Neidio i'r prif gynnwy

Cyflwyniad

Mae'r wybodaeth ategol a gyhoeddwyd yn ddiweddar i'r canllawiau dysgu yn rhoi manylion i ysgolion a lleoliadau i'w helpu i feddwl a chynllunio ar gyfer tymor yr haf. Roedd yr wybodaeth ategol yn nodi y bydd y gofynion cyfreithiol ar gyfer asesiadau diwedd cyfnod allweddol (Cyfnod Sylfaen, Cyfnodau Allweddol 2 a 3) a’r cymedroli cysylltiedig ar gyfer Cyfnodau Allweddol 2 a 3 yn cael eu datgymhwyso ar gyfer tymor yr haf 2021, er mwyn creu lle a hyblygrwydd i gefnogi dull mwy unigol o asesu. Mae'r lle a'r hyblygrwydd a geir drwy ddatgymhwyso asesiadau diwedd y Cyfnod Sylfaen a Chyfnodau Allweddol 2 a 3 yn rhoi cyfle i ymdrin ag arferion asesu mewn ffordd wahanol wrth baratoi ar gyfer Cwricwlwm i Gymru.

Mae'r canllawiau hyn yn rhoi cyngor ynghylch yr hyn y dylai’r asesu ganolbwyntio arno dros y tymor nesaf ac yn rhoi rhai enghreifftiau o'r mathau o sgyrsiau a ddylai ddigwydd i gefnogi cynnydd dysgwyr unigol.

Pam ydym yn asesu

Mae asesu yn rhan annatod o gynllun y cwricwlwm a'i ddiben cyffredinol yn y cwricwlwm, fel yr amlinellir yn cefnogi cynnydd dysgwyr: canllawiau asesu, yw cefnogi pob dysgwr i wneud cynnydd. Mae'n hanfodol o ran dysgu ac addysgu ac mae angen partneriaethau effeithiol ymhlith pawb sy'n gysylltiedig, gan gynnwys y dysgwr.

Asesu ar gyfer cynnydd dysgwyr

Mae cynnydd dysgwyr ar hyd continwwm dysgu o 3 i 16 oed yn ganolog i Gwricwlwm Cymru, gyda’r gwaith asesu’n canolbwyntio ar ddarparu tystiolaeth i lywio a chefnogi cynnydd dysgwyr. Mae asesu'n chwarae rôl sylfaenol o ran galluogi pob dysgwr unigol i wneud cynnydd ar gyflymder priodol, gan sicrhau ei fod yn cael ei gefnogi a'i herio yn unol â hynny.

Mae ‘cynnydd' yn y cyd-destun hwn yn cynnwys cynnydd o ran dyfnder ac ehangder gwybodaeth, o ran ymestyn a mireinio sgiliau ac o ran datblygu prosesau dysgu, gan gynnwys annibyniaeth a gwydnwch.

Bydd asesu yn y cwricwlwm newydd yn adeiladu ar yr arferion cyfredol er mwyn cryfhau'r ffocws ar y dysgwr unigol fel ein bod yn gallu disgrifio'n gliriach ei gyflawniadau a'i gryfderau, y ffyrdd y mae’n dysgu, y meysydd y mae angen eu datblygu ac unrhyw gymorth y gall fod ei angen i lywio'r camau nesaf yn y dysgu a’r addysgu.

Asesu i gefnogi lles dysgwyr

Mae lles dysgwyr yn ffocws allweddol yn y tymor sydd i ddod. Gall asesu ar gyfer cynnydd dysgwyr, ymgorffori asesu yn yr arferion dyddiol, ymgysylltu â'r dysgwyr a'u cynnwys yn y broses o ddeall ac yna cynllunio eu taith eu hunain oll gyfrannu at gefnogi lles y dysgwyr. Wrth i'w dealltwriaeth o'u dysgu a'u cynnydd ddyfnhau, wrth i'w hymdeimlad o ymreolaeth a rheolaeth gryfhau ac wrth i'w gallu a'u parodrwydd i rannu cyfrifoldeb am eu dysgu ddatblygu, bydd eu teimladau o les yn debygol o gael eu cryfhau. Ceir awgrymiadau i ymarferwyr ystyried a myfyrio ymhellach yn y maes hwn yn asesu a lles dysgwyr: systemau cymorth cydfuddiannol.

Sut y dylem asesu?

I gefnogi cynnydd dysgwyr unigol, mae tri phrif ddiben i asesu:

  • cefnogi dysgwyr unigol yn barhaus o ddydd i ddydd
  • pennu cynnydd dysgwyr unigol dros amser, llunio darlun ohono, a myfyrio arno
  • deall cynnydd grwpiau er mwyn myfyrio ar arferion

Wrth gynllunio a chyflwyno profiadau dysgu, dylai ysgolion ac ymarferwyr fod yn glir ynghylch rôl benodol pob asesiad sy’n cael ei gynnal, ac ar gyfer beth fydd y dystiolaeth a'r ddealltwriaeth sy’n deillio o’r asesiad yn cael eu defnyddio a pham.

Mae asesu'n chwarae rôl sylfaenol o ran sicrhau bod pob dysgwr unigol yn cael ei gefnogi a'i herio’n briodol. Dylai gyfrannu at ddatblygu darlun cyfannol o'r dysgwr; ei gryfderau, y ffyrdd y mae'n dysgu, a’r meysydd y mae angen eu datblygu; er mwyn llywio'r camau nesaf yn y dysgu a’r addysgu.

Gall asesiadau personol, fel ffordd hyblyg o gael gwybodaeth am sgiliau darllen a rhifedd er mwyn cefnogi anghenion dysgwyr unigol, gyfrannu at y dull hwn.

Mae profiad proffesiynol a gwybodaeth yr ymarferydd o ddysgu eu dysgwyr yn sylfaen ar gyfer adeiladu a rhannu darlun cyfannol o les y dysgwyr, eu cynnydd hyd yma a’r camau y bwriedir iddynt eu cymryd nesaf yn eu dysgu.

Beth y dylem ei asesu?

Asesiad

Trefniadau arferol

Haf 2021

Cyfnod Sylfaen: asesu
sylfaenol

  • Gall ymarferwyr ddefnyddio Proffil llawn y Cyfnod Sylfaen i gefnogi eu dealltwriaeth o anghenion dysgu a datblygu pob dysgwr, a defnyddio'r adnodd i adolygu cynnydd yn rheolaidd.

Asesiadau ar ddiwedd y Cyfnod Sylfaen

  • Ni fydd yn ofynnol i ysgolion gynnal asesiadau terfynol na chadw cofnod ohonynt, ac ni fydd Casglu Data Cenedlaethol yn digwydd ym mlwyddyn academaidd 2020/21.
  • Mae'n hanfodol bod amser a lle'n cael eu neilltuo i sicrhau bod anghenion dysgu a datblygu dysgwr yn cael eu hasesu a'u deall, a bod y dysgwr yn cael ei gefnogi i symud ar gyflymder sy'n gyson â'i anghenion datblygu ei hun. Yn unol â dull addysgeg y Cyfnod Sylfaen, mae cyflwyno dysgu mwy ffurfiol yn y Cyfnod Sylfaen yn amhriodol ac ni ddylid ei ystyried.

Asesiadau ar ddiwedd Cyfnod Allweddol 2

  • Ni fydd yn ofynnol i ysgolion gynnal asesiadau terfynol na chadw cofnod ohonynt, ac ni fydd Casglu Data Cenedlaethol yn digwydd ym mlwyddyn academaidd 2020/21.
  • Mater i ysgolion unigol fydd penderfynu ar y ffordd orau o ddiwallu anghenion eu dysgwyr a chefnogi cynnydd; dylai hyn gael ei arwain gan y chwe egwyddor asesu allweddol.
  • Bydd angen i ysgolion wneud darpariaeth ar gyfer pontio. Dylai profiad proffesiynol a gwybodaeth am eu dysgwyr lywio’r drafodaeth i adeiladu ar gynnydd a'i gefnogi.

Asesiadau ar ddiwedd Cyfnod Allweddol 3

  • Ni fydd yn ofynnol i ysgolion gynnal asesiadau terfynol na chadw cofnod ohonynt, ac ni fydd Casglu Data Cenedlaethol yn digwydd ym mlwyddyn academaidd 2020/21.
  • Mater i ysgolion unigol fydd penderfynu ar y ffordd orau o ddiwallu anghenion eu dysgwyr a chefnogi cynnydd; dylai hyn gael ei arwain gan y chwe egwyddor asesu allweddol.
  • Bydd angen i ysgolion ystyried sut i gefnogi pontio rhwng cyfnodau allweddol. Dylai profiad proffesiynol a gwybodaeth am eu dysgwyr lywio’r drafodaeth i adeiladu ar gynnydd a'i gefnogi.

Cymedroli asesiadau athrawon
ar ddiwedd Cyfnodau Allweddol
2 a 3

  • Ni ddisgwylir y bydd y sgyrsiau cymedroli ar gyfer Cyfnod Allweddol 2 a Chyfnod Allweddol 3 yn cael eu cynnal.
  • Fodd bynnag, gall ysgolion drefnu sgyrsiau o fewn eu rhwydweithiau er mwyn helpu dysgwyr i symud ymlaen ar draws y rhwydwaith neu ar draws cyfnodau allweddol, ac fe'u hanogir i wneud hynny.

Asesiadau personol ar gyfer
darllen a rhifedd

  • Bydd y gofynion ynghylch asesiadau personol yn parhau ar sail ymdrechion rhesymol ac anogir ysgolion i’w defnyddio er mwyn i athrawon allu deall a diwallu anghenion dysgwyr unigol.

Cyfathrebu clir

Bydd angen i gyfathrebu clir a gweithredol fod yn ganolog i’r asesu yn ystod y tymor hwn. Yn lle’r wybodaeth o’r asesiadau ar ddiwedd y Cyfnod Sylfaen a Chyfnodau Allweddol 2 a 3, anogir ymarferwyr i ddefnyddio eu profiad proffesiynol a'u dealltwriaeth o'u dysgwyr unigol i lywio sgyrsiau agored a gonest gyda’u cydweithwyr, rhieni/gofalwyr, a'r dysgwyr eu hunain er mwyn trafod anghenion dysgwyr unigol a rhoi adborth ar gynnydd.

Cyfathrebu ac ymgysylltu â rhieni/gofalwyr

Efallai y bydd llawer o rieni/gofalwyr yn poeni am gynnydd eu plant o ganlyniad i’r tarfu a achoswyd i ddysgu arferol dros y flwyddyn ysgol ddiwethaf. Efallai y bydd gan rai rhieni/gofalwyr bryderon ynghylch hepgor y disgrifyddion lefel arferol i grynhoi cynnydd eu plentyn. Yn nhymor yr haf eleni, dylid rhoi blaenoriaeth i ymgysylltu'n weithredol â rhieni/gofalwyr er mwyn esbonio'r newidiadau eleni a'u helpu i ddatblygu dealltwriaeth glir o gynnydd eu plentyn a’i anghenion yn y dyfodol a sut y gallant gefnogi'r anghenion hynny. Bydd yr ymgysylltu hwn yn helpu i roi sicrwydd i rieni/gofalwyr nid yn unig ynghylch cynnydd eu plentyn ond hefyd ynghylch lles y plentyn, ei drosglwyddo yn ôl i'r ysgol a sut mae’n cymryd rhan mewn dysgu.

Bydd cyfathrebu â rhieni/gofalwyr fel hyn yn arbennig o bwysig i'r dysgwyr hynny sy'n pontio i'r ysgol uwchradd neu i flynyddoedd cymwysterau; bydd yn helpu rhieni/gofalwyr i ddeall y penderfyniadau sy'n cael eu gwneud, yn enwedig lle nodir bod angen cymorth ychwanegol ar gyfer cynnydd.

Anogir defnyddio ystod eang o ddulliau cyfathrebu, e.e. rhithiol wyneb yn wyneb, ysgrifenedig, digidol etc, a gall y rhain adeiladu ar y cysylltiadau rhwng y cartref a'r ysgol a wnaed eisoes yn ystod y cyfnod dysgu o bell.

Adrodd effeithiol

Mae gweithdrefnau adrodd effeithiol yn bwysig ar gyfer cyfathrebu da â rhieni/gofalwyr.

Bydd darparu adroddiadau ar bob dysgwr yn parhau i fod yn ofyniad statudol ar gyfer blwyddyn ysgol 2020/21 er mwyn rhoi sicrwydd o gynnydd i rieni/gofalwyr. Mae'r dyletswyddau penodol sy'n nodi'r cynnwys ar gyfer adroddiadau ar gyflawniad addysgol dysgwyr wedi'u diwygio i sail ymdrechion rhesymol, gan adlewyrchu'r newidiadau i’r asesiadau diwedd cyfnod eleni.

Mae'r newid hwn yn rhoi’r cyfle i ysgolion ddarparu adroddiadau sydd wedi'u personoli er mwyn annog ysgogiad ac ymgysylltu. Gan ddefnyddio gwybodaeth athrawon am eu dysgwyr a'r wybodaeth arall sydd ar gael iddynt, rydym am i’r adroddiadau gynnwys gwybodaeth am:

  • les cyffredinol dysgwyr unigol a sut maent yn cymryd rhan mewn dysgu, yn enwedig yng ngoleuni’r tarfu dros y flwyddyn ddiwethaf
  • gynnydd dysgwyr unigol, eu cryfderau penodol, y meysydd y mae angen eu datblygu a'r camau nesaf

Gallai adroddiadau hefyd gynnwys manylion y gweithgarwch a gynlluniwyd gan yr ysgol i helpu’r dysgwr i gyflawni ei gamau nesaf, ynghyd â manylion y cymorth sydd ei angen arno gartref a fydd yn ychwanegu gwerth at yr hyn y mae'n ei wneud yn yr ysgol ac yn ei helpu i wneud cynnydd.

Rydym wedi cyhoeddi rhai astudiaethau achos gydag enghreifftiau da o sut i fynd ati i gyfathrebu ac ymgysylltu, gan gynnwys llunio adroddiadau:

Adrodd i rieni/gofalwyr: Ysgol Gynradd Glyncollen

Adrodd i rieni/gofalwyr: Ysgol Gynradd Parc Jiwbilî

Adrodd i rieni/gofalwyr: Ysgol Gymraeg Bro Morgannwg

Adolygiadau dysgu gyda rhieni/gofalwyr

Mae adolygiadau dysgu gyda rhieni/gofalwyr yn ffordd bwysig a chyfarwydd arall o gyfathrebu â rhieni/gofalwyr. Dylai pob ysgol gynnal trafodaeth â rhieni/gofalwyr, gan fanteisio ar yr hyblygrwydd y mae cyfarfodydd rhithiol yn ei gynnig i sicrhau'r ymgysylltiad mwyaf posibl. Os nad oes gan deuluoedd y dechnoleg i gymryd rhan mewn cyfarfodydd rhithiol, byddai sgwrs ffôn yn ddewis amgen effeithiol.

Pontio

Bydd y sgyrsiau pontio a gynhelir ar hyn o bryd yn hanfodol i helpu i gefnogi taith y dysgwr ymlaen i’r cam nesaf. Dylai ymarferwyr ddefnyddio eu gwybodaeth a'u profiad, yn ogystal â’r ymddiriedaeth yn eu dealltwriaeth o gynnydd, i gynnal sgyrsiau sy'n canolbwyntio ar 'pam' a 'sut', gan ganolbwyntio ar y camau nesaf a'r cymorth sydd ei angen i’w cyflawni.

Dylai diwallu anghenion lles pob dysgwr fod yn rhan bwysig ac annatod o'r broses bontio. Dylai’r sgyrsiau ganolbwyntio ar anghenion a lles cyffredinol y dysgwr, gan roi darlun cyfannol clir o ddatblygiad a chynnydd y dysgwr ar draws ehangder y cwricwlwm ysgol sy'n cael ei ddarparu.

Dylid ystyried cyfleoedd i gynnwys dysgwyr yn y cyfnod pontio.

Yn yr amgylchiadau arferol, byddai llawer o ddysgwyr Blwyddyn 6 yn cael cynnig y cyfle i ymweld â'u hysgol newydd fel rhan o'u cynlluniau pontio cytûn. Y llynedd, rhoddodd llawer o ysgolion drefniadau rhithiol ar waith i gefnogi dysgwyr yn eu taith bontio. Eleni, mater i ysgolion unigol yn unol â'r canllawiau gweithredol a'u sefyllfa leol ar y pryd, fydd penderfynu ar y trefniadau mwyaf priodol i gefnogi cyfnod pontio dysgwyr, ond byddwn yn annog ysgolion i barhau i fod yn arloesol ac yn greadigol wrth gefnogi lles dysgwyr fel rhan o broses bontio effeithiol.

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 106 KB.

Maint Ffeil 106 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.