Skip to content

Lesddaliad

Nid yw cynnwys y dudalen hon yn cael ei ddiweddaru. Ewch i beta.llyw.cymru i gael yr wybodaeth ddiweddaraf am y canlynol: lesddaliad.

Dolenni perthnasol

Yn ôl ffigurau newydd sy’n cael eu cyhoeddi heddiw, rydyn ni wedi dileu i bob pwrpas yr arfer o werthu tai ar sail lesddaliad drwy’r cynllun Cymorth i Brynu.
Mae Rebecca Evans, y Gweinidog Tai ac Adfywio, wedi cyhoeddi y bydd grŵp newydd yn cael ei sefydlu i ystyried gwelliannau i'r sector lesddaliadau yng Nghymru.
Mae Llywodraeth Cymru wedi ymuno’n ffurfiol â phrosiect Comisiwn y Gyfraith sy’n archwilio ffyrdd o’i gwneud yn haws i bobl ymestyn neu brynu’r les ar eu cartref.

Math o ddeiliadaeth eiddo yw ‘lesddaliad’. Mae wedi bodoli ers canrifoedd yng Nghymru a Lloegr.

Yn y bôn, tenantiaeth hirdymor yw perchenogaeth lesddaliad, gyda’r hawl i feddiannu a defnyddio’r eiddo am gyfnod hir, sef cyfnod y les – 99 neu 125 o flynyddoedd yn aml. Gellir prynu a gwerthu’r denantiaeth yn ystod y cyfnod. Pennir y cyfnod yn y dechrau, ac felly’n naturiol, mae’n lleihau fesul blwyddyn.

Mae lesddeiliaid mewn blociau o fflatiau yn perchen ar yr hawl i fyw yno, ond mae’r gwaith o reoli’r bloc - yswiriant a chynnal a chadw a phethau felly - fel arfer yn aros yn nwylo’r person sy’n perchen ar yr eiddo yn ei gyfanrwydd. ‘Rhydd-ddeiliad’ yw’r enw am y person hwnnw. Fel arfer, mae’r les yn darparu bod y costau y mae’r rhydd-ddeiliad, neu asiant y rhydd-ddeiliad,  yn mynd iddynt wrth gyflawni’r dyletswyddau hyn yn cael eu talu’n llawn gan y lesddeiliaid. Gelwir hyn yn ‘dâl gwasanaeth’.

Dros y blynyddoedd, mae lesddaliadau wedi cael eu beirniadu ac mae sawl darn o ddeddfwriaeth wedi’i gyflwyno i roi hawliau i lesddeiliaid. O ran y les ei hun, mae’n nodi ymrwymiadau ac amodau’r ddau barti sydd yn y contract.

Cyflwyno mesurau newydd i fynd i'r afael â phryderon ynghylch lesddaliadau yng Nghymru

Ymhlith y camau sydd wedi'u cyhoeddi gan y Gweinidog Tai ac Adfywio mae sicrhau cytundeb gan y prif adeiladwyr tai i sicrhau mai dim ond pan fo'u hangen y bydd contractau lesddaliadol yn cael eu defnyddio, a lansio cynllun achredu trawsgludo.