Neidio i'r prif gynnwy

Newidiadau i ddysgu ac addysgu mewn ysgolion.

Cyhoeddwyd gyntaf:
14 Gorffennaf 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Trefniadau dychwelyd i'r ysgol a'r coleg

Beth yw'r sefyllfa ddiweddaraf o ran dysgwyr yn dychwelyd i'r ysgol yn ystod tymor y gwanwyn 2020 i 2021?

Cyhoeddodd y Gweinidog Addysg ar 5 Chwefror y byddai ysgolion yn dechrau gweld dysgwyr y cyfnod sylfaen yn dychwelyd fesul cam o 22 Chwefror ymlaen. Mae briff diweddaraf y Grŵp Cyngor Technegol yn dangos yn glir y sefyllfa o ran COVID-19 ar draws Cymru, a’r gostyngiad cyson bron ym mhob un o’r dangosyddion. Mae’r dystiolaeth hon yn awgrymu bod modd caniatáu i’n dysgwyr ieuengaf ddychwelyd i’r ysgol.

Bydd modd caniatáu i nifer fach o ddysgwyr galwedigaethol, gan gynnwys prentisiaid, hefyd ddychwelyd i golegau.

Bydd plant gweithwyr hanfodol a dysgwyr agored i niwed yn parhau i gael gwersi wyneb yn wyneb ar safle’r ysgol, ac fe fydd ysgolion arbennig ac Unedau Cyfeirio Disgyblion yn parhau i fod ar agor lle bynnag y bo hynny’n bosibl.

Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio gydag undebau llafur ac awdurdodau lleol cyn yr adolygiad 21 diwrnod nesaf ar 19 Chwefror i ystyried, ar sail y cyngor gwyddonol diweddaraf, a fydd yn bosibl symud ymlaen gyda grwpiau oedran eraill fesul cam.

A all plant gymysgu yn eu swigod ysgol y tu allan i'r ysgol?

Na, rhaid cadw’n gaeth at y cyfyngiadau y tu allan i'r ysgol, sef y gofynion 'aros gartref' a osodir ar y boblogaeth gyffredinol. Dim ond yn yr ysgol y mae grwpiau cyswllt ('swigod ysgol') yn berthnasol.

Pa fesurau sydd ar waith i sicrhau bod ysgolion yn ddiogel i'r dysgwyr a'r staff?

Yn dilyn trafodaethau gyda'n cydweithwyr yn yr undebau a phartneriaid mewn awdurdodau lleol ac addysg bellach, rydym yn cyflwyno nifer o fesurau ychwanegol i roi lefel arall o sicrwydd i staff ar gyfer dychwelyd yn ddiogel i addysgu wyneb yn wyneb.

Mae hyn yn cynnwys cyflwyno profion ddwywaith yr wythnos ar gyfer aelodau staff.

Yng ngoleuni briff diweddaraf y Grŵp Cyngor Technegol, byddwn yn cyflwyno mesur lliniaru ychwanegol a fydd yn argymell y dylai staff ysgolion cynradd ac uwchradd ddefnyddio gorchuddion wyneb yn unrhyw le ar safle'r ysgol, gan gynnwys yn yr ystafell ddosbarth lle na ellir cadw pellter cymdeithasol.

I gefnogi hyn, rydym yn darparu £5 miliwn yn ychwanegol i ysgolion, colegau ac awdurdodau lleol ar gyfer gorchuddion wyneb newydd ac i fuddsoddi ymhellach mewn eitemau sydd eu hangen arnynt i gadw eu safleoedd yn ddiogel.

Fel rhan o'r paratoadau ar gyfer gweld dysgwyr cyfnod sylfaen yn dychwelyd i safle'r ysgol o 22 Chwefror ymlaen, bydd angen i ysgolion adolygu eu hasesiadau risg er mwyn gwneud yn siŵr bod mesurau lliniaru priodol ar waith i sicrhau bod amgylchedd dysgu'r ysgol yn parhau mor ddiogel â phosibl rhag Covid ar gyfer y nifer cynyddol o ddysgwyr, yn unol â chanllawiau cyhoeddedig.

A fydd holl staff yr ysgol yn cael cynnig profion rheolaidd?

Bydd dyfeisiau llif unffordd ar gael i bawb sy’n gweithio mewn ysgolion a cholegau. Bydd hyn yn eu galluogi i gynnal prawf ar gyfer y Coronafeirws gartref ddwywaith yr wythnos. Mae'r dyfeisiau yn darparu canlyniad o fewn 30 munud ac nid oes angen prosesu mewn labordy. Ceir rhagor o wybodaeth am brofion rheolaidd mewn ysgolion.

Mae'r prawf ar gyfer pobl heb symptomau’r coronafeirws. Os oes gan staff symptomau’r coronafeirws, dylent hunanynysu a threfnu i gael prawf PCR (gallwch archebu ar-lein neu drwy ffonio 119) a pheidio â defnyddio'r prawf llif unffordd.

Mae ysgolion a cholegau wedi bod yn fannau diogel drwy gydol y pandemig. Maent wedi gweithredu'r mesurau rheoli a amlinellir mewn canllawiau gweithredol i leihau'r risg o drosglwyddo. Bydd y profion yn galluogi lleoliadau i leihau'r risg hon ymhellach drwy atal pobl heb unrhyw symptomau rhag trosglwyddo’r coronafeirws.

A fydd ysgolion yn parhau i fod ar agor i ddysgwyr agored i niwed?

Bydd ysgolion a cholegau yn parhau i fod ar agor i blant gweithwyr hanfodol a dysgwyr sy’n agored i niwed, yn ogystal â dysgwyr sydd angen cwblhau arholiadau neu asesiadau hanfodol. Gall plant gweithwyr hanfodol hefyd barhau i fynd i’r ysgol.

A fydd ysgolion arbennig ar agor?

Dylai ysgolion arbennig ac Unedau Cyfeirio Disgyblion barhau i fod ar agor os yw hynny’n bosibl er mwyn cefnogi dysgwyr sy’n agored i niwed.

Rwy’n fyfyriwr prifysgol, beth ddylwn ei wneud?

Mae prifysgolion yng Nghymru eisoes wedi cytuno ar ddechrau graddol i’r tymor. Ni ddylai myfyrwyr ddychwelyd i brifysgolion ar gyfer dysgu wyneb yn wyneb hyd nes y cânt eu hysbysu y dylent wneud hynny.

Beth yw’r trefniadau ar gyfer prydau ysgol am ddim?

Mae Llywodraeth Cymru wedi darparu cyllid i awdurdodau lleol er mwyn sicrhau bod modd parhau i ddarparu prydau ysgol am ddim i blant cymwys. Dylech gysylltu â’ch ysgol, eich coleg neu’ch awdurdod lleol i gael rhagor o wybodaeth.

A fydd meithrinfeydd a lleoliadau gofal plant yn parhau i fod ar agor?

Gall pob lleoliad gofal plant aros ar agor, ond dylent barhau i ystyried canllawiau Llywodraeth Cymru ar weithredu’n ddiogel.

Pa ysgolion fydd yn cynnig darpariaeth hwb ar gyfer dysgwyr sy’n agored i niwed a phlant gweithwyr hanfodol?

Disgwyliwn y bydd ysgolion unigol yn darparu addysg wyneb yn wyneb ar gyfer dysgwyr sy’n agored i niwed a phlant gweithwyr hanfodol.

Beth yw dysgu cyfunol?

Mae dysgu cyfunol yn cynnwys amrywiaeth o ddulliau y gellid eu categoreiddio’n fras fel hyn:

  • Amser wyneb yn wyneb gyda’r dysgwyr
  • Dysgu ar-lein, e.e. drwy HWB, gwersi wedi’u recordio, dysgu gwrthdro (disgyblion yn gweithio ar dasgau gartref cyn eu trafod yn y dosbarth); a ffrydio’n fyw
  • Defnyddio gwerslyfrau ac adnoddau ffisegol eraill i weithio gartref

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi nifer o ddogfennau a chanllawiau ar ddysgu mewn ysgolion a lleoliadau ac ar gefnogi dysgu o bell.

Pam ydych chi'n blaenoriaethu dysgwyr y cyfnod sylfaen i ddychwelyd i'r ysgol ar ôl hanner tymor mis Chwefror?

Rydym wedi rhoi blaenoriaeth i’n dysgwyr ieuengaf ar sail y dystiolaeth am drosglwyddo ymysg plant iau, a hefyd gan ein bod yn gwybod eu bod yn ei chael yn anodd dysgu o bell.

A oes gennych unrhyw gynlluniau i ystyried caniatáu i ddysgwyr hŷn ddychwelyd i'r ysgol a'r coleg?

Bydd nifer fach o ddysgwyr galwedigaethol, gan gynnwys prentisiaid, hefyd yn gallu dychwelyd i golegau o 22 Chwefror ymlaen. Unwaith eto, mae hyn oherwydd anawsterau gyda dysgu o bell, gan y bydd angen iddynt gael mynediad at hyfforddiant neu’r gweithle er mwyn ymgymryd â'u cymwysterau ymarferol.

Cyhoeddodd y Prif Weinidog ddydd Gwener 19 Chwefror mai’r bwriad, os byddwn yn parhau i weld gwelliannau, yw i weddill y dysgwyr cynradd, yn ogystal â dysgwyr Blynyddoedd 11 a 13 mewn ysgolion uwchradd a'r rhai sy'n sefyll cymwysterau cyfatebol mewn colegau, ddychwelyd o 15 Mawrth ymlaen mewn ffordd hyblyg. Y bwriad hefyd fydd galluogi hyblygrwydd o amgylch dysgwyr eraill fel Blwyddyn 12 a'r rhai ym Mlwyddyn 10 a allai hefyd fod wedi'u cofrestru ar gyfer cymwysterau yr haf hwn.

Byddwn hefyd yn parhau i baratoi ar gyfer caniatáu i ddisgyblion ysgol hŷn ddychwelyd dros gyfnod hirach, gan ddilyn y cyngor gwyddonol a meddygol diweddaraf a gan weithio gydag athrawon, awdurdodau lleol ac undebau. Byddwn hefyd yn sicrhau bod rhieni yn cael yr wybodaeth ddiweddaraf.

Rwy’n diwtor preifat, oes modd i mi gynnal gwersi wyneb yn wyneb yn fy nghartref/yng nghartrefi’r myfyrwyr?

Ni chaniateir sesiynau tiwtora wyneb yn wyneb mewn cartrefi dan y mesurau lefel rhybudd 4 sydd mewn grym ledled Cymru. Mae’r canllawiau yn cadarnhau na ddylai pobl fynd i gartrefi pobl eraill, na chyfarfod pobl nad ydynt yn byw gyda nhw. Dylai tiwtoriaid ystyried yr opsiynau dysgu o bell sydd ar gael i fyfyrwyr.

Gweithrediadau ysgol

Pan fydd ysgolion ar gau ar gyfer dysgu wyneb yn wyneb, pa blant a phobl ifanc fydd yn gallu mynychu ysgolion prif ffrwd oherwydd eu bod yn agored i niwed?

Rhaid i berchnogion ysgolion nodi’r plant a ddylai fynychu’r ysgol oherwydd eu bod yn agored i niwed. Rhaid i berchnogion ysgolion wneud trefniadau ar gyfer plant sydd wedi’u nodi fel rhai sy’n agored i niwed er mwyn iddynt allu mynychu’r ysgol at ddiben addysg, ar y trydydd diwrnod ysgol a phob diwrnod ysgol dilynol yn y cyfnod pan fydd yr ysgol ar gau. Wrth nodi’r plant, rhaid i berchnogion ysgolion ystyried yr egwyddorion a ganlyn:

  • rhaid i bob plentyn a pherson ifanc fod yn ddiogel a chael eu gweld, eu clywed, eu bwydo a chael cyfle i ddatblygu  
  • yn yr amgylchiadau hyn, dylai ysgolion weithio gyda’i gilydd i nodi’r dysgwyr agored i niwed a ddylai fynychu’r ysgol
  • dylai’r penderfyniad ystyried effaith unrhyw gyfyngiadau ar iechyd emosiynol, meddyliol a chorfforol y plentyn neu’r person ifanc, ac ar ei ddatblygiad addysgol 
  • dylai’r penderfyniad ystyried sut y gellid lliniaru’r risgiau sy’n gysylltiedig â pheidio â mynd i’r ysgol drwy gynnig y cymorth mwyaf priodol ar gyfer y plentyn neu’r person ifanc
  • dylai’r penderfyniad ystyried y rheini sy’n ei chael yn anodd ymgymryd ag addysg o bell gartref (er enghraifft oherwydd diffyg dyfeisiau neu fan tawel i astudio)
  • dylai’r penderfyniad ystyried safbwyntiau’r plentyn neu’r person ifanc a’u rhieni/gofalwyr, fel y gellir deall eu hanghenion a’u diwallu drwy gynnig y cymorth mwyaf priodol    
  • dylai plant a phobl ifanc gael eu blaenoriaethu i gael cymorth yn unol â phenderfyniadau ynghylch eu risgiau a’u manteision
  • dylai rhieni a gofalwyr gael eu hysbysu o’r penderfyniad
  • dylai’r risgiau i blant a phobl ifanc gael eu hadolygu’n rheolaidd a’u monitro gan sawl asiantaeth

Mae’n hanfodol bod yr ysgol yn parhau i ymgysylltu â’r dysgwyr o bell os nad ydynt yn mynychu’r ysgol ac mae canllawiau ar ddysgu ar gael i gefnogi ysgolion a lleoliadau i wneud hynny.

Mae canllawiau ar gyfer cefnogi dysgwyr sy’n agored i niwed a dan anfantais wedi eu cyhoeddi a gallent helpu i nodi a chefnogi dysgwyr a all elwa ar gymorth ychwanegol.  

Sut mae'r Awdurdod Lleol yn nodi pwy sy'n weithiwr hanfodol?

Rhaid i awdurdodau lleol ystyried y rhestr ganlynol wrth benderfynu pwy sy'n cyfrif fel gweithwyr hanfodol. Wrth benderfynu pwy sy'n weithwyr hanfodol, bydd awdurdodau lleol hefyd am ystyried y mathau o gyflogaeth a’r effeithiau cysylltiedig yn eu hardal.

Dim ond un rhiant sydd angen bod yn weithiwr hanfodol er mwyn i’r rhwymedigaeth i wneud trefniadau fod yn berthnasol yn ôl y gyfraith.

Nid yw cael eich cynnwys ar y rhestr uchod yn golygu y gall plant yr holl weithwyr yn y categorïau hyn barhau i anfon eu plant i'r ysgol. Efallai y bydd llawer o rieni sy'n gweithio yn y sectorau hyn yn gallu sicrhau bod eu plentyn yn cael ei gadw gartref. Dylai pob plentyn y gellir gofalu amdano'n ddiogel gartref aros gartref. Fodd bynnag, os yw gwaith rhiant / gofalwr yn hanfodol i’r ymateb i COVID-19 neu os yw mewn sector allweddol fel iechyd a gofal cymdeithasol ac na ellir cadw'r plentyn / plant yn ddiogel gartref, yna dylid rhoi blaenoriaeth iddynt ar gyfer darpariaeth addysg barhaus.

A oes rhaid i staff ysgolion fod yn gorfforol bresennol ar safle ysgol i ddarparu dysgu o bell?

Bydd gan ysgolion y rhyddid i benderfynu, gan sicrhau bod digon o staff yn yr ysgol i gefnogi’r dysgwyr sy'n mynychu. Fodd bynnag, wrth wneud trefniadau ar gyfer dysgu o bell bydd angen i ysgolion ystyried canllawiau Llywodraeth Cymru.

Beth yw'r trefniadau ar gyfer teithio i'r ysgol? 

Gweler ein Canllawiau Gweithredol a'n cwestiynau cyffredin penodol ar deithio i'r ysgol am y trefniadau.

Gwisg ysgol

Corff llywodraethu ysgol sy’n gyfrifol am benderfynu ynghylch gwisg ysgol a dylech gysylltu gyda’ch hysgol os oes gennych unrhyw bryderon. Fodd bynnag, byddem yn annog pob ysgol i ddychwelyd at eu polisïau arferol ar wisg ysgol. Gall gwisg ysgol chwarae rhan werthfawr wrth gyfrannu at ethos ysgol a gosod naws briodol.

Os bydd corff llywodraethu’n penderfynu llacio ei bolisi gwisg ysgol, dylid mabwysiadu agwedd sy’n ymwybodol o dlodi, gan gofio ei bod yn gallu bod yn anodd i rai teuluoedd brynu dillad penodol neu ychwanegol. Dylid hyrwyddo’r Grant Datblygu Disgyblion - Mynediad, ymysg teuluoedd cymwys. 

Yn ystod cyfnod o gyfyngiadau pan nad oes modd prynu nwyddau nad ydynt yn hanfodol, gellir prynu eitemau ar-lein neu gan fanwerthwyr lleol drwy glicio/ffonio a chasglu.

Fodd bynnag, gan fod cyfyngiadau lefel rhybudd 4 mewn grym ar hyn o bryd, gyda’r neges y dylai pobl aros gartref, gallai ysgolion ystyried bod yn fwy hyblyg nes bod manwerthwyr nwyddau nad ydynt yn hanfodol yn ailagor dan lefel rhybudd 3. 

A fydd ysgolion yn parhau i gynnal diwrnodau HMS?

Mae 6 diwrnod HMS ar gyfer blwyddyn academaidd 2020 i 2021, sef 5 diwrnod traddodiadol a 6ed diwrnod HMS Dysgu Proffesiynol Cenedlaethol y dylid ei gynnal yn ystod tymor yr haf 2021.

Mae cadw pellter cymdeithasol yn anodd iawn i blant iau, sut allwn ddisgwyl iddyn nhw beidio â chymysgu gyda'u cyfoedion a staff addysgu?

Mae angen i ni sicrhau cyn lleied o gyswllt â phosibl rhwng pob unigolyn lle bynnag y bo'n bosibl. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod y gall hyn fod yn anodd i ddysgwyr iau. Dyna pam y bydd pwyslais mewn ysgolion ar ffurfio grwpiau o ddysgwyr gan sicrhau nad yw’r grwpiau hynny yn cymysgu. Yn achos dysgwyr hŷn, bydd y pwyslais ar gadw pellter cymdeithasol/corfforol. Felly, dylai lleoliadau weithredu'r mesurau cadw pellter cymdeithasol a chymysgu mewn lleoliadau gofal plant a nodir yn y canllawiau diwygiedig Mesurau diogelu mewn lleoliadau gofal plant: cadw gofal plant yn ddiogel er mwyn cyfyngu ar nifer y cysylltiadau a gaiff plant ac oedolion pan fyddant y tu fewn, gan sicrhau bod plant yn cael eu cadw'n ddiogel ac yn cael gofal da.

Dylai staff sy'n gyfrifol am ddysgwyr iau aros gyda grwpiau cyswllt penodol. Dim ond o dan amgylchiadau eithriadol y dylai staff gyfnewid rhwng gwahanol grwpiau. Dylai'r holl staff lynu at y mesurau cadw pellter cymdeithasol/corfforol cyn belled ag y bo modd; fodd bynnag, rydym yn cydnabod, wrth weithio gyda dysgwyr iau, efallai na fydd hyn bob amser yn bosibl. O dan yr amgylchiadau hyn, gall aelodau staff wisgo gorchuddion wyneb 3 haen o ansawdd uchel, ond mae’n bwysig ystyried anghenion y dysgu ac efallai y bydd angen asesiad risg penodol.

Sut fyddwch chi’n sicrhau iechyd a diogelwch y staff sy’n gweithio mewn ysgolion?

Iechyd a lles ein dysgwyr a’n gweithlu addysg sydd flaenaf wrth baratoi i gynyddu gweithrediadau mewn ysgolion. At y diben hwn, gan weithio gyda CLlLC a’r Undebau sy’n cynrychioli staff cymorth ysgolion, rydym wedi rhoi rhagor o sicrwydd ynghylch asesiadau risg; y galw uwch am staff glanhau; profion gwrthgyrff a’r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu mewn datganiad ar y cyd.

A fydd cyfarpar diogelu personol ar gael i staff addysg?

Cadw pellter cymdeithasol, hylendid dwylo a hylendid anadlol (peswch neu disian mewn hances neu orchuddio’r ceg a’r trwyn gyda’r penelin neu lawes) yw’r ffyrdd gorau o hyd i atal y coronafeirws rhag lledaenu.

Felly nid oes angen defnyddio cyfarpar diogelu personol wrth gyflawni gweithgareddau cyffredinol yn yr ystafell ddosbarth neu’r ysgol.

Mae’r Canllawiau Gweithredol ar gyfer ysgolion a lleoliadau addysg yn rhoi rhagor o wybodaeth am ddefnyddio cyfarpar diogelu personol.

Beth ddylai penaethiaid ei wneud os ydynt yn pryderu am y cyflenwad o nwyddau hylendid yn eu hysgolion?

Rydym yn rhyddhau £30m i awdurdodau lleol er mwyn ysgwyddo’r pwysau sy’n codi yn sgil Covid-19; gellir defnyddio’r arian hwn i helpu i brynu nwyddau hylendid lle bo angen.

Rydym yn deall bod rhai awdurdodau lleol yn dal i gynnal gwasanaeth caffael, ac mae’n bosib bod rhaid i ysgolion ddefnyddio’r gwasanaeth hwnnw yn y lle cyntaf. Fodd bynnag, dylai penaethiaid fedru defnyddio cyflenwyr penodol mewn argyfwng lle bo angen.

Dylai penaethiaid drafod gyda’r swyddog yn yr awdurdod lleol sy’n gyfrifol am iechyd a diogelwch neu reoli haint mewn ysgolion os oes ganddynt unrhyw bryderon ynghylch y cyflenwad o nwyddau glanhau a diheintio.

Yn fwy cyffredinol, mae’n bwysig nodi’r cyngor iechyd cyhoeddus bod golchi dwylo yn drylwyr gyda dŵr a sebon yn fwy effeithiol na defnyddio hylif diheintio dwylo. Dylid defnyddio hylif diheintio dwylo yn ogystal â golchi dwylo, nid yn lle golchi dwylo.

A ddylai ysgolion a cholegau gynnal nosweithiau rhieni a nosweithiau agored yn ystod?

Oherwydd y mesurau ymbellhau cymdeithasol presennol, rydym yn argymell nad yw ysgolion yn cynnal y nosweithiau rhieni traddodiadol (sef pan fo rhieni’n mynd i’r ysgol i gyfarfod athrawon y plentyn a thrafod ei gynnydd, naill ai gyda’r plentyn yn bresennol neu hebddo) na nosweithiau agored wyneb i wyneb am y tro. Dylai ysgolion a cholegau barhau i sicrhau eu bod ar gael i drafod unrhyw bryderon sydd gan rieni, ac ymgysylltu â rhieni drwy ddulliau eraill, megis e-bost, dros y ffôn neu apiau ysgolion, lle bo’n briodol. Os nad yw hyn yn bosibl a’i bod yn angenrheidiol cael cyfarfod wyneb yn wyneb, yna dylid rhoi mesurau priodol yn eu lle, gan gynnwys cadw pellter cymdeithasol o 2m.

O ran nosweithiau agored dylai ysgolion a cholegau ystyried cynnal digwyddiadau o’r fath mewn modd rhithwir. 

A fydd ysgolion yn ailgychwyn eu trefniadau arlwyo?

Ni fydd modd i bob ysgol ailgychwyn eu trefniadau arlwyo ar ddechrau tymor yr hydref. Mae amrywiol resymau am hyn, gan gynnwys iechyd a diogelwch disgyblion a staff. Bydd rhai ysgolion yn medru cynnig bwydlen lawn gyda phrydau poeth o ddechrau’r tymor, ac eraill ond yn medru cynnig dewis cyfyngedig. Hyd yn oed os na fydd ysgol yn ailgychwyn ei threfniadau arlwyo o gwbl, bydd y ddyletswydd i ddarparu prydau ysgol am ddim i ddisgyblion cymwys (a’r rhai sy’n cael eu diogelu yn ystod y cyfnod pontio) yn parhau.

Bydd y mwyafrif llethol o ysgolion eisoes wedi ysgrifennu at y rhieni er mwyn eu hysbysu am y trefniadau arlwyo yn ystod y tymor newydd. Dylai rhieni neu warcheidwaid sydd heb gael clywed eto gysylltu â’r ysgol i holi pa ddarpariaeth sydd ar gael. Mae rhai ysgolion, lle nad yw’r cyfleusterau arlwyo yn ailgychwyn, yn gofyn i rieni ddarparu pecyn bwyd i’w plant.

A fydd dysgwyr sy’n arfer derbyn prydau ysgol am ddim yn parhau i’w derbyn pan fydd dysgwyr yn dychwelyd i’r ysgol yn nhymor yr hydref?

Bydd dyletswyddau cyfreithiol yn ymwneud â darparu prydau ysgol am ddim yn gymwys pan fydd ysgolion yn ailagor i bob dysgwr ym mis Medi. Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl i ysgolion barhau i ddarparu cinio i ddysgwyr sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim (gan gynnwys y rhai sy’n cael eu diogelu yn ystod y cyfnod pontio). Yn ystod pythefnos gyntaf tymor yr hydref, hyd yn oed os bydd ysgol yn penderfynu na fydd disgwyl i ddysgwr sy’n cael prydau ysgol am ddim fod yn bresennol ar ddiwrnod penodol gan fod dyddiadau cychwyn y tymor yn amrywio, neu os na fydd cyfleusterau arlwyo’r ysgol yn ailagor, rhaid cyflawni’r ddyletswydd i ddarparu prydau ysgol am ddim i’r dysgwr hwnnw.

A oes angen cadw pellter cymdeithasol yn yr ystafell ddosbarth?

Nid oes cyfyngiad wedi’i osod ar nifer y plant fesul ystafell ddosbarth.

Mae’r brif egwyddor yn ein canllawiau gweithredol yn dal i fod yn gymwys, sef gostwng nifer y cysylltiadau rhwng dysgwyr a staff a chadw pellter cymdeithasol cyn belled ag y bo hynny’n ymarferol.

Darparu dŵr yfed mewn ysgolion

Mae Adran 5 Mesur Bwyta’n Iach mewn Ysgolion (Cymru) 2009, yn gosod dyletswydd ar bob awdurdod lleol i sicrhau bod dŵr yfed ar gael, yn rhad ac am ddim, ar fangre unrhyw ysgol a gynhelir. Mae'r ddyletswydd hon yn dal yn gymwys. Dylid annog disgyblion i ddod â'u poteli o ddŵr yfed, y gellir eu hail-lenwi, eu hunain gyda nhw ond, dylid parhau i ddarparu dŵr ar gyfer y rhai nad ydynt wedi gwneud hynny neu sydd angen eu hail-lenwi. Os na fydd cyfarpar oeri dŵr neu ffynhonnau yfed ar gael i’r disgyblion, gellir darparu jygiau o ddŵr, gydag aelod o staff a enwebwyd yn arllwys dŵr i ddisgyblion sydd ei angen.

Yn unol â'r ddyletswydd i ddarparu dŵr am ddim, mae angen i ysgolion ystyried y ffordd orau o ddarparu dŵr i ddisgyblion os ydynt yn anghofio dod â'u poteli eu hunain i mewn, neu os oes angen iddynt ail-lenwi eu poteli. Ni ddylai fod yn ofynnol i ddisgyblion brynu potel o ddŵr.

Staff a dysgwyr a ddiffinnir fel rhai sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol – a elwid gynt yn 'gwarchod'

Rwy'n athro/athrawes neu'n aelod o staff sydd wedi bod yn gwarchod. Oes disgwyl i mi ddychwelyd i'r ysgol?

Mae'r cyngor i'r rhai sy'n Eithriadol o Agored i Niwed yn Glinidol wedi newid. Fe'ch cynghorir na ddylech bellach fynd i weithio y tu allan i'ch cartref. Mae’r term bod yn Eithriadol o Agored i Niwed yn golygu pobl yng Nghymru sydd ag un o’r cyflyrau sydd ar restr penodol iawn o gyflyrau iechyd difrifol sy’n bodoli eisoes ac yn hirdymor. Mae canllawiau newydd wedi cael eu datblygu ar ddiogelu pobl a ddiffinnir ar sail feddygol fel rhai sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol o ganlyniad i’r coronafeirws (COVID-19) – a elwid gynt yn 'gwarchod'. Mae hyn yn cynnwys canllawiau ar yr hyn a olygwn wrth Eithriadol o Agored i Niwed.

Dylai staff nad ydynt yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol, ond sy'n byw yn yr un cartref â rhywun sydd yn perthyn i’r categori hwnnw, barhau i fynd i’r gwaith, os nad oes modd iddyn nhw weithio gartref. Mae’r cyngor ar weithio gartref yr un mor berthnasol i bawb yn y DU, ac nid dim ond y rhai sy’n byw ar yr un aelwyd â pherson eithriadol o agored i niwed yn glinigol.

Rwy'n ddysgwr a oedd yn gwarchod. Oes disgwyl i mi ddychwelyd i'r ysgol?

Mae'r cyngor i'r rhai sy'n Eithriadol o Agored i Niwed yn Glinigol wedi newid. Fe'ch cynghorir na ddylech bellach fynychu'r ysgol y tu allan i'ch cartref. Mae’r term Eithriadol o Agored i Niwed yn golygu pobl yng Nghymru sydd ag un o’r cyflyrau sydd ar restr penodol iawn o gyflyrau iechyd difrifol sy’n bodoli eisoes ac yn hirdymor Mae canllawiau newydd wedi cael eu datblygu ar gyfer amddiffyn pobl a ddiffinnir ar sail feddygol fel rhai sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol o ganlyniad i’r coronafeirws (COVID-19) – a elwid gynt yn 'gwarchod'. Mae hyn yn cynnwys canllawiau ar yr hyn a olygwn wrth Eithriadol o Agored i Niwed.

Wrth i'n gwybodaeth am COVID-19 gynyddu, rydym bellach yn gwybod mai ychydig iawn o blant a phobl ifanc sy’n wynebu’r risg uchaf o salwch difrifol oherwydd y feirws. Felly mae meddygon wedi cynnal adolygiad o'r holl blant a phobl ifanc y nodwyd eu bod yn agored iawn i niwed yn glinigol yn y lle cyntaf i gadarnhau a ydynt yn dal i gael eu hystyried fel rhai sydd yn y categori risg uchaf. Gall plant nad ydynt ar y rhestr mwyach fynychu'r ysgol ac mae'r cyngor ar gyfer y grŵp hwn yr un fath ag ydyw i'r boblogaeth ehangach. Dylent barhau i ddilyn y canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol a hylendid dwylo ac anadlol. Bydd rhieni/gwarcheidwaid yn ymwybodol o sefyllfa'r plentyn ac yn gallu hysbysu'r ysgol. Nid oes angen cadarnhad gan feddyg. 

Dylai plant a phobl ifanc y mae eu rhieni, eu gofalwyr neu eu brodyr a'u chwiorydd yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol, barhau i fynd i'r ysgol.

Dwi’n aelod o staff sy'n cael fy ystyried fel rhywun sydd mewn ‘mwy o berygl' o ddal y feirws. Beth yw fy opsiynau o ran mynd i’r gwaith?

Yng nghyd-destun COVID-19 mae unigolion sydd mewn 'mwy o berygl' mewn mwy o berygl o gael salwch difrifol o ganlyniad i COVID-19. Mae'r categori hwn yn cynnwys pobl dros 70 oed, y rhai sy’n feichiog a phobl sydd ag ystod o gyflyrau iechyd cronig. Mae'r cyngor i staff yn y grŵp hwn yr un fath ag ydyw i'r boblogaeth ehangach. Dylai'r grŵp yma barhau i ddilyn y canllawiau ar ymbellhau cymdeithasol a hylendid dwylo ac anadlol yn ofalus.

Dylai oedolion yn y categori yma barhau i fynd i’r gwaith cyn belled â bod y gweithle’n ddiogel o ran COVID, ond dylent barhau i weithio gartref os gallant. Dylai staff wneud yn siŵr eu bod yn fodlon â’r mesurau diogelwch rhag COVID y mae eu cyflogwr wedi'u rhoi ar waith yn y gweithle a dylent ddilyn rheolau cadw pellter cymdeithasol a chorfforol yn ofalus. Gan weithio gyda'r awdurdod lleol dylai pob ysgol barhau i gynnal asesiadau risg, ac fe'u hanogir i ddefnyddio’r adnodd asesu risg COVID-19 Cymru gyfan ar gyfer y gweithle a rhoi rheolaethau ar waith i leihau'r risgiau hynny, megis yr angen am olchi dwylo'n aml ac yn drylwyr, hylendid a glanhau arwynebau a systemau unffordd a oedd wedi gweithio'n dda ar ddiwedd tymor yr haf. Os oes gan unrhyw un bryderon, dylent drafod y rhain gyda'u cyflogwr, eu swyddog iechyd galwedigaethol a'u meddyg teulu.

Mae astudiaethau o’r DU yn dangos nad yw menywod beichiog yn ddim mwy tebygol o fynd yn ddifrifol wael yn sgil y coronafeirws, ond maent wedi’u cynnwys ar y rhestr o bobl sydd mewn risg uwch er mwyn bod yn ofalus. Dylai menywod beichiog ddilyn canllawiau diweddaraf y llywodraeth ar gadw pellter cymdeithasol, gan osgoi unrhyw un sydd â symptomau tebyg i symptomau’r coronafeirws. Os ydych yn nhri mis olaf eich beichiogrwydd (yn feichiog ers dros 28 o wythnosau) dylech fod yn ofalus iawn o ran cadw pellter cymdeithasol. Mae’r canllawiau Coronavirus (COVID-19): advice for pregnant employees wedi’u cyhoeddi. Byddant yn eich helpu i drafod â’ch rheolwr llinell a’ch tîm iechyd galwedigaethol sut mae sicrhau iechyd a diogelwch yn y gweithle.

Delio â coronafeirws

Pwy ddylai ysgolion eu hysbysu os bydd dysgwr neu aelod o staff yn arddangos symptomau COVID-19? 

Dylai unrhyw un sy’n arddangos symptomau Covid-19 gael ei anfon adref, a’i gynghori i drefnu prawf a chadw at y canllawiau ar hunan-ynysu. Ar gyfer dysgwyr, dylai rhieni gael eu cynghori i drefnu prawf ar gyfer eu plentyn. Os bydd canlyniad y prawf yn bositif, bydd y system olrhain cysylltiadau yn cychwyn ar gyfer yr achos hwnnw.  Os bydd canlyniadau y prawf yn negyddol, ni fydd yn ofynnol i'r unigolyn sydd â symptomau i gwblhau'r cyfnod hunan-ynysu yn llawn, cyn belled â bod pawb arall sydd yn byw gyda nhw hefyd wedi cael prawf negyddol.

Nid yw'n ofynnol i unigolion i ddarparu tystiolaeth o unrhyw brawf negyddol wrth iddynt ddychwelyd i'r ysgol.

Mae’r broses olrhain cysylltiadau yn ddienw yn awtomatig. Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn cysylltu ag unrhyw un sydd wedi’i adnabod fel person ddaeth i gysylltiad ag achos positif, heb ddatgelu pwy yw’r person hwnnw heb ganiatâd. Os bydd swyddogion olrhain cysylltiadau o’r farn bod dysgwyr eraill neu aelodau o staff yn cyfrif fel cysylltiadau (gan ddefnyddio’r diffiniad o gysylltiadau), byddant yn gofyn am yr wybodaeth honno gan yr ysgol, a caiff cysylltiadau wybod eu bod yn gysylltiadau, a bydd yn ofynnol i bobl nad ydynt wedi bodloni'r diffiniad cyswllt i ddychwelyd i'r ysgol pan fydd y broses hon wedi dod i ben.

Nid yw’n briodol i ysgolion rannu gwybodaeth am achosion posibl o Covid-19 yn yr ysgol gyda’r staff, y disgyblion na’r rhieni. Dan y Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data (GDPR), dyma wybodaeth iechyd bersonol sy’n hynod o sensitif ac ni ddylid ei rhannu’n eang. O safbwynt olrhain cysylltiadau, daw gweithredoedd swyddog olrhain cysylltiadau dan erthygl iechyd penodol GDPR, a dyna pam mae modd iddynt ofyn am yr wybodaeth honno o ffynonellau fel ysgolion (a thrafod gwybodaeth o’r fath mewn ffordd briodol a sensitif mewn systemau penodol ar gyfer iechyd).

Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn cysylltu ag ysgol os bydd amheuaeth o glwstwr posibl o achosion, gan ofyn am wybodaeth gan yr ysgol ynghylch pwy oedd yn y dosbarth, os bydd angen.

Dylai disgyblion a staff ofyn am brawf ddim ond os ydynt yn arddangos symptomau, ac nid os ydynt yn amau iddynt ddod i gysylltiad ag achos positif posibl.

Pa fesurau y bydd ysgolion a lleoliadau'n eu cymryd i leihau trosglwyddiad y feirws?

Er nad yw'n bosibl sicrhau amgylchedd cwbl ddi-risg, mae canllawiau gweithredol Llywodraeth Cymru, sydd wedi'u diweddaru, yn cynnwys gwybodaeth gynhwysfawr am y mesurau diogelu y dylai ysgolion eu rhoi ar waith i leihau'r risg o drosglwyddo'r feirws.

A fydd yr holl staff a dysgwyr yn cael eu profi am COVID-19?

Cyhoeddwyd datganiad ar 29 Medi gan y Gweinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn nodi'r blaenoriaethu ar gyfer profi yng Nghymru sy'n adlewyrchu'r blaenoriaethau a nodir yn ein strategaeth brofi.  

Mae'n bwysig nodi mai dim ond staff ysgol sydd yn dangos symptomau o’r feirws sydd angen cymryd prawf. Rydym wedi darparu canllawiau profi ar gyfer lleoliadau addysg sy'n cynnwys y camau y mae angen iddynt eu cymryd os bydd aelod o staff neu ddisgybl yn dechrau arddangos symptomau.  Mae pob ysgol yng Nghymru wedi derbyn pecynnau profi. Hefyd o gymorth i ysgolion unigol lle bo’r angen fydd profi cyflym gan Wasanaeth Iechyd Cymru.

Mae pob aelod o'r cyhoedd sy’n arddangos symptomau, gan gynnwys gweithwyr allweddol a phlant, yn awr yn gallu archebu prawf ar gyfer y feirws.  Rydym wedi ehangu’r capasiti profi yn sylweddol ac yn darparu £32m i gynyddu'r capasiti hwnnw yng Nghymru, sy'n cynnwys ymestyn oriau gweithredu ein labordai rhanbarthol i 24 awr y dydd a chwe 'labordy poeth' newydd mewn ysbytai ledled Cymru.  Mae hyn yn yn ychwanegol at waith rhwydwaith Ehangach ‘Lighthouse Lab’ y DU sy'n ategu’r ddarpariaeth brofi ar gyfer y cyhoedd a gweithwyr allweddol.

Beth yw’r sefyllfa ddiweddaraf ar brofi cysylltiadau mewn ysgolion a cholegau yng Nghymru?

Rydyn ni wedi cael trafodaethau da gyda’r sector addysg ar brofion ar gyfer ysgolion a cholegau yng Nghymru, ac mae ysgolion a cholegau wedi dangos parodrwydd i gyflwyno profion cyn gynted a phosib. Rydym yn parhau i weithio gydag ysgolion i baratoi ar gyfer cyflwyno’r profion.

Gallai profi cysylltiadau yn ddyddiol fod yn gyfle i leihau effaith COVID-19 ar ddysgu mewn person, ond ni fydd hyn yn cael ei gyflwyno oni bai ei bod yn ddiogel gwneud hynny. Rydym yn cael ein harwain gan yr wybodaeth wyddonol ddiweddaraf, ac mae’n iawn i ni ystyried eto a yw’r amrywiolyn newydd yn effeithio ar y risgiau mewn perthynas â defnyddio profion dyddiol.

Byddwn yn parhau i weithio gydag Adran Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol Llywodraeth y DU, Public Health England, Iechyd Cyhoeddus Cymru a’n Grŵp Cynghori Technegol i ddeall yr hyn y mae’r data diweddaraf yn ei ddweud wrthym er mwyn i ni ystyried effaith hyn ar ein dull o gynnal profion yn ysgolion a cholegau Cymru.

Mae’n bwysig pwysleisio nad yw profion wrth eu hunain yn ateb yr holl heriau sy’n ymwneud â Covid. Rhaid parhau i ddefnyddio’r prif fesurau sydd eisoes yn eu lle fel cadw pellter cymdeithasol a hylendid dwylo, ynghyd ag unrhyw drefniadau profi.

Beth fydd yn digwydd os bydd achos o’r coronafeirws (COVID-19) yn cael ei gadarnhau yn ysgol neu leoliad fy mhlentyn?

Nid yw prawf cadarnhaol ar y safle yn golygu bod rhaid cau’r safle. Mae’r broses o brofi ac olrhain cysylltiadau yn rhan o’r ‘normal newydd’ ac os bydd ysgolion a lleoliadau yn dilyn y canllawiau hyn yn ofalus, ni fydd achos i boeni.

Os bydd sawl achos o COVID-19 mewn ysgol, bydd arbenigwyr o bob cwr o’r GIG a llywodraeth leol yn cydweithio i atal trosglwyddo achosion o fewn yr ysgol. Bydd hyn yn golygu adnabod unrhyw blentyn neu aelod staff risg uwch sydd wedi dod i gysylltiad â’r feirws, a darparu cyngor penodol ynghylch rheoli’r haint. Ar ôl asesu pob sefyllfa unigol, bydd cyngor yn cael ei ddarparu i helpu’r ysgol i atal y feirws rhag lledaenu ymhellach. Bydd y broses yn sensitif ac yn gyfrinachol. Ceir rhagor o wybodaeth a chwestiynau ac atebion am Profi, Olrhain, Diogelu ar wefan Llywodraeth Cymru.

Sut ddylai ysgolion neu leoliadau gofal plant ddelio â phlant sydd â symptomau posib o’r coronafeirws os bydd eu rhieni yn gwrthod mynd â nhw adref?

Os bydd plant, neu staff, yn mynychu er bod ganddynt symptomau ac yna’n gwrthod gadael, cysylltwch â’r swyddog iechyd yr amgylchedd lleol.

Gorchuddion wyneb

Beth yw’r polisi presennol ar orchuddion wyneb?

Os na ellir cadw pellter cymdeithasol yn ystod y cyfnod hwn o bresenoldeb cyfyngedig, yn enwedig gyda'r dysgwyr ieuengaf, dylai staff ysgolion cynradd ac uwchradd a dysgwyr ysgolion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb yn unrhyw le ar ystad yr ysgol, gan gynnwys yn yr ystafell ddosbarth.

Yr eithriad yw yn ystod amser bwyd a phan fyddant y tu allan, oni bai bod asesiad risg yr ysgol yn dangos bod angen mesurau ychwanegol, e.e. ar iard ysgol lle mae nifer fawr o ddysgwyr mewn lle cymharol fach heb fedru gwahanu grwpiau cyswllt (megis wrth aros i fynd i mewn i'r ysgol).

Dylai disgyblion blwyddyn 7 ac i fyny hefyd wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant penodedig i’r ysgol.

Dylai ymwelwyr â’r ysgol/lleoliad wisgo gorchudd wyneb hefyd, gan gynnwys rhieni sy’n gollwng neu’n casglu dysgwyr.

Pam newid y cyngor ar orchuddion wyneb pan fo ysgolion ar fin ailagor?

Rydym yn diweddaru ein canllawiau yn gyson wrth i ni ddysgu mwy am COVID-19. Cyhoeddwyd cyngor ychwanegol Sefydliad Iechyd y Byd ar orchuddion wyneb ar 21 Awst.

Mae Llywodraeth Cymru, ynghyd â gwledydd eraill y DU ac ar draws y byd, wedi bod yn ystyried y cyngor diwygiedig.

Cyhoeddodd Grŵp Cynghori Technegol Llywodraeth Cymru ar COVID-19 ‘Cyngor ar Orchuddion Wyneb ar gyfer Plant a Phobl Ifanc (o dan 18 oed) mewn lleoliadau Addysg’.

Dywedodd y Gell Cyngor Technegol “Ymddengys mai ychydig iawn o werth ychwanegol sydd i orchuddion wyneb ymysg plant o dan 11 oed, gan fod y dystiolaeth yn awgrymu cyfraddau isel o haint symptomatig a throsglwyddo yn y grŵp oedran hwn”.

Mae’n cynghori “y dylai pob lleoliad addysg uwchradd gynnal asesiad risg o ystâd yr ysgol, ac y dylai awdurdodau lleol weithio gydag ysgolion, lleoliadau a gweithredwyr trafnidiaeth fel y bo angen i gynnal asesiad risg ar gyfer cludiant ysgolion penodedig i nodi meysydd risg lle gallai fod angen ychwanegu gorchuddion wyneb at gynlluniau diogelwch Covid ysgolion".    

Pam nad yw gorchuddion wyneb yn cael eu gwneud yn orfodol mewn ysgolion?

Mae ysgolion a lleoliadau eisoes yn gosod nifer o fesurau effeithiol ar waith i leihau’r risg o drosglwyddo’r feirws a sicrhau amgylchedd diogel rhag covid i’w dysgwyr a’u staff.

Y mesurau rheoli pwysicaf o hyd yw hylendid dwylo a chadw pob arwynebedd yn lân, cadw carfanau o fyfyrwyr a staff ar wahân, osgoi sgyrsiau agos wyneb yn wyneb, cyfyngu ar unrhyw gysylltiadau a chadw pellter cymdeithasol gymaint â phosib. 

Mae modd i nifer o ysgolion a cholegau gadw pellter cymdeithasol a chadw ‘grwpiau cyswllt’ ar wahân mewn ardaloedd cyffredin. Fodd bynnag, lle nad yw hyn yn bosibl, rydym yn argymell y dylai ysgolion ystyried dechrau defnyddio gorchuddion wyneb yn yr ardaloedd hynny.

Bydd effaith gyfunol y dulliau rheoli a’r mesurau sydd yn eu lle yn cael eu hystyried wrth greu asesiad risg lleol o ran a oes angen mesurau ychwanegol, er enghraifft mewn ardaloedd cyffredin fel coridorau.

Beth os yw aelod o staff neu ddisgybl yn dymuno gwisgo gorchudd wyneb at ddibenion iechyd?

Os yw disgyblion neu staff yn dymuno gwisgo gorchudd am resymau personol yna dylid caniatáu iddynt wneud hynny. Gall hyn fod o fudd i rai unigolion o ran hwyluso lles ehangach, lleihau pryder a darparu tawelwch meddwl ychwanegol, ochr yn ochr â mesurau lliniarol eraill.

Mewn asesiadau risg lleol, rhaid rhoi blaenoriaeth i fuddiannau cyffredinol aelodau o staff a dysgwyr ac ni ddylai fod unrhyw risg iddynt gael eu gwahardd o gludiant i'r ysgol neu leoliad, nac o fynychu'r ysgol neu leoliad, os argymhellir i orchuddion wyneb gael eu defnyddio yn lleol.

Dylid trin, gwisgo a storio unrhyw orchudd wyneb mewn modd briodol.

Pa fath o orchuddion wyneb dylid eu defnyddio?

Dylai gorchuddion wyneb gynnwys tair haen, yn unol â chanllawiau Sefydliad Iechyd y Byd, ond nid oes angen iddynt fod yn fygydau wyneb meddygol.

Gorchuddion wyneb: cwestiynau cyffredin

A yw gorchuddion wyneb yn cael eu hargymell yn yr ystafell ddosbarth?

Lle mae grwpiau cyswllt a mesurau rheoli eraill yn eu lle, rhaid pwyso a mesur y manteision ymylol o ddefnyddio gorchuddion wyneb yn erbyn yr effaith negyddol debygol ar y profiad dysgu gan gynnwys clyw a chyfathrebu cymdeithasol. Fodd bynnag, os nad oes modd cadw pellter cymdeithasol ar hyn o bryd, dylai staff pob ysgol a dysgwyr ysgolion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb yn yr ystafell ddosbarth.

A yw'r newid i'r cyngor ar orchuddion wyneb yn gymwys i bob plentyn a pherson ifanc oedran ysgol?

Nac ydy. Cyhoeddodd Grŵp Cynghori Technegol Llywodraeth Cymru ar COVID-19 ddogfen 'Cyngor ar Orchuddion Wyneb i Blant a Phobl Ifanc (o dan 18) mewn Lleoliadau Addysg'. Mae'r cyngor yn wahanol i ddisgyblion cynradd a disgyblion uwchradd. Mae'r cyngor diwygiedig ond yn berthnasol i ysgolion uwchradd.

Mae’r Prif Swyddog Meddygol yn argymell y dylid defnyddio gorchuddion wyneb yn unol ag asesiadau risg mewn ysgolion uwchradd mewn amrywiol leoliadau lle na ellir defnyddio mesurau corfforol eraill neu lle nad yw’n debygol y byddant yn cael eu cynnal, ond nid yw’n gorfodi hynny. Er bod ystafelloedd dosbarth yn cael eu hystyried yn ddiogel rhag covid gyda'r rheolaethau a'r mesurau yn eu lle, yn unol â'r canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau, mae'n bosibl y byddai gorchuddion wyneb yn cael eu hargymell i ddisgyblion uwchradd mewn ardaloedd cymunedol eraill lle na ellir cynnal mesurau rheoli o'r fath i'r un graddau.

Pa mor effeithiol yw gorchuddion wyneb ar gyfer atal trosglwyddiad y feirws?

Mae gorchudd wyneb yn diogelu eraill drwy gyfyngu ar drosglwyddiad COVID-19 drwy'r awyr. Nid yw'n amddiffyn y sawl sy'n ei wisgo rhag cael ei heintio gan eraill.

Y cyngor o hyd yw mai'r ffyrdd gorau o reoli'r haint yw hylendid dwylo a chadw pob arwynebedd yn lân, cyfyngu ar unrhyw gysylltiadau a chadw pellter cymdeithasol. Nid yw gorchuddion wyneb yn medru cymryd lle'r mesurau hyn, ond gellid eu defnyddio fel mesur ychwanegol i ostwng y risg lle nad oes modd cadw at fesurau rheoli presennol neu lle nad yw hynny'n debygol.

Gan y bydd gofyn gwisgo gorchuddion wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus, a fydd yn orfodol gwisgo gorchudd wyneb ar gludiant o'r cartref i'r ysgol?

Dylai dysgwyr ysgolion uwchradd a cholegau wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant o’r cartref i’r ysgol.

Mae fy ysgol yn argymell y dylwn i wisgo gorchudd wyneb, ond dwi ddim am wneud am resymau personol. A fyddaf yn cael teithio ar gludiant i'r ysgol a mynychu'r ysgol?

Os bydd penderfyniad lleol i'w gwneud yn ofynnol i ddysgwyr wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant i'r ysgol ac yn yr ysgol, mae'n bwysig i ddisgyblion gydymffurfio â'r trefniant. Bydd ysgolion wedi cynnal asesiad risg cynhwysfawr i ddod i'r penderfyniad hwn. Os bydd gennych ragor o bryderon am wisgo gorchudd wyneb, trafodwch y mater gyda'ch ysgol neu leoliad.

Mae ystyriaethau eraill a all eithrio dysgwyr rhag gwisgo gorchudd wyneb. Mae lles y dysgwyr yn hanfodol wrth ystyried a ddylai staff neu ddysgwyr wisgo gorchuddion wyneb. Ni ddylai unrhyw un sy'n methu trin a thrafod gorchuddion wyneb yn unol â'r cyfarwyddyd eu gwisgo gan y gallai hynny gynyddu'r risg o drosglwyddo'r feirws yn anfwriadol. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn y canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau o dymor yr hydref.  

Sut alla i ddangos nad yw'n ofynnol i mi wisgo gorchudd wyneb?

Gall rhai amgylchiadau godi lle na fydd disgybl neu aelod o staff yn gallu gwisgo gorchudd wyneb. Nid yw bob amser yn amlwg a oes gan rywun esgus rhesymol dros beidio â gwisgo gorchudd wyneb. Bydd angen i ysgolion fod yn ystyriol a pharchu amgylchiadau o'r fath, gan nodi efallai nad oes modd i rai pobl wisgo gorchudd wyneb am resymau nad ydynt yn amlwg i eraill.

Ni ddylai'r rhai sydd â rheswm dros beidio â gwisgo gorchudd wyneb oherwydd oedran, iechyd neu anabledd orfod darparu tystiolaeth ysgrifenedig o hyn yn rheolaidd. Nid oes angen i ddisgyblion a staff ofyn am gyngor na gofyn am lythyr gan weithiwr meddygol proffesiynol am eu rheswm dros beidio â gwisgo gorchudd wyneb

Efallai y bydd rhai pobl yn teimlo'n fwy cyfforddus yn dangos rhywbeth sy'n dweud nad oes rhaid iddynt wisgo gorchudd wyneb. Gallai hyn fod ar ffurf cerdyn eithrio, bathodyn neu hyd yn oed arwydd a wnaed gartref. Mae nifer o sefydliadau wedi creu cardiau y gellir eu lawrlwytho o'u gwefannau a'u hargraffu, gan gynnwys Llywodraeth Cymru. Mae cario cerdyn eithrio yn ddewis personol ac nid yw’n orfodol yn ôl y gyfraith.

Oes rhaid gwisgo gorchuddion wyneb yn yr awyr agored ar iard yr ysgol?

Ddim mewn ysgolion cynradd nac ysgolion arbennig.

Ar gyfer disgyblion ysgol uwchradd, dylid gwisgo gorchuddion wyneb y tu allan i'r ystafell ddosbarth. Yr unig eithriad yw pan fyddant y tu allan, oni bai bod asesiad risg yr ysgol yn dangos bod angen mesurau ychwanegol, er enghraifft ar iard ysgol lle mae nifer fawr o ddisgyblion mewn lle cymharol fach heb fedru gwahanu grwpiau cyswllt (e.e. wrth aros i fynd i mewn i'r ysgol). Nid yw gwisgo a thynnu gorchuddion wyneb yn aml yn cael ei argymell, gan y gall hyn arwain at berygl o halogi dwylo ac wynebau. Os yw disgyblion y tu allan am gyfnod byr efallai y byddai'n haws parhau i wisgo gorchuddion wyneb. Ni ddylai dysgwyr wisgo gorchuddion wyneb wrth redeg o gwmpas, chwarae pêl-droed neu chwarae gemau corfforol eraill.

Oes rhaid gwisgo gorchuddion wyneb wrth wneud chwaraeon yn yr ysgol ac mewn gwersi addysg gorfforol yn yr awyr agored?

Ni ddylai dysgwyr wisgo gorchuddion wyneb wrth redeg o gwmpas, chwarae pêl droed neu wneud gemau egnïol eraill.   

Sut ddylwn i storio a gofalu am fy ngorchudd wyneb amldro?

Mae gwybodaeth ynghylch sut i storio a gofalu am eich gorchudd wyneb amldro ar gael.

Wrth gynnal asesiadau risg lleol, dylai ysgolion a lleoliadau ystyried defnydd diogel a threfniadau storio gorchuddion wyneb.

Os nad oes modd cadw pellter cymdeithasol llym yn yr ystafell ddosbarth, a ddylid defnyddio gorchuddion wyneb yn gyffredinol?

Mae'n canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau yn amlinellu sut y gellir cynllunio ystafelloedd dosbarth i fod yn ddiogel rhag covid, gyda llai o gysylltiad, newidiadau i gynllun y dosbarth a chadw pellter cymdeithasol digonol gymaint â phosib.

Fodd bynnag, os nad oes modd cadw pellter cymdeithasol ar hyn o bryd, dylai staff pob ysgol a dysgwyr ysgolion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb yn yr ystafell ddosbarth.

Mae'n bwysig cofio y bydd angen i unrhyw fesurau rheoli bwyso a mesur amrywiol beryglon. Mewn ystafelloedd dosbarth lle mae grwpiau cyswllt yn bodoli a mesurau rheoli eraill ar waith, mae'n rhaid cydbwyso'r budd ymylol a geir o ddefnyddio gorchuddion wyneb â'r effaith negyddol debygol ar y profiad dysgu, gan gynnwys clyw a chyfathrebu cymdeithasol.

A ddylai fod yn ofynnol i rieni ac ymwelwyr â'r ysgol neu leoliad wisgo gorchudd wyneb ar eiddo'r ysgol?

Dylai ymwelwyr â’r ysgol wisgo gorchudd wyneb, gan gynnwys rheini sy’n gollwng neu’n casglu dysgwyr.

Cwestiynau eraill

Mae pryderon y bydd rhai disgyblion o bosib wedi syrthio ar ei hôl hi gyda’u dysgu. Beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i roi sylw i hyn?

Rydym yn deall y bydd dychwelyd i drefn yn parhau i fod yn heriol i rai dysgwyr, ac mae’n bosibl y bydd y cyfnod clo wedi cael effaith sylweddol ar eu dysgu a’u cysylltiad ag addysg yn yr ysgol. Mae’r amser y bydd dysgwyr yn ei dreulio yn yr ysgol yn ystod mis Mehefin/Gorffennaf 2020 yn canolbwyntio’n benodol ar les a pharatoi i ddychwelyd i ddysgu yn hydref 2020. Bydd Llywodraeth Cymru yn darparu £29 miliwn i ysgolion i hybu’r cymorth i ddysgwyr ar adegau hanfodol bwysig yn eu haddysg o fis Medi ymlaen.

Bydd yr hyn sy’n cyfateb i 600 o athrawon ychwanegol a 300 o gynorthwywyr dysgu yn cael eu recriwtio drwy gydol y flwyddyn ysgol nesaf, gan dargedu cymorth ychwanegol at Flynyddoedd 11, 12 ac 13, yn ogystal â dysgwyr difreintiedig ac agored i niwed o bob oed. Bydd hyn yn helpu dysgwyr sy’n sefyll arholiadau Safon Uwch a TGAU yn 2021 a’r rhai sydd wedi’u heffeithio fwyaf. Bydd y camau gweithredu hyn yn bwysig tu hwnt i ddyfodol y bobl ifanc yma.

Bydd adnoddau dysgu proffesiynol yn cael eu darparu i gefnogi’r athrawon newydd a’r rhai sydd eisoes yn eu swyddi, wrth baratoi ar gyfer mis Medi. Bydd staff yn cael eu recriwtio ar gontract blwyddyn o dymor penodol a disgwylir iddynt symud i swyddogaethau addysgol yn y flwyddyn academaidd nesaf. Gallai’r pecyn cymorth, sy’n cael ei ddarparu ar lefel yr ysgol, gynnwys cymorth hyfforddi ychwanegol, rhaglenni dysgu personol ac amser ac adnoddau ychwanegol ar gyfer disgyblion mewn blynyddoedd sy’n sefyll arholiadau. Bydd amrywiol ddulliau dysgu yn berthnasol, gan gynnwys dysgu cyfunol.

Profi, Olrhain, Diogelu

Fe gafodd y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu, a gyhoeddwyd ar 13 Mai, ei roi ar waith ledled Cymru o 1 Mehefin ymlaen, ac fe fydd yn elfen hanfodol ar gyfer ehangu gweithrediad ysgolion.

Mae’r strategaeth hon yn gosod y cam nesaf yn ein hymdrechion i fynd i’r afael â’r coronafeirws; profi pobl sydd â symptomau yn y gymuned, olrhain y rhai sydd wedi dod i gysylltiad agos gyda phobl sydd wedi cael prawf positif am y coronafeirws, ac amddiffyn teulu, ffrindiau a’n cymunedau drwy hunanynysu.

Ceir rhagor o wybodaeth yn ein canllawiau ar brofion mewn lleoliadau addysg

Ceir rhagor o wybodaeth am Profi, Olrhain, Diogelu yma.

Mae pecyn cymorth ac asedau i helpu cyflogwyr gweithwyr hanfodol i gyfathrebu am y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu ar gael yma.

Os bydd staff ysgolion neu ddysgwyr yn teithio y tu allan i’r DU, a fydd rhaid iddynt dreulio cyfnod mewn cwarantin ar ôl dychwelyd?

Gan ddibynnu o ba wlad yr ydych yn teithio ohoni, mae’n bosibl y bydd gofyn i chi hunanynysu ar ôl i chi ddychwelyd i’r DU.

Gall y sefyllfa newid, ac rydym yn argymell y dylech fwrw golwg ar y canllawiau diweddaraf cyn trefnu unrhyw deithiau o fewn y DU a thu hwnt.

A oes unrhyw gymorth ar gael i’r gweithlu addysg?

Mae cymorth ar gael i’r gweithlu addysg drwy’r Bartneriaeth Cymorth Addysg, elusen sy’n cefnogi iechyd a lles staff addysg. 

Mae’r Bartneriaeth Cymorth Addysg wedi bod yn datblygu adnoddau digidol i roi cymorth pellach i staff addysg yn ystod y cyfnod heriol iawn sydd ohoni. Maent yn seiliedig ar themâu allweddol sef pryder, galar ac ynysigrwydd.

Mae’r Bartneriaeth hefyd yn cynnig cymorth emosiynol cwbl gyfrinachol i staff 24/7. Ffoniwch eu llinell gymorth ar 08000 562561 neu ewch i educationsupport.org.uk/helpline

Gall y bartneriaeth hefyd ddarparu cymorth ariannol drwy wasanaeth grantiau. Ceir rhagor o wybodaeth yma.

A fydd athrawon ac ymarferwyr y mae angen iddynt hunanynysu yn dal i gael eu talu a gallu gweithio gartref?

Os na fydd athrawon neu aelodau eraill o’r staff yn gallu mynd i’r gwaith am eu bod yn gorfod hunanynysu, dylent siarad â’u cyflogwr a chytuno ar drefniadau rhesymol ar gyfer gweithio gartref, os ydynt yn ddigon da i wneud hynny. Caiff athrawon na allant fynd i’r gwaith eu talu fel arfer.

Lle mae staff yn darparu cymorth unigol neu grŵp i ddisgyblion ag anghenion addysgol arbennig (AAA), a all ysgolion ad-drefnu'r trefniadau cymorth er mwyn lleihau'r cyswllt rhwng grwpiau?

Nid yw dyletswyddau a rhwymedigaethau statudol awdurdodau lleol ac ysgolion sy'n ymwneud ag AAA wedi newid, ac mae’r rhain yn dal mewn grym, gan gynnwys y ddyletswydd i drefnu darpariaeth fel y nodir mewn datganiad.

Yn unol â’r canllawiau blaenorol, byddem yn annog dull ymarferol a hyblyg o sicrhau bod anghenion unigol yn cael eu diwallu tra'n lleihau'r cyswllt rhwng grwpiau, a dylid ystyried hyn fel rhan o unrhyw asesiad risg.  Er enghraifft, gall creu amserlen a threfnu darpariaeth gymorth 1:1 dros gylch hirach, er mwyn cynnal lefelau cyffredinol o gymorth tra'n lleihau cysylltiad staff a dysgwyr â gwahanol grwpiau neu unigolion fod yn briodol.

Dylai ysgolion barhau i ymgynghori â rhieni a gofalwyr ynghylch anghenion cymorth penodol, a defnyddio eu disgresiwn yn hyblyg wrth gytuno ar y ffordd ymlaen i ddysgwyr penodol.

Argyfyngau meddygol yn yr ysgol

Mewn argyfwng meddygol, dylai plant a phobl ifanc gael triniaeth brydlon a phriodol bob amser. Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau Cefnogi dysgwyr ag anghenion gofal iechyd a Defnyddio chwistrellwyr adrenalin awtomatig brys mewn ysgolion. Mae’r canllawiau hyn yn rhoi gwybodaeth ynghylch sut y dylai ysgolion ymateb i ddisgyblion sydd mewn perygl o ddioddef anaffylacsis a thriniaethau brys. Dylai’r canllawiau barhau i arwain ysgolion ar sut i ymateb mewn sefyllfaoedd brys drwy gydol y pandemig. 

Mewn argyfwng meddygol, disgwylir y bydd angen i bobl fod llai na dwy fetr oddi wrth ei gilydd, ac efallai y bydd rhywun yn darparu gofal meddygol brys heb gyfarpar diogelu personol. Ni ddylai fod unrhyw oedi yn yr ymateb i argyfwng meddygol er mwyn gwisgo cyfarpar diogelu personol. Mae fersiwn ddiweddaraf y Canllawiau gweithredol ar gyfer ysgolion a lleoliadau o dymor yr hydref yn dweud yn glir nad yw bob amser yn bosibl glynu at reoliadau cadw pellter cymdeithasol yn yr ysgol, yn arbennig wrth weithio gyda dysgwyr sydd angen gofal drwy gysylltiad agos. 

Dylai’r defnydd o gyfarpar diogelu personol gan staff o fewn lleoliadau addysg fod yn seiliedig ar asesiad clir o’r risg, gan ystyried pob lleoliad unigol ac anghenion dysgwyr unigol. Mae gan ysgolion, lleoliadau ac awdurdodau lleol weithdrefnau asesu risg yn eu lle eisoes, y dylid eu defnyddio i bennu’r angen i ddefnyddio cyfarpar diogelu personol.

A fydd dysgwyr sy'n cael eu haddysgu heblaw yn yr ysgol (EOTAS) yn parhau i dderbyn darpariaeth

Disgwyliwn i ysgolion unigol barhau i ddarparu dysgu wyneb yn wyneb i ddysgwyr sy'n agored i niwed a phlant gweithwyr hanfodol.

Gall Ysgolion Arbennig ac Unedau Cyfeirio Disgyblion barhau i fod ar agor i gefnogi dysgwyr sy'n agored i niwed os oes modd.

Os oes gennyf bryderon ynghylch fy mhlentyn yn dychwelyd i'r ysgol, a fyddaf yn cael hysbysiad cosb benodedig os nad oeddent yn bresennol?

Mae mynychu’r ysgol yn orfodol, ond rydym yn cydnabod y bydd rhai teuluoedd yn fwy pryderus am bresenoldeb eu plant yn yr ysgol tra bo COVID-19 yn peri risg. Byddwn yn disgwyl i rieni drafod unrhyw bryderon sydd ganddynt â’r ysgol er mwyn sicrhau bod pawb yn dychwelyd i’r ysgol ar y cyfle cyntaf. Bydd hyn yn helpu'r ysgolion, y lleoliadau a’r awdurdodau lleol i ddeall a chynllunio ar gyfer unrhyw rwystrau sy'n atal dysgwyr rhag dychwelyd i'r ysgol, a nodi unrhyw gymorth pellach sydd ei angen. Fodd bynnag, os nad yw eich plentyn wedi dychwelyd i'r ysgol, mae Llywodraeth Cymru o’r farn na fyddai'n briodol i awdurdod lleol/ysgol roi hysbysiad cosb benodedig o dan yr amgylchiadau. Bydd Llywodraeth Cymru'n monitro'r sefyllfa ac yn parhau i adolygu ei safbwynt.

A fydd darpariaeth frecwast a darpariaeth ar ôl ysgol ar gael pan fydd yr ysgolion yn dychwelyd?

Rhaid i awdurdodau lleol, gan weithio gyda'u hysgolion, ystyried ailddechrau cynlluniau brecwast am ddim mewn ysgolion cynradd, a dylent hefyd ystyried ailddechrau unrhyw ddarpariaeth frecwast arall a darpariaeth ar ôl ysgol p'un a yw'n cael ei chynnig gan yr ysgol neu gan ddarparwr preifat. Os yw dysgwr yn mynychu mwy nag un lleoliad, megis ysgol a darpariaeth gofleidiol neu ar ôl ysgol, dylai'r dysgwr aros yn yr un grŵp bach yn y ddau leoliad lle bynnag y bo'n bosibl.

Os nad yw hyn yn bosibl, dylent aros mewn grwpiau bach cyson yn y ddau leoliad. Os oes angen i ddysgwyr fynychu mwy nag un lleoliad, bydd angen i rieni, ysgolion a lleoliadau drafod y risgiau hynny ac ystyried sut i'w rheoli. 

Dylai awdurdodau lleol gefnogi ysgolion a bydd angen i ddarparwyr weithio mewn partneriaeth agos i ystyried sut y gallant gynnig darpariaeth cyn ac ar ôl ysgol ochr yn ochr â'u mesurau diogelu ehangach.

Beth os nad oes gan plant a phobl ifanc fynediad at liniadur neu lechen yn eu cartref?

Mae platfform dysgu digidol Hwb yn darparu mynediad at amrywiaeth eang o adnoddau a chynnwys digidol y gellir eu defnyddio i gynorthwyo gyda dysgu o bell. Mae modd cyrraedd at Hwb o amrywiol ddyfeisiau sy’n gysylltiedig â’r we, gan gynnwys ffonau clyfar.

Rydym wedi sicrhau bod £3 miliwn ychwanegol ar gael i helpu dysgwyr sydd wedi eu ‘hallgau yn ddigidol’ yn ystod y pandemig coronafeirws. Fel rhan o raglen ‘Cadw’n Ddiogel, Dal Ati i Ddysgu’, mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gydag awdurdodau lleol i helpu dysgwyr sydd wedi’u hallgau yn ddigidol yn ystod y pandemig presennol.

Dysgwr sydd wedi’i ‘allgau yn ddigidol’ yw myfyriwr heb fynediad at ddyfais priodol cysylltiedig â’r we er mwyn cymryd rhan mewn gweithgareddau dysgu ar-lein o’r cartref.

Mae awdurdodau lleol, gan weithio’n agos gyda’u hysgolion, wedi defnyddio’r cyllid i addasu dyfeisiau ysgol at ddibenion gwahanol a darparu’r dyfeisiau hynny a chysylltiad 4G MiFi i ddysgwyr sydd wedi’u hallgau yn ddigidol lle bo angen. Yna bydd rhaglen seilwaith ehangach Hwb yn ariannu dyfeisiau eraill yn eu lle i’r ysgolion.

Mae ysgolion yn adnabod dysgwyr sydd wedi’u hallgau’n ddigidol drwy gysylltu â rhieni a gwarcheidwaid. Yn y cyfamser, mae awdurdodau lleol wedi gweld pa ddyfeisiau y gellid eu haddasu gyda’r meddalwedd diweddaraf. Ceir rhagor o wybodaeth yma.

Er mwyn cynyddu capasiti i alluogi dysgwyr i gadw pellter cymdeithasol yn effeithiol, oes modd i ni ddefnyddio adeiladau dros dro?

Nid ydym yn credu bod angen i ysgolion a lleoliadau wneud addasiadau mawr i’w safle er mwyn iddynt allu croesawu’r holl ddysgwyr yn ôl. Fodd bynnag, cydnabyddir efallai y bydd angen ymestyn amserau cinio i sicrhau bod disgyblion yn cael amser i fwyta. 

Mae hi’n annhebygol iawn y bydd angen i ysgolion ddarparu unrhyw ran o’u haddysg mewn safleoedd eraill (megis canolfannau cymunedol/neuaddau pentref) oherwydd bydd modd glanhau’r ardaloedd a fydd yn cael eu defnyddio gan fwy nag un dosbarth neu grŵp rhwng pob dosbarth neu grŵp. 

Dylid paratoi pob asesiad risg sy’n ymwneud ag adeiladau drwy ymgynghori â’r undebau llafur lleol. Ar ôl gwneud asesiad risg, efallai y bydd rhai ysgolion yn penderfynu bod angen gwneud mân addasiadau i’w safle, fel gosod basnau ychwanegol i olchi dwylo. Bydd hyn yn cael ei wneud yn ôl disgresiwn yr ysgol/lleoliad unigol, ar sail yr amgylchiadau penodol.

A all plant fynd i’r ysgol os oes annwyd arnyn nhw?

Os oes gan blant symptomau tebyg i annwyd sydd ar ffurf ysgafn, dylen nhw fynd i’r ysgol, os ydyn nhw’n teimlo’n ddigon iach i wneud hynny. Prif symptomau COVID-19 y mae angen ichi fod yn ymwybodol ohonyn nhw yw:

  • peswch cyson newydd
  • gwres/tymheredd uchel
  • colli synnwyr arogli neu flasu, neu unrhyw newid i’r synhwyrau hynny

Ond, os nad oes gan blant symptomau COVID-19, ac mae ganddyn nhw symptomau eraill tebyg i annwyd, fel trwyn sy’n rhedeg, nid oes angen iddyn nhw gael eu profi ac nid oes angen iddyn nhw na chi hunanynysu. Gall eich plentyn fynd i’r ysgol os yw’n ddigon iach i wneud hynny.

Beth yw barn Llywodraeth Cymru am oedran priodol i blant gael eu gadael gartref ar eu pennau eu hunain i hunanynysu? Os nad yw'n briodol, beth all rhieni ei wneud os ydynt yn gweithio?

Mae lles pob plentyn o'r pwys mwyaf. Er nad oes unrhyw oedran penodol yn cael ei bennu y gyfraith, nid yw'r Gymdeithas Genedlaethol er Atal Creulondeb i Blant (NSPCC) yn argymell bod plant 12 oed ac iau yn cael eu gadael adref ar eu pennau eu hunain. Fodd bynnag, mae gan bob plentyn anghenion gwahanol ac mae'n drosedd gadael plant o unrhyw oedran ar eu pennau eu hunain os yw'n eu rhoi mewn perygl. Dim ond rhieni fydd yn deall anghenion eu plentyn yn llawn ac os yw'n briodol iddynt gael eu gadael adref ar eu pennau eu hunain i hunanynysu. Mae cyngor pellach ar gael.

Gall cyflogai ofyn am absenoldeb rhiant neu amser i ffwrdd i ofalu am ddibynyddion. Mater i'r cyflogwr ei esbonio yw telerau cais o’r fath a gwneud trefniadau rhesymol, a all gynnwys oriau neu leoliad hyblyg. O ystyried yr amgylchiadau eithriadol ac os bydd rhieni'n teimlo y byddai'n anniogel gadael plentyn ar ei ben ei hun, dylai'r rhieni siarad â'u cyflogwr i ofyn am amser i ffwrdd ar gyfer y sefyllfa frys hon.

Pryd fydd staff yr ysgol yn cael y brechiad?

Yng Nghymru, rydym yn gweithio i amserlen flaenoriaethu’r Cydbwyllgor ar Frechu ac Imiwneiddio (JCVI). Y JCVI yw'r corff arbenigol sy'n cynghori pob un o bedair llywodraeth y DU, ac mae'r amserlen flaenoriaethu ar gyfer brechu yr ydym yn gweithio iddi yr un fath â'r amserlen ar gyfer Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Mae'r JCVI wedi nodi mai'r blaenoriaethau cyntaf ar gyfer y rhaglen frechu fydd atal marwolaethau sy'n gysylltiedig â COVID-19, a diogelu staff a systemau iechyd a gofal cymdeithasol. Bydd staff ysgolion a gweithwyr allweddol eraill yn cael eu himiwneiddio yn dibynnu ar ba gategori oedran a risg y maent yn perthyn iddo. Cyhoeddir y rhestr flaenoriaethau ar y wefan.

Rwy'n gweithio mewn ysgol arbennig. A fyddaf yn cael y brechiad?

Bydd staff ysgolion sy'n gweithio mewn ysgolion arbennig neu ysgolion prif ffrwd ac sy’n darparu gofal personol i rai o'n plant mwyaf agored i niwed sydd ag anghenion meddygol cymhleth, yn cael eu cynnwys fel rhan o'r rhestr flaenoriaethau, ynghyd â gweithwyr gofal cymdeithasol, wrth gyflwyno'r brechlyn.

Roeddwn yn disgwyl mynd ar brofiad gwaith cyn hir fel rhan o’m cwrs ysgol neu goleg, a fydd hynny’n gallu digwydd?  

O dan y cyfyngiadau COVID-19 presennol, ni fydd modd mynd ar brofiad gwaith gan fod angen i ni gyfyngu gymaint â phosib ar deithio a chysylltiadau ag eraill er mwyn helpu i reoli’r feirws. Efallai y bydd modd i chi aildrefnu eich profiad gwaith ar gyfer dyddiad arall yn nes ymlaen, ond ar hyn o bryd mae’n rhy gynnar i osod amserlen bendant ar gyfer hyn.  

A allaf ddefnyddio gofal plant ar gyfer fy mhlant oedran ysgol?

Mae hyn yn cael ei ganiatáu, ond gofynnir i rieni ystyried y risgiau yn ofalus. Bydd hefyd angen i rieni drafod hyn â’r ysgol a chyda’r darparwr gofal plant  a sicrhau bod y gwahanol leoliadau yn gweithredu yn unol â chanllawiau Llywodraeth Cymru ar gyfer lleoliadau gofal plant ac ar gyfer ysgolion er mwyn cadw pawb yn ddiogel. Dylai’r holl leoliadau dan sylw hefyd fod yn ymwybodol bod y plentyn yn mynychu mwy nag un lleoliad.

Os daw eich plentyn yn symptomatig, byddai angen iddo stopio mynd i’r ysgol ac i’r lleoliad gofal plant, a byddai angen i chi roi gwybod i’r ddau leoliad. Os gofynnir i’ch plentyn hunanynysu gan ei fod wedi dod i gysylltiad agos â phlentyn sydd wedi cael prawf positif mewn un lleoliad, ni ddylai fynd i’r lleoliad arall chwaith a dylech roi gwybod i’r lleoliad arall hwnnw.