Neidio i'r prif gynnwy

Cyflwyniad

Mae fersiwn 10 o'r canllawiau yn disodli’r fersiynau blaenorol. Dyma’r newidiadau allweddol:

  • Cyflwyno ‘ymwelwyr hanfodol’. Gall preswylydd nawr enwebu ymwelydd hanfodol. Caiff yr ymwelydd hanfodol ymweld â’r preswylydd yn rheolaidd o dan do yn ystod brigiad o achosion COVID-19 yn y cartref gofal, oni bai bod gan y preswylydd neu’r ymwelydd ei hun COVID-19 (ac eithrio o dan amgylchiadau eithriadol). Bydd hyn yn sicrhau y gall pobl barhau i gael budd o ymweliadau rheolaidd gan yr ymwelydd hanfodol a enwebwyd, hyd yn oed pan fo cyfyngiadau ehangach mewn grym ar ymweliadau arferol.
  • Dileu’r cyfyngiad o ddau ymwelydd ar y tro o dan do ar gyfer un preswylydd. Bydd hyn bellach yn dibynnu ar asesiad risg y cartref gofal.
  • Dileu’r angen i ymwelwyr wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau awyr agored o’r cartref gofal.
  • Diwygio cyfyngiadau ar y defnydd o orchuddion wyneb mewn mannau o dan do.
  • Ei gwneud yn glir y caiff ymweliadau o dan do gael eu cynnal yn ystafelloedd preswylwyr yn ogystal ag mewn man ymweld dynodedig.

Cefndir

Mewn ymateb i’r pandemig COVID-19, gosododd Llywodraeth Cymru gyfyngiadau ar ddinasyddion.  Rhoddwyd y rhain ar waith i atal a rheoli COVID-19 yng Nghymru. 

Gall y cyfyngiadau a nodir yn neddfwriaeth Cymru fod yn wahanol i’r rhai mewn mannau eraill yn y DU, felly mae’n bwysig eich bod yn deall y gyfraith fel y mae’n gymwys yng Nghymru. Os ydych yn gweithredu cartrefi gofal mewn mwy nag un wlad yn y DU, rhaid ichi gymhwyso deddfwriaeth a chanllawiau'r wlad lle mae'r cartref wedi'i leoli.

Ar gyfer pwy y mae'r canllawiau a pham y lluniwyd nhw?

Mae’r canllawiau ar gyfer darparwyr gwasanaethau cartrefi gofal i oedolion a/neu i blant yng Nghymru.

Maent wedi’u llunio i gefnogi darparwyr i alluogi ymweliadau i’w cartrefi ac allan o’u cartrefi. Mae hyn yn cynnwys ymweld â ffrindiau, teuluoedd a gweithwyr proffesiynol. Mae canllawiau ar wahân i’w cael ar gyfer darparwyr gwasanaethau byw â chymorth a gwasanaethau tai â chymorth

Nid yw'r wybodaeth yn y canllawiau yn hollgynhwysol. Mae cartrefi gofal a'u hamgylcheddau i gyd yn wahanol iawn, yn yr un modd â’r bobl sy'n byw ynddynt. Mae'n bwysig bod darparwyr yn ystyried anghenion unigol pobl, ac yn osgoi dull ‘un ateb sy'n addas i bawb’.

Gwneud penderfyniadau ar ymweld

Rydym yn disgwyl i ddarparwyr hwyluso cynnal ymweliadau gan reoli’r risg lle bynnag y bo modd, ac fe’u hanogir i wneud hynny.

Dylai darparwyr ystyried cyngor eu Tîm Rheoli Achos Lluosog Tîm Rheoli Digwyddiadau (IMT) lleol ar ymweld. Fodd bynnag, mater i’r darparwr yw penderfynu sut y bydd ymweliadau’n digwydd.  

Dylai darparwyr bwyso a mesur effaith ymweliadau ar lesiant a risgiau, gan gefnogi hawliau pobl. Dylent gwblhau asesiadau risg deinamig i lywio penderfyniadau. 

Dylai penderfyniadau ar ymweld gynnwys:

  • y person sy'n byw yn y cartref
  • eu cynrychiolwyrei gynrychiolwyr / eiriolwyr lle y bo'n briodol
  • y darparwr
  • gweithwyr proffesiynol perthnasol eraill fel gweithwyr cymdeithasol a chlinigwyr lle y bo'n briodol

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi datblygu canllawiau i gefnogi cartrefi gofal i gynnal asesiadau risg er mwyn cefnogi ymweliadau i gartrefi gofal a’r tu allan i gartrefi gofal.

Dylid gwneud pob penderfyniad gan ystyried y rhwymedigaethau cyfreithiol cyffredinol, fel y rhai o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 a Deddf Hawliau Dynol 1998, fel sy'n berthnasol.

Ymwelwyr hanfodol

Caiff pob preswylydd enwebu un ymwelydd hanfodol. Yn gyffredinol, eu priod, eu partner, perthynas agos neu ffrind fydd y person hwn ond does dim cyfyngiad ar bwy y cânt ei enwebu.

Dylai darparwyr helpu preswylwyr i enwebu eu hymwelydd hanfodol. Dylent gynnwys aelodau o’r teulu, ffrindiau ac eiriolwyr fel y bo’n briodol. Gall gweithwyr cymdeithasol hefyd gefnogi trafodaethau, yn enwedig ar gyfer plant sy’n byw mewn cartrefi gofal. Dylai darparwyr gadw cofnod o ymwelydd hanfodol enwebedig pob preswylydd. Caiff preswylwyr newid eu hymwelydd hanfodol enwebedig ond ni ddylent wneud hyn yn rheolaidd.

Caiff ymwelwyr hanfodol barhau i ymweld tra mae brigiad o achosion yn y cartref gofal. Fodd bynnag, ni ddylai ymweliadau ddigwydd os yw’r ymwelydd hanfodol neu’r preswylydd yn profi’n bositif am COVID-19, oni bai bod amgylchiadau eithriadol.

Pan fo ymwelwyr hanfodol yn darparu gofal i breswylwyr, dylai darparwyr ystyried a yw eu cymorth yn nes at gymorth aelod o staff neu ymwelydd rheolaidd. Os yw’r cymorth yn nes at gymorth aelod o staff, dylent gael eu profi yn unol â phrofion staff cartrefi gofal, a defnyddio’r un cyfarpar diogelu personol (PPE).

Cyfyngu ar ymweld

Gall awdurdodau lleol roi gwybod bod ymweliadau â chartrefi gofal wedi’u cyfyngu neu'n cael eu hatal yn eu hardal. Bydd hyn yn seiliedig ar gyngor iechyd y cyhoedd a gafwyd mewn cyfarfodydd IMT.

Gellir gosod cyfyngiadau ar ymweld:

  • mewn cartrefi o fewn ardal benodol o'r awdurdod lleol
  • mewn cartrefi o fewn ardal gyfan yr awdurdod lleol
  • yn genedlaethol gan Lywodraeth Cymru

Efallai y bydd angen i ddarparwyr gyfyngu ar ymweliadau os bydd achos lluosog neu frigiad o achosion COVID-19 yn y cartref. Gellid cyfyngu ymweliadau i ymwelwyr hanfodol neu amgylchiadau eithriadol yn unig.

Bydd pob achos yn wahanol. Felly, dylai darparwyr gael cyngor gan eu hawdurdodau lleol a’u tîm iechyd amgylcheddol lleol, ynghyd ag Iechyd Cyhoeddus Cymru a/neu’r Tîm Rheoli Achos Lluosog os yw’n cael ei gynnull. 

Dylai'r darparwr hysbysu pob ymwelydd na chaniateir iddynt ymweld os bydd unrhyw un neu ragor o’r isod yn wir:

  • bod ganddynt unrhyw symptomau sy'n gyson â COVID-19
  • eu bod wedi cael prawf COVID-19 positif o fewn y 10 diwrnod diwethaf
  • eu bod yn gwybod eu bod wedi dod i gysylltiad â rhywun â COVID-19 o fewn y 10 diwrnod diwethaf
  • bod gan unrhyw un yn eu cartref neu unrhyw un y maent wedi bod mewn cysylltiad agos ag ef symptomau COVID-19
  • eu bod wedi cael eu cynghori i hunanynysu gan swyddog olrhain cysylltiadau o Wasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru
  • eu bod wedi dychwelyd o deithio dramor yn y 10 diwrnod diwethaf (oni bai bod yr ymweliad o dan amgylchiadau eithriadol) 

Canllawiau COVID-19 ychwanegol ar gyfer cartrefi gofal

Strwythurau/podiau ymweld

Mae strwythurau/podiau ymweld wedi helpu pobl i gadw mewn cysylltiad â’u hanwyliaid. Roedd hyn yn arbennig o bwysig pan oedd cyfyngiadau ehangach ar ymweld.

Oherwydd y caniateir cynnal ymweliadau o dan do bellach (gan gynnwys yn ystafelloedd y bobl eu hunain, dyma’r brif ffordd y dylid cynnal ymweliadau nawr. O’i gymharu â strwythurau/podiau ymweld, mae ymweliadau dan do yn cynnig mwy o normalrwydd i bobl. Mae cyfathrebu hefyd yn haws oherwydd y diffyg sgrin.

Caniateir ymweliadau awyr agored hefyd, ac efallai y bydd yn well gan bobl y math hwn o ymweliad pan fydd y tywydd yn braf.

Os yw darparwyr yn dal i ddefnyddio strwythurau/podiau ymweld, dylent:

  • asesu risg y strwythur o safbwynt atal a rheoli heintiau
  • ystyried nifer y mynedfeydd. Os bydd mynedfa sengl, dylid ystyried sut y caiff yr ymweliad ei reoli. Mae hyn yn cynnwys ystyried pwy sy'n mynd i mewn/gadael yn gyntaf i sicrhau y cedwir pellter cymdeithasol
  • ystyried a ddylid defnyddio sgrin rhwng y preswylydd a'r ymwelydd.  Mae sgriniau wedi'u cynllunio i leihau'r risg o drosglwyddo feirysol
  • os defnyddir sgriniau, dylid ystyried ai sgriniau sefydlog o'r llawr i'r nenfwd, neu sgrin glir y gellir ei symud sy’n briodol
  • sicrhau awyru digonol. Dylai hyn gynnwys agor ffenestri neu opsiynau eraill sy'n cylchredeg awyr iach
  • sicrhau gwres digonol (nid gwresogyddion sy’n chwythu aer)
  • sicrhau y gellir glanhau arwynebau'n hawdd (nid carped)
  • ystyried defnyddio seinydd, neu ddyfeisiau cymorth clyw (personol ac amgylcheddol). Bydd y rhain yn cynorthwyo â chyfathrebu ac yn osgoi'r angen i godi lleisiau

Wrth ddefnyddio strwythurau/podiau ymweld, dylai darparwyr:

  • asesu risg yr ymweliad gan gynnwys asesu a ddylai staff fod yn bresennol
  • sicrhau bod mesurau atal a rheoli heintiau ar waith. Mae hyn yn cynnwys cadw pellter cymdeithasol, hylendid dwylo, a glanhau (gan gynnwys dodrefn) ar ôl pob defnydd

Brechu

Mae rhaglen frechu COVID-19 wedi cyfrannu at helpu pobl sy'n byw mewn cartrefi gofal i ddychwelyd i fywyd mwy normal. Bydd y canllawiau hyn yn parhau i gael eu hadolygu yn sgil y rhaglen frechu a byddant yn cael eu diweddaru fel y bo angen wrth inni ddeall yn well effaith y rhaglen frechu ar glefyd a lledaeniad COVID-19.

Ymweld mewn cartrefi gofal (oedolion a phlant)

Trefniadau ar gyfer pob math o ymweliad:

  • Dylai darparwyr gadw cofnodion o bob ymwelydd â'r cartref. Dylai hyn gynnwys pryd y gwnaethant ymweld a gyda phwy y cawsant gysylltiad.
  • Dylai darparwyr gadw cofnodion o bob achos o dorri rheolau ymweld. Dylai hyn gynnwys y dyddiad, yr amser a'r hyn a ddigwyddodd.
  • Dylai darparwyr barchu hawliau pobl i fywyd preifat a theuluol wrth gynllunio ymweliadau. Dim ond os oes angen penodol i wneud hynny y dylai'r staff oruchwylio ymweliadau'n uniongyrchol. Dylai darparwyr egluro'n glir i'r unigolyn a'i ymwelwyr y rhesymau dros unrhyw oruchwyliaeth uniongyrchol.
  • Dylai darparwyr fod yn hyblyg wrth ystyried amseroedd ymweld.
  • Caiff ymwelwyr a phreswylwyr ddal dwylo heb wisgo menig. Dylai ymwelwyr olchi eu dwylo cyn ac ar ôl unrhyw gysylltiad â'r preswylydd neu eu hamgylchedd a gorchuddio croen wedi torri â dresin neu blastr gwrth-ddŵr cyn cael cysylltiad. 
  • Dylid annog pobl i gymryd gofal wrth ddod i gysylltiad corfforol agos (er enghraifft cofleidio, cusanu). Mae hyn yn arwain at lai o risg os yw’r ddau berson wedi cael dos llawn o’r brechlyn, heb ddod i gysylltiad wyneb yn wyneb, a bod y cyswllt am gyfnod byr yn unig.

Ymweliadau o dan do

  • Nid oes terfyn rhagnodedig ar nifer yr ymwelwyr o dan do. Dylai cartrefi gofal reoli hyn ar sail asesiad risg.
  • Caniateir cynnal ymweliadau mewn ystafell ddynodedig, neu yn ystafell y preswylydd ei hun. Dylid agor y ffenestr, lle bynnag y bo modd, i sicrhau awyru digonol.
  • Bydd ymwelwyr o dan do yn gorfod cael prawf llif unffordd.
  • Dylai darparwyr barhau i helpu ymwelwyr i gymryd profion llif unffordd pan fyddant yn cyrraedd y cartref, os oes angen cymorth arnynt i gymryd y prawf.
  • Dylai ymwelwyr wisgo gorchuddion wyneb wrth fynd i mewn i'r cartref yn unol â chanllawiau Llywodraeth Cymru ar y defnydd o orchuddion wyneb mewn lleoliadau o dan do.
  • Caiff ymwelwyr dynnu gorchuddion wyneb ar ôl mynd i mewn i ystafell y preswylydd neu’r ystafell ymweld ddynodedig.
  • Dylid cynghori ymwelwyr i wisgo cyfarpar diogelu personol, yn unol â chanllawiau atal a rheoli heintiau, os yw’n debygol y bydd cyswllt agos mwy sylweddol â'r preswylydd neu os bydd yn darparu gofal iddo. Dylai darparwyr ddarparu cyfarpar diogelu personol, a chynorthwyo’r ymwelwyr i’w wisgo, ei dynnu a’i waredu'n ddiogel.

Ymweliadau mewn podiau/strwythurau ymweld neu fannau caeedig tebyg

  • Nid oes terfyn rhagnodedig ar nifer yr ymwelwyr o fewn podiau/strwythurau ymweld. Dylai cartrefi gofal reoli hyn yn seiliedig ar asesiad risg.
  • Ni fydd ymwelwyr sy'n ymweld mewn podiau/strwythurau ymweld yn gorfod cael prawf os oes mynedfa o’r awyr agored i’r ymwelydd, sgrin sefydlog o’r llawr i’r nenfwd a mesurau diogelu priodol ar waith h.y. glanhau rhwng ymweliadau.
  • Dylai ymwelwyr wisgo gorchuddion wyneb wrth fynd i mewn i'r pod/strwythur. Caiff ymwelwyr dynnu gorchuddion wyneb ar ôl eistedd, os oes mynedfa o’r awyr agored i'r ymwelydd, sgrin sefydlog o’r llawr i’r nenfwd a mesurau diogelu priodol ar waith h.y. glanhau rhwng ymweliadau.

Ymweliadau awyr agored

  • Nid oes terfyn rhagnodedig ar nifer yr ymwelwyr awyr agored. Dylai cartrefi gofal reoli hyn yn seiliedig ar asesiad risg.
  • Nid oes angen cynnal profion ar gyfer ymweliadau awyr agored.
  • Nid oes angen i ymwelwyr wisgo gorchuddion wyneb yn ystod ymweliadau awyr agored.

Ymweliadau drwy ffenestri

Gellir cynnal ymweliadau drwy ffenestri mewn cartref lle ceir brigiad o achosion COVID-19 o dan unrhyw lefel rhybudd:

  • os gall staff y cartref gofal gefnogi hyn
  • os yw cynllun y cartref gofal yn golygu nad yw ymwelwyr yn dod i mewn i'r cartref
  • os gall y preswylydd ddod at ffenestr heb ddod i gysylltiad â phreswylwyr bregus eraill
  • os yw’r ymwelydd yn aros dau fetr oddi wrth y ffenestr

Gellir agor y ffenestr os bydd ymwelwyr yn cadw pellter o ddau fetr.

Nid oes angen profi ymwelwyr cyn ymweliadau drwy ffenestr.

Ymweliadau gan blant a phobl ifanc

Gall darparwyr gefnogi ymweliadau gan blant a phobl ifanc. Dylai darparwyr gytuno ar ymweliadau sy'n cynnwys plant ymlaen llaw, fel y gellir asesu’r risg.

Dylai plant 11 oed a throsodd wisgo'r un cyfarpar diogelu personol ag oedolion sy'n ymweld, lle nodir hynny.

Bydd plant 11 oed a hŷn yn cael eu profi drwy ddyfais llif unffordd cyn ymweliadau o dan do (gweler yr adran uchod ynghylch ymweld o dan do). Dylid ceisio caniatâd rhieni cyn unrhyw brawf.

Gweithwyr proffesiynol sy'n ymweld, a gwasanaethau cefnogi eraill

Gall darparwyr gefnogi ymweliadau dan do gan weithwyr proffesiynol. Byddai hyn yn cynnwys (ond heb fod yn gyfyngedig i) ymweliadau gan:

  • eiriolwyr
  • ciropodyddion
  • meddygon
  • deintyddion
  • deietegwyr
  • nyrsys cymunedol
  • gweithwyr cymdeithasol
  • arolygwyr
  • Iechyd Cyhoeddus Cymru
  • swyddogion iechyd yr amgylchedd awdurdodau lleol
  • arbenigwyr rheoli heintiau’r byrddau iechyd

Dylai darparwyr gytuno ar ymweliadau ymlaen llaw, oni bai bod angen i'r ymweliad fod yn ddirybudd. Dylai gweithwyr proffesiynol sy'n ymweld gymryd camau addas i gadw eu hunain ac eraill yn ddiogel gan gynnwys cael eu brechu, cadw at fesurau atal a rheoli heintiau a defnyddio cyfarpar diogelu personol priodol. Dylent hefyd ddilyn cyngor a roddir mewn perthynas â'u proffesiwn.

Dylai gweithwyr proffesiynol ddangos tystiolaeth o ganlyniad prawf COVID-19 negatif diweddar (o fewn y 72 awr ddiwethaf) cyn dod i mewn i’r cartref.

Gall darparwyr gefnogi ymweliadau o dan do gan drinwyr gwallt, yn amodol ar fesurau diogelu gan gynnwys:

  • defnyddio ardaloedd dynodedig, wedi'u hawyru'n dda, a glanhau’n rheolaidd
  • cadw cofnodion o ymweliadau gan drinwyr gwallt, fel gydag ymwelwyr eraill

Gall darparwyr hefyd gefnogi ymweliadau ar gyfer gwasanaethau eraill sy'n cefnogi llesiant pobl, fel diddanwyr.

Fel gyda phob gweithiwr proffesiynol sy’n ymweld, dylai unigolion ddangos tystiolaeth o ganlyniad prawf COVID-19 negatif diweddar (o fewn y 72 awr ddiwethaf) cyn dod i mewn i’r cartref.

Dylai staff cartrefi gofal gefnogi gwasanaethau eraill yn ystod eu hymweliad, er mwyn sicrhau bod gweithdrefnau atal a rheoli heintiau a chyfarpar diogelu personol priodol yn cael eu dilyn.

Anifeiliaid/anifeiliaid anwes

Gall darparwyr ganiatáu ymweliadau gan anifeiliaid/anifeiliaid anwes, yn amodol ar fesurau atal a rheoli heintiau megis sicrhau nad yw anifeiliaid yn llyfu preswylwyr os yw’n bosibl. Dylai anifeiliaid fod wedi’u hyfforddi'n dda, ni ddylent ddangos unrhyw arwyddion o salwch ac ni ddylent fod wedi ymweld â chartref gydag achosion o COVID-19. Dylid golchi dwylo cyn ac ar ôl dod i gysylltiad ag anifeiliaid.

Bydd angen prawf llif unffordd ar unrhyw un sy'n dod i mewn i'r cartref gydag anifail a bydd angen iddo gadw at fesurau atal a rheoli heintiau.

Ni ddylai anifeiliaid ymweld ag unrhyw breswylwyr sy'n ynysu.

Mynd allan

Rydym yn disgwyl i ddarparwyr hwyluso cynnal ymweliadau allan o’r cartref gan reoli’r risg lle bynnag y bo modd, ac fe’u hanogir i wneud hynny.

Yn naturiol, bydd pobl yn dymuno gadael y cartref. Gall hyn gynnwys i fynd am dro byr, i fynychu addoldy, neu i ymweld â theulu a ffrindiau am ymweliad hirach gan gynnwys aros dros nos. Os yw oedolyn â galluedd yn dymuno mynd allan, ni chaiff staff eu hatal rhag gwneud hynny.

Os nad oes achos lluosog neu frigiad o achosion yn y cartref, dylai darparwyr asesu risg penderfyniadau i fynd allan gyda'r person (a'i deulu / eiriolwr fel y bo'n briodol). Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi diweddaru eu canllawiau asesu risg i gefnogi'r broses hon. Nid oes angen i bobl ynysu ar ôl bod ar ymweliad y tu allan i’r cartref. Mae hyn yn cynnwys ymweliadau hirach fel aros dros nos mewn cartrefi preifat.

Dylid dilyn canllawiau ehangach ar hylendid dwylo da, hylendid anadlol a gofynion gan Lywodraeth Cymru ar y defnydd o orchuddion wyneb yn ystod y cyfnod i ffwrdd o'r cartref. 

Bydd angen ystyried trefniadau trafnidiaeth yn ofalus. Os bydd preswylwyr yn defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus, bydd rheolau cenedlaethol yn berthnasol i fysiau mini a cherbydau tebyg. Os yw'r cartref gofal yn defnyddio ei gerbyd ei hun yna bydd angen sefydlu protocolau glanhau.

Dylai ffrindiau ac aelodau o'r teulu sy'n casglu preswylwyr mewn ceir sicrhau bod cyn lleied o deithwyr â phosibl. Yn ddelfrydol, dim ond y gyrrwr ddylai fod yn bresennol, gyda'r preswylydd yn defnyddio'r sedd gefn. Dylid agor ffenestri os gellir goddef hyn.

Ni ddylai pobl adael y cartref os oes achosion lluosog neu frigiad o achosion, oni bai bod hyn am reswm hanfodol h.y. apwyntiad gofal iechyd brys.  

Dylai darparwyr ddilyn canllawiau ynghylch amddifadu o ryddid ym mhob achos lle mae pobl yn cael eu cyfyngu rhag mynd allan. Mae hyn yn cynnwys y broses Trefniadau Diogelu wrth Amddifadu o Ryddid (DoLS), lle y bo'n briodol. Fel o dan amgylchiadau arferol, dylai amddifadu o ryddid fod y dewis olaf bob amser.

Cadw mewn cysylltiad

Dylai darparwyr gefnogi pobl i gynnal eu perthynas â’u teuluoedd a’u ffrindiau, a mynediad at weithwyr proffesiynol pan fo angen. Mae hyn yn arbennig o bwysig yn ystod achos lluosog neu frigiad o achosion.

Mae'r dulliau o gadw cysylltiad yn cynnwys:

  • galwadau ffôn
  • galwadau fideo
  • newyddlenni
  • cardiau, ffotograffau a negeseuon e-bost

Dylai darparwyr fod yn ymwybodol ac yn barod am fwy o alw am gyswllt yn ystod cyfnodau gwyliau diwylliannol ac achlysuron arbennig fel pen-blwyddi, pen-blwyddi priodas ac ati.

Iechyd Cyhoeddus Cymru

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru bob amser yn barod i helpu darparwyr i ateb unrhyw gwestiynau cymhleth sy’n deillio o’u hasesiadau risg a gyflawnwyd ganddynt pan nad ydynt wedi’u cynnwys yn y canllawiau. Ffoniwch nhw ar 0300 00300 32 neu cysylltwch â Swyddog Iechyd yr Amgylchedd eich awdurdod lleol.

Egwyddorion moesegol

Dylai darparwyr ddefnyddio fframwaith moesegol sy'n seiliedig ar egwyddorion i gefnogi eu gwaith cynllunio a gwneud penderfyniadau parhaus ar gyfer COVID-19. Mae angen ystyried y fframwaith hwn ochr yn ochr â chodau ymddygiad proffesiynol a'r canllawiau a'r ddeddfwriaeth ddiweddaraf, gan gynnwys hawliau dynol. 

Dylai darparwyr ystyried i ba raddau y gellir cymhwyso egwyddor benodol yng nghyd-destun pob penderfyniad. Ym mhob achos, dylid defnyddio parch a rhesymoldeb fel yr egwyddorion sylfaenol sy’n llywio penderfyniadau cynllunio a chefnogi. Dylid ceisio barn pobl sy'n byw mewn cartrefi gofal ar ymweliadau fel rhan o'r broses hon lle bynnag y bo modd.

Nid yw'r egwyddorion isod yn rhestr gynhwysfawr ac nid ydynt wedi'u trefnu yn ôl arwyddocâd.

Fframwaith moesegol - egwyddorion

Parch 

Cydnabod bod hawliau dynol, dewisiadau personol, diogelwch ac urddas pob person yn bwysig.

Rhesymoldeb

Sicrhau bod penderfyniadau’n rhesymol, yn deg, yn ymarferol ac wedi’u seilio ar brosesau priodol, tystiolaeth sydd ar gael a chyfiawnhad clir.

Cynwysoldeb

Sicrhau bod pobl yn cael cyfle teg i ddeall sefyllfaoedd, yn cael eu cynnwys mewn penderfyniadau sy’n effeithio arnynt ac yn gallu cynnig eu barn a herio. Dylai penderfyniadau a chamau gweithredu geisio lleihau anghydraddoldeb gymaint â phosibl.

Lleihau Niwed

Ymdrechu i leihau’r niwed corfforol, seicolegol, cymdeithasol ac economaidd y gallai’r pandemig ei achosi i unigolion a chymunedau.

Hawliau Dynol

Cydnabod hawliau dynol pobl wrth wneud penderfyniadau a fydd yn effeithio ar bobl yn eich cartref, er enghraifft eu hawl i ryddid, yr hawl i barch at fywyd preifat a theuluol a'r hawl i ryddid crefyddol.

Hyblygrwydd

Bod yn ymatebol, yn abl ac yn barod i addasu pan fydd amgylchiadau’n newid. Mae’n hanfodol bod yr egwyddor hon yn cael ei chymhwyso i weithlu’r cartrefi gofal, i hwyluso gweithio hyblyg a chydweithredol. 

Atebolrwydd

Dwyn unigolion, a ni ein hunain, i gyfrif am ba benderfyniadau a wneir a sut. Mae hyn yn gofyn am fod yn dryloyw ynghylch pam y gwneir penderfyniadau a phwy sy’n gyfrifol am eu gwneud a’u cyfathrebu. 

Cymesuredd

Darparu cymorth sy’n gymesur ag anghenion a galluoedd pobl, cymunedau a staff, a nodi manteision a risgiau drwy brosesau penderfynu. 

Cymuned

Ymrwymiad i ddod drwy’r pandemig gyda’n gilydd drwy gefnogi ein gilydd a chryfhau ein cymunedau hyd eithaf ein gallu.

Camau ychwanegol y gall darparwyr cartrefi gofal eu cymryd i gynorthwyo pobl i ailgysylltu â theuluoedd, ffrindiau a gweithwyr proffesiynol

Nodir pwyntiau ychwanegol i'w hystyried yn yr atodiadau isod. Nid yw'r rhain yn hollgynhwysol ac nid yw un ateb yn addas i bawb. Dylai darparwyr ystyried anghenion unigol pobl a nodweddion unigol y gwasanaethau.

Y camau nesaf

Byddwn yn adolygu’r canllawiau hyn i sicrhau eu bod yn parhau i fod yn gyson â rheoliadau a chanllawiau ehangach.

Atodiad 1

Pwyntiau ychwanegol i'w hystyried wrth gefnogi pobl i ailgysylltu'n ddiogel â theuluoedd, ffrindiau a gweithwyr proffesiynol.

Polisi ymweld

  • Sicrhau polisi ymweld clir a hygyrch a'i gyfleu i unigolion perthnasol. Dylech gynnwys y gweithdrefnau ar gyfer atal a rheoli heintiau, gan gynnwys cyfarpar diogelu personol. Mae Atodiad 5 yn cynnwys protocol enghreifftiol ar gyfer ymwelwyr y gallai darparwyr ei ddefnyddio/addasu.
  • Ystyriwch alluogi ymweliadau drwy apwyntiad yn unig, a hyd yr ymweliadau hyn. Os yw’r cartref gofal wedi gweithredu polisi ymweld ‘drws agored’ yn y gorffennol, dylid hysbysu pobl am y newid i’r trefniadau a pham y mae hynny’n angenrheidiol.
  • Gofalwch fod ymwelwyr yn ymwybodol o’r trefniadau ar gyfer canslo eu hymweliad a beth fydd yn digwydd os byddant yn cyrraedd yn hwyr ar gyfer ymweliad a drefnwyd ymlaen llaw.
  • Rhowch wybod i bobl am yr amgylchiadau eithriadol a allai arwain at newid mewn trefniadau ymweld. Gallai’r amgylchiadau gynnwys achos lluosog neu frigiad o achosion o COVID-19 (neu haint arall) yn y cartref, neu gyngor gan eu hawdurdod lleol neu Iechyd Cyhoeddus Cymru.
  • Rhowch gymaint o wybodaeth â phosibl i bobl am yr hyn sy’n digwydd neu'r hyn y disgwylir iddo ddigwydd o dan unrhyw amgylchiadau penodol.
  • Ystyriwch sut y gellid ceisio adborth gan ymwelwyr, er mwyn llywio trefniadau ar gyfer ymweliadau yn y dyfodol.

Paratoi pobl ar gyfer ymweliadau

  • Dylid ystyried beth sydd angen ei wneud i baratoi preswylwyr ac ymwelwyr ar gyfer ymweliadau. Er enghraifft, cefnogi ymwelwyr i baratoi ar gyfer ymweliad gan gynnwys darparu gwybodaeth am sut y gallant leihau eu risg i'r preswylydd, darparu gwybodaeth am ble y bydd yr ymweliad yn digwydd a beth i'w ddisgwyl.
  • Rhowch awgrymiadau ar sut i gyfathrebu os oes angen gwisgo gorchudd wyneb, megis: 
    • siarad yn uchel a chlir
    • cadw cyswllt llygaid
    • peidio â gwisgo hetiau nac unrhyw beth a all guddio eu hwyneb ymhellach
    • gwisgo dillad neu wneud eu gwallt mewn ffordd y byddai’r person yn fwy tebygol o’u hadnabod
    • defnyddio byrddau negeseuon neu symbolau neu ddyfeisiau electronig
  • Dylai darparwyr ystyried dulliau unigol o gefnogi pobl i baratoi ar gyfer ymweliadau. Efallai y bydd rhai pobl, er enghraifft pobl sy'n byw gyda dementia, yn ei chael hi'n anodd cofio neu adnabod pobl i ddechrau. Gallai darparwyr helpu drwy edrych ar luniau o'r person sydd i fod i ymweld â'r unigolyn, a siarad â nhw am eu perthynas.
  • Os yw ymwelwyr yn dod â rhoddion, gan gynnwys bwyd, cyfyngir hyn i roddion mewn pecynnau wedi’u selio y gellir eu sychu ac ni chaniateir eu rhoi mewn oergelloedd neu ardaloedd cymunedol.
  • Ni ddylid rhannu bwyd, diod ac eitemau eraill rhwng pobl a’u hymwelwyr.
  • Ystyriwch orchuddion fel gazebos ac ymbaréls gardd ar gyfer ymweliadau awyr agored (ni ddylai’r rhain fod yn gaeedig) i amddiffyn pobl rhag y tywydd.
  • Ystyriwch y mathau o ymweliadau awyr agored y gellid eu cynnig lle bo’n ddiogel ac yn briodol i wneud hynny, a allai gynnwys:
    • ymweliad ffenestr lle gall yr ymwelydd siarad â’i berthynas/ffrind drwy ffenestr agored ar lawr isaf y cartref/gwasanaeth. Cedwir pellter o ddau fetr o’r ffenestr
    • ymweliad gardd lle cedwir pellter cymdeithasol o ddau fetr
    • ymweliad gyrru i mewn lle bydd y person sy’n byw yn y cartref yn eistedd dau fetr i ffwrdd o gar yr ymwelydd ac yn gallu gweld a siarad â’i ymwelydd drwy ffenestr car agored
  • Dylai unrhyw arwyddion ar gyfer ymdrin ag ymweliad fod yn weladwy, fel bod ymwelwyr yn gwybod ble i barcio a bod llwybr clir wedi'i gyfeirio at yr ardal ymweld / cyfarfod, yn ddelfrydol yn uniongyrchol i'r ardal ymweld / cyfarfod. Os oes angen i ymwelwyr gerdded drwy'r cartref i gael mynediad i fan cyfarfod, cânt eu tywys drwodd, ac ni chânt gyffwrdd ag unrhyw beth nac ymweld ag unrhyw ardaloedd eraill ar wahân i'r ardal ymweld.
  • Yn ddelfrydol, ni ddylai ymwelwyr ddefnyddio cyfleusterau toiled yn y cartref, ond os bydd angen dylai fod gan y cartref doiled penodol at ddefnydd ymwelwyr yn unig yn ystod ymweliadau. Ni ddylai staff na phobl sy’n byw yn y cartref ddefnyddio’r toiled i ymwelwyr yn ystod oriau ymweld. Os yn bosibl, dylai’r toiled ymwelwyr fod wedi’i leoli’n agos at fynedfa fel y gellir osgoi symud yn ddiangen drwy’r cartref. Caiff toiledau a ddefnyddir gan ymwelwyr eu glanhau rhwng pob defnydd.
  • Dylai'r holl gadeiriau a chyfarpar a ddefnyddir yn ystod ymweliadau fod yn hawdd i'w glanhau ac yn anhydraidd i hylifau. Dylid glanhau'r mannau ymweld ar ôl pob ymweliad.
  • Dylid cynghori a chefnogi ymwelwyr i wisgo gorchudd wyneb cyn dod i mewn i’r cartref a golchi eu dwylo wrth gyrraedd y cartref, ar adegau priodol yn ystod eu hamser yn y cartref a chyn gadael. Byddai’n well golchi dwylo â sebon a dŵr, ond dylid darparu hylif diheintio dwylo ag alcohol os nad yw’r cyfleusterau golchi dwylo yn hygyrch e.e. yn yr ardd / mewn ardal gyfarfod yn yr awyr agored / mewn strwythur/pod ymweld.
  • Ystyriwch a oes digon o bwyntiau gwastraff wedi'u darparu a'u gosod yn strategol i atal pobl rhag gollwng sbwriel a gorchuddion wyneb ac eitemau ychwanegol.
  • Staff fydd yn hwyluso mynediad diogel at yr unigolyn sy’n derbyn yr ymweliad. Lle bynnag y bo modd, anogir ymwelwyr i beidio â chyffwrdd ag arwynebau h.y. handlenni, switsys ac ati. Caiff unrhyw arwynebau y cyffyrddir â nhw eu glanhau yn drylwyr.
  • Yn ystod yr ymweliad, cedwir drysau ystafelloedd ar gau ond dylid agor ffenestri er mwyn awyru lle bo'n bosibl ac yn ddiogel i wneud hynny. Bydd cyn lleied o bobl â phosibl o bobl yn mynd i mewn ac allan o’r ystafell. Dylai ymwelwyr aros yn yr ystafell sy'n cael ei defnyddio ar gyfer yr ymweliad.
  • Ni ddylai ymwelwyr gael mynediad at bobl eraill sy'n byw yn y cartref a dylid cyfyngu ar gysylltiad â'r staff. Dylai unrhyw ryngweithio â staff ddigwydd o bellter o ddau fetr.
  • Glanhewch yr ystafell/man ymweld yn syth ar ôl yr ymweliad a sicrhau bod gweithdrefnau atal a rheoli heintiau cadarn ar waith.

Asesiadau risg a chynlluniau personol

  • Sicrhewch fod asesiadau risg ar waith ar gyfer pob math o ymweliadau.
  • Sicrhewch fod prosesau digonol ar waith i atal a rheoli heintiau cyn, yn ystod ac ar ôl ymweliadau (gan gynnwys ymweliadau allan) gan gynnwys cefnogi pobl i gadw pellter cymdeithasol os yw’n bosibl.
  • Seiliwch benderfyniadau ar y dystiolaeth a'r wybodaeth sydd ar gael ar y pryd, gan fod yn ymwybodol o'r risgiau a'r manteision hysbys.
  • Ystyriwch beth yw’r lefelau staffio priodol i gefnogi trefniadau ymweld diogel.
  • Ystyriwch sut y trefnir ardaloedd mewnol ac allanol y cartref i helpu i hwyluso ymweliadau diogel e.e. ardaloedd lle dangosir pellter o ddau fetr yn glir, mannau ymweld dynodedig, mynediad i ardaloedd ymweld ac oddi yno.
  • Ystyriwch sut bydd y gwasanaeth yn ymateb ac yn addasu i newidiadau wrth iddynt ddigwydd e.e. os daw gwybodaeth newydd i’r amlwg neu os bydd lefelau’r galw yn newid.
  • Dylai asesiadau risg a chynlluniau personol adlewyrchu'r trefniadau ar gyfer cefnogi llesiant, perthnasoedd a chysylltiadau cymdeithasol pobl.
  • Sicrhau bod yr unigolyn a'r ymwelydd, a lle bo angen eu cynrychiolwyr, yn ymwneud â datblygu ac adolygu asesiadau risg a chynlluniau personol.
  • Sicrhau bod pobl yn cael eu cefnogi i ddeall sefyllfaoedd, cyfrannu at benderfyniadau ymweld, a'u bod yn gallu cynnig eu barn a herio penderfyniadau os dymunir. Dylai hyn gynnwys defnyddio eiriolwyr lle y bo'n briodol, a sefydlu proses glir ar gyfer apelio a chwyno.
  • Sicrhewch fod dewisiadau personol pobl yn cael eu parchu, wrth ystyried a chyfleu goblygiadau a risgiau.
  • Os oes gan berson ddiffyg galluedd i wneud penderfyniadau (fel y diffinnir yn Neddf Galluedd Meddyliol 2005), dylai’r sawl sy’n gwneud penderfyniadau er eu lles gorau o dan Ddeddf 2005, ystyried yr holl amgylchiadau perthnasol, gan gynnwys dymuniadau, credoau a gwerthoedd yr unigolyn, barn ei deulu a’r hyn y byddai’r person wedi bod ei eisiau (lle bo hynny’n hysbys) pe bai ganddo’r gallu i wneud y penderfyniad ei hun.

Cyfyngiadau ar ymweld

Os oes cyfyngiadau ar ymweld, ystyriwch a chynigiwch ffyrdd eraill o gyfathrebu rhwng pobl a'u teuluoedd a'u ffrindiau. Lle bo’n briodol, dylai’r gwasanaeth ddarparu diweddariadau rheolaidd i deuluoedd a ffrindiau ar iechyd meddwl a chorfforol eu hanwyliaid, sut maen nhw’n ymdopi a nodi unrhyw ffyrdd ychwanegol o’u cefnogi nhw’n well, gan gynnwys unrhyw anghenion diwylliannol neu grefyddol.

Atodiad 2

Pwyntiau i'w hystyried wrth gynnal asesiadau risg mewn perthynas ag ymweld: 

  • Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi datblygu canllawiau i helpu cartrefi gofal i gynnal asesiadau risg i gefnogi ymweliadau.
  • Mae gan ddarparwyr, staff, preswylwyr ac ymwelwyr â chartrefi gofal gyfrifoldeb i wneud ymweliadau mor ddiogel â phosibl. Nid oes modd dileu pob risg.
  • Mae’n arbennig o bwysig bod ymwelwyr yn dilyn polisi a gweithdrefnau ymweld y cartref ac unrhyw ofynion yn ymwneud ag atal a rheoli heintiau a chadw pellter cymdeithasol.
  • Mae gan ymwelwyr gyfrifoldeb i sicrhau nad yw eu hymddygiad cyn yr ymweliad yn cynyddu eu risg o ddal a throsglwyddo COVID-19. Dylid annog ymwelwyr i drafod unrhyw bryderon posibl gyda'r cartref.
  • Bydd rhaid i unigolion sydd wedi’u hadnabod gan wasanaeth Profi Olrhain Diogelu’r GIG fel rhywun sydd wedi  dod i gysylltiad â pherson sydd wedi profi'n bositif am COVID-19 hunanynysu am 10 diwrnod. Hyd yn oed os ydynt wedi cael prawf, a bod y canlyniad yn negatif, mae’n rhaid iddynt hunanynysu am y 10 diwrnod llawn, ac ni ddylent ymweld â'r cartref.
  • Ystyriwch ganlyniadau unrhyw brofion rheolaidd ar staff a phreswylwyr. Bydd y data hwn yn galluogi llywio'r asesiad risg. Dylid hefyd ystyried tystiolaeth o frigiadau o achosion a’r adferiad o’r achosion hyn.
  • Dylai asesiadau risg unigol asesu pobl ar gyfer ffactorau risg COVID-19 e.e. cyflyrau sydd gan bobl eisoes.
  • Dylid ystyried parodrwydd y cartref gofal i ymateb yn gyflym a diweddaru trefniadau ymweld pan fydd achos o COVID-19 wedi’i gadarnhau neu wedi’i amau yn y cartref gofal.
  • Ystyriwch beth yw’r lefel briodol o staff i alluogi ymweliadau diogel o dan do.
  • Ystyriwch anghenion iechyd a llesiant y preswylydd a’r risgiau e.e. a yw eu hanghenion yn gwneud ymweliadau o dan do yn arbennig o bwysig, a fyddai cyfyngu ar ymweliadau o dan do yn cael effaith niweidiol ar eu hiechyd a'u llesiant.
  • Sicrhau yr ymgynghorir â phobl, a lle bo hynny'n berthnasol, eu heiriolwyr ynghylch nodi blaenoriaeth ymwelwyr h.y. pwy ddylai ymweld.
  • Ystyriwch eich gallu i roi mesurau ymarferol ar waith i gynnal profion (lle pwrpasol i gynnal prawf yn ddiogel, ardal aros, staff hyfforddedig i ymgymryd â'r prawf ac i gynorthwyo’r ymwelydd i ddefnyddio mesurau atal a rheoli heintiau priodol).
  • Ystyriwch effeithiolrwydd ymarferol mesurau cadw pellter cymdeithasol rhwng yr ymwelydd a'r preswylydd/preswylwyr, gan roi sylw i statws gwybyddol y preswylydd a'i anghenion cyfathrebu.
  • Os yw gwirfoddolwyr / gofalwyr o’r teulu fel arfer yn cefnogi preswylwyr, dylai'r darparwr neu'r rheolwr ystyried yn ofalus a yw eu cymorth yn debycach i gymorth aelod o staff neu ymwelydd rheolaidd a defnyddio'r gweithdrefnau goruchwylio a rheoli heintiau priodol.
  • Cyn cyrraedd bydd ymwelwyr yn cael gwybod am unrhyw ofynion i ddefnyddio gorchuddion wyneb neu gyfarpar diogelu personol (gorchuddion wyneb, ffedogau a menig) lle mae'n debygol y bydd cyswllt agos uniongyrchol mwy sylweddol â'r preswylydd.
  • Dylid cynghori ymwelwyr i olchi eu dwylo'n drylwyr (neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo) cyn ac ar ôl gwisgo a thynnu masg wyneb o safon feddygol (nid yw gorchudd wyneb yn fasg o safon feddygol/llawfeddygol).
  • Byddai rhaid i ymwelwyr diwedd oes â phreswylwyr sydd wedi cael prawf COVID-19 positif ddefnyddio cyfarpar diogelu personol yn unol â’r canllawiau ar gyfer staff cartrefi gofal.
  • Ddylid nodi unrhyw ymddygiadau gan y preswylydd neu'r ymwelydd a allai roi'r person, yr ymwelydd neu'r staff mewn mwy o berygl o gael eu heintio, a chymryd camau lliniaru os oes angen.
  • Dylid glanhau'r mannau ymweld ar ôl pob ymweliad. Dylid mynd gydag ymwelwyr pan fyddant yn y cartref gofal ac wrth fynd i ardaloedd ymwelwyr dynodedig ac ni ddylent gael unrhyw gysylltiad ag eraill.
  • Dylid nodi'r angen i staff fod yn bresennol yn ystod ymweliadau fel rhan o'r broses asesu risg, fodd bynnag dylai darparwyr fod yn ymwybodol o’r angen i barchu hawliau pobl i breifatrwydd yn ystod ymweliadau.
  • Cyn ac ar ôl cyrraedd, gofynnir i ymwelwyr:
    • gadarnhau nad oes ganddynt unrhyw symptomau COVID-19 nac wedi cael prawf COVID-19 positif yn ystod y 10 diwrnod blaenorol. Prif symptomau COVID-19 yw twymyn uchel, peswch cyson newydd, colli blas / arogl
    • cadarnhau nad ydynt yn hunanynysu neu’n byw ar aelwyd gyda rhywun sy’n hunanynysu
    • cydymffurfio â pholisi a gweithdrefnau’r gwasanaeth, gan gynnwys atal a rheoli heintiau, yn ogystal â chael prawf os ydynt yn ymweld o dan do neu’n defnyddio pod ymweld
    • cadw at ofynion cadw pellter cymdeithasol a chyfyngiadau eraill
  • Dylid annog pobl i gymryd gofal gyda rhyngweithiadau corfforol agos (er enghraifft cofleidio a chusanu). Fodd bynnag, gall ymwelwyr ddal dwylo gyda phreswylwyr, fel nodwyd yn yr adran Ymweld mewn cartrefi gofal (oedolion a phlant).

Atodiad 3

Pwyntiau i’w hystyried (yn ogystal â’r pwyntiau a nodir yn yr atodiadau eraill) i gefnogi plant a phobl ifanc sy’n byw mewn cartrefi gofal i ailgysylltu â theuluoedd, ffrindiau a gweithwyr proffesiynol:

  • Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau gweithredol ar gyfer darparwyr gwasanaethau gofal cymdeithasol i blant yn ystod COVID-19, sy’n cael eu diweddaru’n rheolaidd. Mae'r canllawiau'n cynnwys sut y dylai awdurdodau lleol gadw mewn cysylltiad â phlant a phobl ifanc sy'n byw / aros mewn cartrefi gofal. 
  • Efallai na fydd hi bob amser yn ymarferol nac yn briodol i hwyluso cyfarfodydd gyda phlant a’u teuluoedd, ffrindiau a gweithwyr proffesiynol yn ardaloedd mewnol neu allanol y cartref. Dylai ymweliadau fod yn seiliedig ar asesiad risg deinamig sy'n cynnwys ystyried y cyfyngiadau sydd ar waith. Dylai gweithwyr proffesiynol perthnasol fod yn rhan o’r broses rheoli risg.
  • Dylai unrhyw benderfyniadau a wneir fod er lles pennaf y plentyn. Dylai penderfyniadau ynglŷn â phwy ddylai ymweld, a blaenoriaethu ymweliadau, fod yn seiliedig ar amgylchiadau unigol a dylid cynnwys plant yn y penderfyniadau hyn. Dylai hyn gynnwys eu hawl i eiriolaeth.
  • Yn ogystal ag ystyried sut i hwyluso cyfarfodydd yn y cartref, dylai darparwyr hefyd ystyried sut y gallent hwyluso cyfarfodydd mewn mannau eraill, rhwng plant a'u teuluoedd, ffrindiau a gweithwyr proffesiynol. 

Atodiad 4

Pwyntiau i'w hystyried (yn ogystal â'r pwyntiau a nodir yn yr atodiadau eraill) i gefnogi pobl sy'n cael ymweliadau o dan do mewn amgylchiadau eithriadol, tra bod ymweliadau wedi'u cyfyngu i ymweliadau mewn amgylchiadau eithriadol yn unig:

  • Dais am ymweliad y bydd angen ei gynnal yn y cartref at ddiben penodol y teimlir ei fod yn gwbl hanfodol gael ei wneud i reolwr y cartref gofal er mwyn cael penderfyniad. Mae’r ymweliad, os cytunir arno, yn cynnwys cyfyngiadau o ran nifer yr ymwelwyr, hyd yr ymweliad a lleoliad yr ymweliad.
  • Dylai’r ymwelwyr ddilyn canllawiau atal a rheoli heintiau ar ddefnyddio gorchuddion wyneb, cynnal hylendid dwylo a chyfarpar diogelu personol fel y bo’n ofynnol.
  • Os yw’n debygol bod y preswylydd yn dioddef o COVID-19 neu os yw hyn wedi'i gadarnhau, dylid darparu masg llawfeddygol, menig a ffedog gwrth-hylif i’r ymwelwyr a chyfarpar diogelu’r llygaid e.e. feisor.
  • Os yw’r ymwelydd mewn categori eithriadol o agored i niwed yn glinigol, dylid ei hysbysu am y risg uwch – byddai’r cyfarpar diogelu personol yr un fath, os byddant yn dewis ymweld.
  • Ni ddylai ymwelwyr ymweld yn ystod unrhyw weithdrefn sy’n cynhyrchu aerosol (AGP) nac am awr ar ôl cynnal AGP ar eu perthynas. Dylai'r cartref gofal roi gwybod i ymwelwyr am hyn fel y bo'n berthnasol.

Atodiad 5

Taflen ymwelwyr

Mae cadw mewn cysylltiad gyda’ch perthynas / ffrind yn bwysig, ac rydym eisiau eich helpu i wneud hyn mor ddiogel â phosibl. Mae pawb sy’n byw yn y cartref gofal yn wynebu risg uwch yn sgil COVID-19 oherwydd eu hoedran a/neu eu hiechyd.  Bydd y daflen hon yn eich helpu i wybod beth i'w ddisgwyl pan fyddwch yn ymweld, a sut i wneud hynny yn ddiogel. 

Mae Cymru’n gweithredu system lefelau rhybudd a bydd trefniadau i ymwelwyr yn amrywio yn dibynnu ar y lefel rhybudd.

I leihau’r risg o COVID-19 yn y cartref gofal, rydym yn cyfyngu ar nifer yr ymwelwyr, ac yn unol â'r canllawiau presennol.

Gall nifer yr ymwelwyr newid yn dibynnu ar y lefel rhybudd sydd ar waith yn lleol ac yn genedlaethol. Gall y trefniadau ymweld hefyd newid am rai rhesymau, er enghraifft, os oes achosion o COVID-19 yn y cartref.

Byddwn yn rhoi gwybod  ichi sawl person fydd yn cael ymweld ar unwaith, hyd yr ymweliad, lle y cynhelir yr ymweliad, a fydd angen ichi gael prawf COVID-19 a beth arall i’w ddisgwyl cyn yr ymweliad. Ystyriwch hyn wrth gynllunio eich ymweliad.

Mewn rhai amgylchiadau, hyd yn oed os ydych wedi trefnu ymweliad ymlaen llaw, efallai y bydd yn rhaid iddo newid. Er enghraifft, os oes achosion o COVID-19 yn y cartref gofal, neu os cawn wybod bod y gyfradd heintio yn y gymuned yn rhy uchel.

Bydd y rheolau ar gyfer ymweld â phobl mewn amgylchiadau eithriadol (fel diwedd oes) yn wahanol. Cysylltwch â ni os ydych yn dymuno siarad am hyn.
 
Diolch ymlaen llaw am helpu i gadw’r preswylwyr yn ddiogel ac am eich amynedd a'ch cefnogaeth.  

Cyn eich ymweliad 

  • Cysylltwch â ni i drefnu dyddiad ac amser ar gyfer eich ymweliad sy'n addas i chi, y person rydych yn ymweld ag ef a'n staff. Yn anffodus, ni fydd ymwelwyr nad ydynt wedi trefnu eu hymweliad ymlaen llaw yn cael dod i mewn i'r cartref gofal.
  • Os ydych yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol (yn gwarchod yn flaenorol), rhowch wybod i ni.
  • Byddwn yn rhoi gwybod i chi faint o bobl all ymweld ar unwaith, hyd yr ymweliad, yn lle y bydd yr ymweliad yn cael ei gynnal, a fydd angen i chi gael prawf COVID-19 a beth arall i’w ddisgwyl cyn yr ymweliad. Ystyriwch hyn wrth gynllunio eich ymweliad.
  • Gwyddom y bydd llawer o bobl yn awyddus i ymweld â’u hanwyliaid cyn gynted â phosibl, ond yn anffodus, dim ond nifer cyfyngedig o ymwelwyr y gallwn eu caniatáu ar unwaith.
  • Gwyddom fod hwn yn gyfnod heriol, ond er mwyn diogelu’r bobl sy'n byw ac yn gweithio yn y cartref gofal, os yw unrhyw un o'r canlynol yn berthnasol i chi, Rhaid ichi ohirio eich ymweliad: 
    • os oes gennych unrhyw symptomau sy'n gyson â COVID-19
    • os ydych wedi cael prawf COVID-19 positif o fewn y 10 diwrnod diwethaf
    • os oes gan rywun yn eich cartref neu rywun rydych wedi bod mewn cysylltiad agos â nhw symptomau COVID-19
    • os cawsoch eich cynghori i hunanynysu gan swyddog olrhain cysylltiadau o wasanaeth Profi Olrhain Diogelu’r GIG
    • os ydych chi wedi dychwelyd o deithio dramor yn y 10 diwrnod diwethaf o wlad nad yw'n esempt ac mae'n ofynnol ichi fod mewn cwarantîn
  • Mae symptomau COVID-19 yn cynnwys:
    • twymyn uchel
    • peswch cyson, newydd
    • colli blas neu arogl
  • Byddwch yn barod i wisgo cyfarpar diogelu personol. Gall hyn gynnwys gorchudd wyneb a menig.
  • Deallwn efallai y byddwch yn dymuno dod ag anrheg gyda chi.  Rhowch wybod i ni i weld a allwn ganiatáu hyn.
  • Os oes gennych unrhyw bryderon neu os bydd eich amgylchiadau'n newid rhwng trefnu eich ymweliad a diwrnod eich ymweliad, rhaid i chi gysylltu â ni.
  • Peidiwch ag ymweld os oes gennych unrhyw salwch/haint trosglwyddadwy e.e. y ffliw, norofeirws neu symptomau fel pesychu neu disian, dolur rhydd neu chwydu.

Yn ystod eich ymweliad  

  • Mae cartrefi gofal wedi gwneud eu trefniadau eu hunain i wneud ymweliadau mor ddiogel â phosibl. Mae hyn yn golygu y bydd ymweliadau ychydig yn wahanol i’r cyfnod cyn COVID-19.
  • Gofynnir i chi fewngofnodi a rhoi eich manylion cyswllt. Diben hyn yw sicrhau eich bod yn teimlo'n ddigon da i ymweld, ac fel y gall y cartref gofal a’r gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu gysylltu â chi os oes angen.
  • Fel rhan o’r ymdrech i gadw pobl yn y cartref gofal yn ddiogel, gofynnir ichi gymryd prawf COVID-19 (a elwir yn brawf llif unffordd) os ydych yn ymweld o dan do. Mae hon yn ffordd ychwanegol o leihau'r risg o ledaenu COVID-19 drwy wirio a yw rhywun yn heintus ar adeg y prawf. Mae'r prawf yn cymryd amser i'w brosesu (tua 30 munud), a gofynnir i chi aros y tu allan i'r cartref gofal nes y daw'r canlyniadau yn ôl.
  • Yn anffodus, os yw'r prawf yn bostif, ni fyddwch yn gallu ymweld â'ch perthynas/ffrind. Ar ôl cael prawf positif bydd rhaid ichi fynd yn syth adref a chysylltu â’r gwasanaeth profi ac olrhain i drefnu prawf dilynol. Felly rydym yn argymell ichi fod â chynllun wrth gefn, os oes rhaid ichi fynd yn syth adref ar ôl cael prawf negatif.
  • Os daw'r prawf yn ôl yn negatif, cofiwch fod yn rhaid ichi ddilyn ein holl weithdrefnau o hyd i'ch cadw chi a'ch perthynas/ffrind yn ddiogel.
  • byddwn yn esbonio ein gweithdrefn ar gyfer ymwelwyr. Bydd hyn yn amrywio yn dibynnu ar y Lefel Rhybudd sydd ar waith ar adeg eich ymweliad. Bydd hyn yn cynnwys:
    • lle bydd yr ymweliad yn cael ei gynnal. Gallai hyn fod y tu allan neu mewn 'pod' felly gwnewch yn siŵr eich bod yn gwisgo dillad priodol
    • trefniadau ar gyfer cadw pellter cymdeithasol megis aros dau fetr/ 6 troedfedd oddi wrth eraill, ac o amgylch cyswllt corfforol
    • golchi eich dwylo'n drylwyr neu eu diheintio wrth gyrraedd ac ar adegau priodol drwy gydol eich ymweliad
    • defnyddio gorchuddion wyneb ac unrhyw gyfarpar diogelu personol priodol fel y gofynnir ichi gan staff y cartref gofal
    • mynd i'r ystafell ymolchi. Yn ddelfrydol, ni ddylech ddefnyddio'r toiledau yn y cartref gofal, ond os bydd angen bydd aelod o staff yn rhoi gwybod ichi pa doiled sy’n benodol i ymwelwyr
  • Bydd yr ardaloedd ymwelwyr dynodedig yn cael eu glanhau cyn ac ar ôl eich ymweliad. I'n helpu i gynnal y drefn lanhau hon, dilynwch unrhyw farciau un ffordd a allai fod yn bresennol. Cadwch at yr ardal ymweld ddynodedig ac osgoi cyswllt â phreswylwyr eraill.
  • Gwyddom y gall ceisio siarad â'ch anwyliaid wrth wisgo gorchudd wyneb (os oes angen un) fod yn heriol. I wneud siarad yn haws, ceisiwch: 
    • Gadw cyswllt llygad a siarad yn glir ac yn uchel  
    • Gwisgo dillad y byddai eich anwyliaid yn eu hadnabod  
    • Tynnu hetiau i ffwrdd fel y gellir gweld mwy o'ch wyneb  
    • Defnyddio byrddaunegeseuon neu dechnoleg arall a ddarperir gan y cartref gofal 

Ar ôl eich ymweliad   

  • Byddwn yn eich cefnogi i ddod o hyd i ffyrdd eraill o gadw mewn cysylltiad â'ch anwyliaid, er enghraifft, drwy drefnu ymweliad yn y dyfodol, neu drwy alwadau fideo a ffôn.
  • Os byddwch yn mynd yn sâl gydag unrhyw un o symptomau COVID-19 ar unrhyw adeg cyn ichi ymweld neu wedi hynny, arhoswch gartref a threfnwch brawf. Rhowch wybod inni cyn gynted â phosibl os ydych yn datblygu symptomau a phan fyddwch yn derbyn canlyniad eich prawf.

Atodiad 6

Diffiniadau o dermau allweddol 

Pan fyddwn yn cyfeirio at:

‘berson’ neu ‘breswylydd’ - rydym yn golygu oedolyn neu blentyn sy’n byw neu’n aros mewn cartref gofal.  

‘ymwelydd’ neu ‘ymwelwyr’ - rydym yn golygu aelodau teulu, ffrindiau a gweithwyr proffesiynol sy’n ymweld â pherson mewn cartref gofal. Os yw gwirfoddolwyr a gofalwyr sy’n aelodau o’r teulu fel arfer yn cefnogi preswylwyr, dylai'r darparwr neu'r rheolwr ystyried yn ofalus a yw eu cymorth yn debycach i rôl aelod staff neu ymwelydd rheolaidd a defnyddio'r gweithdrefnau goruchwylio ac atal a rheoli haint priodol. Os yw’r rôl yn debycach i rôl aelod o staff, yna dylent gael prawf yn unol â staff cartref gofal. 

‘amgylchiadau eithriadol' -rydym yn golygu amgylchiadau fel ymweliadau diwedd oes, ymweliadau gan weithwyr proffesiynol sydd eu hangen i sicrhau iechyd / diogelwch / llesiant preswylydd, ymweliadau gan ymwelwyr dynodedig sydd eu hangen i sicrhau llesiant preswylydd (er enghraifft, preswylydd sy’n arbennig o ofidus neu breswylydd y gofelir amdano yn y gwely ac nad yw'n gallu cysylltu â theulu/ffrindiau gan ddefnyddio dulliau eraill). Nifer fach o enghreifftiau yw'r rhain ac nid rhestr gynhwysfawr. Rhaid ystyried pob sefyllfa ar wahân ac ni ddylid defnyddio unrhyw ddulliau 'cyffredinol’. Nid yw'r trefniant ar gyfer ymwelwyr dynodedig yn berthnasol i ymweliadau a drefnir ar gyfer amgylchiadau eithriadol. Gellir cynnal ymweliadau mewn amgylchiadau eithriadol waeth beth fo’r Lefel Rhybudd. 

‘asesiad risg deinamig’ - rydym yn golygu proses o arsylwi a dadansoddi risgiau a pheryglon mewn amgylchedd risg uchel neu amgylchedd sy’n newid. Mae hyn yn galluogi adnabod risgiau’n gyflym a chymryd camau i’w lliniaru.

‘IMT' - rydym yn golygu’r Tîm Rheoli Achos Lluosog, a fydd wedi'i roi ar waith gan yr awdurdod lleol / bwrdd iechyd lleol i reoli achosion lluosog o haint COVID-19.

‘Podiau/strwythurau ymweld'- rydym yn golygu strwythurau cwbl gaeedig sydd wedi'u lleoli ar dir y cartref gofal, a ddefnyddir i gefnogi ymweliadau. 

'Ymweliad o dan do' - rydym yn golygu ymweld â phobl y tu mewn i adeilad  cartref gofal drwy groesi trothwy'r cartref gofal.

‘ymweliad awyr agored’ – rydym yn golygu ymweld â phobl ar dir y cartref gofal. Mae hyn yn cynnwys, er enghraifft, ymweliadau o dan ganopi sydd ar agor ar o leiaf un ochr ac nad oes angen cael mynediad iddo drwy ddrws.

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 178 KB.

Maint Ffeil 178 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.