Neidio i'r prif gynnwy

Newidiadau i ddysgu ac addysgu mewn ysgolion.

Cyhoeddwyd gyntaf:
14 Gorffennaf 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Trefniadau dychwelyd i'r ysgol a'r coleg

Beth yw'r sefyllfa ddiweddaraf o ran dysgwyr yn dychwelyd i'r ysgol?

O 12 Ebrill bydd ysgolion cynradd, arbennig ac uwchradd ac unedau cyfeirio disgyblion (UCDau) yn cynnig darpariaeth addysg ar y safle i bob dysgwr.

Tu allan i’r ysgol fe fydd yn hanfodol bod pob aelod o staff, plant a’u teuluoedd yn parhau i ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru a chyfyngu ar eu cyswllt ag eraill. Rydyn ni yn cydnabod y rôl hanfodol sydd gan addysg i’w chwarae a dyna y rheswm pam bod addysg yn cael ei flaenoriaethu.

Os oes gennyf bryderon ynghylch fy mhlentyn yn dychwelyd i'r ysgol, a fyddaf yn cael hysbysiad cosb benodedig os nad oeddent yn bresennol?

Mae mynychu’r ysgol yn orfodol, ond rydym yn cydnabod y bydd rhai teuluoedd yn fwy pryderus am bresenoldeb eu plant yn yr ysgol tra bo COVID-19 yn peri risg. Byddwn yn disgwyl i rieni drafod unrhyw bryderon sydd ganddynt â’r ysgol er mwyn sicrhau bod pawb yn dychwelyd i’r ysgol ar y cyfle cyntaf. Bydd hyn yn helpu'r ysgolion, y lleoliadau a’r awdurdodau lleol i ddeall a chynllunio ar gyfer unrhyw rwystrau sy'n atal dysgwyr rhag dychwelyd i'r ysgol, a nodi unrhyw gymorth pellach sydd ei angen. Fodd bynnag, os nad yw eich plentyn wedi dychwelyd i'r ysgol, mae Llywodraeth Cymru o’r farn na fyddai'n briodol i awdurdod lleol/ysgol roi hysbysiad cosb benodedig o dan yr amgylchiadau. Bydd Llywodraeth Cymru'n monitro'r sefyllfa ac yn parhau i adolygu ei safbwynt.

Rwy’n fyfyriwr prifysgol - beth ddylwn ei wneud?

Gall prifysgolion yng Nghymru groesawu pob myfyriwr yn ôl i'r campws o Ebrill 12, a'n disgwyliad yw y gall pob myfyriwr ddychwelyd am ddysgu cyfunol yn bersonol trwy gydol tymor yr haf.

Dylai myfyrwyr ym mhrifysgolion Cymru sy'n teithio i'w llety tymor hir yng Nghymru archebu prawf PCR cyn iddynt deithio trwy'r porth archebu.

Dylai pob myfyriwr, osydynt wedi teithio neu beidio, gysylltu â'u prifysgol i gael arweiniad ar sut i archebu profion asymptomatig cyn teithio, wrth gyrraedd llety yn ystod y tymor, a chyn defnyddio cyfleusterau addysgol ar y campws. Yna bydd disgwyl i fyfyrwyr brofi ddwywaith yr wythnos am y 28 diwrnod cyntaf ar ôl dychwelyd i'r campws.

Gweithrediadau ysgol

Pa fesurau sydd ar waith i sicrhau bod ysgolion yn ddiogel i'r dysgwyr a'r staff?

Fel rhan o’r paratoadau ar gyfer holl ddysgwyr yn dychwelyd i ddarpariaeth ar y safle o 12 Ebrill, mae ysgolion a lleoliadau wedi adolygu eu hasesiadau risg i sicrhau bod mesurau lliniaru priodol ar waith i sicrhau bod amgylchedd dysgu’r ysgol yn parhau i fod mor ddiogel â phosibl yn unol â’r chanllawiau gweithredol ar gyfer ysgolion a lleoliadau.

Yn dilyn trafodaethau gyda'n cydweithwyr yn yr undebau a phartneriaid mewn awdurdodau lleol ac addysg bellach, ac yn oleuni briff diweddaraf y Grŵp Cynghori Technegol, rydym wedi cyflwyno nifer o fesurau lliniaru ychwanegol i roi sicrwydd pellach i staff a dysgwyr ar gyfer dychwelyd yn ddiogel i addysgu wyneb yn wyneb.

Mae’r cyngor diweddaraf yn argymell y dylai staff ysgolion cynradd ac uwchradd, a dysgwyr ysgolion uwchradd, ddefnyddio gorchuddion wyneb yn unrhyw le ar safle'r ysgol, gan gynnwys yn yr ystafell ddosbarth lle na ellir cadw pellter cymdeithasol. I gefnogi hyn, rydym wedi darparu £5 miliwn yn ychwanegol i ysgolion, colegau ac awdurdodau lleol ar gyfer gorchuddion wyneb newydd ac i fuddsoddi ymhellach mewn eitemau sydd eu hangen arnynt i gadw eu safleoedd yn ddiogel.

Yn ogystal, rydym wedi cyflwyno Profion Llif Unffordd ddwywaith yr wythnos ar gyfer aelodau staff a dysgwyr hŷn.

Tu allan i’r ysgol fe fydd yn hanfodol bod pob aelod o staff, plant a’u teuluoedd yn parhau i ddilyn canllawiau diweddaraf Llywodraeth Cymru a chyfyngu ar eu cyswllt ag eraill. Rydyn ni yn cydnabod y rôl hanfodol sydd gan addysg i’w chwarae a dyna y rheswm pam bod addysg yn cael ei flaenoriaethu.

A all plant fynd i’r ysgol os oes annwyd arnyn nhw?

Os oes gan blant symptomau tebyg i annwyd sydd ar ffurf ysgafn, dylen nhw fynd i’r ysgol, os ydyn nhw’n teimlo’n ddigon iach i wneud hynny. Y tri prif symptom COVID-19 y mae angen ichi fod yn ymwybodol ohonyn nhw yw:

  • peswch cyson newydd
  • gwres/tymheredd uchel
  • colli synnwyr arogli neu flasu, neu unrhyw newid i’r synhwyrau hynny

A all plant gymysgu yn eu swigod ysgol y tu allan i'r ysgol?

Mae’r grwpiau cyswllt (swigod ysgol) ond yn ddilys yn yr ysgol. Rhaid cadw at unrhyw gyfyngiadau a roddir ar y boblogaeth gyffredinol pan nad ydynt ar dir yr ysgol / lleoliad.

Mae cadw pellter cymdeithasol yn anodd iawn i blant iau, sut allwn ddisgwyl iddyn nhw beidio â chymysgu gyda'u cyfoedion a staff addysgu?

Mae angen i ni leihau cyswllt rhwng pob unigolyn lle bynnag y bo'n bosibl. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod y gall hyn fod yn anodd i ddysgwyr iau. Dyna pam y bydd pwyslais mewn ysgolion ar ffurfio grwpiau o ddysgwyr gan sicrhau nad yw’r grwpiau hynny yn cymysgu. Yn achos dysgwyr hŷn, bydd y pwyslais ar gadw pellter cymdeithasol a chorfforol. Felly, dylai lleoliadau weithredu'r mesurau cadw pellter cymdeithasol a chymysgu mewn lleoliadau gofal plant a nodir yn y canllawiau diwygiedig Mesurau diogelu mewn lleoliadau gofal plant: cadw gofal plant yn ddiogel er mwyn cyfyngu ar nifer y cysylltiadau a gaiff plant ac oedolion pan fyddant dan do, gan sicrhau bod plant yn cael eu cadw'n ddiogel ac yn cael gofal da.

Dylai staff sy'n gyfrifol am ddysgwyr iau aros gyda grwpiau cyswllt penodol. Dim ond o dan amgylchiadau eithriadol y dylai staff gyfnewid rhwng gwahanol grwpiau. Dylai'r holl staff lynu at y mesurau cadw pellter cymdeithasol/corfforol cyn belled ag y bo modd; fodd bynnag, rydym yn cydnabod, wrth weithio gyda dysgwyr iau, efallai na fydd hyn bob amser yn bosibl. O dan yr amgylchiadau hyn, gall aelodau staff wisgo gorchuddion wyneb 3 haen o ansawdd uchel, ond mae’n bwysig ystyried anghenion y dysgu ac efallai y bydd angen asesiad risg penodol.

Sut fyddwch chi’n sicrhau iechyd a diogelwch y staff sy’n gweithio mewn ysgolion?

Wrth i bob dysgwr ddychwelyd i ddysgu ar y safle, mae'n hanfodol bod gan staff hyder bod gan eu hysgol / lleoliad drefniadau priodol ar waith i sicrhau diogelwch pawb sy'n dysgu, yn gweithio neu'n ymweld â'r safle. Dylai arweinwyr ysgol esbonio i'r staff y mesurau y mae'r ysgol wedi'u rhoi ar waith i leihau risgiau. Rydym yn rhagweld y bydd cadw at y mesurau a amlinellir yn y canllawiau gweithredol ar gyfer ysgolion a lleoliadau yn rhoi'r sicrwydd angenrheidiol i staff pan fyddant yn mynychu'r ysgol.

Os yw staff yn bryderus, gan gynnwys y rhai a allai fod yn agored i niwed yn glinigol neu sy'n credu y gallent fod mewn mwy o berygl o gael coronafirws, rydym yn argymell bod arweinwyr ysgolion yn trafod unrhyw bryderon a allai fod gan unigolion ynghylch eu hamgylchiadau penodol, rhoi sicrwydd i staff am y mesurau amddiffynnol sydd yn eu lle, ac yn cwblhau'r adnodd asesu risg ar gyfer y gweithlu.

A fydd cyfarpar diogelu personol ar gael i staff addysg?

Cadw pellter cymdeithasol, hylendid dwylo a hylendid anadlol (peswch neu disian mewn hances neu orchuddio’r ceg a’r trwyn gyda’r penelin neu lawes) yw’r ffyrdd gorau o hyd i atal y coronafeirws rhag lledaenu.

Felly nid oes angen defnyddio cyfarpar diogelu personol wrth gyflawni gweithgareddau cyffredinol yn yr ystafell ddosbarth neu’r ysgol.

Mae’r Canllawiau Gweithredol ar gyfer ysgolion a lleoliadau addysg yn rhoi rhagor o wybodaeth am ddefnyddio cyfarpar diogelu personol.

Beth ddylai penaethiaid ei wneud os ydynt yn pryderu am y cyflenwad o nwyddau hylendid yn eu hysgolion?

Rydym yn deall bod rhai awdurdodau lleol yn dal i gynnal gwasanaeth caffael, ac mae’n bosib bod rhaid i ysgolion ddefnyddio’r gwasanaeth hwnnw yn y lle cyntaf. Fodd bynnag, dylai penaethiaid fedru defnyddio cyflenwyr penodol mewn argyfwng lle bo angen.

Dylai penaethiaid drafod gyda’r swyddog yn yr awdurdod lleol sy’n gyfrifol am iechyd a diogelwch neu reoli haint mewn ysgolion os oes ganddynt unrhyw bryderon ynghylch y cyflenwad o nwyddau glanhau a diheintio.

Yn fwy cyffredinol, mae’n bwysig nodi’r cyngor iechyd cyhoeddus bod golchi dwylo yn drylwyr gyda dŵr a sebon yn fwy effeithiol na defnyddio hylif diheintio dwylo. Dylid defnyddio hylif diheintio dwylo yn ogystal â golchi dwylo, nid yn lle golchi dwylo.

A oes unrhyw gymorth ar gael i’r gweithlu addysg?

Mae cymorth ar gael i’r gweithlu addysg drwy’r Bartneriaeth Cymorth Addysg, elusen sy’n cefnogi iechyd a lles staff addysg.

Mae’r Bartneriaeth Cymorth Addysg wedi bod yn datblygu adnoddau digidol i roi cymorth pellach i staff addysg yn ystod y cyfnod heriol iawn sydd ohoni. Maent yn seiliedig ar themâu allweddol sef pryder, galar ac ynysigrwydd.

Mae’r Bartneriaeth hefyd yn cynnig cymorth emosiynol cwbl gyfrinachol i staff 24/7. Ffoniwch eu llinell gymorth ar 08000 562561.

Gall y bartneriaeth hefyd ddarparu cymorth ariannol drwy wasanaeth grantiau. Ceir rhagor o wybodaeth yma.

Lle mae staff yn darparu cymorth unigol neu grŵp i ddisgyblion ag anghenion addysgol arbennig (AAA), a all ysgolion ad-drefnu'r trefniadau cymorth er mwyn lleihau'r cyswllt rhwng grwpiau?

Nid yw dyletswyddau a rhwymedigaethau statudol awdurdodau lleol ac ysgolion sy'n ymwneud ag AAA wedi newid, ac mae’r rhain yn dal mewn grym, gan gynnwys y ddyletswydd i drefnu darpariaeth fel y nodir mewn datganiad.

Yn unol â’r canllawiau blaenorol, byddem yn annog dull ymarferol a hyblyg o sicrhau bod anghenion unigol yn cael eu diwallu tra'n lleihau'r cyswllt rhwng grwpiau, a dylid ystyried hyn fel rhan o unrhyw asesiad risg.  Er enghraifft, gall creu amserlen a threfnu darpariaeth gymorth 1:1 dros gylch hirach, er mwyn cynnal lefelau cyffredinol o gymorth tra'n lleihau cysylltiad staff a dysgwyr â gwahanol grwpiau neu unigolion fod yn briodol.

Dylai ysgolion barhau i ymgynghori â rhieni a gofalwyr ynghylch anghenion cymorth penodol, a defnyddio eu disgresiwn yn hyblyg wrth gytuno ar y ffordd ymlaen i ddysgwyr penodol.

Beth yw’r cyngor os oes angen i staff weithio ar draws mwy nag un grwp cyswllt oherwydd prinder staff neu ar gyfer CPA?

Ar hyn o bryd mae'r Canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau o 12 Ebrill yn nodi y dylai'r staff sy'n gyfrifol am ein dysgwyr iau aros yn ddelfrydol gyda grwpiau cyswllt penodol yn hytrach na chyfnewid rhwng gwahanol / nifer o grwpiau. Pan fydd ysgolion yn adnabod croesi / cymysgu grwpiau fel rhan o'u hasesiad risg, dylent yn gyntaf archwilio a ellid osgoi hyn trwy ad-drefnu eu grwpiau cyswllt o fewn y lefelau staffio presennol. Fodd bynnag, os yw’r ysgol yn adnabod fel rhan o asesiad risg bod yr unig opsiwn sydd ar gael i gyflawni hyn yw arwain at gostau staff ychwanegol, yna gellid hawlio'r costau hyn trwy Gronfa Caledi Llywodraeth Cymru. Dylid cadw costau o'r fath mor isel â phosib.

Ar gyfer dysgwyr hŷn a staff mewn ysgolion uwchradd, rydym yn cydnabod y bydd symud rhwng grwpiau cyswllt oherwydd natur y cwricwlwm. Bydd cynnal pellter cymdeithasol lle bo hynny'n bosibl, ynghyd â Phrofion Llif Unffordd a defnyddio gorchuddion wyneb, os na allant bellhau'n gymdeithasol, oll yn helpu i leihau unrhyw risg o drosglwyddo. Fodd bynnag, os yw’r ysgol yn adnabod fel rhan o asesiad risg bod yr unig opsiwn sydd ar gael i gyflawni hyn yw arwain at gostau staff ychwanegol, yna gellid hawlio'r costau hyn trwy Gronfa Caledi Llywodraeth Cymru. Dylid cadw costau o'r fath mor isel â phosib.

Bydd y Canllawiau Gweithredol yn parhau i gael eu hadolygu ond at ddibenion cynllunio, gellir tybio y gall ysgolion hawlio am y costau penodol hyn hyd at wyliau’r Sulgwyn.

Gellir talu costau staff cyflenwi a gyflogir gan ysgol i dalu am y rheini sydd 28 wythnos neu fwy i'w beichiogrwydd nes eu bod yn cychwyn ar eu habsenoldeb mamolaeth o'r Gronfa Caledi.

Gall ysgolion drafod gwneud defnyddio’r gronfa caledi yn y modd hwn gyda'r swyddog cyllid a ddyrannwyd iddynt a / neu unrhyw heriau gweithredol gydag uwch swyddogion yr awdurdod lleol. Bydd angen i arweinwyr ysgol ddangos eu bod wedi archwilio ad-drefnu grwpiau cyswllt o fewn y lefelau staffio presennol pe bai cais am gymorth ariannol drwy’r gronfa caledi yn cael ei herio.

Sut dylai ysgolion/lleoliadau drin ag argyfwng meddygol?

Mewn argyfwng meddygol, dylai plant a phobl ifanc gael triniaeth brydlon a phriodol bob amser. Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau Cefnogi dysgwyr ag anghenion gofal iechyd a Defnyddio chwistrellwyr adrenalin awtomatig brys mewn ysgolion. Mae’r canllawiau hyn yn rhoi gwybodaeth ynghylch sut y dylai ysgolion ymateb i ddisgyblion sydd mewn perygl o ddioddef anaffylacsis a thriniaethau brys. Dylai’r canllawiau barhau i arwain ysgolion ar sut i ymateb mewn sefyllfaoedd brys drwy gydol y pandemig.

Mewn argyfwng meddygol, disgwylir y bydd angen i bobl fod llai na dwy fetr oddi wrth ei gilydd, ac efallai y bydd rhywun yn darparu gofal meddygol brys heb gyfarpar diogelu personol. Ni ddylai fod unrhyw oedi yn yr ymateb i argyfwng meddygol er mwyn gwisgo cyfarpar diogelu personol. Mae fersiwn ddiweddaraf y Canllawiau gweithredol ar gyfer ysgolion a lleoliadau o dymor yr hydref yn dweud yn glir nad yw bob amser yn bosibl glynu at reoliadau cadw pellter cymdeithasol yn yr ysgol, yn arbennig wrth weithio gyda dysgwyr sydd angen gofal drwy gysylltiad agos.

Dylai’r defnydd o gyfarpar diogelu personol gan staff o fewn lleoliadau addysg fod yn seiliedig ar asesiad clir o’r risg, gan ystyried pob lleoliad unigol ac anghenion dysgwyr unigol. Mae gan ysgolion, lleoliadau ac awdurdodau lleol weithdrefnau asesu risg yn eu lle eisoes, y dylid eu defnyddio i bennu’r angen i ddefnyddio cyfarpar diogelu personol.

Er mwyn cynyddu capasiti i alluogi dysgwyr i gadw pellter cymdeithasol yn effeithiol, oes modd i ni ddefnyddio adeiladau dros dro?

Nid ydym yn credu bod angen i ysgolion a lleoliadau wneud addasiadau mawr i’w safle er mwyn iddynt allu croesawu’r holl ddysgwyr yn ôl. Fodd bynnag, cydnabyddir efallai y bydd angen ymestyn amserau cinio i sicrhau bod disgyblion yn cael amser i fwyta.

Mae hi’n annhebygol iawn y bydd angen i ysgolion ddarparu unrhyw ran o’u haddysg mewn safleoedd eraill (megis canolfannau cymunedol/neuaddau pentref) oherwydd bydd modd glanhau’r ardaloedd a fydd yn cael eu defnyddio gan fwy nag un dosbarth neu grŵp rhwng pob dosbarth neu grŵp.

Dylid paratoi pob asesiad risg sy’n ymwneud ag adeiladau drwy ymgynghori â’r undebau llafur lleol. Ar ôl gwneud asesiad risg, efallai y bydd rhai ysgolion yn penderfynu bod angen gwneud mân addasiadau i’w safle, fel gosod basnau ychwanegol i olchi dwylo. Bydd hyn yn cael ei wneud yn ôl disgresiwn yr ysgol/lleoliad unigol, ar sail yr amgylchiadau penodol.

A allaf ddefnyddio gofal plant ar gyfer fy mhlant oedran ysgol?

Mae hyn yn cael ei ganiatáu, ond gofynnir i rieni ystyried y risgiau yn ofalus. Bydd hefyd angen i rieni drafod hyn â’r ysgol a chyda’r darparwr gofal plant  a sicrhau bod y gwahanol leoliadau yn gweithredu yn unol â chanllawiau Llywodraeth Cymru ar gyfer lleoliadau gofal plant ac ar gyfer ysgolion er mwyn cadw pawb yn ddiogel. Dylai’r holl leoliadau dan sylw hefyd fod yn ymwybodol bod y plentyn yn mynychu mwy nag un lleoliad.

Os daw eich plentyn yn symptomatig, byddai angen iddo stopio mynd i’r ysgol ac i’r lleoliad gofal plant, a byddai angen i chi roi gwybod i’r ddau leoliad. Os gofynnir i’ch plentyn hunanynysu gan ei fod wedi dod i gysylltiad agos â phlentyn sydd wedi cael prawf positif mewn un lleoliad, ni ddylai fynd i’r lleoliad arall chwaith a dylech roi gwybod i’r lleoliad arall hwnnw.

Deunyddiau addysg anodd eu glanhau

Gall deunyddiau fel clai chwarae a thywod sy'n anodd iawn eu glanhau arwain at heriau penodol. Yn unol â chanllawiau presennol Iechyd Cyhoeddus Cymru ar atal a rheoli heintiau mewn lleoliadau blynyddoedd cynnar yn ystod achos o unrhyw glefyd heintus, gallai fod yn fwy diogel osgoi defnyddio'r deunyddiau hyn yn ystod y pandemig tra bod mesurau ataliol ychwanegol ar waith. Pan fydd lleoliadau'n dewis defnyddio'r eitemau anodd eu glanhau yma, yn seiliedig ar asesiad risg, dylent sicrhau bod golchi dwylo yn digwydd cyn ac ar ôl chwarae gyda'r deunyddiau hyn ac nad ydynt yn cael eu rhannu rhwng gwahanol grwpiau yn y swigen oni bai bod o leiaf 72 awr wedi pasio. Dylai hyn gael ei fwydo i’r asesiad risg a dylid cyfnewid deunyddiau yn unol â chanllawiau'r gwneuthurwyr neu'n gynt os credir eu bod wedi'u halogi.

Gellir chwarae gyda dŵr os cymerir camau i osgoi bod nifer o blant yn rhannu’r un dŵr, newid dŵr yn rheolaidd yn enwedig rhwng grwpiau o fewn y swigen a bob amser rhwng grwpiau swigen. Dylid cymryd gofal arbennig pan fydd plant yn symud rhwng gweithgareddau mewn ystafell i sicrhau bod golchi dwylo yn digwydd rhwng pob gorsaf a bod deunyddiau y gellir eu glanhau yn cael eu glanhau rhwng grwpiau. Ni ddylai chwarae gyda thywod, clai chwarae a dŵr, na gwneud a gweithgareddau risg uwch eraill pan fydd un neu fwy o achosion positif yn yr ysgol neu leoliad.

A yw’n ofynnol i ddysgwyr i eistedd yn wynebu’r blaen ac ochr wrth ochr yn y stafell ddosbarth?

Bydd angen i ysgolion adolygu eu hasesiadau risg i Sicrhau bod mesurau lliniaru priodol ar waith i sicrhau bod amgylchedd dysgu'r ysgol yn parhau i fod mor COVID-ddiogel â phosibl ar gyfer cynnydd yn nifer y dysgwyr, yn unol â’r canllawiau sydd wedi eu cyhoeddi.

Dylai ysgolion wneud mân addasiadau i’r ystafell ddosbarth i gefnogi cadw pellter pan fydd hynny’n bosibl. Dylai hynny gynnwys gosod seddi’r dysgwyr ochr yn ochr ac yn wynebu ymlaen, yn hytrach nag wyneb yn wyneb neu’n wynebu’r ochr, a gallai olygu symud celfi diangen o ystafelloedd dosbarth i wneud mwy o le.

Mae cadw grwpiau cyswllt ar wahân ar drafnidiaeth ysgol yn arbennig o heriol ar gyfer ysgolion gwledig. Ydy hwn yn risg derbyniol y gellir ei reoli?

Disgwylir i awdurdodau lleol weithio gyda'r gweithredwyr y maent yn contractio â nhw i sicrhau bod mesurau angenrheidiol yn cael eu rhoi ar waith yn unol ag asesiadau risg. Mae'n ofynnol i awdurdodau lleol asesu anghenion teithio dysgwyr sydd o dan 19 oed yn eu hardal. Gellir mabwysiadu ystod o ystyriaethau a mesurau rheoli penodol ar gyfer grwpiau penodol neu mewn ymateb i amgylchiadau penodol. Bydd ystyried a mabwysiadu rhain yn fater i’w ystyried yn lleol yn dilyn asesiad risg. Mae mwy o wybodaeth ar gael yn y Canllawiau Gweithredol ar gyfer ysgolion a lleoliadau.

A fydd y canllaw sesiwn ysgol yn parhau i gael ei ymlacio tan ddiwedd yr haf?

Nod y newidiadau dros dro i reoliadau amser sesiwn ysgol yw hwyluso pellhau cymdeithasol trwy ganiatáu i ysgolion wasgaru amseroedd cychwyn, egwyl a gorffen. Mae'r newidiadau'n cael eu hadolygu, gan ystyried cyfyngiadau sydd ar waith ar y pryd a chyhoeddir hysbysiadau am fis ar y tro.

Pa ymgysylltu sydd wedi digwydd gyda rhanddeiliaid i drafod y canllawiau gweithredol?

Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i gael cyfarfodydd cynhyrchiol gydag undebau, awdurdodau lleol a phenaethiaid ar ddychwelyd graddol dysgwyr. Mae hyn yn cynnwys trafodaethau rheolaidd ar y canllawiau gweithredol.

Gorchuddion wyneb

Beth yw’r polisi presennol ar orchuddion wyneb mewn ysgolion a lleoliadau? 

Os na ellir cadw pellter cymdeithasol, dylai staff ysgolion cynradd, a staff a dysgwyr ysgolion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb yn unrhyw le ar ystâd yr ysgol, gan gynnwys yn yr ystafell ddosbarth. 

Yr eithriad yw yn ystod amser bwyd a phan fyddant y tu allan, oni bai bod asesiad risg yr ysgol yn dangos bod angen mesurau ychwanegol, er enghraifft, ar iard ysgol lle mae nifer fawr o ddysgwyr mewn lle cymharol fach heb fedru gwahanu grwpiau cyswllt (megis wrth aros i fynd i mewn i'r ysgol).

Dylai disgyblion blwyddyn 7 ac i fyny hefyd wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant penodedig i’r ysgol.

Dylai ymwelwyr â’r ysgol neu leoliad, gan gynnwys rhieni neu warcheidwaid, wisgo gorchudd wyneb wrth ollwng neu gasglu dysgwyr.

Gweler y canllawiau i ysgolion am fwy o wybodaeth.

Beth am bobl ifanc mewn ysgolion arbennig fydd efallai methu gwisgo gorchuddion wyneb ar drafnidiaeth ysgol?

Gellir mabwysiadu ystod o ystyriaethau a mesurau rheoli penodol ar gyfer grwpiau penodol neu mewn ymateb i amgylchiadau penodol wrth deithio ar gludiant ysgol. Bydd y rhain i'w hystyried a'u mabwysiadu yn lleol yn dilyn asesiad risg. Mae rhai dysgwyr, gan gynnwys y rhai ag anghenion cymorth ychwanegol, yn dibynnu ar drosglwyddiadau tacsi neu gerbydau hurio preifat i gyrraedd i’r ysgol / lleoliad ac yn ôl. Pan ddefnyddir tacsis yn unig at ddibenion cludo plant a phobl ifanc yn ôl ac ymlaen i'r ysgol, fel gyda gwasanaethau bws a choets ysgol pwrpasol, nid oes angen gofynion pellhau corfforol. Argymhellir bod dysgwyr yn defnyddio’r sedd gefn yn unig mewn tacsis a cherbydau hurio preifat.

Dylid ystyried yn ofalus sut y gellir darparu trefniadau trafnidiaeth diogel, pwrpasol i ddysgwyr ag anghenion ychwanegol. Gallai hyn gynnwys cyflwyno protocolau glanhau, gyrru gyda'r ffenestri ar agor (pan fo hynny'n bosibl) neu ddod o hyd i gerbydau mwy i'w cludo. Dylai awdurdodau lleol ac ysgolion gysylltu â'u darparwyr llogi preifat lleol i drafod y mesurau y maent yn eu rhoi ar waith i amddiffyn dysgwyr, gan gynnwys ar gyfer y trefniadau ar gyfer cludo nifer o ddysgwyr.

Pa fath o orchuddion wyneb dylid eu defnyddio?

Rydym yn argymell gorchuddion wyneb amldro, o ansawdd uchel, sy’n cynnwys tair haen. I sicrhau’r budd mwyaf, dylid gwisgo gorchuddion wyneb yn iawn, gan orchuddio'r geg a'r trwyn. Dylid eu gwisgo a'u tynnu gan ddilyn arferion hylendid dwylo da. Pan nad ydynt yn cael eu defnyddio, dylid storio gorchuddion wyneb amldro yn ddiogel, gan gymryd gofal wrth wisgo a thynnu'r gorchudd. Dylid golchi gorchuddion wyneb amldro ar ôl pob defnydd.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn 'Gorchuddion wyneb: canllawiau i'r cyhoedd', gan gynnwys sut i ofalu am eich gorchudd wyneb amldro yn ddiogel.

A yw gorchuddion wyneb yn cael eu hargymell yn yr ystafell ddosbarth? 

Os nad oes modd cadw pellter cymdeithasol, dylai staff ysgolion cynradd, a staff a dysgwyr ysgolion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb yn yr ystafell ddosbarth.

A yw'r canllawiau ar orchuddion wyneb yn gymwys i bob dysgwr?  

Nac ydyn. Mae’r canllawiau yn wahanol ar gyfer dysgwyr oedran cynradd ac uwchradd. Cyhoeddodd Cell Cyngor Technegol Llywodraeth Cymru ar COVID-19, y grŵp sy’n cynghori’r Llywodraeth ar faterion technegol a wyddonol, ddogfen 'Cyngor ar Orchuddion Wyneb i Blant a Phobl Ifanc (o dan 18) mewn Lleoliadau Addysg'. Mae'r cyngor yn wahanol i ddisgyblion cynradd a disgyblion uwchradd ac mae'r canllawiau ond yn berthnasol i ddysgwyr oedran uwchradd.   

Mae cyngor technegol a gwyddonol wedi bod yn gyson glir bod risg uniongyrchol isel i blant a phobl ifanc o ddioddef clefyd clinigol difrifol o COVID-19. Mae'r risg yn isel iawn i ddysgwyr oedran ysgol gynradd a dim ond ychydig yn uwch ar gyfer dysgwyr hŷn ac oedolion ifanc.

Pa mor effeithiol yw gorchuddion wyneb ar gyfer atal trosglwyddiad y feirws?

Mae gorchudd wyneb yn diogelu eraill drwy gyfyngu ar drosglwyddiad COVID-19 drwy'r awyr. Nid yw'n amddiffyn y sawl sy'n ei wisgo rhag cael ei heintio gan eraill.

Mae’r sail tystiolaeth ar gyfer effeithiolrwydd gorchuddion wyneb wedi datblygu dros amser ond mae dal rhai materion yn ansicr. Y cyngor o hyd yw mai'r ffyrdd gorau o reoli'r haint yw hylendid dwylo ac arferion anadlol da a chadw pob arwynebedd yn lân, cyfyngu ar unrhyw gysylltiadau a chadw pellter cymdeithasol. Nid yw gorchuddion wyneb yn medru cymryd lle'r mesurau hyn, ond gellid eu defnyddio fel mesur ychwanegol i ostwng y risg lle nad oes modd cadw at fesurau rheoli presennol neu lle nad yw hynny'n debygol.

A fydd ysgolion a lleoliadau yn darparu gorchuddion wyneb?

Does dim rhaid i ysgolion a lleoliadau darparu gorchuddion wyneb. Rhoddodd Llywodraeth Cymru £5 miliwn ychwanegol i awdurdodau lleol ym mis Chwefror 2021 i gymryd camau pellach i gadw ysgolion a lleoliadau yn mor ddiogel â phosib. Gallai hynny gynnwys prynu gorchuddion wyneb tair haen o ansawdd uchel lle bod angen.

A fydd gwisgo gorchudd wyneb yn fy atal rhag cael fy adnabod fel cyswllt o dan y trefniadau ‘Profi, Olrhain Diogelu’?

Ni fyddai gwisgo gorchudd wyneb yn atal unigolyn rhag cael ei nodi fel cyswllt agos o dan Profi, Olrhain, Diogelu. Er y gall gorchuddion wyneb ddarparu amddiffyniad ychwanegol defnyddiol, nid ydynt yn disodli mesurau mwy effeithiol fel cadw pellter cymdeithasol a hylendid dwylo ac arferion anadlol da.

A yw gorchuddion wyneb yn orfodol mewn ysgolion uwchradd a lleoliadau?

Mae Prif Swyddog Meddygol Cymru yn argymell, ond nid yw'n gorfodi, defnyddio gorchuddion wyneb mewn ysgolion uwchradd a lleoliadau oedran ysgolion uwchradd. Dylai hyn fod yn ddarostyngedig i asesiad risg lleol yn yr ysgol neu'r lleoliad. Gall ddarparu amddiffyniad ychwanegol os yw’r rheolaethau corfforol eraill, fel cadw pellter cymdeithasol a llai o gysylltiad, yn amhosibl neu’n annhebygol o gael eu cynnal.

Mae dyletswydd ar ysgolion i gymryd pob mesur rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws; gall sicrhau bod staff a dysgwyr, lle bo’n berthnasol, yn defnyddio gorchuddion wyneb fod yn un o'r mesurau hynny.

Mae yna rai amgylchiadau lle nad yw gorchuddion wyneb yn briodol, ac oherwydd anghenion unigol penodol ac amgylchiadau lleol, byddai hyn yn fater i'r ysgol neu'r lleoliad drafod gyda'r dysgwr unigol, gyda chymorth eu hasesiad risg lleol.

Rhaid i unigolion sydd wedi’u heithrio rhag gwisgo gorchuddion wyneb gael eu trin yn sensitif gan staff a dysgwyr eraill. Ni ddylid eithrio unrhyw ddysgwr rhag cael mynediad i addysg ar y sail nad yw’n gwisgo gorchudd wyneb.

A ddylid gwisgo gorchuddion wyneb yn yr awyr agored ar iard yr ysgol?  

Mae ein canllawiau yn nodi na ddylai dysgwyr oedran ysgol uwchradd wisgo gorchuddion wyneb y tu allan ar iard yr ysgol neu gaeau chwarae os gallant gadw pellter cymdeithasol ac os nad oes unrhyw asesiadau risg lleol ar waith sy'n nodi bod angen mesurau ychwanegol, hynny yw gwisgo gorchuddion wyneb.

Er enghraifft, gall ysgol sydd â lle cymharol fach yn yr awyr agored lle nad yw'n bosibl cadw grwpiau cyswllt ar wahân ac nad yw'n bosibl cadw pellter cymdeithasol, benderfynu yn eu hasesiad risg bod angen mesurau amddiffyn ychwanegol, fel gorchuddion wyneb. Wrth benderfynu ar hyn, bydd ysgolion yn ystyried y risg uwch y gallai gwisgo a thynnu gorchuddion wyneb yn aml achosi o ran halogi dwylo a wynebau os na chynhelir hylendid dwylo da ac os na chaiff y gorchudd wyneb ei storio yn iawn, ac os yw'r dysgwyr y tu allan am gyfnod byr gall fod yn haws cadw’r gorchuddion wyneb ymlaen.

Ni ddylai dysgwyr wisgo gorchuddion wyneb wrth redeg o gwmpas, chwarae pêl-droed neu wrth chwarae unrhyw gemau egnïol eraill.

A ddylid gwisgo gorchuddion wyneb ar gludiant o'r cartref i'r ysgol? 

Dylai dysgwyr ysgolion uwchradd a cholegau wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant o’r cartref i’r ysgol. Mae hyn yn unol â'r gofyniad a gyflwynwyd ym mis Gorffennaf 2020 i orchuddion wyneb gael eu defnyddio gan bob teithiwr 11 oed a hŷn ar bob trafnidiaeth gyhoeddus.

A oes eithriadau i'r cyngor ar wisgo gorchuddion wyneb?

Rydym yn deall bod rhai amgylchiadau lle gall dysgwr neu aelod o staff gael ei eithrio rhag gwisgo gorchudd wyneb, neu fethu gwisgo gorchudd wyneb. Efallai y bydd rhai hefyd yn dymuno gwisgo gorchudd wyneb lle nad yw’n ofynnol.

Dan amgylchiadau o’r fath, ni fydd hi bob amser yn amlwg os oes gan rywun esgus, rheswm neu eithriad dilys. Rhaid i ysgolion a lleoliadau fod yn ystyriol a pharchu amgylchiadau o'r fath.

Ni ddylid disgwyl i unrhyw unigolyn sydd wedi’i eithrio rhag wisgo gorchudd wyneb ddarparu tystiolaeth nac egluro ei eithriad.

Anogir rhieni neu ofalwyr a dysgwyr i drafod unrhyw faterion gydag ysgolion neu leoliadau lle bo hynny’n bosibl er mwyn helpu i nodi unrhyw gymorth ychwanegol sydd ei angen.

A oes amgylchiadau lle nad yw hi’n briodol gwisgo gorchuddion wyneb?

Mae amgylchiadau lle nad yw hi'n briodol gwisgo gorchuddion wyneb. Mae'r rhain yn amrywiol ac yn cynnwys:

  • amser bwyd, wrth fwyta neu yfed
  • y tu allan wrth gadw pellter cymdeithasol
  • pan fydd dysgwyr yn rhedeg o gwmpas, yn chwarae gemau egnïol
  • lle gallai dysgwyr fod â rhwystr penodol rhag gwisgo gorchudd wyneb, gan gynnwys eithriadau meddygol
  • lle gallai fod risg o stigmateiddio neu fwlio neu effeithiau andwyol ar ddysgu, ymgysylltu emosiynol a chyfathrebu
  • lle mae'n bosibl na fydd y dysgwr yn gallu trin gorchudd wyneb yn ôl y cyfarwyddyd (a allai gynyddu'r risg o drosglwyddo yn anfwriadol e.e. ar gyfer dysgwyr ifanc a'r rheini ag anableddau neu anghenion addysgol arbennig)
  • oherwydd cyflwr neu nam arall (nad yw'n weladwy o bosibl)
  • wrth hebrwng rhywun sy'n dibynnu ar ddarllen gwefusau i gyfathrebu
  • wrth dynnu gorchudd wyneb dros dro i gyfathrebu â rhywun sy’n dibynnu ar ddarllen gwefusau neu fynegiant yr wyneb i gyfathrebu

Mae angen asesiad risg lleol ac ystyried yr amgylchiadau unigol. Rhaid rhoi blaenoriaeth i fuddiannau cyffredinol y dysgwr o dan yr amgylchiadau hyn. Ni ddylid eithrio unrhyw ddysgwr rhag cael mynediad i addysg ar y sail nad yw’n gwisgo gorchudd wyneb.

Sut alla i neu fy mhlentyn ddangos nad yw hi'n ofynnol i ni wisgo gorchudd wyneb? 

Ni ddylai'r rhai sydd â rheswm dros beidio â gwisgo gorchudd wyneb oherwydd oedran, iechyd neu anabledd orfod darparu tystiolaeth ysgrifenedig o hyn. Nid oes angen i ddysgwyr a staff ofyn am gyngor na gofyn am lythyr gan weithiwr meddygol proffesiynol am eu rheswm dros beidio â gwisgo gorchudd wyneb.

Efallai y bydd rhai pobl yn teimlo'n fwy cyfforddus yn dangos rhywbeth sy'n dweud nad oes rhaid iddynt wisgo gorchudd wyneb. Gallai hyn fod ar ffurf cerdyn eithrio, bathodyn neu hyd yn oed arwydd a wnaed gartref. Mae nifer o sefydliadau wedi creu cardiau y gellir eu lawrlwytho o'u gwefannau a'u hargraffu, gan gynnwys Llywodraeth Cymru. Mae cario cerdyn eithrio yn ddewis personol ac nid yw’n orfodol yn ôl y gyfraith.

Os nad oes modd cadw pellter cymdeithasol llym yn yr ystafell ddosbarth, a ddylid defnyddio gorchuddion wyneb yn gyffredinol?

Mae'n canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau yn amlinellu sut y gellir cynllunio ystafelloedd dosbarth i fod yn ddiogel rhag covid, gyda llai o gysylltiad, newidiadau i gynllun y dosbarth a chadw pellter cymdeithasol digonol gymaint â phosib. Fodd bynnag, os nad oes modd cadw pellter cymdeithasol, dylai staff ysgolion cynradd, a staff a dysgwyr ysgolion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb yn yr ystafell ddosbarth.

Mae'n bwysig cofio y bydd angen i unrhyw fesurau rheoli bwyso a mesur amrywiol beryglon.

Pam nad ydy gorchuddion wyneb yn orfodol yn y stafell ddosbarth?

Mae ein canllaw yn nodi os nad oes modd cadw pellter cymdeithasol, dylid gwisgo gorchudd wyneb unrhywle ar ystâd yr ysgol, gan gynnwys yn yr ystafell ddosbarth gan staff mewn ysgolion cynradd, ac gan staff a dysgwyr mewn ysgolion uwchradd. Mae meddwl am les y dysgwyr yn hollbwysig wrth ystyried a ddylai staff neu ddysgwyr hŷn wisgo gorchudd wyneb ai peidio. Lle mae grwpiau cyswllt yn bodoli a bod mesurau rheoli eraill ar waith mae'n rhaid cydbwyso buddion y gellir ei ennill o ddefnyddio gorchuddion wyneb â'r effaith negyddol debygol ar y profiad dysgu, gan gynnwys clyw a chyfathrebu cymdeithasol.

Staff a dysgwyr a ddiffinnir fel rhai sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol – a elwid gynt yn 'gwarchod'

Rwy'n athro/athrawes neu'n aelod o staff sydd wedi bod yn gwarchod. Oes disgwyl i mi ddychwelyd i'r ysgol?

Mae'r cyngor i'r rhai sy'n Eithriadol o Agored i Niwed yn Glinidol wedi newid. Cafodd y cyngor cyfredol gwarchod ar gyfer rheini sy’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol ei roi ar saib ar 31 Mawrth, ac o 1 Ebrill, gall holl aeolodau staff sy’n arbennig o agored i niwed yn glinigol ddychwelyd i’r gwaith. Dylai staff siarad â’u cyflogwyr am sut byddant yn cael eu cefnogi wrth ddychlweyd i’w gwaith gan ddefnyddio yr adnodd asesu risg Covid-19 ar gyfer lleoliadau addysg er mwyn hwyluso’r drafodaeth.

Dylai staff y nodwyd eu bod yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol ddilyn y canllawiau a gyhoeddwyd.

Rwy'n ddysgwr a oedd yn gwarchod. Oes disgwyl i mi ddychwelyd i'r ysgol?

Mae'r cyngor i'r rhai sy'n Eithriadol o Agored i Niwed yn Glinidol wedi newid. Mae'r Coleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant wedi cyhoeddi canllawiau sy'n nodi mai ychydig iawn o blant sy'n hynod fregus yn glinigol ac o ganlyniad nid yw'n ofynnol i lawer o'r plant a gynghorwyd yn flaenorol i warchod i wneud hynny bellach.

Mae rhieni'n cael gwybod lle mae plant yn cael eu tynnu o'r rhestr o gleifion sydd angen gwarchod ond bydd llawer ddim yn derbyn unrhyw hysbysiad ffurfiol. Pan fydd rhiant/gofalwr yn dymuno i'w plentyn fynychu'r ysgol, dylid rhoi trefniadau ar waith i gefnogi presenoldeb ac fe ddylai’r wybodaeth berthnasol gael ei blethu mewn i asesiadau risg. Dylai dysgwyr barhau i ddilyn y canllawiau ar cadw pellter cymdeithasol ac hylendid dwylo ac anadlol yn agos.

Bydd rhieni/gwarcheidwaid yn ymwybodol o sefyllfa'r plentyn ac yn gallu hysbysu'r ysgol. Nid oes angen cadarnhad gan feddyg. Dylai ysgolion a lleoliadau gadw cofnod o bresenoldeb a dylai teuluoedd hysbysu eu hysgol os nad yw eu plentyn yn gallu mynychu ac esbonio'r rheswm am hyn i alluogi'r ysgol i gofnodi presenoldeb yn gywir.

Dwi’n aelod o staff sy'n cael fy ystyried fel rhywun sydd mewn ‘mwy o berygl' o ddal y feirws. Beth yw fy opsiynau o ran mynd i’r gwaith?

Gall staff sydd mewn mwy o berygl barhau i fynd i’r ysgol. Dylent ddilyn y mesurau lliniaru i leihau’r risg o drosglwyddo’r haint.

Mae hyn yn cynnwys cymryd gofal arbennig i sicrhau hylendid anadlol a dwylo da, lleihau cyswllt a chadw pellter cymdeithasol yn unol â’r darpariaethau a nodir yn adran ‘atal’ y canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau. Yn ddelfrydol, mae hyn yn golygu y dylai oedolion gadw pellter o ddau fetr oddi wrth bobl eraill a, lle nad yw hyn yn bosibl, dylid osgoi cyswllt wyneb yn wyneb a lleihau’r amser sy’n cael ei dreulio o fewn ddau fetr i bobl eraill.

Fel mesur lliniaru pellach dylid gwisgo gorchuddion wyneb yn unrhyw le ar ystâd yr ysgol gan gynnwys yn yr ystafell ddosbarth os na ellir cynnal pellter cymdeithasol ac nad yw'n effeithio'n andwyol ar ddysgwyr. Er bod y risg o drosglwyddo rhwng plant ifanc ac oedolion yn debygol o fod yn isel, dylai oedolion barhau i ofalu eu bod yn cadw pellter cymdeithasol oddi wrth oedolion eraill, gan gynnwys plant hŷn a’r glasoed.

Gall pobl sy’n byw gyda’r rheini sydd mewn mwy o berygl fynd i’r gweithle ond dylent sicrhau eu bod yn cynnal arferion da o ran atal yn y gweithle ac yn y cartref.

Pryd fydd staff yr ysgol yn cael y brechiad?

Yng Nghymru, rydym yn gweithio i amserlen flaenoriaethu’r Cydbwyllgor ar Frechu ac Imiwneiddio (JCVI). Y JCVI yw'r corff arbenigol sy'n cynghori pob un o bedair llywodraeth y DU, ac mae'r amserlen flaenoriaethu ar gyfer brechu yr ydym yn gweithio iddi yr un fath â'r amserlen ar gyfer Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Mae'r JCVI wedi nodi mai'r blaenoriaethau cyntaf ar gyfer y rhaglen frechu fydd atal marwolaethau sy'n gysylltiedig â COVID-19, a diogelu staff a systemau iechyd a gofal cymdeithasol. Bydd staff ysgolion a gweithwyr allweddol eraill yn cael eu himiwneiddio yn dibynnu ar ba gategori oedran a risg y maent yn perthyn iddo. Cyhoeddir y rhestr flaenoriaethau ar y wefan.

Rwy'n gweithio mewn ysgol arbennig. A fyddaf yn cael y brechiad?

Bydd staff ysgolion sy'n gweithio mewn ysgolion arbennig neu ysgolion prif ffrwd ac sy’n darparu gofal personol i rai o'n plant mwyaf agored i niwed sydd ag anghenion meddygol cymhleth, yn cael eu cynnwys fel rhan o'r rhestr flaenoriaethau, ynghyd â gweithwyr gofal cymdeithasol, wrth gyflwyno'r brechlyn.

Delio â coronafeirws

Beth yw prif symptomau coronafeirws a phryd dylwn i hunan ynysu?

Sicrhau bod y staff, y dysgwyr a’r rhieni/gofalwyr yn deall yn iawn na chaiff unrhyw aelod staff na dysgwr sydd ag unrhyw un o brif symptomau COVID-19 posibl – peswch newydd parhaus, twymyn a/neu bod wedi colli’r gallu i arogli/flasu ddod i leoliad yr ysgol, ond bod yn rhaid iddo aros gartref a hunanynysu, trefnu prawf COVID-19 a rhoi gwybod i’r ysgol.

Mae profi hefyd ar gael mewn rhai ardaloedd ar gyfer rheini ag ystod ehangach o symptomau fel blinder, myalgia (poenau yn y cyhyrau), gwddf tost, cur pen, trwyn sy’n rhedeg, cyfog, chwydu neu ddolur rhydd. Nid yw'n ofynnol i unigolion sy'n cymryd prawf oherwydd y symptomau ehangach eraill hyn hunan-ynysu tra eu bod yn aros am ganlyniad eu prawf. Mae hyn yn cynnwys plant a disgyblion ysgol a all barhau i fynychu ysgolion a lleoliadau gofal plant wrth iddynt aros am ganlyniad prawf. Fodd bynnag, dylai plant ac oedolion â dolur rhydd a neu chwydu aros i ffwrdd o'r gwaith neu'r ysgol a pheidio â mynychu lleoliadau gofal plant nes eu bod yn rhydd o symptomau am 48 awr hyd yn oed os yw eu prawf COVID-19 yn negyddol.

Pwy ddylai ysgolion eu hysbysu os bydd dysgwr neu aelod o staff yn arddangos symptomau COVID-19? 

Dylai unrhyw un sy’n arddangos symptomau Covid-19 gael ei anfon adref, a’i gynghori i drefnu prawf a chadw at y canllawiau ar hunan-ynysu. Ar gyfer dysgwyr, dylai rhieni gael eu cynghori i drefnu prawf ar gyfer eu plentyn. Os bydd canlyniad y prawf yn bositif, bydd y system olrhain cysylltiadau yn cychwyn ar gyfer yr achos hwnnw.  Os bydd canlyniadau y prawf yn negyddol, ni fydd yn ofynnol i'r unigolyn sydd â symptomau i gwblhau'r cyfnod hunan-ynysu yn llawn, cyn belled â bod pawb arall sydd yn byw gyda nhw hefyd wedi cael prawf negyddol.

Nid yw'n ofynnol i unigolion i ddarparu tystiolaeth o unrhyw brawf negyddol wrth iddynt ddychwelyd i'r ysgol.

Mae’r broses olrhain cysylltiadau yn ddienw yn awtomatig. Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn cysylltu ag unrhyw un sydd wedi’i adnabod fel person ddaeth i gysylltiad ag achos positif, heb ddatgelu pwy yw’r person hwnnw heb ganiatâd. Os bydd swyddogion olrhain cysylltiadau o’r farn bod dysgwyr eraill neu aelodau o staff yn cyfrif fel cysylltiadau (gan ddefnyddio’r diffiniad o gysylltiadau), byddant yn gofyn am yr wybodaeth honno gan yr ysgol, a caiff cysylltiadau wybod eu bod yn gysylltiadau, a bydd yn ofynnol i bobl nad ydynt wedi bodloni'r diffiniad cyswllt i ddychwelyd i'r ysgol pan fydd y broses hon wedi dod i ben.

Nid yw’n briodol i ysgolion rannu gwybodaeth am achosion posibl o Covid-19 yn yr ysgol gyda’r staff, y disgyblion na’r rhieni. Dan y Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data (GDPR), dyma wybodaeth iechyd bersonol sy’n hynod o sensitif ac ni ddylid ei rhannu’n eang. O safbwynt olrhain cysylltiadau, daw gweithredoedd swyddog olrhain cysylltiadau dan erthygl iechyd penodol GDPR, a dyna pam mae modd iddynt ofyn am yr wybodaeth honno o ffynonellau fel ysgolion (a thrafod gwybodaeth o’r fath mewn ffordd briodol a sensitif mewn systemau penodol ar gyfer iechyd).

Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn cysylltu ag ysgol os bydd amheuaeth o glwstwr posibl o achosion, gan ofyn am wybodaeth gan yr ysgol ynghylch pwy oedd yn y dosbarth, os bydd angen.

Dylai disgyblion a staff ofyn am brawf ddim ond os ydynt yn arddangos symptomau, ac nid os ydynt yn amau iddynt ddod i gysylltiad ag achos positif posibl.

Beth fydd yn digwydd os bydd achos o’r coronafeirws (COVID-19) yn cael ei gadarnhau yn ysgol neu leoliad fy mhlentyn?

Nid yw prawf cadarnhaol ar y safle yn golygu bod rhaid cau’r safle. Mae’r broses o brofi ac olrhain cysylltiadau yn rhan o’r ‘normal newydd’ ac os bydd ysgolion a lleoliadau yn dilyn y canllawiau hyn yn ofalus, ni fydd achos i boeni.

Os bydd sawl achos o COVID-19 mewn ysgol, bydd arbenigwyr o bob cwr o’r GIG a llywodraeth leol yn cydweithio i atal trosglwyddo achosion o fewn yr ysgol. Bydd hyn yn golygu adnabod unrhyw blentyn neu aelod staff risg uwch sydd wedi dod i gysylltiad â’r feirws, a darparu cyngor penodol ynghylch rheoli’r haint. Ar ôl asesu pob sefyllfa unigol, bydd cyngor yn cael ei ddarparu i helpu’r ysgol i atal y feirws rhag lledaenu ymhellach. Bydd y broses yn sensitif ac yn gyfrinachol. Ceir rhagor o wybodaeth a chwestiynau ac atebion am Profi, Olrhain, Diogelu ar wefan Llywodraeth Cymru.

Beth yw barn Llywodraeth Cymru am oedran priodol i blant gael eu gadael gartref ar eu pennau eu hunain i hunanynysu? Os nad yw'n briodol, beth all rhieni ei wneud os ydynt yn gweithio?

Mae lles pob plentyn o'r pwys mwyaf. Er nad oes unrhyw oedran penodol yn cael ei bennu y gyfraith, nid yw'r Gymdeithas Genedlaethol er Atal Creulondeb i Blant (NSPCC) yn argymell bod plant 12 oed ac iau yn cael eu gadael adref ar eu pennau eu hunain. Fodd bynnag, mae gan bob plentyn anghenion gwahanol ac mae'n drosedd gadael plant o unrhyw oedran ar eu pennau eu hunain os yw'n eu rhoi mewn perygl. Dim ond rhieni fydd yn deall anghenion eu plentyn yn llawn ac os yw'n briodol iddynt gael eu gadael adref ar eu pennau eu hunain i hunanynysu. Mae cyngor pellach ar gael.

Gall cyflogai ofyn am absenoldeb rhiant neu amser i ffwrdd i ofalu am ddibynyddion. Mater i'r cyflogwr ei esbonio yw telerau cais o’r fath a gwneud trefniadau rhesymol, a all gynnwys oriau neu leoliad hyblyg. O ystyried yr amgylchiadau eithriadol ac os bydd rhieni'n teimlo y byddai'n anniogel gadael plentyn ar ei ben ei hun, dylai'r rhieni siarad â'u cyflogwr i ofyn am amser i ffwrdd ar gyfer y sefyllfa frys hon.

Sut ddylai ysgolion neu leoliadau gofal plant ddelio â phlant sydd â symptomau posib o’r coronafeirws os bydd eu rhieni yn gwrthod mynd â nhw adref?

Os bydd plant, neu staff, yn mynychu er bod ganddynt symptomau ac yna’n gwrthod gadael, cysylltwch â’r swyddog iechyd yr amgylchedd lleol.

A fydd athrawon ac ymarferwyr y mae angen iddynt hunanynysu yn dal i gael eu talu a gallu gweithio gartref?

Os na fydd athrawon neu aelodau eraill o’r staff yn gallu mynd i’r gwaith am eu bod yn gorfod hunanynysu, dylent siarad â’u cyflogwr a chytuno ar drefniadau rhesymol ar gyfer gweithio gartref, os ydynt yn ddigon da i wneud hynny. Caiff athrawon na allant fynd i’r gwaith eu talu fel arfer.

Roeddwn yn disgwyl mynd ar brofiad gwaith cyn hir fel rhan o’m cwrs ysgol neu goleg, a fydd hynny’n gallu digwydd?  

O dan y cyfyngiadau COVID-19 presennol, ni fydd modd mynd ar brofiad gwaith gan fod angen i ni gyfyngu gymaint â phosib ar deithio a chysylltiadau ag eraill er mwyn helpu i reoli’r feirws. Efallai y bydd modd i chi aildrefnu eich profiad gwaith ar gyfer dyddiad arall yn nes ymlaen, ond ar hyn o bryd mae’n rhy gynnar i osod amserlen bendant ar gyfer hyn.

Mae pryderon y bydd rhai disgyblion o bosib wedi syrthio ar ei hôl hi gyda’u dysgu. Beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i roi sylw i hyn?

Yn ychwanegol at y £29 miliwn a ddarparwyd i ysgolion i hybu cefnogaeth i ddysgwyr o fis Medi 2020, mae £72 miliwn ychwanegol wedi’i wneud ar gael i gefnogi dysgwyr yn uniongyrchol fel rhan o'r ymateb tuag at adferiad a dilyniant (gan gynnwys parhad cefnogaeth Recriwtio, Adfer, a Chodi Safonau ar gyfer blynyddoedd cynnar, dysgwyr bregus, a blynyddoedd cymwysterau). Mae £15m hefyd ar gael i gefnogi dysgwyr a dysgwyr difreintiedig ag anghenion dysgu ychwanegol.

Yn nhymor yr haf, byddwn yn nodi cynllun i gefnogi ysgolion a lleoliadau i fynd i'r afael ag effeithiau aflonyddwch canolig a thymor hir. Byddwn yn gweithio'n agos gydag ymarferwyr a phartneriaid i ddatblygu hyn. Nôd y cynllun hwn fydd sicrhau bod gan bob dysgwr y seiliau tymor hir ar gyfer dysgu a'u bod yn cael eu galluogi i symud ymlaen, wedi'u hategu gan ddysgu ac addysgu o ansawdd uchel. Rydym yn cydnabod bod gan ymarferwyr lefel uchel o ofynion cystadleuol. Mae creu lle ar eu cyfer yn sylfaenol i'r dull hwn a bydd yn rhan allweddol o unrhyw gynllun.

A ddylai ysgolion a cholegau gynnal nosweithiau rhieni a nosweithiau agored yn ystod?

Oherwydd y mesurau ymbellhau cymdeithasol presennol, rydym yn argymell nad yw ysgolion yn cynnal y nosweithiau rhieni traddodiadol (sef pan fo rhieni’n mynd i’r ysgol i gyfarfod athrawon y plentyn a thrafod ei gynnydd, naill ai gyda’r plentyn yn bresennol neu hebddo) na nosweithiau agored wyneb i wyneb am y tro. Dylai ysgolion a cholegau barhau i sicrhau eu bod ar gael i drafod unrhyw bryderon sydd gan rieni, ac ymgysylltu â rhieni drwy ddulliau eraill, megis e-bost, dros y ffôn neu apiau ysgolion, lle bo’n briodol. Os nad yw hyn yn bosibl a’i bod yn angenrheidiol cael cyfarfod wyneb yn wyneb, yna dylid rhoi mesurau priodol yn eu lle, gan gynnwys cadw pellter cymdeithasol o 2m.

O ran nosweithiau agored dylai ysgolion a cholegau ystyried cynnal digwyddiadau o’r fath mewn modd rhithwir. 

Rwy’n diwtor preifat. Oes modd i mi gynnal gwersi wyneb yn wyneb yn fy nghartref i/yng nghartref y myfyriwr?

O dan y mesurau presennol, caniateir i diwtora wyneb yn wynebddigwydd yn eich cartref eich hun neu gartref rhywun arall, gyda mesurau lliniaru.

Byddem yn disgwyl y dylai asesiad risg a mesurau i'w diogelu fod ar waith megis gorchuddion wyneb, awyru a chadw pellter cymdeithasol.   

Rydym yn parhau i gynghori y gallai tiwtoriaid hefyd ystyried opsiynau dysgu o bell i fyfyrwyr.

A fydd ysgolion yn parhau i gynnal diwrnodau HMS?

Mae 6 diwrnod HMS ar gyfer blwyddyn academaidd 2020 i 2021, sef 5 diwrnod traddodiadol a 6ed diwrnod HMS Dysgu Proffesiynol Cenedlaethol y dylid ei gynnal yn ystod tymor yr haf 2021.

Beth yw eich disgwyliadau o rhan trefniadau arlwyo?

Disgwyliad Llywodraeth Cymru yw y bydd darpariaeth arlwyo ar gal i ddysgwyr, oni bai bod amgylchiadau a allai atal hyn. Mae yna nifer o resymau pam y gallai hyn fod, gan gynnwys iechyd a diogelwch disgyblion a staff. Pan fydd cyfleusterau arlwyo ar agor, dylai dysgwyr sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim, neu sy’n cael eu hamddiffyn wrth bontio, gael pryd o fwyd am ddim bob dydd y byddant yn bresennol. Bydd disgwyl i ddysgwyr eraill dalu am eu prydau o hyd. 

Beth yw’r trefniadau ar gyfer prydau ysgol am ddim?

Mae Llywodraeth Cymru wedi darparu cyllid i awdurdodau lleol er mwyn sicrhau bod modd parhau i ddarparu prydau ysgol am ddim i blant cymwys. Dylech gysylltu â’ch ysgol, eich coleg neu’ch awdurdod lleol i gael rhagor o wybodaeth.

Beth yw eich disgwyliadau o rhan clybiau brecwast?

Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl bod clybiau brecwast yn gweithredu fel arfer, oni bai y byddai'n afresymol iddynt wneud hynny.

Lle bu awdurdod lleol yn rhedeg cynllun brecwast ysgol am ddim cyn pandemig COVID-19, mae’r dyletswydd gyfreithiol i ddarparu brecwast ysgol am ddim ar ddechrau'r tymor ysgol newydd (adran 88 o Ddeddf Safonau a Threfniadaeth Ysgol (Cymru) 2013) yn parhau yn ddigyfnewid.

Nid yw'n bosibl dweud beth fydd neu na fydd yn afresymol mewn unrhyw sefyllfa benodol a bydd angen i chi ystyried ystod o ffactorau. Mae Llywodraeth Cymru wedi cynhyrchu canllawiau ar ddarparu brecwastau am ddim mewn ysgolion cynradd ac mae'r canllaw hwn yn rhestru rhai o'r ystyriaethau.

Darparu dŵr yfed mewn ysgolion

Mae Adran 5 Mesur Bwyta’n Iach mewn Ysgolion (Cymru) 2009, yn gosod dyletswydd ar bob awdurdod lleol i sicrhau bod dŵr yfed ar gael, yn rhad ac am ddim, ar fangre unrhyw ysgol a gynhelir. Mae'r ddyletswydd hon yn dal yn gymwys. Dylid annog disgyblion i ddod â'u poteli o ddŵr yfed, y gellir eu hail-lenwi, eu hunain gyda nhw ond, dylid parhau i ddarparu dŵr ar gyfer y rhai nad ydynt wedi gwneud hynny neu sydd angen eu hail-lenwi. Os na fydd cyfarpar oeri dŵr neu ffynhonnau yfed ar gael i’r disgyblion, gellir darparu jygiau o ddŵr, gydag aelod o staff a enwebwyd yn arllwys dŵr i ddisgyblion sydd ei angen.

Yn unol â'r ddyletswydd i ddarparu dŵr am ddim, mae angen i ysgolion ystyried y ffordd orau o ddarparu dŵr i ddisgyblion os ydynt yn anghofio dod â'u poteli eu hunain i mewn, neu os oes angen iddynt ail-lenwi eu poteli. Ni ddylai fod yn ofynnol i ddisgyblion brynu potel o ddŵr.

Pwy sy’n gyfrifol am benderfyniadau ynghylch gwisg ysgol?

Corff llywodraethu ysgol sy’n gyfrifol am benderfynu ynghylch gwisg ysgol; dylech gysylltu gyda’ch hysgol os oes gennych unrhyw bryderon. Fodd bynnag, byddem yn annog pob ysgol i ddychwelyd at eu polisïau arferol ar wisg ysgol. Gall gwisg ysgol chwarae rhan werthfawr wrth gyfrannu at ethos ysgol a gosod naws briodol.

Os bydd corff llywodraethu’n penderfynu llacio ei bolisi gwisg ysgol, dylid mabwysiadu agwedd sy’n ymwybodol o dlodi, gan gofio ei bod yn gallu bod yn anodd i rai teuluoedd brynu dillad penodol neu ychwanegol. Dylid hyrwyddo’r Grant Datblygu Disgyblion - Mynediad, ymysg teuluoedd cymwys. 

A oes help ar gael i gynorthwyo â chost gwisg ysgol?

Mae’r Grant Datblygu Disgyblion – Mynediad ar gael i blant sy’n derbyn gofal ac i ddysgwyr sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim er mwyn helpu â chost gwisg ysgol, dillad chwaraeon, cyfarpar ysgol a chyfarpar TGCh.

Cysylltwch â’ch awdurdod lleol i gael rhagor o wybodaeth.

A yw gweithgareddau wedi’u trefnu i blant yn cael eu caniatáu?

Ydyn. Caniateir gweithgareddau a gynhelir er mwyn helpu â datblygiad a llesiant plant a phobl ifanc, fel clybiau chwaraeon, dosbarthiadau drama, grwpiau rhieni a phlant bach, grwpiau ieuenctid a grwpiau crefyddol. Mae hyn yn berthnasol i bob person a oedd o dan 18 oed ar 31 Awst 2020.

Nid oes cyfyngiad ar nifer y plant a phobl ifanc a all gymryd rhan yn y gweithgareddau hyn, ond dylai’r trefnwyr ystyried faint o le sydd ar gael.

Mae gan drefnwyr y gweithgareddau hyn ddyletswydd i gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod y gweithgareddau hyn yn digwydd mewn ffordd sy'n lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Felly, dylent ystyried faint o le sydd ar gael i allu cadw pellter cymdeithasol gyda phlant pan fo’n bosibl, gan gyfyngu ar nifer y plant a all gymryd rhan i sicrhau hynny.

Oes modd cynnal diwyddiadau diwedd tymor fel mabolgampau a chyngherddau?

Yn unol â llacio cyfyngiadau eraill, megis ailddechrau gweithgareddau wedi'u trefnu dan do ac yn yr awyr agored, efallai y bydd ysgolion a lleoliadau am ystyried cynnal digwyddiadau ar safle yr ysgol neu leoliad.

Fodd bynnag, rydym yn disgwyl i ystyriaeth ofalus gael ei roi i’r risgiau ychwanegol sy’n deillio o gynnal digwyddiadau o’r math hwn ac os ydynt yn hanfodol i’r profiad dysgu.

Fel a nodir yn y canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau, rhaid dilyn prosesau asesu risg wrth gynllunio unrhyw ddigwyddiad ar dir yr ysgol neu leoliad a  rhaid cynllunio’r digwyddiad mewn dull sy’n helpu rheoli, lleihau ac osgoi unrhyw risgiau ychwanegol.

Os oes gennyf bryderon ynghylch fy mhlentyn yn dychwelyd i'r ysgol, a fyddaf yn cael hysbysiad cosb benodedig os nad oeddent yn bresennol?

Mae mynychu’r ysgol yn orfodol, ond rydym yn cydnabod y bydd rhai teuluoedd yn fwy pryderus am bresenoldeb eu plant yn yr ysgol tra bo COVID-19 yn peri risg. Byddwn yn disgwyl i rieni drafod unrhyw bryderon sydd ganddynt â’r ysgol er mwyn sicrhau bod pawb yn dychwelyd i’r ysgol ar y cyfle cyntaf. Bydd hyn yn helpu'r ysgolion, y lleoliadau a’r awdurdodau lleol i ddeall a chynllunio ar gyfer unrhyw rwystrau sy'n atal dysgwyr rhag dychwelyd i'r ysgol, a nodi unrhyw gymorth pellach sydd ei angen. Fodd bynnag, os nad yw eich plentyn wedi dychwelyd i'r ysgol, mae Llywodraeth Cymru o’r farn na fyddai'n briodol i awdurdod lleol/ysgol roi hysbysiad cosb benodedig o dan yr amgylchiadau. Bydd Llywodraeth Cymru'n monitro'r sefyllfa ac yn parhau i adolygu ei safbwynt.

Profi

Beth yw’r Strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu?

Fe gafodd y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu, a gyhoeddwyd ar 13 Mai, ei roi ar waith ledled Cymru o 1 Mehefin ymlaen, ac fe fydd yn elfen hanfodol ar gyfer ehangu gweithrediad ysgolion.

Mae’r strategaeth hon yn gosod y cam nesaf yn ein hymdrechion i fynd i’r afael â’r coronafeirws; profi pobl sydd â symptomau yn y gymuned, olrhain y rhai sydd wedi dod i gysylltiad agos gyda phobl sydd wedi cael prawf positif am y coronafeirws, ac amddiffyn teulu, ffrindiau a’n cymunedau drwy hunanynysu.

A fydd profion rheolaidd ar gael?

Bydd. Rydym wedi cyflwyno profion ddwywaith yr wythnos i holl aelodau staff yn ogystal âdysgwyr ym mlwyddyn 7 a hŷn a dysgwyr sydd ar raglenni prentisiaeth neu hyfforddeiaeth yn y gwaith.

Mae'n bwysig pwysleisio na ddylid edrych ar y polisi profi ar gyfer ysgolion yng Nghymru fel profion er mwyn medru dychwelyd i ddysgu wyneb yn wyneb h.y. nid yw'n amod ar gyfer dychwelyd i addysg nac yn ofynnol i unrhyw un sy'n dod i safle'r ysgol. Mae'r profion yn gwbl wirfoddol.

Ceir rhagor o wybodaeth am Profi, Olrhain, Diogelu yma.

Mae pecyn cymorth ac asedau i helpu cyflogwyr gweithwyr hanfodol i gyfathrebu am y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu ar gael yma.

Ydy holl ddysgwyr a staff yr ysgol yn cael cynnig profion rheolaidd?

Mae dyfeisiau llif unffordd nawr ar gael i bawb sy’n gweithio mewn ysgolion,colegau a lleoliadau gofal plant a dysgwyr yn ysgolion uwchradd a cholegau addysg bellach.

Bydd hyn yn eu galluogi i gynnal prawf ar gyfer y coronafeirws gartref ddwywaith yr wythnos. Mae'r dyfeisiau yn darparu canlyniad o fewn 30 munud ac nid oes angen prosesu mewn labordy. Mae mwy o wybodaeth am brofion arferol mewn ysgolion ar gael.

Mae'r prawf ar gyfer pobl heb symptomau’r coronafeirws. Os oes gan staff symptomau’r coronafeirws, dylent hunanynysu a threfnu i gael prawf PCR (gallwch archebu ar-lein neu drwy ffonio 119) a pheidio â defnyddio'r prawf llif unffordd.

Mae ysgolion a cholegau wedi bod yn fannau diogel drwy gydol y pandemig. Maent wedi gweithredu'r mesurau rheoli a amlinellir mewn canllawiau gweithredol i leihau'r risg o drosglwyddo. Bydd y profion yn galluogi lleoliadau i leihau'r risg hon ymhellach drwy atal pobl heb unrhyw symptomau rhag trosglwyddo’r coronafeirws.

Mae'n bwysig tynnu sylw na ddylid ystyried y polisi profi ar gyfer ysgolion yng Nghymru fel 'prawf i alluogi' neu 'brawf i ddychwelyd' i ddysgu wyneb yn wyneb, hynny yw nid yw'n amod dychwelyd i addysg neu yn ofyniad i unrhyw un sy'n dod i safle'r ysgol. Mae profion yn gwbl wirfoddol.

Os bydd staff ysgolion neu ddysgwyr yn teithio y tu allan i’r DU, a fydd rhaid iddynt dreulio cyfnod mewn cwarantin ar ôl dychwelyd?

Gan ddibynnu o ba wlad yr ydych yn teithio ohoni, mae’n bosibl y bydd gofyn i chi hunanynysu ar ôl i chi ddychwelyd i’r DU.

Gall y sefyllfa newid, ac rydym yn argymell y dylech fwrw golwg ar y canllawiau diweddaraf cyn trefnu unrhyw deithiau o fewn y DU a thu hwnt.

Oes modd i ysgolion/lleoliadau benderfynu ar ba ddiwrnodau y dylai staff ddefnyddio y Profion Llif Unffordd?

Rydym yn argymell bod y profion yn cael eu defnyddio dwywaith yr wythnos h.y. dau brawf 3 i 4 diwrnod ar wahân fesul wythnos. Argymhellir hefyd y dylid cynnal profion cyn i chi fynychu'r ysgol/lleoliad. Mater i'r unigolion a'r lleoliadau unigol yw gwneud trefniadau priodol ar gyfer y diwrnodau y cynhelir profion. Fodd bynnag, cynghorir y dylid cynnal profion ar amserlen sefydlog, er enghraifft yr un dyddiau ac amseroedd bob wythnos.

Pa mor ddibynadwy yw’r Profion Llif Unffordd?

Mae’r profion llif unffordd wedi eu defnyddio yn helaeth ac yn llwyddiannus i ganfod COVID-19 mewn unigolion asymptomatig. Mae cyflymder a hwylustod Profion Llif Unffordd yn cefnogi canfod y firws mewn unigolion asymptomatig na fyddent fel arall yn cael eu profi. Mae gwerthusiad clinigol helaeth wedi'i gynnal ar y profion llif ochrol. Mae gwerthusiadau gan Iechyd Cyhoeddus Lloegr a Phrifysgol Rhydychen yn dangos bod y profion hyn yn ddigon cywir a sensitif i'w defnyddio yn y gymuned at ddibenion sgrinio a gwyliadwriaeth.

A oes adnoddau wedi eu targedu at ddysgwyr ar gael sy’n yn egluro sut i ddefnyddio Profion Llif Unffordd?

Oes. Gellir cael gafael ar rhain drwy’r Banc Asedau y Cynnig Profion.

A oes rheidrwydd ar asiantaethau staff cyflenwi i ddarparu canlyniadau Profion Llif Unffordd eu staff?

Mae'n bwysig tynnu sylw na ddylid ystyried y polisi profi ar gyfer ysgolion yng Nghymru fel 'prawf i alluogi' neu 'prawf i ddychwelyd' i ddysgu wyneb yn wyneb. Nid yw'n amod dychwelyd i addysg na gofyniad i unrhyw un sy'n dod ymlaen i safle'r ysgol. Mae profion yn gwbl wirfoddol.

Brechu

Pam bod rhai sy'n gweithio mewn ysgolion arbenigol wedi cael cynnig eu dos cyntaf o'r brechlyn, tra nad yw rhai o'r rheini sy'n gweithio mewn unedau arbenigol sydd ynghlwm ag ysgolion prif ffrwd wedi cael cynnig brechlyn?

Mae staff ysgolion, sy'n gweithio mewn ysgolion arbennig neu ysgolion prif ffrwd, a'u rôl yw darparu gofal personol agos i rai o'n plant mwyaf agored i niwed ag anghenion meddygol cymhleth wedi'u cynnwys, fel rhan o'r rhestr flaenoriaeth ynghyd â gweithwyr gofal cymdeithasol wrth gyflwyno'r brechlyn. Os ydych chi'n darparu gofal personol agos i rai o'n dysgwyr mwyaf agored i niwed sydd ag anghenion meddygol cymhleth ond heb gael cynnig dos cyntaf o’r brechlyn, cysylltwch â'ch awdurdod lleol.

Os yw rhywun wedi derbyn dau ddos o'r brechiad, a oes angen iddynt hunan-ynysu o hyd os oes gan aelod o'u cartref symptomau?

Oes. Er bod y brechlyn yn darparu amddiffyniad ychwanegol, nid yw'n eich gwneud yn imiwn i gario'r firws ac yn ei dro yn ei ledaenu. Nid ydym yn gwybod digon eto a fydd yn eich atal rhag dal a throsglwyddo'r firws i eraill, felly byddai angen dilyn y canllawiau hunan-ynysu cyfredol yn y sefyllfa hon.

Dysgu ac addysgu

Pa gynlluniau sy'n cael eu hystyried i helpu dysgwyr i 'ddal i fyny'?

Rydym yn ystyried pa fesurau ychwanegol y gallwn eu cymryd i fynd i'r afael ag amser dysgu a gollwyd ac rydym yn gweithio'n agos gyda'n partneriaid addysg i ddatblygu'r mesurau hyn, a maes o law byddwn yn cyhoeddi Cynllun Adfer Dysgu i nodi'r rhain yn fanwl. Mae'r holl opsiynau'n cael eu hystyried ar hyn o bryd gan gynnwys dychweliad graddol, gweithredu rotas ac addasu dyddiadau tymor. Mae llawer o'r opsiynau sy'n cael eu hystyried i sicrhau bod ysgolion hefyd yn gallu cadw at weithrediadau ysgolion.

Ydy’r cyhoeddiad o arian ychwanegol ar 8 Mawrth yn ychwanegol i’r arian a gyhoeddwyd eisoes?

Ydy. Bydd y cyllid ychwanegol o £72m a gyhoeddwyd yn cynnwys parhad y Rhaglen Recriwtio, Adfer a Chodi Safonau i'r flwyddyn academaidd nesaf, adnoddau dysgu ychwanegol a chefnogaeth i ddysgwyr Cyfnod Sylfaen mewn ysgolion a lleoliadau gofal plant sy'n darparu addysg gynnar.

Oes modd cynnal gwersi ymarferol addysg gorfforol yn ystod y cyfnod hwn?

Oes - mae gan ysgolion yr hyblygrwydd i benderfynu sut y darperir addysg gorfforol, chwaraeon a gweithgaredd corfforol wrth ddilyn y mesurau yn eich system reoli. Dylid cadw disgyblion mewn grwpiau cyson, a dylid glanhau offer chwaraeon yn drylwyr rhwng pob defnydd gan wahanol grwpiau. Argymhellir gwersi awyr agored lle bo hynny'n bosibl.

Beth yw'r cynlluniau tymor hir i helpu i ddelio â'r bwlch cyrhaeddiad a dysgu oherwydd y pandemig?

Rydym yn archwilio pa fesurau ychwanegol y gallwn eu cymryd i fynd i'r afael ag amser dysgu a gollwyd ac rydym yn gweithio'n agos gyda'n partneriaid addysg i ddatblygu'r mesurau hyn. Byddwn maes o law yn cyhoeddi Cynllun Adfer Dysgu i nodi'r rhain yn fanwl. Bydd y Cynllun Adfer Dysgu yn nodi ein cynlluniau tymor hir i gynorthwyo pob dysgwr i adfer o'r pandemig, a bydd yn ystyried sut y gallwn gefnogi'r grwpiau penodol hynny, fel y rhai ym mlynyddoedd arholiadau, yr effeithiwyd arnynt fwyaf gan y cyfnod hwn. Fel rhan o'r cynllun hwn, byddwn yn ystyried gweithredoedd a chefnogaeth ar gyfer lles dysgwyr ac athrawon, gan ein bod yn cydnabod bod y rhain yn alluogwyr allweddol i ddysgu ac yn sylfaenol i adferiad.

Ymweliadau addysgol

A all teithiau diwrnod addysgol ddigwydd?

Efallai y bydd ysgolion a lleoliadau am ystyried cynnal ymweliadau dydd domestig lle mae ymweld â lleoliadau y tu allan i ystâd yr ysgol neu leoliad yn rhan annatod o'r profiad dysgu.

Fel y nodir yn y canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau, mae buddion corfforol, meddyliol ac addysg i sicrhau bod dysgwyr yn treulio cymaint o amser â phosibl yn yr awyr agored ac yn gyffredinol mae’r risg o drosglwyddo COVID-19 yn is yn yr awyr agored o’i gymharu â dan do. Fodd bynnag, mae dal angen dilyn mesurau lliniaru, er enghraifft cynnal pellter cymdeithasol neu defnyddio gorchuddion wyneb lle nad yw hynny’n bosib ac os yn berthnasol, a chynnal hylendid dwylo da, yn yr awyr agored.

Dylai ysgolion a lleoliadau sy'n dymuno cynnal ymweliadau addysgol dydd domestig barhau i ymgymryd â'r prosesau asesu risg arferol wrth gynllunio ymweliadau.

Dylai ysgolion a lleoliadau sy’n ystyried teithio o Gymru i ran arall o’r DU neu Ardal Deithio Gyffredin ehangach (Iwerddon, Ynys Manaw ac Ynysoedd y Sianel) er pwrpas ymweliad addysgol ystyried unrhyw gyfyngiadau mewn grym yng nghyrchfan eu hymweliad a dilyn unrhyw ganllawiau cysylltiedig yn ogystal â’r canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau.

A all ymweliadau addysgol dros nos ddigwydd?

Rydym yn parhau i gynghori yn erbyn ymweliadau addysgol preswyl domestig. Yr eithriad i hwn yw ymweliadau addysgol mewn grwpiau bach yn defnyddio llety sengl, er enghraifft teithiau Gwobr Dug Caeredin, sydd angen eu cynnal er mwyn ennill gwobr neu gymhwyster. Dylid dilyn y canllawiau perthnasol ar gyfer y wobr neu gymhwyster dan sylw.

Rydym hefyd yn parhau i gynghori yn erbyn ymweliadau addysgol preswyl rhyngwladol. Dim ond os oes gennych esgus rhesymol y gallwch deithio o Gymru i gyrchfan ryngwladol y tu allan i'r Ardal Deithio Gyffredin – nid yw ymweliadau addysg yn cael eu hystyried yn esgus rhesymol.

Byddwn yn parhau i adolygu ein cyngor.