Skip to content

Dadansoddi effaith diwygiadau lles llywodraeth y DU yng Nghymru

Dolenni perthnasol

Mae creu economi gref sy’n sicrhau ffyniant a diogelwch i bob unigolyn, teulu a chymuned yng Nghymru yn flaenoriaeth allweddol i Lywodraeth Cymru.
Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Mae ein Grŵp Gorchwyl a Gorffen Gweinidogol ar Ddiwygio Lles wedi comisiynu rhaglen ymchwil tri cham i asesu effaith diwygiadau lles llywodraeth y DU yng Nghymru.

Cam 1

Cyhoeddwyd yr adroddiad ar Gam 1 ym mis Chwefror 2012. Y prif nod oedd dadansoddi'r dystiolaeth bresennol ar effaith gronnol y newidiadau i'r system dreth a'r system budd-daliadau ar unigolion a chartrefi yng Nghymru. Edrychodd yr adroddiad ar: 

  • nifer yr unigolion y gallai'r newidiadau effeithio arnynt 
  • yr effaith ariannol ddisgwyliedig ar incwm cartrefi (yn ofodol ac yn ôl grŵp incwm a'r math o deulu) 
  • yr effaith ar dlodi 
  • yr effeithiau ar gymhellion i weithio 
  • asesiad cychwynnol o'r effeithiau economaidd a chymdeithasol ehangach.

Cam 2

Cyhoeddwyd yr adroddiadau ar Gam 2 ym mis Chwefror 2013. Mae'r cam hwn yn seiliedig ar gyfuniad o waith mewnol ac allanol. 

Mae'r gwaith mewnol, a wnaed gan yr adran Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi, wedi amcangyfrif effeithiau'r prif ddiwygiadau lles ar incwm cartrefi yng Nghymru, ac mae'n rhoi asesiad manylach o effeithiau economaidd a chymdeithasol ehangach y diwygiadau lles (gan adeiladu ar ymchwil Cam 1) a'r goblygiadau posibl i wasanaethau cyhoeddus datganoledig yng Nghymru.

Mae'r gwaith allanol, a wnaed gan Stuart Adam a David Phillips yn y Sefydliad Astudiaethau Cyllid (IFS), wedi dadansoddi effaith y diwygiadau lles ar incwm a’r cyflenwad llafur yng Nghymru. Mae'r adroddiad  ar gael ar wefan y Sefydliad Astudiaethau Cyllid (Dolen allanol).

Cam 3

Asesodd rhan gyntaf yr ymchwil Cyfnod 3, a gyhoeddwyd ym mis Gorffennaf 2013, effeithiau'r diwygiadau lles ar y rheini â nodweddion gwarchodedig (e.e. rhyw, oedran, anabledd, a hil ac ethnigrwydd). Asesodd yr ail ran, a gyhoeddwyd ym mis Chwefror 2014, yr effaith mewn ardaloedd awdurdod lleol yng Nghymru.

Gwaith ymchwil pellach

Ar ôl i’r rhaglen ymchwil 3 cham ddod i ben, bu’r Grŵp Gorchwyl a Gorffen Gweinidogol yn edrych ar anghenion o ran ymchwil yn y dyfodol. Cytunwyd y byddai’r ymchwil a wnaed gan yr IFS (yng Ngham 2) i asesu effaith y diwygiadau lles ar incymau yng Nghymru yn cael ei diweddaru a’i hestyn. Mae’r gwaith hwnnw bellach yn cynnwys y diwygiadau a gyhoeddwyd hyd at y Gyllideb yn 2014, a hefyd yn y Gyllideb honno, yn ogystal â’r newidiadau i fudd-daliadau.

Mae’r ymchwil honno, a gyhoeddwyd ym mis Gorffennaf 2014, ar gael ar wefan y Sefydliad Astudiaethau Cyllid (Dolen allanol).  

Cytunodd y Grŵp i gynnal gwaith ymchwil ar effaith y sancsiynau budd-daliadau.  Mae'r adroddiad hwn, a gyhoeddwyd fis Tachwedd 2014.

Yn dilyn y toriadau lles sylweddol a gyhoeddwyd yng Nghyllideb Haf llywodraeth y DU yn 2015, gwnaed dadansoddiad er mwyn asesu'r effaith bosibl yng Nghymru. Mae'r dadansoddiad hwn hefyd yn ymdrin ag effaith y diwygiadau treth a'r newidiadau i’r isafswm cyflog cenedlaethol i bobl 25 oed a throsodd. Lluniwyd dau adroddiad ar y dadansoddiad. Mae’r adroddiad cyntaf, a gyhoeddwyd ym mis Medi 2015. Mae'r ail adroddiad, a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2015, ar gael ar wefan y Sefydliad Astudiaethau Cyllid (dolen allanol).