Skip to content

Y Gyfarwyddeb Nitradau

Dolenni perthnasol

Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Nod Cyfarwyddeb Nitradau'r Comisiwn Ewropeaidd (91/676/EEC) yw lleihau'r llygredd dŵr a achosir gan nitradau o ffynonellau amaethyddol, ac atal llygredd pellach.

Fe ddaeth Cyfarwyddeb Nitradau's Comisiwn Ewropeaidd (91/676/EEC) (dolen allanol) yn gyfraith yng Nghymru o dan Reoliadau Atal Llygredd Nitradau (Cymru) 2013 (dolen allanol).

Mae'n rhaid i aelod-wladwriaethau adolygu eu ffordd o weithredu'r Gyfarwyddeb bob pedair blynedd. Defnyddir yr adolygiad i wneud newidiadau priodol i'r Parthau Perygl Nitradau a/neu fesurau'r Rhaglen Weithredu.

Mae Parthau Perygl Nitradau yn ddarnau o dir sy'n draenio i ddŵr daear neu ddŵr wyneb sy'n uchel mewn nitradau ar hyn o bryd, neu mewn perygl o fod felly os na fydd camau priodol yn cael eu cymryd.

Diweddarwyd Parthau Cymru ym mis Hydref 2013. Mae tua 2.4% o dir Cymru mewn Parth Perygl Nitradau ar hyn o bryd.

Rhaglen weithredu

Pan fo darn o dir mewn Parth Perygl Nitradau, bydd rhai rheolau a chyfyngiadau penodol (a elwir yn "Rhaglen Weithredu") yn berthnasol. Bydd y mesurau hyn yn helpu i wneud yn siŵr bod ansawdd adnoddau dŵr Cymru'n gwella, ac yn hyrwyddo arfer da yn gyffredinol.

Cyhoeddwyd fersiwn ddiwygiedig o'r rhaglen weithredu ym mis Hydref 2013.

Rhaid i feddianwyr tir o fewn Parthau Perygl Nitradau nodi'r newidiadau i'r gofynion, y rhan fwyaf yn dod i rym o 1 Ionawr 2014 ymlaen, a chydymffurfio gyda nhw.

Ceir crynodeb o'r rheoliadau ar gyfer Parthau Perygl Nitradau presennol a’r rhai newydd ar waelod y dudalen hon. Maent yn cynnwys dyddiadau pwysig y dylid eu nodi ac y dylid paratoi ar eu cyfer lle bo angen.

Wrth roi’r argymhellion yn y Rhaglen Weithredu ar waith, byddwn yn sicrhau cydymffurfiaeth gyda'r Gyfarwyddeb ac yn helpu i fynd i'r afael a llygredd gwasgaredig mewn cyrsiau dŵr. Bydd hyn hefyd yn cyfrannu at fodloni Cyfarwyddebau Ewropeaidd eraill yn ymwneud ag ansawdd dŵr, fel y Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr a'r Gyfarwyddeb Dŵr Daear. Os na fyddwn yn gweithredu'r Gyfarwyddeb, gallwn gael ein dirwyo gan yr UE (cosb tordyletswydd).

Llacio rheolau ar laswelltir

Mae rheoliadau Parthau Perygl Nitradau yn cyfyngu ar swm y nitrogen (N) o dail da byw y gellir ei wasgaru ar y fferm i 170kg fesul hectar y flwyddyn. Mae modd llacio’r rheolau er mwyn caniatáu i ffermydd mewn Parthau Perygl Nitradau sydd â da byw yn pori a dros 80% o’u tir yn laswelltir i ddilyn cyfyngiad uwch sef hyd at 250 kilogram o nitrogen fesul hectar. Mae hyn ar yr amod bod cais llwyddiannus yn cael ei gyflwyno bob blwyddyn a bod amodau penodol yn cael eu bodloni.

Beth yw manteision mynd i'r afael a llygredd nitradau?

Mae tail a slyri yn adnoddau gwerthfawr i ffermwyr gan eu bod yn darparu nitrogen i blanhigion. Os yw'r nitrogen hwn yn cael ei golli drwy drwytholchi neu ddŵr wyneb ffo, bydd yn golled i ffermwyr oherwydd efallai bydd angen iddynt brynu rhagor o wrtaith.

Ymhlith y manteision eraill y bydd:

  • helpu i sicrhau bod diwydiannau sydd angen dŵr o ansawdd uchel yn parhau i fod yn hyfyw, gan gynnwys hamdden a thwristiaeth, pysgodfeydd ac amaethyddiaeth, garddwriaeth a phrosesu bwyd
  • helpu i gynnal a gwella ansawdd dŵr yfed a lleihau cymhlethdod a chost trin dŵr 
  • lleihau faint o nitradau a maethynnau eraill sy'n cael eu colli i amgylchedd y dŵr er mwyn lleihau gormodedd o dyfiant planhigion neu beryglon eraill cysylltiedig
  • helpu i amddiffyn cynefinoedd sy'n bwysig ar gyfer cadwraeth bywyd gwyllt ac atal dirywiad mewn bioamrywiaeth.

Canllawiau

Mae'r Canllawiau a Gweithlyfr yn amlinellu yr hyn sydd angen i ffermwyr ei wneud os yw eu tir o fewn Parth Perygl Nitradau dynodedig. Mae'r Gweithlyfr yn cynnwys templedi fydd, ar ôl eu cwblhau, yn bodloni yr anghenion am gynllunio, cyfrifiadau a chadw cofnodion ar lefel fferm. Os ydych mewn Parth Perygl Nitradau ac heb dderbyn copïau o’r canllawiau drwy’r post, cysylltwch â’r Llinell Gymorth ar 01974 847 000 er mwyn i ni fedru anfon rhain, ac unrhyw ohebiaeth bellach, atoch.