Neidio i'r prif gynnwy

Gwybodaeth i denantiaid am sut mae'r cyfreithiau newydd wedi eu cynllunio i newid eich hawliau o 15 Gorffennaf 2022.

Cyhoeddwyd gyntaf:
13 Ionawr 2022
Diweddarwyd ddiwethaf:

Trosolwg

Mae Rhentu Cartrefi yn darparu'r newid mwyaf i gyfraith tai yng Nghymru ers degawdau. Mae'n cynnig mesurau amddiffyn gwell i denantiaid a thrwyddedeion, ac yn egluro eu hawliau a'u cyfrifoldebau. Am fod Rhentu Cartrefi yn berthnasol i denantiaid a thrwyddedeion, fe'u gelwir yn ‘ddeiliaid contract’ o dan y ddeddf newydd. Bydd eich landlord yn rhoi 'contract meddiannaeth' i chi yn lle eich cytundeb tenantiaeth neu eich cytundeb trwyddedu.

Contractau

Ceir dau fath o gontract meddiannaeth, sef:

  • Contract diogel: Defnyddir hwn yn lle'r tenantiaethau diogel a roddwyd gan awdurdodau lleol a'r tenantiaethau sicr a roddwyd gan landlordiaid cymdeithasol cofrestredig;
  • Contract safonol: Dyma'r contract diofyn ar gyfer y sector rhentu preifat, ond gall awdurdodau lleol a landlordiaid cymdeithasol cofrestredig ei ddefnyddio o dan amgylchiadau penodol (e.e. ‘contract safonol â chymorth’ ar gyfer llety â chymorth).

Bydd angen cofnodi eich contract meddiannaeth â'ch landlord ar ffurf ‘datganiad ysgrifenedig’. Diben y datganiad ysgrifenedig yw cadarnhau telerau'r contract. Rhaid i'r datganiad ysgrifenedig hwn gynnwys holl delerau gofynnol y contract. Y telerau hyn yw:

  • Materion allweddol: Er enghraifft, enwau'r unigolion dan sylw a chyfeiriad yr eiddo. Rhaid cynnwys y rhain ym mhob contract.
  • Telerau Sylfaenol: Mae'r rhain yn trafod yr agweddau pwysicaf ar y contract, gan gynnwys y gweithdrefnau ar gyfer cymryd meddiant o'r eiddo a rhwymedigaethau'r landlord mewn perthynas â gwneud gwaith atgyweirio.
  • Telerau Atodol: Mae'r rhain yn ymwneud â'r materion mwy ymarferol, bob dydd sy'n berthnasol i'r contract meddiannaeth, er enghraifft, y gofyniad i roi gwybod i'r landlord os na fydd yr eiddo yn cael ei feddiannu am gyfnod o bedair wythnos neu ragor.
  • Telerau Ychwanegol: Mae'r rhain yn mynd i'r afael ag unrhyw faterion eraill y cytunwyd arnynt yn benodol, er enghraifft, teler sy'n ymwneud â chadw anifeiliaid anwes.

Rhaid iddo hefyd gynnwys gwybodaeth sy'n egluro ystyr a phwysigrwydd y contract.  

Gellir cyflwyno contractau ar ffurf papur neu, os bydd deiliad y contract yn cytuno, yn electronig. Mae'n arfer da llofnodi'r contract, gan fod hynny'n cadarnhau eich bod yn fodlon arno.

Ffitrwydd annedd i bobl fyw ynddi

Rhaid i landlordiaid sicrhau bod eiddo yn ffit i bobl fyw ynddo. Bydd hyn yn cynnwys, er enghraifft, cynnal profion diogelwch trydanol a sicrhau bod larymau tân a synwyryddion carbon monocsid sy'n gweithio wedi'u gosod. Hefyd, ni fydd angen talu rhent ar gyfer unrhyw gyfnod pan nad yw'r annedd yn ffit i bobl fyw ynddi.

Dewch i wybod beth y mae’n rhaid i’ch landlord ei wneud i sicrhau bod eich cartref yn ffit i bobl fyw ynddo.

Cynnig rhagor o sicrwydd

Mae'n cynnig rhagor o sicrwydd i bobl sy'n byw yn y sector rhentu preifat:

  • Cyn belled ag eich bod yn cydymffurfio â'r contract, mae'r cyfnod hysbysu byrraf a ganiateir ar gyfer cyflwyno ‘hysbysiad i droi allan heb fai’ o dan adran 173 (sy'n debyg i adran 21 o Ddeddf Tai 1988) wedi cynyddu i chwe mis.
  • Ni ellir cyflwyno hysbysiad cymryd meddiant o dan adran 173 tan chwe mis ar ôl i chi symud i fyw yn yr eiddo (sef y ‘dyddiad meddiannu’ a welir yn y contract).
  • Os bydd landlord wedi cyflwyno hysbysiad o dan adran 173 ond nad yw wedi cymryd camau yn ei gylch, ni ellir cyflwyno hysbysiad arall tan chwe mis ar ôl i'r hysbysiad blaenorol ddod i ben.
  • Fel arfer, ni chaiff landlord gyflwyno hysbysiad i ddod â chontract safonol cyfnod penodol i ben yn ystod y cyfnod penodol hwnnw ei hun. Os na fyddwch yn gadael yr eiddo, bydd y contract cyfnod penodol fel arfer yn troi'n gontract safonol cyfnodol ar ddiwedd y cyfnod penodol, a bydd yn ofynnol i'r landlord gyflwyno hysbysiad chwe mis o dan adran 173 er mwyn dod â'r contract hwn i ben.
  • Ni chaiff landlord gynnwys cymal terfynu (er mwyn adennill meddiant) mewn contract safonol â chyfnod penodol o lai na dwy flynedd. Os yw'r cyfnod penodol yn hirach na dwy flynedd, ni chaiff landlord weithredu ar gymal terfynu tan o leiaf mis 18 yn y contract cyfnod penodol, gan roi rhybudd o chwe mis o leiaf.

Mesurau i amddiffyn tenantiaid rhag cael eu troi allan er mwyn dial

Os bydd landlord yn ymateb i gais am waith atgyweirio drwy gyflwyno hysbysiad cymryd meddiant, ni fydd hawl awtomatig mwyach ganddo i gymryd meddiant os yw'r Llys yn fodlon bod y landlord wedi cyflwyno'r hysbysiad er mwyn osgoi gwneud y gwaith atgyweirio.

Cyd-gontractau

Gellir ychwanegu deiliaid contract i gontractau meddiannaeth neu eu dileu ohonynt heb orfod dod ag un contract i ben a dechrau contract arall. Bydd hyn hefyd yn gwneud y gwaith o reoli cyd-gontract yn haws ac yn helpu pobl sy'n dioddef cam-drin domestig drwy ei gwneud yn bosibl i droi’r sawl sy'n cam-drin allan o'r cartref.

Gwell hawliau olynu

Mae hyn yn ei gwneud yn bosibl i bennu olynydd 'â blaenoriaeth' ac olynydd 'wrth gefn' i etifeddu'r contract meddiannaeth. Drwy hyn, gellir sicrhau y caiff y contract ei etifeddu gan olynydd ddwywaith yn olynol, er enghraifft, gan ŵr neu wraig, ac yna gan aelod arall o'r teulu. Yn ogystal, mae hawl olynu newydd wedi'i chreu i ofalwyr.

Llety â chymorth

Os byddwch yn byw mewn llety â chymorth am fwy na chwe mis, cewch hawl i gael ‘contract safonol â chymorth’. Bydd y contract safonol â chymorth yn gweithio mewn ffordd debyg i'r contract safonol. Fodd bynnag, mae'n bosibl y bydd eich landlord yn cynnwys telerau sy'n ymwneud â'r canlynol:

  • y gallu i adleoli deiliad y contract yn yr adeilad;
  • gallu'r landlord i wahardd deiliad y contract o'r annedd dros dro am gyfnod hyd at 48 awr, hyd at deirgwaith o fewn chwe mis.

Canllawiau i landlordiaid

Efallai y bydd hefyd yn ddefnyddiol i chi ddarllen y canllawiau i landlordiaid.