19) a'r rhai sydd yn eu cartref yn aros gartref. Bydd aros gartref yn helpu i reoli'r feirws rhag lledaenu i ffrindiau, y gymuned ehangach ac yn arbennig y rhai mwyaf bregus.  Bydd rheoli lledaeniad y feirws yn ein helpu i ddiogelu'r GIG ac achub bywydau.

Os oes gennych chi symptomau ac rydych yn byw ar eich pen eich hunain, rhaid i chi aros gartref am o leiaf 7 diwrnod ar ôl i'ch symptomau ddechrau (gweler gorffen ynysu isod). Bydd hyn yn lleihau'r risg o heintio eraill.

Os oes gennych chi, neu unrhyw un yn eich cartref symptomau a allai fod wedi'u hachosi gan coronafeirws (COVID-19), rhaid i chi osgoi cyswllt ag aelodau eraill o'ch cartref cymaint â phosibl.  Rhaid i aelodau eraill yr aelwyd, gan gynnwys y rheini sydd heb symptomau, aros gartref a pheidio â gadael eich tŷ am 14 diwrnod. Ni ddylech hyd yn oed fynd allan i brynu bwyd neu hanfodion eraill, a rhaid i chi wneud unrhyw ymarfer corff yn eich cartref. Mae'r cyfnod o 14 diwrnod yn cychwyn o'r diwrnod pan aeth y person cyntaf yn eich tŷ yn sâl. (Ceir rhagor o wybodaeth yn yr adran gorffen hunanynysu).

Bydd aros gartref am 14 diwrnod yn lleihau’n helaeth y nifer o heintiadau y gall yr aelwyd ei basio ymlaen i’r gymuned.

Tra'ch bod yn aros gartref, gwnewch yn siŵr eich bod yn gwneud y pethau canlynol

Aros gartref

Dylech chi a phob aelod o'r cartref aros gartref. Peidiwch â mynd i'r gwaith, ysgol nac ardaloedd cyhoeddus, a pheidiwch â defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu dacsis.

Os yw'n bosibl, ni ddylech adael hyd yn oed i brynu bwyd neu hanfodion eraill a dylech wneud unrhyw ymarfer corff yn eich cartref. Mae'r cyfnod 14 diwrnod yn cychwyn o'r diwrnod pan fo'r person cyntaf yn eich cartref yn teimlo'n sâl.

Os oes angen help arnoch chi i brynu bwyd, siopa arall neu gasglu meddyginiaeth, neu gerdded y ci, bydd agen i chi ofyn i ffrindiau neu berthnasau. Neu, gallwch archebu meddyginiaeth dros y ffôn neu ar-lein. Gallwch hefyd archebu eich siopa ar-lein. Gwnewch yn siŵr eich bod yn dweud wrth yrwyr i adael eitemau tu allan i'w casglu os ydych yn archebu ar-lein. Ni ddylai'r gyrrwr ddod mewn i'ch cartref.

Mae canllawiau pellach ar gael gafael ar help ar gael.

Os ydych yn gyflogai sy'n methu gweithio oherwydd y coronafeirws (COVID-19), mae'r Adran Gwaith a Phensiynau wed paratoi canllawiau gyda'r gefnogaeth sydd ar gael i chi.

Os ydych yn byw gyda phlant

Cadwch ddilyn y cyngor yma hyd eithaf eich gallu os ydych yn byw gyda phlant, fodd bynnag rydym yn ymwybodol na fydd yn bosibl cadw at y mesurau hyn i gyd.

Hyd yn hyn, rydyn ni wedi gweld bod plant sydd â'r coronafeirws (COVID-19) yn cael eu heffeithio'n llai difrifol. Fodd bynnag mae hi'n bwysig i wneud eich gorau i sicrhau bod pob aelod o'ch cartref yn dilyn y canllawiau hyn.

Pobl sydd ag anableddau dysgu, awtistiaeth neu salwch meddyliol difrifol

Rydym yn ymwybodol na fydd yn bosibl dilyn yr holl fesurau hyn os oes gennych chi, neu'r rheini rydych yn byw gyda nhw, gyflyrau fel anableddau dysgu, awtistiaeth neu salwch meddyliol difrifol. Dylech barhau i ddilyn y canllawiau hyn hyd eithaf eich gallu, gan gadw eich hunain a'r rheini sy'n agos atoch yn ddiogel ac yn iach, yn ddelfrydol yn unol â chynlluniau gofal presennol.

Dylech osgoi cysylltiad ag aelodau eraill o'ch cartref cymaint â phosibl

Os oes gennych chi symptomau coronafeirws (COVID-19), mae'n bwysig lleihau lledaeniad yr haint i eraill yn eich cartref cymaint â phosibl.

Dylech aros mewn ystafell sydd wedi'i hawyru'n dda gyda ffenestr i'r awyr agored sy'n gallu agor, a hynny ar wahân i bobl eraill yn eich cartref os yw hyn yn bosibl. Cadwch y drws ar gau.

Defnyddiwch ystafell ymolchi ar wahân i weddill y bobl yn eich cartref, os oes un ar gael. Os oes yn rhaid i chi rannu'r cyfleusterau hyn, bydd angen i chi eu golchi'n rheolaidd. Os nad oes ystafell ymolchi ar wahân i gael, gall fod yn syniad llunio rota ar gyfer defnyddio'r ystafell ymolchi. Dylech chi ddefnyddio'r cyfleusterau hyn olaf, cyn glanhau'r ystafell ymolchi yn drylwyr. Dylech ddefnyddio tyweli ar wahân i aelodau eraill eich cartref, ar gyfer sychu eich hun ar ôl cael cawod neu fath ac at ddibenion hylendid dwylo.

Dylech osgoi defnyddio ardaloedd a rennir megis ceginau, pan fo pobl eraill yn bresennol. Dylech fwyta eich prydau bwyd yn eich ystafell. Defnyddiwch beiriant golchi llestri (os oes un ar gael) i olchi a sychu'r llestri a'r cyllyll a ffyrc rydych wedi'u defnyddio. Os nad yw hyn yn bosibl, dylech eu golchi â llaw gan ddefnyddio glanedydd a dŵr poeth a'u sychu'n drylwyr, gan ddefnyddio lliain llestri ar wahân.

Os oes person bregus yn byw gyda chi

Os oes modd, dylech drefnu i unrhyw un sy'n eithriadol o agored i niwed ('yn gwarchod') symud allan o'ch cartref, i aros gyda ffrindiau neu deulu yn ystod y cyfnod cyfan y byddwch yn ynysu gartref.

Os nad oes modd i chi drefnu i bobl eithriadol o agored i niwed symud allan o'ch cartref, dylech gadw draw oddi wrth y person hwnnw cymaint â phosibl.

Dylai'r rheini sydd â risg neu sy'n eithriadol o agored i niwed gael cefnogaeth i gymryd camau i leihau cyswllt â phobl eraill yn eich cartref, p'un a oes ganddynt symptomau neu beidio.  Dylent dreulio cyn lleied o amser â phosibl mewn ardaloedd a rennir megis ceginau, ystafelloedd ymolchi ac ardaloedd eistedd.  Dylai unrhyw ardaloedd a rennir gael eu hawyru'n dda.

Os oes modd, dylai'r person hwnnw ddefnyddio ystafell ymolchi ar wahân i weddill y bobl yn eich cartref. Os nad yw hyn yn bosibl, gall fod yn syniad llunio rota ar gyfer ymolchi, gyda'r person agored i niwed yn defnyddio'r cyfleusterau'n gyntaf.  Gwnewch yn siŵr eu bod yn defnyddio tyweli ar wahân i'r bobl eraill yn eich cartref, ar gyfer sychu ar ôl cawod neu fath, ac wrth olchi eu dwylo.

Os ydych yn rhannu tŷ bach ac ystafell ymolchi gyda pherson bregus, mae'n bwysig eich bod yn eu glanhau bob tro byddwch yn eu defnyddio (er enghraifft, sychu arwynebeddau yr ydych yn dod i gyswllt â nhw). 

Os ydych yn rhannu cegin gyda pherson bregus, ceisiwch beidio â'i defnyddio pan fo'r person hwnnw yn bresennol. Os yw'n bosibl, dylai'r person hwnnw fwyta ei brydau bwyd yn ei ystafell. Os oes gyda chi un, defnyddiwch beiriant golchi llestri i olchi a sychu llestri a chyllyll a ffyrc y teulu. Os nad yw hyn yn bosibl, golchwch nhw gan ddefnyddio eich hylif golchi llestri arferol a dŵr poeth a'u sychu'n drylwyr. Os yw'r person agored i niwed yn defnyddio'i gyllyll a ffyrc ei hun, cofiwch ddefnyddio lliain llestri ar wahân i'w sychu.

Rydym yn deall y gall hi fod yn anodd i rai pobl wahanu eu hunain oddi wrth eraill yn y cartref. Rhaid i chi wneud eich gorau glas i ddilyn y canllawiau hyn a dylai pawb yn eich cartref olchi eu dwylo'n rheolaidd, gan osgoi cyffwrdd â'u hwynebau, a glanhau arwynebeddau a gyffyrddir yn aml.

Bwydo o'r fron os ydych wedi eich heintio

Ar hyn o bryd does dim tystiolaeth i awgrymu bod y feirws yn gallu cael ei drosglwyddo drwy laeth y fron. Gall haint gael ei ledaenu i'r babi yn yr un modd ag i unrhyw un sydd mewn cyswllt agos gyda chi. Y dystiolaeth bresennol yw bod plant gyda'r coronafeirws (COVID-19) yn cael symptomau yn llawer llai difrifol nag oedolion. Mae manteision bronfwydo yn fwy na risgiau posibl trosglwyddo'r feirws drwy laeth y fron neu drwy fod mewn cyswllt agos; fodd bynnag, bydd hyn yn benderfyniad i'r unigolyn a gellir ei drafod gyda'ch bydwraig, ymwelydd iechyd neu feddyg teulu dros y ffôn.

Os ydych chi neu aelod o'r teulu yn bwydo gyda fformiwla neu laeth wedi ei dynnu o'r fron, dylech sterileiddio'r offer yn ofalus cyn pob defnydd.  Ni ddylech rannu poteli na phwmp y fron gydag unrhyw un arall.

Mae mwy o wybodaeth ar gael ar wefan Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a'r Gynaecolegwyr.

Lleihau lledaeniad yr haint yn eich cartref

Golchwch eich dwylo’n aml

Golchwch eich dwylo'n rheolaidd bob dydd am 20 eiliad, gan ddefnyddio sebon a dŵr bob tro, neu defnyddiwch ddiheintydd dwylo. Bydd hyn yn helpu i’ch amddiffyn chi a'r bobl yr ydych yn byw gyda nhw. Y cam yma yw un o'r camau mwyaf effeithiol o leihau'r risg o basio'r haint i eraill.

Gorchuddiwch eich pesychiadau a'ch tisian

Gorchuddiwch eich ceg a'ch trwyn gyda hances bapur wrth disian neu beswch. Os nad oes un gyda chi, defnyddiwch eich penelin, ac nid eich dwylo.  Gwaredwch ar hancesi papur mewn bag sbwriel tafladwy a golchwch eich dwylo yn syth gyda dŵr a sebon am 20 eiliad neu defnyddiwch ddiheintydd dwylo.

Glanhau a gwaredu gwastraff

Wrth lanhau, dylech ddefnyddio eich cynnyrch arferol, fel glanedyddion a channydd, gan y bydd y rhain yn effeithiol iawn wrth gael gwared ar y feirws ar arwynebeddau. Glanhewch arwynebedd a gyffyrddir yn aml megis dolenni'r drws, rheiliau llaw, rheolwr y teledu a byrddau. Mae hyn yn arbennig o bwysig os oes gyda chi berson mewn perygl neu sy'n eithriadol o agored i niwed yn y cartref.

Dylech lanhau ystafell ymolchi sy’n cael ei rhannu ar ôl ei defnyddio bob tro, er enghraifft, drwy lanhau unrhyw arwynebau yr ydych wedi’u cyffwrdd.

Gellir gwaredu gwastraff personol (fel hancesi papur wedi eu defnyddio) a llieiniau glanhau tafladwy eu storio'n ddiogel mewn bagiau sbwriel arferol. Dylid rhoi'r rhain mewn bag arall, eu clymu'n ddiogel a'u cadw ar wahân wrth wastraff arall. Dylai fod ar wahân am o leiaf 72 awr cyn ei roi yn eich bin gwastraff cartref allanol arferol.

Gellid gwaredu ar wastraff cartref fel yr arfer.

Dillad golch

I leihau'r posibilrwydd o ledaenu'r feirws drwy'r awyr, peidiwch ag ysgwyd dillad budr.

Golchwch eitemau fel sy'n briodol yn unol â chyfarwyddiadau'r gwneuthurwyr. Gellir golchi dillad brwnt i gyd gyda'i gilydd.

Os nad oes peiriant golchi dillad gyda chi, arhoswch 72 awr ychwanegol ar ôl i'ch cyfnod ynysu ddod i ben, a gallwch fynd â'r dillad budr i olchdy cyhoeddus.

Peidiwch â rhannu tyweli, gan gynnwys tyweli llaw a llieiniau sychu llestri.

Gorchuddion wyneb

Nid ydym yn argymell defnyddio masgiau wyneb ar hyn o bryd fel dull effeithiol o rwystro lledaenu'r haint. Mae masgiau wyneb yn chwarae rhan bwysig mewn sefyllfaoedd clinigol, fel ysbytai, ond does fawr ddim tystiolaeth o fudd o'u defnyddio y tu allan i'r lleoliadau hyn. Mae cadw pellter cymdeithasol yn llawer pwysicach.

O'u defnyddio'n gywir, mae'n bosibl y gall gorchudd wyneb amddiffyn eraill drwy leihau trosglwyddiad coronafeirws (COVID-19) ond dim ond am gyfnod byr y dylid eu defnyddio.

Os oes gennych achos posibl o coronafeirws (COVI-19), neu os yw wedi'i gadarnhau, ac rydych yn byw gyda phobl eraill, dylech ystyried defnyddio gorchudd wyneb y tu mewn i'ch cartref wrth dreulio amser yn ardaloedd o'r cartref a rennir. Rhaid i chi barhau i osgoi cysylltiad ag aelodau eraill o'r cartref cymaint â phosibl, a rhaid i chi barhau i aros gartref am o leiaf 7 diwrnod o’r diwrnod pan wnaeth y symptomau ddechrau. Nid yw gwisgo gorchudd wyneb yn disodli hyn.

Mae canllawiau pellach ar y defnydd o orchuddion wyneb ar gael.

Peidiwch â derbyn ymwelwyr i'ch cartref

Peidiwch â gwahodd na derbyn ymwelwyr cymdeithasol, fel ffrindiau neu deulu, i mewn i'ch cartref. Os ydych am siarad gyda rhywun nad ydynt yn aelodau o'ch cartref, defnyddiwch y ffôn neu gyfryngau cymdeithasol.

Os ydych chi neu aelod o'ch teulu yn derbyn gofal hanfodol yn eich cartref, yna dylai gofalwyr barhau i ymweld. Bydd gofalwyr yn cael masgiau wyneb a menig i leihau'r risg o drosglwyddo'r haint i chi.

Os oes anifeiliaid anwes yn y cartref

Ar hyn o bryd, ychydig iawn o dystiolaeth sydd y gall cŵn a chathod gael eu heintio â coronafeirws (COVID-19).

Caiff coronafeirws (COVID-19) yn y DU ei drosglwyddo o berson i berson. Mae tystiolaeth yn dod i'r amlwg bod rhai anifeiliaid yn gallu cael eu heintio â SARS-CoV-2 (sy'n achosi coronafeirws (COVID-19) ar ôl dod i gyswllt agos â phobl sydd wedi'u heintio. Ar hyn o bryd, does dim tystiolaeth bod anifeiliaid anwes yn gallu trosglwyddo'r afiechyd i bobl.

Cyngor i berchnogion anifeiliaid anwes.

Beth allwch chi wneud i helpu'ch hunan i wella

Yfwch ddŵr i gadw wedi hydradu; dylech yfed ddigon yn ystod y dydd fel bod eich wrin (pi-pi) yn lliw clir golau. Gallwch ddefnyddio meddyginiaeth dros y cownter, fel paracetamol, i helpu gyda rhai o'ch symptomau. Defnyddiwch y rhain yn unol â'r cyfarwyddiadau ar y pecyn neu'r label a pheidiwch â chymryd mwy nag yr argymhellir.

Os oes angen i chi neu'ch teulu gael cyngor meddygol

Ceisiwch gyngor meddygol yn syth os yw eich salwch chi  neu salwch rhywun arall yn eich cartref yn gwaethygu. Os nad yw'n achos brys, cysylltwch â GIG 111 Cymru. Os nad oes mynediad i’r we gyda chi, ffoniwch 111. Os yw'n achos brys, a bod angen i chi ffonio ambiwlans, ffoniwch 999 a rhowch wybod i'r gweithredwr ffôn bod gyda chi neu'ch perthynas symptomau'r coronafeirws (COVID-19).

Dylid canslo apwyntiadau meddygol a deintyddol tra'ch bod chi a'ch teulu yn aros gartref. Os ydych yn poeni neu fod gofyn i chi fynd yn bersonol yn ystod y cyfnod yr ydych yn ynysu gartref, trafodwch hyn gyda'ch cyswllt meddygol yn gyntaf (er enghraifft eich meddyg teulu, ysbyty lleol neu wasanaeth claf allanol), defnyddiwch y rhifau y maen nhw wedi eu darparu. Os ydych yn poeni am eich symptomau coronafeirws (COVID-19) cysylltwch â gwasanaeth gwirio symptomau arlein y coronafeirws GIG 111 Cymru. Os nad oes mynediad i’r we gyda chi, ffoniwch 111.

Edrych ar ôl eich lles pan fyddwch gartref

Rydym yn gwybod bod aros gartrefam gyfnod hir yn gallu bod yn anodd, yn rhwystredig ac yn unig i rai pobl ac y gallech chi neu aelodau eraill eich cartref deimlo'n isel. Gall fod yn arbennig o heriol os nad oes llawer o le gyda chi neu fynediad at ardd.

Mae'n bwysig i gofio gofalu am eich meddwl yn ogystal â'ch corff, a chael cymorth os oes angen. Gwnewch yn siŵr eich bod yn cadw mewn cysylltiad gyda'ch teulu a'ch ffrindiau dros y ffôn neu ar gyfryngau cymdeithasol. Mae hefyd ffynonellau o gefnogaeth a gwybodaeth all helpu fel Every Mind Matters.

Meddyliwch am y pethau allwch chi eu gwneud yn ystod eich cyfnod gartref. Mae pobl sydd wedi cwblhau cyfnod gartref yn llwyddiannus wedi cadw'n brysur gyda gweithgareddau fel coginio, darllen, dysgu ar-lein a gwylio ffilmiau. Os ydych yn teimlo'n ddigon iach, gallwch wneud ymarfer corff ysgafn yn eich cartref.

Mae nifer o bobl yn ei gael yn ddefnyddiol i atgoffa eu hunain pam fod beth maen nhw'n ei wneud mor bwysig. Gobeithio na fydd unrhyw aelod o'ch teulu yn dioddef mwy na symptomau fel ffliw. Ond mae rhai pobl yn cael eu heffeithio'n wael gan y coronafeirws (COVID-19), yn enwedig yr henoed a'r rheiny sydd â chyflyrau meddygol penodol. Drwy aros gartref ry'ch chi'n amddiffyn bywydau eraill, yn ogystal â gwneud yn siŵr nad yw'r GIG yn cael ei gorlethu.

Gall aros gartref fod yn anodd ac yn rhwystredig, ond mae pethau y gallwch eu gwneud i helpu gwneud y profiad yn haws. Mae’r rhain yn cynnwys:

  • cynllunio o flaen llaw a meddwl am beth fydd ei angen arnoch er mwyn gallu aros gartref am y cyfnod ynysu llawn
  • siaradwch â'ch cyflogwr, ffrindiau a theulu i ofyn am help i gael gafael ar y pethau fydd eu hangen arnoch chi wrth aros gartref
  • cynlluniwch a meddyliwch am sut y gallwch gael gafael ar fwyd a chyflenwadau eraill megis meddyginiaeth y bydd eu hangen arnoch yn ystod y cyfnod hwn
  • gofynnwch i ffrindiau neu deulu ddod ag unrhyw beth sydd ei angen atoch, neu archebwch bethau ar-lein, ond gwnewch yn siŵr fod yn rhain yn cael eu gadael y tu allan i'r tŷ i chi eu casglu
  • gwnewch yn siŵr eich bod yn cadw mewn cysylltiad â'ch ffrindiau a'ch teulu dros y ffôn neu drwy'r cyfryngau cymdeithasol
  • meddyliwch am y pethau allwch chi eu gwneud yn ystod eich cyfnod gartref. Mae pobl sydd wedi cwblhau cyfnod gartref yn llwyddiannus wedi cadw'n brysur gyda gweithgareddau fel coginio, darllen, dysgu ar-lein a gwylio ffilmiau.
  • mae nifer o bobl yn ei gweld yn ddefnyddiol cynllunio ar gyfer yr 14 diwrnod llawn, gan wneud calendr. Efallai y byddwch yn ei gweld yn ddefnyddiol cynllunio o flaen llaw beth y fyddwch yn ei wneud os, er enghraifft, y bydd rhywun yn eich cartref yn teimlo llawer yn waeth, fel cael anhawster anadlu
  • pan fyddwch yn teimlo'n well, cofiwch fod ymarfer corff yn gallu bod yn dda i'ch lles. Edrychwch am ddosbarthiadau neu gyrsiau ar-lein a allai eich helpu i wneud ymarfer corff ysgafn yn eich cartref

Gorffen hunanynysu ac ynysu fel aelwyd

Hunanynysu

Os ydych wedi dangos symptomau coronafeirws (COVID-19), gallwch orffen hunanynysu ar ôl 7 diwrnod a mynd yn ôl i’ch trefn arferol os nad oes gennych symptomau heblaw am beswch neu golli neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas. Os oes gennych chi wres uchel o hyd, dylech ddal i hunanynysu nes i’ch tymheredd ddychwelyd i’r lefel arferol. Ar ôl 7 diwrnod, does dim angen ichi ddal i hunanynysu os mai peswch neu golli neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas arferol yw’r unig symptomau sydd gennych.   Y rheswm am hyn yw oherwydd y gall y symptomau hyn aros am sawl wythnos ar ôl i’r haint ddiflannu. Mae'r cyfnod 7 diwrnod yn cychwyn o'r diwrnod pan wnaethoch chi fynd yn sâl gyntaf.

Os ydych chi’n dal i deimlo yn sâl ac nad ydych chi eisoes wedi cael cyngor meddygol, dylech edrych ar GIG 111 Cymru ar-lein. Os nad oes gennych chi fynediad i’r rhyngrwyd, dylech ffonio 111. Os oes argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Ynysu fel aelwyd

Ar ôl 7 diwrnod, os yw'r person cyntaf i fynd yn sâl yn teimlo'n well ac nad oes ganddo symptomau heblaw am beswch neu golli neu newid yn ei ymdeimlad o arogl neu flas, gall ddychwelyd i'w batrwm arferol.

Os ydych yn byw gyda phobl eraill, dylai pawb arall yn y cartref sy'n parhau'n iach orffen ynysu ar ôl 14 diwrnod. Mae'r cyfnod o 14 diwrnod yn cychwyn o'r diwrnod pan aeth y person cyntaf yn y tŷ yn sâl. Mae'n annhebygol y bydd y bobl yn y cartref sy'n parhau i deimlo'n iach ar ôl 14 diwrnod yn heintus.

Os bydd unrhyw un yn eich cartref yn mynd yn sâl yn ystod y cyfnod 14 diwrnod o ynysu fel aelwyd, dylai'r person hwnnw drefnu cael prawf i weld os oes ganddo COVID-19.

Os bydd yn cael canlyniad prawf positif, rhaid iddo hunanynysu am 7 diwrnod o’r diwrnod pan ddechreuodd y symptomau. Fodd bynnag, os bydd yn cael canlyniad prawf negyddol, rhaid iddo barhau i hunanynysu fel rhan o'r aelwyd am yr 14 diwrnod llawn.

Pe bai rhywun yn datblygu symptomau coronafeirws (COVID-19) yn hwyr yn y cyfnod ynysu 14 diwrnod (er enghraifft ar ddiwrnod 10 neu wedi hynny) nid oes angen estyn y cyfnod ynysu. Dim ond y person â symptomau coronafeirws (COVID-19) newydd sy'n gorfod aros gartref am o leiaf 7 diwrnod arall, a dylai drefnu i gael prawf i weld a oes ganddo COVID-19.

Ar ddiwedd y cyfnod o 14 diwrnod, gall unrhyw aelod o'r cartref sydd heb fynd yn sâl ddychwelyd at ei drefn arferol. . 

Os bydd unrhyw un yn mynd yn sâl ar ôl y cyfnod o 14 diwrnod, mae’n rhaid i’r broses hunanynysu ddechrau eto ar gyfer yr aelwyd gyfan, nid yn unig ar gyfer yr aelod teulu sy’n dangos symptomau. Gweler y diagram esboniadol a'r adran ar ôl gorffen ynysu a/neu ynysu fel aelwyd.

Os oes unrhyw berson yn y cartref â symptomau coronafeirws (COVID-19) heb wella a heb gael cyngor meddygol, dylent gysylltu â GIG 111 Cymru. Os nad oes gennych chi fynediad i’r rhyngrwyd, dylech ffonio 111.  Os oes argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Gallai peswch neu golli neu newid yn yr ymdeimlad o arogl neu flas barhau am sawl wythnos mewn rhai pobl, er bod yr haint wedi clirio. Nid yw peswch parhaus neu golli neu newid yn yr ymdeimlad o arogl neu flas ar ei ben ei hun yn golygu bod yn rhaid i berson barhau i hunanynysu am fwy na 7 diwrnod.

Ar ôl hunanynysu a/neu ynysu fel aelwyd

Beth i’w wneud os oes symptomau coronafeirws yn ymddangos eto ar ôl diwedd eich cyfnod o hunanynysu

Os ydych chi’n datblygu symptomau coronafeirws (COVID-19) newydd ar unrhyw adeg ar ôl diwedd eich cyfnod cyntaf o hunanynysu (ar eich pen eich hun neu fel aelwyd) rhaid ichi ddilyn yr un canllawiau hunanynysu eto. Mae hyn yn golygu y bydd angen ichi aros gartref am 7 diwrnod o’r diwrnod y dechreuodd eich symptomau os ydych yn byw ar eich pen eich hun, a threfnu i gael prawf.Os ydych yn byw mewn aelwyd, bydd angen ichi aros adref am o leiaf 7 diwrnod o’r diwrnod y dechreuodd eich symptomau, trefnu prawf i chi eich hun, a bydd rhaid i bawb arall yn yr aelwyd aros gartref am 14 diwrnod. Bydd hyn yn helpu i wneud yn siŵr eich bod yn dal i ddiogelu eraill yn eich cartref ac yn y gymuned drwy leihau’r haint sy’n cael ei basio ymlaen.

Os ydych wedi cael prawf coronafeirws (COVID-19) positif o’r blaen ac yn cael symptomau eto, oes angen ichi hunanynysu eto?

Os ydych wedi cael prawf positif ar gyfer coronafeirws (COVID-19), mae'n debygol y byddwch wedi datblygu rhywfaint o imiwnedd i'r clefyd. Ond ni ellir gwarantu y bydd hyn yn digwydd ym mhob achos, nac yn union am ba mor hir y bydd hynny'n para.

Os ydych eisoes wedi cael prawf positif ond yn datblygu symptomau eto, rhaid i chi hunanynysu am o leiaf 7 diwrnod o pan ddechreuodd y symptomau, a chael prawf. Os ydych yn byw ar aelwyd, rhaid i bawb arall ar yr aelwyd aros gartref am 14 diwrnod.

Os ydych yn pryderu am eich symptomau coronafeirws (COVID-19) posibl newydd (peswch cyson newydd neu dymheredd uchel neu newid yn eich ymdeimlad o arogl neu flas arferol), defnyddiwch wasanaeth coronafeirws GIG 111 Cymru neu ffoniwch 111. Os oes argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Nodiadau hunanynysu i gyflogeion

Os yw’ch cyflogwr wedi gofyn am nodyn hunanynysu, defnyddiwch y gwiriwr symptomau COVID-19 ar wefan GIG 111 Cymru.

Nid yw’r nodyn hunanynysu ond ar gael i gleifion sydd wedi cael eu cynghori i hunanynysu gan y gwiriwr symptomau ar-lein.

Peidiwch â ffonio 111 gan na fydd ein staff sy’n ateb yn gallu’ch cynorthwyo.

Mae’r nodyn hunanynysu yn creu Cyfeirnod Unigryw i gyflogwr ei ddefnyddio i wirio bod eich nodyn yn ddilys.

Rhannu’r dudalen hon