Neidio i'r prif gynnwy

Y rheolau ar gyfer casglu gyda phobl eraill.

Cyhoeddwyd gyntaf:
16 Gorffennaf 2021
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cyflwyniad

Rydym fwyaf tebygol o ddal y coronafeirws gan bobl rydym mewn cysylltiad agos â nhw bob dydd, ac iddyn nhw rydym fwyaf tebygol o’i drosglwyddo. Y peth mwyaf diogel i'w wneud yw osgoi cyswllt â phobl eraill nad ydych yn byw gyda nhw. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod bod hyn yn anodd. Os ydych chi’n cwrdd â phobl eraill, mae'n fwyaf diogel cwrdd â chyn lleied o bobl â phosibl a chwrdd â'r un bobl yn rheolaidd, yn hytrach na llawer o wahanol bobl. Mae'r canllawiau hyn yn amlinellu'r rheolau sydd ar waith ar gyfer dod ynghyd (‘ymgynnull’) gyda phobl eraill.

Y rheolau cyffredinol ar lefel rhybudd 1 dan do yw:

  • nid oes cyfyngiadau ar ymgynnull gydag aelodau o'ch aelwyd unigol (y rhai rydych yn byw gyda nhw dan do)
  • gallwch gwrdd â'ch aelwyd estynedig neu un aelwyd arall mewn cartrefi preifat, ac mewn llety teithio a llety gwyliau
  • gallwch gwrdd â grŵp o chwech o bobl o hyd at 6 aelwyd (heb gynnwys plant o dan 11 oed o unrhyw un o'r aelwydydd hyn neu ofalwyr unrhyw berson sy'n bresennol) mewn cartrefi preifat, safleoedd rheoleiddiedig a llety teithio a llety gwyliau
  • gall uchafswm o 200 o bobl sy'n sefyll a 1,000 o bobl sy’n eistedd gymryd rhan mewn gweithgareddau a digwyddiadau a drefnir dan do fel rhan o gynulliad rheoleiddiedig
  • gall unrhyw nifer o blant o dan 18 oed (neu unigolion oedd o dan 18 oed ar 31 Awst 2020) gymryd rhan mewn cynulliadau a reoleiddir ar gyfer datblygiad a lles plant (a elwid gynt yn weithgareddau wedi’u trefnu)

Dyma’r rheolau cyffredinol ar lefel rhybudd 1 yn yr awyr agored:

O ddydd Sadwrn 17 Gorffennaf ymlaen nid oes bellach unrhyw gyfyngiadau ar niferoedd wrth ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored mewn safleoedd a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Fe’ch cynghorir o hyd i ddefnyddio’ch crebwyll ac osgoi ymgynnull mewn grwpiau mawr lle bynnag y bo modd.

Mae’n fwy diogel i gwrdd yn yr awyr agored, ac am y rheswm hwn mae gweithgareddau awyr agored wedi cael blaenoriaeth. Mae’r tebygolrwydd o drosglwyddo COVID-19 yn sylweddol is yn yr awyr agored na dan do. Mae hyn yn rhoi mwy o ryddid i bobl yn gynt, gan leihau’r effaith o ran trosglwyddo’r feirws.

Hyd yn oed wrth i gyfyngiadau gael eu codi, mae’n hanfodol bod pawb yn parhau â’r arferion da i leihau trosglwyddiad y feirws; cofio golchi dwylo’n dda a chael prawf cyn gynted ag y bydd symptomau’n ymddangos, ac aros gartref os ydych yn sâl, er mwyn lleihau’r risg.

Rhaid i fusnesau hefyd barhau i gynnal asesiadau risg a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r feirws a’i ledaenu mewn safleoedd sy’n agored i’r cyhoedd neu i’r staff.

Bydd y system Profi, Olrhain, Diogelu yn parhau i gefnogi’r broses o lacio’r  cyfyngiadau cymdeithasol ac economaidd. Bydd hefyd yn bwysig nodi clystyrau o achosion lleol ac amrywiolion sy’n peri pryder.

Rydym yn gofyn i bobl ystyried nid yn unig beth maent yn cael ei wneud – beth mae'r gyfraith yn ei ganiatáu – ond hefyd beth y dylent ei wneud – beth yw'r peth cywir i'w wneud i leihau lledaeniad y coronafeirws. Rydym yn gofyn yn arbennig ichi

  • geisio cyfyngu ar nifer y gwahanol bobl rydych chi'n eu gweld. Mae'n well gweld yr un grŵp bach o bobl yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl yn achlysurol
  • parhau i gadw pellter cymdeithasol, gan gynnwys yn yr awyr agored
  • osgoi gwneud pethau a allai gynyddu’r risg o drosglwyddo’r feirws (er enghraifft, gweiddi er mwyn cael eich clywed dros gerddoriaeth uchel, neu ganu yn agos at eraill).

Safleoedd a Reoleiddir

Safle a reoleiddir yw:

  • Safle unrhyw fusnes neu wasanaeth sy'n agored i'r cyhoedd, gan gynnwys, ond heb fod yn gyfyngedig i safle manwerthu, amgueddfeydd, theatrau, neuaddau cyngerdd, campfeydd, cyfleusterau hamdden a ffitrwydd, canolfannau cymunedol, safleoedd gwasanaeth cyswllt agos, caffis, tafarndai, bariau a bwytai, swyddfeydd cofrestru, mannau addoli a llyfrgelloedd
  • Cerbydau trafnidiaeth gyhoeddus, gan gynnwys tacsis, trenau a bysiau
  • Unrhyw adeilad lle mae gwaith yn cael ei wneud, gan gynnwys ffatrïoedd ac adeiladau swyddfa

Os ydych wedi cael cyngor i hunanynysu

Nid yw’r wybodaeth yn y canllawiau hyn yn berthnasol i bobl y mae tîm Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru wedi dweud wrthynt am hunanynysu. Rhaid ichi beidio â gadael eich cartref os yw tîm Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru wedi dweud wrthych am hunanynysu. Gall peidio â gwneud hynny arwain at hysbysiad cosb benodedig neu erlyniad troseddol. I gael mwy o fanylion, darllenwch ein canllawiau ar hunanynysu.

Rydym hefyd yn eich cynghori’n gryf i hunanynysu os cewch wybod drwy ap Covid-19 y GIG y dylech wneud hynny. Fodd bynnag, yn yr achos hwn, nid oes dyletswydd gyfreithiol i wneud hynny gan fod gosodiadau preifatrwydd yr ap a’r ffaith nad yw’n gwybod pwy ydych yn golygu nad oes ganddo eich manylion personol.

Rydym yn eich cynghori’n gryf hefyd, os oes gennych symptomau COVID-19, waeth pa mor ysgafn, i ddilyn y canllawiau cyffredinol ar hunanynysu a threfnu i gael prawf (er nad yw hyn chwaith yn ddyletswydd gyfreithiol).

Cadw’n ddiogel pan na fyddwch gartref

Mae'r coronafeirws yn cael ei ledaenu gan ddiferion mawr ac aerosolau o anadl. Mae'r risg hyd yn oed yn fwy wrth disian, pesychu neu siarad yn uchel, o'r geg a'r trwyn. Mae hyn yn golygu mai cysylltiad agos ag eraill, yn enwedig cyswllt wyneb yn wyneb o fewn 2 fetr, sydd fwyaf tebygol o achosi haint. Gall y feirws oroesi ar rai arwynebau dan do am ddiwrnodau, a chael ei ledaenu gan bobl sy'n cyffwrdd â’r arwynebau hynny ac yna’n cyffwrdd â’u ceg neu eu trwyn cyn iddynt olchi eu dwylo. Mae'r feirws yn llawer llai tebygol o gael ei ledaenu yn yr awyr agored, ond mae hyn yn dibynnu i raddau ar y tywydd, ac mae’r diferion yn gwasgaru’n haws lle mae digon o awyr iach. Mae'r feirws yn marw'n gyflym yn haul yr haf, ond yn llai felly mewn tywydd oer.

Cyn ichi adael eich cartref, dylech gynllunio sut y byddwch yn diogelu’ch hun ac yn lleihau'r risg. Mae golchi dwylo'n aml a defnyddio hylif diheintio dwylo yn bwysig o hyd, fel y mae cadw pellter corfforol a pheidio â chyffwrdd eich trwyn/ceg cyn golchi eich dwylo. Dylech hefyd ystyried p’un a fyddwch dan do neu yn yr awyr agored.

Hyd yn oed yn yr awyr agored, mae yna risgiau yn dal i fod mewn llefydd a ddefnyddir gan lawer o bobl, neu lle mae pobl yn ymgynnull, megis toiledau cyhoeddus – lle mae llawer o bobl yn cyffwrdd â thapiau a dolenni fflysio, pympiau petrol, peiriannau talu ac arddangos, dolenni drysau a pheiriannau tynnu arian.

Gall cynwysyddion hylif diheintio hefyd drosglwyddo haint os yw llawer o ddwylo'n eu defnyddio, felly dylid eu gweithredu gyda'r arddwrn/blaen y fraich yn hytrach na bysedd/cledr llaw.

Ymweld â phobl nad ydynt yn byw mewn cartrefi preifat

Yn gyffredinol, nid yw'r gyfraith yn atal ymweliadau â phobl nad ydynt yn byw mewn cartrefi preifat. Felly, er enghraifft, caniateir ymweliadau dan do â chartrefi gofal, hosbisau a llety diogel i blant o dan y gyfraith. Nid yw hyn yn golygu bod unrhyw un o'r lleoedd hyn yn gorfod bod ar agor - bydd angen i leoliadau unigol sicrhau eu bod yn gallu trefnu ymweliadau'n ddiogel. Rydym yn argymell eich bod yn holi’r lleoliad perthnasol i gael gwybod beth yw eu trefniadau penodol o ran ymweliadau.

Pan fyddwch yn ymweld, bydd angen ichi ddilyn rheolau’r lleoliad unigol.

Wrth ystyried a oes angen ymweld â rhywun y tu allan i’ch aelwyd estynedig, yn enwedig dan do, cofiwch fod cyfrifoldeb ar bob un ohonom i gydnabod y risgiau y mae’r feirws yn eu creu i ni ein hunain, ein teuluoedd a’n ffrindiau, a’n cymunedau ehangach.

Bydd angen i bobl benderfynu drostynt eu hunain ynghylch beth sy'n rhesymol, yn unol â'r egwyddor gyffredinol honno. Cofiwch mai diben y cyfyngiadau sy’n parhau yw atal y feirws rhag lledaenu, gan gynnwys ymhlith ein hanwyliaid.

Ymweld â chartrefi preifat

Aelwydydd ac aelwydydd estynedig

Ystyr aelwyd yw grŵp o bobl sy’n byw yn yr un cartref. Gall aelwyd fod yn un person sy’n byw ar ei ben ei hun, yn griw sy’n rhannu fflat, neu’n deulu sy’n byw yn yr un cartref. Yr hyn sy’n bwysig yw mai’r un bobl a’r un cartref ydyw bob amser. Felly, os yw’n dechrau bwrw glaw, er enghraifft, ni ddylai pobl symud i fod dan do oni bai eu bod yn aelodau o’ch aelwyd neu aelwyd estynedig.

Caiff pobl ffurfio aelwyd estynedig gyda dwy aelwyd arall. Mae hyn yn golygu bod holl bobl y tair aelwyd yn dod yn aelodau o un aelwyd unigol i bob pwrpas. Bydd hyn yn caniatáu ichi dreulio amser gyda phobl yr aelwyd honno yn eich cartref chi neu eu cartref nhw a chael cyswllt corfforol. Cewch hefyd aros dros nos yng nghartrefi eich gilydd ac mewn llety gwyliau gyda’ch gilydd.

Gall pedwaredd aelwyd ymuno ag aelwyd estynedig mewn amgylchiadau cyfyngedig. Gall yr aelwydydd canlynol ymuno â dwy aelwyd arall i ffurfio aelwyd estynedig:

  • aelwyd lle mae oedolyn yn byw ar ei ben ei hun
  • aelwyd lle mai un oedolyn cyfrifol yn unig sydd yna
  • aelwyd lle rydych yn 16 neu 17 oed yn byw ar eich pen eich hun neu gydag eraill o'r un oedran, heb oedolyn

Arferid cyfeirio at hyn fel swigen gefnogaeth. Caniateid swigod cefnogaeth i helpu pobl a oedd yn byw ar eu pen eu hunain, neu aelwydydd ag un oedolyn cyfrifol neu blentyn o dan flwydd oed, drwy gael cyfarfod dan do gydag un aelwyd arall yn ystod cyfyngiadau lefel rhybudd 4.

Os oeddech mewn swigen gefnogaeth, gallwch barhau â’r trefniant hwnnw fel aelwyd estynedig. Efallai y byddwch hefyd yn gallu ymuno â dwy aelwyd arall cyn belled â bod eich aelwyd estynedig yn bodloni'r rheolau a ddisgrifir isod.   

Gall aelwydydd estynedig gynnwys aelwyd nad yw yng Nghymru.  Ond cofiwch y gall cyfyngiadau fod yn berthnasol i deithio i'r naill gyfeiriad a'r llall a bydd gofynion ynysu yn berthnasol yn y rhan fwyaf o amgylchiadau i bobl sy'n cyrraedd Cymru o wledydd y tu allan i'r Ardal Deithio Gyffredin.

Manteision bod yn rhan o aelwyd estynedig

Mae'r bobl rydych chi'n dewis ymuno â nhw, i bob pwrpas, yn dod yn rhan o'ch aelwyd.

Mae hyn yn golygu y cewch wneud y canlynol:

  • treulio amser dan do neu yn yr awyr agored gyda nhw
  • cyfarfod â’ch gilydd ac aros dros nos mewn cartrefi preifat a llety gwyliau
  • dod i gysylltiad corfforol â nhw ar risg llawer is – os ydych yn cynnal aelwyd estynedig unigryw does dim angen cadw pellter cymdeithasol
  • rhoi gofal a chymorth iddynt neu dderbyn gofal a chymorth ganddynt, os nad yw hyn yn digwydd eisoes
  • rhoi seibiant i ofalwyr di-dâl o’u cyfrifoldebau gofalu (er enghraifft, gwarchod eu plant iddyn nhw gael seibiant).

Fodd bynnag, rydym yn eich cynghori i fod yn arbennig o ofalus gyda phobl y mae’r coronafeirws yn creu risg uwch iddynt ac, yn fwyaf oll, gyda phobl sy’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol.

Rheolau ynghylch aelwydydd estynedig

Gan y gall aelwyd amrywio o ran maint, nid oes terfyn ar nifer y bobl a all fod mewn aelwyd estynedig. Ond dim ond tair aelwyd all fod yn rhan o'r aelwyd estynedig, ac os yw pedwaredd aelwyd i ymuno, rhaid i un o'r aelwydydd fodloni'r meini prawf canlynol:

  • aelwyd lle mae oedolyn yn byw ar ei ben ei hun
  • aelwyd lle mai un oedolyn cyfrifol yn unig sydd yna
  • aelwyd lle rydych yn 16 neu 17 oed yn byw ar eich pen eich hun neu gydag eraill o'r un oedran, heb oedolyn

Dyma’r prif reolau ar gyfer aelwydydd estynedig:

  • ni chaiff neb fod yn rhan o fwy nag un aelwyd estynedig, ac eithrio pobl sy’n byw mewn dau gartref (er enghraifft, plant y mae eu rhieni wedi gwahanu a bod cytundeb gwarchodaeth ar y cyd, neu fyfyrwyr sydd â chartref amser tymor a chartref amser gwyliau)
  • rhaid i bob unigolyn mewn un cartref fod yn rhan o’r un aelwyd estynedig 
  • rhaid i bob un o’r oedolion sy’n byw yn y ddwy aelwyd gytuno i ymuno â’r un aelwyd estynedig.

Rydym yn argymell bod pobl yn osgoi newid aelwydydd estynedig oni bai ei fod yn gwbl angenrheidiol, er mwyn cyfyngu ar ledaeniad y coronafeirws rhwng aelwydydd.

Fodd bynnag, rydym yn cydnabod y gall perthynas pobl â’i gilydd ac amgylchiadau newid dros amser. Os oes angen, gall y rhai sy'n gymwys ffurfio aelwyd estynedig newydd cyn belled â:

  • bod unrhyw aelwyd sy’n gadael ei haelwyd estynedig bresennol yn ymatal rhag cymysgu ag unrhyw aelwyd arall (gan gynnwys unrhyw aelwyd estynedig newydd) am gyfnod o 10 diwrnod cyn ffurfio aelwyd estynedig newydd.

Os bydd rhywun yn eich aelwyd estynedig flaenorol yn datblygu symptomau neu'n profi'n bositif am y coronafeirws hyd at 48 awr ar ôl i aelodau o'r aelwyd estynedig gyfarfod ddiwethaf, os dywedir wrthynt am wneud hynny gan swyddog olrhain cysylltiadau, rhaid i aelodau'r aelwyd estynedig hunanynysu. Ni ddylech ffurfio aelwyd estynedig newydd nes eich bod wedi cwblhau eich cyfnod hunanynysu.

Ardaloedd lleol ac aelwydydd estynedig

Nid oes unrhyw reolau sy'n nodi bod rhaid i'ch aelwyd estynedig fod gyda rhywun yn eich ardal leol, nac o fewn unrhyw bellter penodol i'ch cartref. Nid oes unrhyw reolau chwaith sy’n rhwystro creu aelwydydd estynedig gydag aelwydydd y tu allan i Gymru, ac rydym yn cydnabod mai dyma fydd dewis rhai pobl sy’n byw yn agos at y ffin, yn enwedig.

Sut i ddewis gyda phwy i greu aelwyd estynedig

Mae dewis pa aelwyd neu aelwydydd i ymuno â nhw i ffurfio aelwyd estynedig yn benderfyniad pwysig, ac i lawer o bobl gwyddom y gall fod yn benderfyniad anodd.

Does dim ffordd gywir nac anghywir o benderfynu gyda phwy y dylech greu aelwyd estynedig. Fodd bynnag, mewn gwledydd eraill sydd wedi defnyddio’r dull hwn, mae astudiaethau wedi dangos ei bod o gymorth i bobl ofyn iddyn nhw eu hunain pwy sydd angen y cymorth fwyaf, yn hytrach na phenderfynu cwmni pwy y maent wedi’i golli fwyaf.

Mae gan bawb hawl i fod yn rhan o aelwyd estynedig, gan gynnwys pobl sydd wedi bod yn hunanwarchod, ond mae’n bwysig cymryd gofal ychwanegol wrth ddilyn mesurau diogelwch pan fyddant yng nghwmni ei gilydd oherwydd eu risg uwch o ddatblygu salwch difrifol os dônt i gysylltiad â’r coronafeirws.

Mae’r risg o ddal y coronafeirws yn dal i fod yn real ac, yn anochel, yn cynyddu i ryw raddau pan fydd pobl yn creu aelwyd estynedig. Yn arbennig, os byddwch yn creu aelwyd estynedig â rhywun sy’n dod i gysylltiad agos ag eraill yn eu gwaith, neu sydd â phlant sy’n mynd i ysgol neu feithrinfa, bydd hyn yn codi lefel y risg i’r aelwyd estynedig.

Rhaid i ysgolion, meithrinfeydd a chyflogwyr gymryd pob cam rhesymol i leihau cysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Fodd bynnag, yn y pen draw, mater i bob unigolyn yw penderfynu ynghylch eu haelwyd estynedig.

Anheddau preifat a llety teithio a llety gwyliau - chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd

Gallwch hefyd gyfarfod dan do yn eich cartref neu mewn llety teithio a llety gwyliau fel grŵp o uchafswm o chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd (heb gynnwys plant o dan 11 oed o unrhyw un o'r aelwydydd hyn neu ofalwyr unrhyw un sy'n bresennol) neu gydag aelodau o'ch aelwyd estynedig.

Ni allwch gwrdd â'ch cartref estynedig a chwech o bobl ychwanegol dan do - mae hwn yn fater o ddewis naill ai/neu. Os yw eich aelwyd neu'ch aelwyd estynedig eisoes dros chwech o bobl, ni allwch gyfarfod â chwech o bobl ychwanegol ar yr un pryd yn eich cartref neu mewn llety teithio neu lety gwyliau.

Cwrdd yn eich gardd

O ddydd Sadwrn 17 Gorffennaf nid oes unrhyw gyfyngiadau cyfreithiol mwyach ar nifer y bobl y gallwch ymgynnull â nhw unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored mewn safleoedd a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Fe’ch cynghorir o hyd i ddefnyddio’ch crebwyll ac osgoi ymgynnull mewn grwpiau mawr lle bynnag y bo modd.

Mae’n fwy diogel i gwrdd yn yr awyr agored, ac am y rheswm hwn, mae gweithgareddau awyr agored wedi cael blaenoriaeth. Mae’r tebygolrwydd o drosglwyddo COVID-19 yn sylweddol is yn yr awyr agored na dan do. Mae hyn yn rhoi mwy o ryddid i bobl yn gynt, gan leihau’r effaith o ran trosglwyddo’r feirws.

Hyd yn oed wrth i gyfyngiadau gael eu codi, mae’n hanfodol bod pawb yn parhau â’r arferion da i leihau trosglwyddiad y feirws; cofio golchi dwylo’n dda a chael prawf cyn gynted ag y bydd symptomau’n ymddangos, ac aros gartref os ydych yn sâl, er mwyn lleihau’r risg.

Wrth gyfarfod mewn gerddi preifat, gall ymwelwyr fynd drwy'r tŷ i gyrraedd yr ardd neu'r man awyr agored, ond rhaid iddynt beidio ag aros yn y tŷ. Ni ddylech ddefnyddio offer cegin, cyllyll a ffyrc nac unrhyw beth arall ar aelwyd arall.  Os yw eitemau'n cael eu pasio rhwng aelwydydd, dylech sicrhau bod eitemau'n cael eu golchi'n drylwyr a'ch bod yn cynnal arferion hylendid da gan gynnwys hylendid dwylo. Os gallwch, dylech hefyd osgoi cyffwrdd pethau dan do, fel switshys golau a handlenni drysau.

Gall pobl fynd i’r tŷ er mwyn defnyddio’r toiled, ond dylid treulio cyn lleied o amser â phosibl dan do. Dim ond un person ar y tro ddylai gael mynd i’r tŷ at y diben hwn (gyda darparwr gofal, os oes angen cymorth oherwydd oedran neu allu).

Dylai aelwydydd gadw ffenestr toiled/ystafell ymolchi ar agor a glanhau cyfleusterau’r toiled a’r ystafell ymolchi yn drylwyr ac yn rheolaidd, ar ôl pob tro y caiff ei ddefnyddio yn ddelfrydol. Ni ddylid rhannu tywelion lle y bo’n bosibl a dylid eu newid yn rheolaidd. Dylai plant gael help i ddefnyddio’r toiled ac i olchi eu dwylo’n drylwyr (yn ôl eu hoedran a’u gallu), a dylai pob oedolyn olchi ei ddwylo’n drylwyr cyn ac ar ôl helpu plant. Dylid atgoffa plant hŷn a phobl ifanc yn rheolaidd pa mor bwysig yw golchi eu dwylo’n drylwyr ac yn aml, ac i beidio â chyffwrdd â’u hwynebau.

Dylech gadw pellter corfforol wrth unrhyw un nad ydych yn byw gyda nhw neu nad ydynt yn rhan o’ch aelwyd estynedig, a dylech osgoi rhannu neu ddefnyddio’r un eitemau â phobl o’r tu allan i’ch aelwyd neu’ch aelwyd estynedig, er enghraifft platiau, cwpanau, pecynnau bwyd, tywelion, blancedi. Bydd pasio unrhyw eitem rhwng pobl o wahanol aelwydydd yn cynyddu’r risg o ledaenu’r feirws.

Tŷ/Tai amlfeddiannaeth

Mae tŷ amlfeddiannaeth yn cynnwys gwahanol aelwydydd o fewn un adeilad a rennir. Os ydych yn rhannu adeilad ag aelwydydd eraill, gallwch greu aelwyd estynedig o hyd gyda dwy aelwyd arall o'r tu allan i'r adeilad rydych yn ei rannu.

Os ydych yn rhannu cyfleusterau fel ystafell ymolchi neu gegin gyda phobl eraill, does dim angen ichi greu aelwyd estynedig gyda nhw er mwyn bod yn yr un ystafell â nhw.

Myfyrwyr prifysgol

Ystyrir bod gan fyfyrwyr sy'n treulio amser yn rheolaidd i ffwrdd yn y brifysgol a gartref ddwy aelwyd at ddibenion cyfyngiadau'r coronafeirws. Fodd bynnag, cynghorir myfyrwyr i gyfyngu ar faint y maent yn symud yn ôl ac ymlaen rhwng eu haelwyd yn ystod y tymor a'u haelwyd y tu allan i'r tymor, a gwneud hynny pan fo angen yn unig, er enghraifft, ar gyfer gwaith neu oherwydd pryderon am eu lles.

Os byddwch yn dewis mynd adref am ymweliad yn ystod y tymor, dylech geisio ymddwyn fel unrhyw ymwelydd arall, hy aros y tu allan, cadw pellter corfforol a pheidio ag aros dros nos os oes modd.

Gall aelwyd y myfyriwr yn ystod y tymor gytuno i ffurfio aelwyd estynedig gydag aelwyd arall. Gall ffurfio aelwyd estynedig fod yn anoddach yn ymarferol mewn rhai mathau o aelwydydd myfyrwyr gan fod pob un o'r myfyrwyr yn un aelwyd, ac felly bod yn rhaid i'r aelwyd gyfan gytuno i hyn.

Mae'n bwysig i fyfyrwyr ddeall pa fath o aelwyd y maent yn byw ynddi, gan y bydd hyn yn effeithio ar ba bobl y caniateir iddynt eu gweld ac ym mha leoliadau. Gweler ein canllawiau i fyfyrwyr i gael rhagor o wybodaeth.

Os ydych yn fyfyriwr sy'n rhannu cyfleusterau coginio, bwyta, ystafell ymolchi neu doiledau gyda phobl eraill, cofiwch nad oes angen ichi greu aelwyd estynedig gyda'r bobl hynny er mwyn treulio amser gyda nhw.

Plant a chyfrifoldebau rhieni

Lle y mae cyfrifoldeb rhieni yn cael ei rannu, gall y trefniadau arferol barhau a gall y plentyn symud rhwng un rhiant a’r llall, ac felly rhwng aelwydydd ac aelwydydd estynedig y ddau riant. Dylid ystyried bod y plentyn yn rhan o aelwyd neu aelwyd estynedig y rhiant y mae gydag ef ar unrhyw adeg benodol. Mewn geiriau eraill, os yw’r naill riant neu’r ddau riant yn rhan o aelwyd estynedig gydag aelwyd nad yw’n cynnwys y rhiant arall, caiff y plentyn barhau i symud yn rhydd rhwng y ddau riant, a bod yn rhan o’r ddwy aelwyd estynedig (hy nid oes rhaid i’r plentyn gadw pellter cymdeithasol o fewn yr aelwyd estynedig, pa bynnag riant y mae gydag ef).

Yn achos plant nad ydynt yn byw yn yr un aelwyd â’u rhieni ac sydd â threfniadau eisoes i ymweld a chael cysylltiad yn ddiogel, caiff y trefniadau hyn barhau. Gallai hyn gynnwys plant mewn gofal maeth, cartrefi plant a lleoliadau mabwysiadu. 

Aelwydydd estynedig a hunanynysu

Mae’r rheolau uchod i gyd yn ofynion cyfreithiol, a thrwy greu aelwyd estynedig nad yw’n cydymffurfio â’r rheolau hyn, neu drwy ymddwyn fel pe baech yn rhan o aelwyd estynedig er nad ydych yn rhan o un, byddwch yn cyflawni trosedd. 

Yn ogystal, er nad yw hyn yn fater cyfreithiol, rydym yn gofyn i’r aelwyd estynedig gyfan hunanynysu os bydd un aelod o’r aelwyd estynedig yn datblygu symptomau’r coronafeirws, ac nid dim ond y rhai sy’n byw yn yr un cartref. Bydd hyn yn rhwymedigaeth gyfreithiol os bydd rhywun sy'n gweithio i dîm Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yn cysylltu â chi ac yn dweud wrthych am hunanynysu. Mae canllawiau ar gael ynglŷn â hunanynysu a sut i wneud cais am brawf coronafeirws.

Mae hefyd yn ddefnyddiol i bobl gadw cofnod o bwy sy’n rhan o’u haelwyd estynedig a’u manylion cyswllt fel y gall swyddogion olrhain cysylltiadau gysylltu â nhw yn gyflym os bydd angen gwneud hynny.

Rhesymau eraill dros fynd i gartrefi preifat

Pobl sy'n gwneud gwaith yn eich cartref

Mae llawer o amgylchiadau lle y gallai fod angen i bobl fynd i'ch cartref neu’ch gardd i wneud gwaith yno. Fel ym mhob rhan arall o fywyd, nid yw’r ffaith bod rhywbeth wedi’i ganiatáu bob amser yn golygu mai dyna'r peth iawn i'w wneud. Rydym yn gofyn ichi feddwl beth yw'r peth mwyaf synhwyrol ichi ei wneud i ddiogelu eich teulu, eich ffrindiau a'ch cymuned, yn hytrach na meddwl yn bennaf am beth y cewch chi ei wneud. Yr unig ffordd y gallwn barhau i godi’r cyfyngiadau yw drwy i bawb wneud eu gorau i weithredu fel hyn.

Wrth wneud gwaith mewn cartrefi preifat, mae'n bwysig ei fod yn digwydd mewn ffordd ddiogel, bod y gweithiwr ac aelodau'r aelwyd yn iach ac nad oes ganddynt unrhyw rai o symptomau’r coronafeirws. Fel busnesau eraill a ddefnyddiwch y tu allan i'ch cartref, rhaid i bobl sy'n gweithio yn eich cartref gymryd pob mesur rhesymol i leihau cysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu, ac ystyried y canllawiau ar weithio yng nghartrefi pobl eraill.

Rydym yn argymell na ddylid gwneud unrhyw waith yn eich cartref os ydych yn ynysu, oni bai ei fod i drwsio nam sy'n risg uniongyrchol i ddiogelwch pobl – er enghraifft, plymio mewn argyfwng, neu wneud addasiad i ganiatáu i'r aelwyd honno aros yn ei heiddo. Os na ellir osgoi’r peth (oherwydd sefyllfa frys neu argyfwng), dylid cymryd rhagofalon ychwanegol i gadw’r gweithwyr a deiliaid y cartref ar wahân yn llwyr oddi wrth ei gilydd. Mewn achosion o’r fath, gall Iechyd Cyhoeddus Cymru roi cyngor i weithwyr ac aelwydydd. Ond ni ddylai gweithiwr sydd â symptomau’r coronafeirws wneud unrhyw waith o gwbl, ni waeth pa mor ysgafn yw’r symptomau.

Gofalu am eraill

Y prif eithriad arall i'r rheol gyffredinol yw y gallwch fynd i mewn i gartrefi pobl, neu adael i bobl ddod i mewn i'ch cartref chi, i ddarparu neu dderbyn gofal. Mae hyn yn golygu bod modd darparu cymorth i rywun sydd ei angen, fel person hŷn, plentyn neu oedolyn agored i niwed. Mae hyn yn cynnwys pob math o ofal, sy’n cael ei ddarparu gan unrhyw berson, i rywun sy’n agored i niwed.

Wrth ystyried a yw rhywun yn “agored i niwed”, dylid deall y gair yn ei ystyr gyffredin ac mae’n cynnwys pobl hŷn, plant a phobl sy'n sâl. Mae hefyd yn rhesymol mynd â bwyd a chyflenwadau eraill i berson agored i niwed.

Mae gofalwyr – boed yn weithwyr gofal neu’n ofalwyr di-dâl – yn cael eu heithrio o’r uchafswm o ran nifer y bobl sy’n cael ymgynnull gydag eraill tra byddant yn rhoi cymorth ichi. Gallant barhau i gynnig unrhyw gymorth sy’n angenrheidiol ichi, a mynd gyda chi i unrhyw le os oes angen eu cymorth arnoch.

Fodd bynnag, er y caniateir ichi ofalu am berson agored i niwed, os ystyrir bod y coronafeirws yn creu mwy o berygl i rywun neu ei fod yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol, dylech ystyried hyn cyn mynd i’w weld.

Cwrdd â phobl y tu allan i'r cartref

Caniateir ichi gwrdd â phobl eraill y tu allan i'ch cartref, yn amodol ar reolau a nodir yn y canllawiau hyn.

Gweld pobl yn yr awyr agored

O ddydd Sadwrn 17 Gorffennaf ymlaen nid oes unrhyw gyfyngiadau ar ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau.

Fe’ch cynghorir o hyd i ddefnyddio’ch crebwyll ac osgoi ymgynnull mewn grwpiau mawr lle bynnag y bo modd.

Mae’n fwy diogel i gwrdd yn yr awyr agored, ac am y rheswm hwn, mae gweithgareddau awyr agored wedi cael blaenoriaeth.Mae’r tebygolrwydd o drosglwyddo COVID-19 yn sylweddol is yn yr awyr agored na dan do. Mae hyn yn rhoi mwy o ryddid i bobl yn gynt, gan leihau’r effaith o ran trosglwyddo’r feirws.

Hyd yn oed wrth i gyfyngiadau gael eu codi, mae’n hanfodol bod pawb yn parhau â’r arferion da i leihau trosglwyddiad y feirws; cofio golchi dwylo’n dda a chael prawf cyn gynted ag y bydd symptomau’n ymddangos, ac aros gartref os ydych yn sâl, er mwyn lleihau’r risg.

Rhaid i fusnesau hefyd barhau i gynnal asesiadau risg a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r feirws a’i ledaenu mewn safleoedd sy’n agored i’r cyhoedd neu i’r staff.

Bydd y system Profi, Olrhain, Diogelu yn parhau i gefnogi’r broses o lacio’r  cyfyngiadau cymdeithasol ac economaidd. Bydd hefyd yn bwysig nodi clystyrau o achosion lleol ac amrywiolion sy’n peri pryder.

Er bod y risg o drosglwyddo’r haint yn is yn yr awyr agored na dan do, mae cadw pellter cymdeithasol yn parhau i fod yn bwysig.

Yn gyffredinol, rydym yn gofyn i bobl feddwl beth yw’r peth synhwyrol i’w wneud i’ch diogelu chi, eich teulu, eich ffrindiau a’ch cymuned, yn hytrach na meddwl am beth y cewch chi ei wneud – yn gyfreithlon. Yr unig ffordd y gallwn osgoi ailosod cyfyngiadau yw drwy i bawb gymryd cyfrifoldeb am yr hyn y maen nhw’n ei wneud.

Bydd y system Profi, Olrhain, Diogelu yn parhau i gefnogi’r broses o lacio’r  cyfyngiadau cymdeithasol ac economaidd. Bydd hefyd yn bwysig nodi clystyrau o achosion lleol ac amrywiolion sy’n peri pryder.

Mannau awyr agored mewn safleoedd a reoleiddir, gan gynnwys lleoliadau lletygarwch megis bwytai, caffis, tafarndai ac atyniadau i ymwelwyr, er enghraifft ffeiriau, amgueddfeydd, orielau, henebion a pharciau hanesyddol.  

O ddydd Sadwrn 17 Gorffennaf ymlaen nid oes bellach unrhyw gyfyngiadau ar niferoedd wrth ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Fe’ch cynghorir o hyd i ddefnyddio’ch crebwyll ac osgoi ymgynnull mewn grwpiau mawr lle bynnag y bo modd.

Mae’n fwy diogel i gwrdd yn yr awyr agored, ac am y rheswm hwn, mae gweithgareddau awyr agored wedi cael blaenoriaeth. Mae’r tebygolrwydd o drosglwyddo COVID-19 yn sylweddol is yn yr awyr agored na dan do. Mae hyn yn rhoi mwy o ryddid i bobl yn gynt, gan leihau’r effaith o ran trosglwyddo’r

Hyd yn oed wrth i’r cyfyngiadau gael eu codi, mae’n hanfodol bod pawb yn parhau â’r arferion da i leihau trosglwyddiad y feirws; cofio golchi dwylo’n dda a chael prawf cyn gynted ag y bydd symptomau’n ymddangos, ac aros gartref os ydych yn sâl, er mwyn lleihau’r risg.

Bydd yn dal yn ofynnol i fusnesau a safleoedd ystyried rhoi mesurau cadw pellter cymdeithasol ar waith ar gyfer grwpiau gwahanol a/neu ofyn i orchuddion wyneb gael eu gwisgo mewn rhai mannau penodol fel rhan o’u trefniadau rheoli risg. Bydd y  mesurau lliniaru rhesymol y gallai fod angen i’r lleoliadau a’r safleoedd hyn eu rhoi ar waith yn penderfynu a fydd angen gwneud hyn, ac ymhle.  Dylech lynu wrth unrhyw fesurau cadw pellter cymdeithasol, golchi dwylo neu fesurau eraill sydd yn eu lle bob amser, er mwyn eich diogelu chi a phobl eraill.

Peidiwch â digio os gofynnir ichi gadw pellter oddi wrth bobl eraill ar mewn lleoliad penodol. Gallwch barhau i wneud eich dewis personol eich hun i gadw pellter os ydych yn dymuno. Os yw pobl eraill am gadw pellter, dylech barchu eu penderfyniad hefyd.

Gweithgareddau a digwyddiadau wedi’u trefnu yn yr awyr agored

Rhaid i’r mathau hyn o weithgareddau a digwyddiadau gael eu trefnu gan fusnes, corff cyhoeddus neu sefydliad elusennol, buddiannol, addysgol neu ddyngarol, clwb neu sefydliad gwleidyddol, neu gorff llywodraethu cenedlaethol camp neu weithgaredd arall.

Mae gweithgareddau wedi’u trefnu yn cynnwys amrywiaeth eang o weithgareddau. Mae'r gweithgareddau hyn yn cynnwys rhai ar raddfa fach, gan gynnwys y canlynol ond heb fod yn gyfyngedig iddynt:

  • chwaraeon tîm
  • dosbarthiadau ymarfer corff
  • cyfarfodydd grwpiau crefyddol a grwpiau cymorth
  • teithiau tywys
  • grwpiau rhedeg
  • arwerthiannau cist car
  • ffeiriau haf
  • dathliadau, gan gynnwys derbyniadau priodas a phartneriaethau sifil, te angladd a digwyddiadau bywyd eraill

Mae digwyddiadau hefyd yn cwmpasu ystod eang o weithgareddau ar raddfa fwy, gan gynnwys y canlynol ond heb fod yn gyfyngedig iddynt:

  • cyngherddau cerddoriaeth fyw, a digwyddiadau diwylliannol eraill
  • gwyliau bwyd
  • twrnameintiau chwaraeon

O ddydd Sadwrn 17 Gorffennaf ymlaen nid oes bellach unrhyw gyfyngiadau ar niferoedd wrth ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Fe’ch cynghorir o hyd i ddefnyddio’ch crebwyll ac osgoi ymgynnull mewn grwpiau mawr lle bynnag y bo modd.

Mae’n fwy diogel i gwrdd yn yr awyr agored, ac am y rheswm hwn, mae gweithgareddau awyr agored wedi cael blaenoriaeth. Mae’r tebygolrwydd o drosglwyddo COVID-19 yn sylweddol is yn yr awyr agored na dan do. Mae hyn yn rhoi mwy o ryddid i bobl yn gynt, gan leihau’r effaith o ran trosglwyddo’r feirws.

Hyd yn oed wrth i’r cyfyngiadau gael eu codi, mae’n hanfodol bod pawb yn parhau â’r arferion da i leihau trosglwyddiad y feirws; cofio golchi dwylo’n dda a chael prawf cyn gynted ag y bydd symptomau’n ymddangos, ac aros gartref os ydych yn sâl, er mwyn lleihau’r risg.

Mae gan drefnydd y gweithgaredd ddyletswydd gyfreithiol i gynnal asesiad risg COVID penodol a chymryd pob mesur rhesymol leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Rhaid i’r asesiad risg hefyd ystyried mannau cyfyng megis ciwiau i fynd mewn neu allan o’r lleoliad; toiledau neu fannau gwerthu bwyd a diod ac ystyried mesurau lliniaru addas, gan gynnwys cadw pellter corfforol yn y mannau hyn.

Bydd yn dal yn ofynnol i fusnesau a safleoedd ystyried rhoi mesurau cadw pellter cymdeithasol ar waith ar gyfer grwpiau gwahanol a/neu ofyn i orchuddion wyneb gael eu gwisgo mewn rhai mannau penodol fel rhan o’u trefniadau rheoli risg. Bydd yr asesiad risg a’r mesurau lliniaru rhesymol y gallai fod angen i’r lleoliadau a’r safleoedd hyn eu rhoi ar waith yn penderfynu a fydd angen gwneud hyn, ac ymhle.  Dylech lynu wrth unrhyw fesurau cadw pellter cymdeithasol, golchi dwylo neu fesurau eraill sydd yn eu lle bob amser, er mwyn eich diogelu chi a phobl eraill.

Peidiwch â digio os gofynnir ichi gadw pellter oddi wrth bobl eraill ar mewn lleoliad penodol. Gallwch barhau i wneud eich dewis personol eich hun i gadw pellter os ydych yn dymuno. Os yw pobl eraill am gadw pellter, dylech barchu eu penderfyniad hefyd. 

Mannau dan do mewn safleoedd a reoleiddir, gan gynnwys lleoliadau lletygarwch, megis bwytai, caffis, tafarndai ac atyniadau i ymwelwyr, er enghraifft ffeiriau, amgueddfeydd, orielau, henebion a pharciau hanesyddol. 

Nid oes unrhyw gyfyngiadau mwyach o ran pryd y gellir gwerthu diodydd alcoholig ac mae’r cyfreithiau trwyddedu arferol mewn grym bellach.

Mae’n ofynnol i leoliadau gynnal asesiad risg a chymryd pob mesur rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Er enghraifft:

  • bydd cwsmeriaid yn cael eu hannog i archebu lle ymlaen llaw a rhoi manylion holl aelodau'r grŵp
  • bydd rhaid rhoi manylion cyswllt at ddibenion olrhain cysylltiadau
  • bydd mynediad i'r safle yn cael ei reoli
  • dim ond gwasanaeth wrth y bwrdd fydd yn cael ei gynnig mewn safleoedd sy’n gweini alcohol, fel tafarndai
  • dylai popeth gael ei fwyta a’i yfed wrth y bwrdd
  • bydd mesurau cadw pellter cymdeithasol ar waith, er enghraifft mwy o le rhwng y byrddau
  • bydd rhaid gwisgo gorchudd wyneb, heblaw pan fyddwch yn eistedd i fwyta neu i yfed

Wrth fynd ati i ddefnyddio mannau awyr agored, mae'n ofynnol i leoliadau lletygarwch sicrhau eu bod yn defnyddio gorchuddion ffisegol, adlenni, gasebos, pebyll mawr a strwythurau tebyg mewn ffordd sy'n cyd-fynd â chyngor presennol ar iechyd y cyhoedd. Yn gyffredinol, mae hyn yn golygu bod rhaid i ochrau strwythurau sydd â tho neu nenfwd fod yn agored (ar o leiaf 3 ochr neu fwy na 50% yn agored).

Cewch ymweld â safleoedd lletygarwch dan do fel caffis, bwytai, tafarndai a bariau neu atyniadau i ymwelwyr, megis ffeiriau, amgueddfeydd, orielau, henebion a pharciau, gyda'r bobl rydych yn byw gyda nhw neu mewn grŵp o hyd at chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd (heb gynnwys plant o dan 11 oed o unrhyw un neu ragor o’r aelwydydd hyn neu ofalwyr unrhyw un sy’n bresennol). Nid yw’n ofynnol yn ôl y gyfraith i’r grŵp hwn o chwech gadw pellter cymdeithasol oddi wrth ei gilydd. Fodd bynnag, dylech gadw pellter cymdeithasol oddi wrth eraill yn y lleoliad nad ydynt yn aelodau o’ch aelwyd neu’ch grŵp o chwech.

Os byddwch yn ymweld â lleoliad lletygarwch dan do gyda phobl nad ydych yn byw gyda nhw, ond sy’n rhan o'ch aelwyd estynedig, rhaid i hynny gynnwys dim mwy na chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd ar unrhyw un adeg (heb gynnwys plant o dan 11 oed o unrhyw un neu ragor o'r aelwydydd hyn neu ofalwyr unrhyw un sy'n bresennol).

Gweithgareddau a digwyddiadau wedi’u trefnu dan do

Rhaid i’r mathau hyn o weithgareddau a digwyddiadau gael eu trefnu gan fusnes, corff cyhoeddus neu sefydliad elusennol, buddiannol, addysgol neu ddyngarol, clwb neu sefydliad gwleidyddol, neu gorff llywodraethu cenedlaethol camp neu weithgaredd arall.

Mae gweithgareddau wedi’u trefnu yn cynnwys amrywiaeth eang o weithgareddau. Mae'r gweithgareddau hyn yn cynnwys rhai ar raddfa fach, gan gynnwys y canlynol ond heb fod yn gyfyngedig iddynt:

  • chwaraeon tîm
  • dosbarthiadau ymarfer corff
  • cyfarfodydd grwpiau crefyddol a grwpiau cymorth
  • teithiau tywys
  • grwpiau rhedeg
  • arwerthiannau bwrdd / ffeiriau sborion
  • ffeiriau haf
  • dathliadau, gan gynnwys derbyniadau priodas a phartneriaethau sifil, te angladd a digwyddiadau bywyd eraill

Mae digwyddiadau hefyd yn cwmpasu ystod eang o weithgareddau ar raddfa fwy, gan gynnwys y canlynol ond heb fod yn gyfyngedig iddynt:

  • cyngherddau cerddoriaeth fyw, a digwyddiadau diwylliannol eraill
  • gwyliau bwyd
  • twrnameintiau chwaraeon

Rhaid i drefnydd y gweithgaredd fodloni gofynion y rheoliadau i gynnal asesiad risg COVID penodol a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Rhaid i fesur rhesymol hefyd gynnwys cadw pellter corfforol rhwng aelwydydd unigol neu grwpiau o chwech o bobl ac unrhyw rai eraill nad ydynt yn y grwpiau hyn a ganiateir yn ystod y gweithgaredd neu'r digwyddiad.

Rhaid i’r asesiad risg hefyd ystyried mannau cyfyng megis ciwiau i fynd mewn neu allan o’r lleoliad; toiledau neu fannau gwerthu bwyd a diod ac ystyried mesurau lliniaru addas, gan gynnwys cadw pellter corfforol yn y mannau hyn.

Pan fyddwch yn cymryd rhan yn y math hwn o weithgaredd neu ddigwyddiad gyda'ch aelwyd unigol (y rhai rydych yn byw gyda nhw) neu fel grŵp o chwech o bobl, dylech gadw pellter corfforol oddi wrth bobl eraill nad ydynt yn rhan o’ch aelwyd neu’ch grŵp o chwech (fel bo’n berthnasol).

Dan do

Os yw'r math hwn o weithgaredd yn digwydd dan do, y nifer mwyaf o bobl all gymryd rhan yw 200 yn sefyll a 1,000 yn eistedd (oni bai ei fod wedi’i drefnu ar gyfer datblygiad neu les plant). Caiff y niferoedd uchaf eu pennu ar sail asesiad risg, sy’n cynnwys cymryd mesurau rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a'i ledaenu. Rhaid i fesurau rhesymol hefyd gynnwys sicrhau bod modd cadw pellter cymdeithasol rhwng aelwydydd unigol neu grwpiau o chwech o bobl (fel bo’n berthnasol).

Yn yr awyr agored

O ddydd Sadwrn 17 Gorffennaf ymlaen nid oes unrhyw gyfyngiadau ar y niferoedd a all ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored mewn safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Fodd bynnag, mae gan drefnydd y gweithgaredd ddyletswydd gyfreithiol i gynnal asesiad risg COVID penodol a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu.

Caniateir i weithgareddau sydd wedi’u trefnu’n benodol ar gyfer datblygiad a lles plant a phobl ifanc gael eu cynnal dan do ac yn yr awyr agored. Mae hyn yn cynnwys clybiau chwaraeon, grwpiau rhieni a phlant bach, grwpiau ieuenctid a grwpiau crefyddol. Mae hyn yn berthnasol i blant o dan 18 oed. 

Caniateir cynnal clybiau gofal plant, fel ‘clybiau gweithgarwch gwyliau’ neu ofal cofleidiol i blant.

Nid oes uchafswm niferoedd ar gyfer y math hwn o weithgaredd, ond bydd y niferoedd a ganiateir ar gyfer pob un yn cael eu penderfynu ar sail asesiad risg, sy’n  cynnwys cymryd mesurau rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a'i ledaenu.  Dylai asesiadau risg ystyried y lle sydd ar gael i allu cadw pellter corfforol, i’r graddau y mae modd gyda phlant, a chyfyngu nifer y plant sy’n cael mynychu.

Beth yw'r rheolau ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau a gynllunnir gan unigolyn mewn annedd breifat neu ar dir preifat?

Rhaid i weithgareddau neu ddigwyddiadau sy’n cael eu trefnu neu eu cynllunio gan unigolyn (er enghraifft y cwpl, aelod o’r teulu neu ffrind), gan gynnwys dathliadau neu gynulliadau cymdeithasol ehangach o deuluoedd a ffrindiau dan do, ddilyn y trefniadau ar gyfer ymgynnull gyda phobl eraill, sef aelwyd unigol, aelwyd estynedig neu hyd at chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd (heb gynnwys plant o dan 11 oed neu ofalwyr aelodau o’r aelwydydd hyn) mewn anheddau preifat.

Os ydych yn dymuno ymgynnull gyda mwy o bobl i ddathlu neu gymdeithasu dan do, dim ond mewn safle a reoleiddir y gallwch wneud hynny.  Rhaid i’r busnes gynnal asesiad risg a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Rhaid i fesur rhesymol gynnwys cadw pellter cymdeithasol rhwng aelwydydd unigol neu grwpiau o chwech o bobl ac unrhyw rai eraill nad ydynt yn y grwpiau hyn a ganiateir yn ystod y gweithgaredd neu'r digwyddiad.

O ddydd Sadwrn 17 Gorffennaf ymlaen nid oes unryw gyfyngiadau ar y niferoedd a all ymgymryd unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored mewn safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Os ydych yn trefnu eich dathliad mewn man agored mewn safle a reoleiddir, mae gan y busnes ddyletswydd gyfreithiol i gynnal asesiad risg COVID penodol a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Ond gallai hyn arwain at gyfyngu’r niferoedd.

Mannau addoli a digwyddiadau mawr bywyd

Beth yw’r rheolau ar gyfer mannau addoli?

Caniateir i fannau addoli fod ar agor i’r cyhoedd at ddiben addoli ynddynt a chynnal seremonïau bywyd. Fodd bynnag, lle bynnag y bo modd, rydym yn dal i ddweud y dylai pobl osgoi ymgasglu gyda phobl nad ydynt yn byw gyda nhw. Er enghraifft, gallai arweinwyr ffydd ddewis darlledu (heb gynulleidfa) weithred o addoli, dros y rhyngrwyd neu fel rhan o ddarllediad radio neu deledu. Gellir hefyd ddarlledu priodasau ac angladdau o addoldai.

Caniateir seremonïau ar gyfer priodasau, angladdau a digwyddiadau bywyd eraill fel bar mitzvah a bat mitzvah neu fedydd mewn addoldai. Caiff pobl fod yn bresennol drwy wahoddiad y trefnydd. Gweler y canllawiau ar angladdau, y canllawiau ar briodasau a’r canllawiau ar fannau addoli i gael rhagor o wybodaeth.

Beth yw'r rheolau ar gynnal priodasau, seremonïau partneriaeth sifil, angladdau a digwyddiadau bywyd eraill?

Gellir cynnal priodas, seremonïau partneriaeth sifil, angladdau a digwyddiadau bywyd crefyddol eraill dan do neu yn yr awyr agored. Rhaid gwisgo gorchudd wyneb ym mhob man cyhoeddus dan do.

Mae’r nifer sy’n cael mynd i briodas, seremoni partneriaeth sifil neu angladd dan do wedi’i gyfyngu gan gapasiti’r lleoliad lle caiff ei gynnal, ar ôl i fesurau cadw pellter corfforol gael eu hystyried.

Er mwyn sicrhau nad oes mwy na’r uchafswm yn bresennol, rhaid i bobl gael gwahoddiad cyn cael mynychu. Gweler y canllawiau perthnasol ar seremonïau priodas a phartneriaethau sifil.

Beth yw'r rheolau ar gynnal derbyniad priodas neu bartneriaeth sifil neu de angladd?

Caniateir cynnal y rhain dan do ac yn yr awyr agored, ac os cânt eu trefnu gan fusnes neu eu cynnal mewn safle a reoleiddir. Mae'r rheolau cyffredinol ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau wedi'u trefnu yn berthnasol.

Derbyniad priodas neu bartneriaeth sifil neu de angladd na threfnir gan fusnes ond a gynhelir ar dir preifat, h.y. wedi’i drefnu gan unigolyn (y cwpl, aelod o’r teulu neu ffrind)

Os caiff ei gynnal mewn annedd breifat:

  • dan do – dim ond aelodau o'r aelwyd, yr aelwyd estynedig neu hyd at chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd all ymgynnull; neu
  • yn yr awyr agored – nid oes unrhyw gyfyngiadau bellach ar ymgynnull yn yr awyr agored

Caiff pabell fawr yn yr awyr agored sydd heb fwy na 50% o ochrau agored ei hystyried yn lleoliad dan do yn ôl y gyfraith. Os yw mwy na 50% ohoni yn agored, caiff ei hystyried yn lleoliad awyr agored.

Er nad oes cyfyngiadau bellach ar gyfer y niferoedd a all ymgynnull yn yr awyr agored, fe’ch cynghorir o hyd i gadw pellter corfforol oddi wrth unrhyw un nad ydych yn byw gydag ef neu nad yw’n rhan o’ch aelwyd estynedig, a dylech osgoi rhannu neu ddefnyddio’r un eitemau â phobl y tu allan i’ch aelwyd neu aelwyd estynedig, er enghraifft platiau, cwpanau, pecynnau bwyd, tywelion, blancedi. Bydd pasio unrhyw eitem rhwng pobl o wahanol aelwydydd yn cynyddu’r risg o ledaenu’r feirws.

Os caiff y briodas, y bartneriaeth sifil neu’r te angladd ei gynnal yn yr awyr agored mewn annedd breifat, gan gynnwys mewn gardd, caniateir i bobl fynd i’r tŷ er mwyn defnyddio’r toiled, ond dylid treulio cyn lleied o amser â phosibl dan do. Dim ond un person ar y tro ddylai gael mynd i’r tŷ at y diben hwn (gyda darparwr gofal, os oes angen cymorth oherwydd oedran neu allu).

Dylid cadw unrhyw ffenestri yn y toiled/ystafell ymolchi ar agor a glanhau cyfleusterau’r toiled a’r ystafell ymolchi yn drylwyr ac yn rheolaidd, ar ôl pob tro y cânt eu defnyddio yn ddelfrydol. Ni ddylid rhannu tywelion os oes modd, a dylid eu newid yn rheolaidd. Dylai plant gael help i ddefnyddio’r toiled ac i olchi eu dwylo’n drylwyr (yn ôl eu hoedran a’u gallu), a dylai pob oedolyn olchi ei ddwylo’n drylwyr cyn ac ar ôl helpu plant. Dylid atgoffa plant hŷn a phobl ifanc yn rheolaidd pa mor bwysig yw golchi eu dwylo’n drylwyr ac yn aml, ac i beidio â chyffwrdd â’u hwynebau.

Gweithgareddau preswyl domestig i blant a phobl ifanc

Ers 17 Mai 2021, mae hawl i gynnal teithiau gweithgareddau domestig preswyl sy’n defnyddio llety ar gyfer un aelwyd.

Erbyn hyn hefyd, mae gweithgareddau addysgol preswyl lle mae angen rhannu llety (fel ystafelloedd cysgu sy’n cael eu defnyddio gan aelodau o fwy nag un aelwyd) yn cael eu caniatáu ar gyfer disgyblion ysgolion cynradd. Dim ond grwpiau cyswllt/swigod ysgol gynradd ddylai gael aros gyda’i gilydd dros nos.

Caniateir i sefydliadau y tu allan i'r ysgol gan gynnwys Brownies, Sgowtiaid a chynllun Dug Caeredin, ond heb fod yn gyfyngedig i hynny, gynnal teithiau erbyn hyn hefyd. Gall y grwpiau hyn drefnu ymweliadau preswyl domestig i blant a phobl ifanc rhwng 11 a 18 oed mewn grwpiau cyson o hyd at 30 o bobl, sy'n gallu aros dros nos gyda'i gilydd.

Mae gan drefnwyr ddyletswydd i gymryd pob mesur rhesymol i sicrhau bod y gweithgareddau hyn yn cael eu cynnal mewn ffordd sy’n lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Felly, dylai asesiadau risg ystyried y lle sydd ar gael i alluogi cadw pellter corfforol, cyn belled ag y bo modd gyda phlant.

Gwaith

Rydym yn parhau i annog pobl i weithio gartref os yw hynny’n bosibl. Ond, gall pobl nad ydynt yn gallu gweithio gartref, ond sy'n gallu gweithio'n ddiogel yn eu gweithleoedd, wneud hynny os yw eu gweithle yn dal ar agor.

Ein canllawiau i gyflogwyr yw na ddylai gweithwyr gael eu rhoi o dan bwysau i ddychwelyd i weithle os nad oes angen busnes clir iddynt wneud hynny. Dylai cyflogwyr sy'n ystyried ei gwneud yn ofynnol i'w staff ddychwelyd i weithleoedd asesu'n gyntaf a oes modd gwneud trefniadau amgen i fodloni’r rhan fwyaf o anghenion y cyflogwr. Dylid trafod hyn gyda staff neu gynrychiolwyr staff.

Rhannu ceir

Nid ydym yn argymell eich bod yn rhannu car â phobl nad ydynt yn rhan o’ch aelwyd neu’ch aelwyd estynedig oni bai bod hynny’n angenrheidiol ac nad oes dewis arall. Pan nad oes modd ei osgoi, dylech gymryd camau i leihau’r risg o ledaenu’r coronafeirws megis cynyddu pellter cymdeithasol cymaint â phosibl a gwisgo gorchudd wyneb.

Os na allwch weithio gartref a bod angen ichi deithio i’r gwaith, dylech ystyried sut i wneud hynny yn y modd mwyaf diogel posibl. Darllenwch y canllawiau ar deithio'n ddiogel i gael rhagor o wybodaeth.