Skip to content

Cadw

Dolenni perthnasol

Yn egluro ac yn cadw gwybodaeth am dreftadaeth adeiledig Cymru.
Mae’r ddogfen hon yn amlinellu gweledigaeth Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a’r Seilwaith ar gyfer Diwylliant yng Nghymru.
logo Cadw

Cadw yw gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Cymru.

Rydym am wneud yr amgylchedd hanesyddol yn hygyrch i bawb. Mae Cadw yn gwneud hyn drwy:

  • warchod a diogelu'r amgylchedd hanesyddol;
  • hyrwyddo mynediad i'r amgylchedd hanesyddol, a gwerthfawrogiad a mwynhad ohono;
  • hyrwyddo gwaith adfywio nodedig a datblygu cynaliadwy drwy dreftadaeth.
Byddwn yn anelu at gyflawni'r nodau hyn trwy wneud y canlynol:
  • nodi mannau o arwyddocâd hanesyddol arbennig;
  • rhoi cyngor i awdurdodau cynllunio fel rhan o'r broses gynllunio statudol;
  • rhoi cyngor i gyrff cyhoeddus eraill o ran asesiadau amgylcheddol;
  • rhoi cyngor ac arweiniad ar arfer cadwraeth da i berchenogion a deiliaid eiddo;
  • darparu grantiau ar gyfer gwaith cadwraeth, gwaith cynnal a chadw a gwaith atgyweirio ar gyfer adeiladau hanesyddol a henebion cofrestredig. Mae Cadw yn rhoi cymorth grant i brosiectau treftadaeth; gymunedol. Mae'n gweithio hefyd gyda noddwyr eraill yr amgylchedd hanesyddol i helpu perchenogion i lunio pecyn ariannu.

Mwynhau'r amgylchedd hanesyddol

Mae Cadw'n rheoli 129 o henebion hanesyddol. Yn 2017 croesawodd 1.3 miliwn o ymwelwyr i'w 30 o henebion lle y mae staff, sy'n cynnwys Abaty Tyndyrn a Chastell Harlech. Ymwelodd tua 2.7 miliwn o bobl â'i 99 o safleoedd heb staff sydd wedi'u lleoli o amgylch Cymru.

Safleoedd Treftadaeth y Byd

Mae'n Safleoedd Treftadaeth y Byd wedi'u rhestru gan Sefydliad Addysg, Gwyddoniaeth a Diwylliant y Cenhedloedd Unedig (UNESCO) fel safleoedd rhyngwladol o werth cyffredinol eithriadol. Cenhadaeth Treftadaeth y Byd UNESCO yw annog gwledydd i warchod eu treftadaeth naturiol a diwylliannol. 

Mae gan Gymru 3 o Safleoedd Treftadaeth y Byd ar hyn o bryd:
  • Cestyll a Waliau Trefi y Brenin Edward yng Ngwynedd yng Nghaernarfon, Conwy, Biwmares a Harlech yn y Gogledd-orllewin; 
  • Tirwedd Ddiwydiannol Blaenafon yn y de-ddwyrain;
  • Traphont Ddŵr a Chamlas Pontcysyllte yn y gogledd-ddwyrain.
Mae Cestyll a Waliau Trefi'r Brenin Edward o fewn Safle Treftadaeth y Byd Gwynedd o dan warchodaeth Cadw. Mae cynllun newydd a chynhwysfawr ar gyfer rheoli'r safle er budd cenedlaethau'r dyfodol bellach wedi'i gyhoeddi. Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan Cadw (dolen allanol).

Partneriaethau

Er mwyn gwarchod a hyrwyddo'r amgylchedd hanesyddol, mae Cadw yn gweithio gydag amrywiaeth o sefydliadau partner a rhwydweithiau. O sefydliadau mawr cenedlaethol i grwpiau cymunedol lleol llai, mae gan bawb ran i'w chwarae yn nhreftadaeth Cymru.

Ymddiriedolaethau archaeolegol

Cafodd 4 Ymddiriedolaeth Archaeolegol Cymru eu sefydlu dros ddeugain mlynedd yn ôl er mwyn rhoi cyngor archaeolegol ar gyfer Cymru gyfan.

Grŵp Amgylchedd Hanesyddol

Sefydlwyd y fforwm hwn gan Weinidogion Cymru yn 2004, i gael trosolwg strategol o'r materion a'r cyfleoedd sy'n ymwneud â'r amgylchedd hanesyddol, ac i geisio hyrwyddo dulliau cyffredin i fynd i'r afael â hwy.

Y Fforwm Treftadaeth Adeiledig

Mae llawer o waith Cadw yn cynnwys cydweithio'n agos ag awdurdodau lleol Cymru, yn enwedig o ran materion cynllunio a rheoli datblygu. Mae'r Fforwm Treftadaeth Adeiledig yn darparu rhwydwaith ar gyfer y 25 awdurdod cynllunio lleol yng Nghymru (22 cyngor a'r tri awdurdod parc cenedlaethol) a phartneriaid eraill yn y sector.

Rhagor o wybodaeth

Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan Cadw.

Ewch i: Gwefan Cadw (dolen allanol)

E-bost: cadw@cymru.gsi.gov.uk