Skip to content

Prif Reoleiddiwr: Corfforaethau Addysg Bellach yng Nghymru a Choleg Dewi Sant

Dolenni perthnasol

Ein hamodau ar gyfer darparu grantiau neu gymorth grant i sefydliadau addysg bellach a sefydliadau addysg uwch sy'n darparu addysg bellach yng Nghymru.
Canllawiau ar ofynion archwilio ar gyfer cyrff llywodraethu Sefydliadau Addysg Bellach, yn unol â'n hamodau cyllid.
Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Mae Deddf Elusennau 2011 yn ei gwneud yn ofynnol i elusennau esempt gael eu rheoleiddio gan Brif Reoleiddiwr. Yng Nghymru, Gweinidogion yw'r Prif Reoleiddwyr.

Elusennau â statws esempt y mae'n rhaid eu rheoleiddio yw corfforaethau addysg bellach yng Nghymru.

Deddfwriaeth

Creodd Deddf Elusennau 2006 fframwaith rheoleiddio ar gyfer elusennau esempt. Adolygwyd y ddeddf hon ac mae atodlen 3 i Ddeddf Elusennau 2011 bellach wedi disodli Deddf 2006 o ran amlinellu elusennau esempt.

Y Comisiwn Elusennau

Y Comisiwn Elusennau yw'r rheoleiddiwr elusennau yng Nghymru a Lloegr, ac mae ganddo bum amcan, sef:

  • cynyddu ymddiriedaeth a hyder y cyhoedd mewn elusennau
  • hyrwyddo ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o'r modd y gweithredir budd cyhoeddus
  • hyrwyddo cydymffurfiaeth ymddiriedolwyr elusennau â'u rhwymedigaethau cyfreithiol wrth reoli eu helusennau
  • hyrwyddo'r defnydd effeithiol o adnoddau elusennol
  • gwella atebolrwydd elusennau i fuddiolwyr a'r cyhoedd.

Prif Reoleiddiwr

Diben y rôl hon yw hyrwyddo cydymffurfiaeth elusennau esempt â chyfraith elusennau ar gyfer yr elusennau y mae'n eu rheoleiddio. Mae’n cynnwys gweithio'n agos gyda'r Comisiwn Elusennau. Os yw'r Prif Rheoleiddiwr yn nodi pryder ynghylch elusen benodol, gall wahodd y Comisiwn Elusennau i ddefnyddio'i bwerau i ymchwilio ac ymyrryd.

Rhaid i brif reoleiddiwr:

  • hyrwyddo cydymffurfiaeth ymddiriedolwyr elusennau â chyfraith elusennau
  • monitro cydymffurfiaeth â chyfraith elusennau
  • sicrhau, pan dderbynnir cwyn am elusen esempt sy'n ymwneud â'i chydymffurfiaeth â chyfraith elusennau, y bydd Gweinidogion Cymru yn cyfeirio'r mater at y Comisiwn
  • gweithio gyda'r Comisiwn i sicrhau bod elusennau esempt yn atebol i'r cyhoedd.

Mae’r nodyn cyfarwyddyd hwn yn darparu trosolwg o swyddogaeth y Prif Reoleiddiwr yng Nghymru a chyfrifoldebau Corfforaethau Addysg Bellach a Choleg Chweched Dosbarth Catholig Dewi Sant o ran cydymffurfio â chyfraith elusennau.

Ni fwriedir i’r canllawiau hyn fod yn ganllaw cynhwysfawr nac yn ddatganiad cyfreithiol awdurdodol; yn hytrach mae’n darparu trosolwg ac yn nodi ffynonellau gwybodaeth perthnasol. Mae corfforaethau yn parhau i fod yn gyfrifol am chwilio am eu cyngor cyfreithiol eu hunain o ran llywodraethu corfforaethol a’r rhwymedigaethau sy’n deillio o’u statws elusennol.

Beth mae hyn yn ei olygu i aelodau o gyrff Llywodraethu Corfforaethau Addysg Bellach

Disgrifir aelodau o gyrff Llywodraethu Corfforaethau Addysg Bellach fel ‘ymddiriedolwyr’ yr elusennau a wasanaethant. Mae ymddiriedolwyr elusennau yn gyfrifol am oruchwylio elusen a chyfarwyddo sut y caiff ei rheoli a'i rhedeg.

Fel ymddiriedolwr bydd eich dyletswyddau'n cynnwys, ond nid yn gyfyngedig i'r canlynol:

  • cyflawni dibenion eich elusen er budd y cyhoedd
  • cydymffurfio â dogfen lywodraethu a chyfraith eich elusen
  • gweithredu er budd gorau'r elusen yn unig
  • rheoli adnoddau'r elusen mewn ffordd gyfrifol
  • gweithredu â gofal a medrusrwydd rhesymol.

Gellir bodloni'r gofynion hyn drwy wneud y canlynol:

  • cadw at Offeryn ac Erthyglau Llywodraethu'r elusen
  • ystyried canllawiau'r Comisiwn Elusennau ar fudd cyhoeddus
  • cynnwys datganiad ar fudd cyhoeddus yn Adroddiad Blynyddol y Gorfforaeth
  • sicrhau mai dim ond at y dibenion a nodir yn y ddogfen lywodraethu y defnyddir arian ac asedau'r gorfforaeth
  • meddu ar wybodaeth dda am gyflwr cyffredinol ystâd yr elusen, gan sicrhau ei bod yn cael ei defnyddio'n gywir a'i bod wedi'i hyswirio'n briodol
  • paratoi cyfrifon ac adroddiadau blynyddol yn amserol a sicrhau eu bod ar gael i'r cyhoedd ar y wefan.

Hefyd, mae'n arfer da am elusennau i cyhoeddi gwybodaeth am elusen ar y wefan yn cynnwys:

  • y ddogfen lywodraethu
  • enw’r ymddiriedolwyr
  • chrynodeb o’r hyn y mae’r elusen yn ei wneud, ar y cyd â’r cyfrifon.

Mae rhagor o ganllawiau mwy manwl am rôl ymddiriedolwyr elusennau ar gael gan y Comisiwn Elusennau.

Cydweithio

Rydym wedi cyhoeddi Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth gyda'r Comisiwn Elusennau i egluro sut y byddwn yn cydweithio yn y dyfodol. Mae gennym system gadarn ar waith eisoes er mwyn monitro perfformiad corfforaeth, gan gynnwys telerau ac amodau cyllid, memorandwm ariannol, gweithdrefnau monitro cyflwr ariannol a chod ymarfer archwilio yn ogystal â phwerau ymyrryd statudol y gellir eu harfer mewn rhai amgylchiadau rhagnodedig.

Felly, dylai ymddiriedolwyr fod yn gallu bodloni'r gofynion hyn gyda chyn lleied o newid â phosibl i'w dyletswyddau arferol.

Rhagor o Wybodaeth

Mae gwefan y Comisiwn Elusennau yn ddefnyddiol ar gyfer dod o hyd i ganllawiau perthnasol. Cofrestrwch i gael y wybodaeth ddiweddaraf (dolen allanol)

Os oes gennych ymholiad neu os oes angen help arnoch, rhaid i chi gysylltu â'r Prif Reoleiddiwr yn principalregulatorfe@gov.wales