Neidio i'r prif gynnwy

Beth i'w wneud os ydych eisiau symud tŷ, trefnu ymweliadau neu ganiatáu i werthwr tai, syrfewyr a gweithwyr symud dodrefn ddod i'ch cartref.

Cyhoeddwyd gyntaf:
24 Mehefin 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Symud tŷ – pryd y caiff ei ganiatáu

Erbyn hyn, gallwch:

  • symud tŷ
  • marchnata eiddo preswyl er mwyn ei werthu neu ei rentu, a pharatoi eiddo preswyl i bobl symud i mewn iddo
  • mynd i weld eiddo preswyl 

Pethau allweddol i’w hystyried:

Mae'r canllawiau hyn yn rhoi gwybodaeth iechyd y cyhoedd pwysig er mwyn sicrhau bod y gweithgareddau allweddol sy'n gysylltiedig â symud tŷ, megis mynd i weld eiddo, yn digwydd yn ddiogel. Mae cartref yn cynnwys cartrefi mewn parc preswyl ac mae'r canllawiau hyn hefyd yn gymwys i'r rhai sy'n adeiladu eiddo pwrpasol neu'n hunanadeiladu ac sy'n ystyried caffael llain neu eiddo i'w adnewyddu neu ei ddymchwel. Mae’r canllawiau hyn hefyd yn darparu rhai argymhellion er mwyn sicrhau bod y risg o ledaenu’r coronafeirws mor isel â phosibl.

Roedd y canllawiau hyn yn gywir ar adeg cyhoeddi. Cânt eu diweddaru er mwyn adlewyrchu newidiadau mewn cyfyngiadau a wneir drwy ddiwygio’r rheoliadau.   

Bu’n rhaid addasu’r broses o ddod o hyd i gartref a symud i mewn er mwyn sicrhau y caiff y risg o ledaenu'r coronafeirws ei lleihau cymaint â phosibl. Yn ymarferol, mae hyn yn golygu lleihau cymysgu aelwydydd dan do a lleihau cyffwrdd ag arwynebau.

Dylai pawb geisio gwneud gymaint o'r broses ar-lein ag sy’n bosibl, megis gweld eiddo drwy ddulliau rhithwir i ddechrau; sicrhau bod unrhyw drigolion wedi gadael yr eiddo cyn ymweliad personol, lle bo hynny’n bosibl; pawb i wisgo gorchudd wyneb yn ystod ymweliad; dilyn cyngor y llywodraeth ar gadw pellter cymdeithasol yn ystod ymweliad; dilyn arfer hylendid dwylo da; ac ymweliadau ‘di-gyffwrdd’.  Ni ddylai unrhyw un fynd i weld eiddo neu gyfarfod ag unrhyw un sydd y tu allan i’w aelwyd neu ei aelwyd estynedig os bydd ganddynt symptomau, neu os ydynt yn hunanynysu am fod ganddynt symptomau neu fel canlyniad i brawf positif neu os ydynt wedi dod i gysylltiad â rhywun sy’n hunanynysu, neu os gofynnwyd iddynt hunanynysu.

Rydym yn annog pawb dan sylw i fod mor hyblyg â phosibl yn ystod y cyfnod hwn a bod yn barod i ohirio symud tŷ, os bydd rhywun, er enghraifft, yn mynd yn sâl o ganlyniad i'r coronafeirws yn ystod y broses o symud tŷ neu'n gorfod hunanynysu

Dylech ystyried a oes angen ichi wneud darpariaethau mewn contractau i reoli'r risgiau hyn. 
Nodir rhagor o fanylion am ymgymryd â'r elfennau unigol o brynu a gwerthu neu rentu eiddo a'r ffordd y mae hyn yn gymwys i grwpiau gwahanol yn yr adran nesaf.

Pobl sy'n hunanynysu neu sydd wedi cael prawf positif ar gyfer y coronafeirws

Nid yw'n briodol symud tŷ os ydych yn achosi risg uniongyrchol o drosglwyddo'r coronafeirws. Ni ddylai pobl sydd â'r coronafeirws neu sy'n hunanynysu gyda'u teulu, eu haelwyd neu eu haelwyd estynedig adael eu cartref i symud tŷ na gwneud pethau cysylltiedig, a dylent ddilyn y canllawiau ar hunanynysu yn gaeth a gwneud cais am gael prawf os oes angen.

Os ydych o dan gontract i symud tŷ, dylech ohirio symud nes bod cyfnod hunanynysu pob aelod o'ch aelwyd wedi dod i ben, fel yr amlinellir yn y canllawiau. Dylai pob parti sy'n rhan o brynu a gwerthu eiddo geisio cytuno ar drefniadau cyfeillgar i newid dyddiadau symud i unigolion, neu pan fydd rhywun yn y gadwyn neu aelod o'i deulu yn hunanynysu neu wedi cael prawf positif ar gyfer y coronafeirws. Os yw'n hanfodol i bobl yn y categori hwn symud tŷ, cysylltwch â'ch timau iechyd y cyhoedd perthnasol i gael cyngor. 

Paratoi i brynu, gwerthu neu symud tŷ

Gallwch roi'ch cartref ar werth a dechrau chwilio am eiddo rydych am symud i mewn iddo.

Gweld eiddo

Mae modd mynd i weld eiddo. Dylid dilyn y cyngor canlynol ar flaenoriaethu ymweliadau rhithwir.

Dylech weld eiddo drwy ddulliau rhithwir cyn ymweld ag eiddo eich hun, er mwyn lleihau'r risgiau i iechyd y cyhoedd drwy sicrhau mai dim ond yr eiddo sydd fwyaf addas, yn ôl yr olwg, i ddiwallu eich anghenion a bodloni'ch dymuniadau yr ydych yn ymweld ag ef. Gellir mynd i weld eiddo yn bersonol, ond rhaid rhoi ystyriaeth i bwyntiau allweddol, y manylir arnynt ymhellach isod, er mwyn sicrhau bod yr ymweliad yn cael ei gynnal yn ddiogel. 

Os ydych yn gwerthu eiddo yr ydych yn berchen arno, bydd eich asiant yn eich cynghori ar y broses, ac ar sut i werthu eich eiddo yn ddiogel, gan gynnwys sut y gellir cynnal ymweliadau mewn modd diogel. Ni chaniateir ymweliadau personol os oes gennych chi neu unrhyw un o’r bobl rydych cyn byw gyda nhw symptomau neu os ydych chi wedi cael prawf positif ac yn hunanynysu, neu os ydych chi neu unrhyw un rydych chi’n byw gyda nhw wedi cael eich adnabod fel cyswllt rhywun sydd wedi cael prawf positif.

Os ydych yn gwerthu eich eiddo yn breifat, ac yn trefnu’r ymweliadau eich hunan, dylech gyfeirio at y canllawiau yn y ddogfen hon a chanllawiau’r sector tai.

Y pwyntiau allweddol i'w hystyried yw:

  • dylech chwilio am eiddo ar-lein yn y lle cyntaf
  • dylech weld yr eiddo drwy ddulliau rhithwir i ddechrau a dylai landlordiaid ac asiantiaid eiddo eich helpu i wneud hynny
  • dim ond drwy apwyntiad y dylid trefnu i weld eiddo, a dylai pawb sy’n rhan o’r ymweliad ddilyn y rheolau ar gadw pellter cymdeithasol
  • dylid glanhau eiddo yn drwyadl cyn ac ar ôl cynnal ymweliad
  • os bydd pobl yn mynd i weld eiddo, dylent fod wedi'u cyfyngu i aelodau o'r un aelwyd, ac, yn ddelfrydol, lle y bo modd, i'r oedolion yn unig yn yr aelwyd honno (neu i un aelod o bob aelwyd os bydd symud cartref yn cynnwys yr aelwyd a’r aelwyd estynedig), a thrwy hynny gyfyngu ar nifer yr ymwelwyr, gan gynnwys plant, sy'n mynd i weld eiddo ar yr un adeg
  • dylai unrhyw waith yng nghartref rhywun ddilyn y canllawiau ar weithio yng nghartrefi pobl eraill
  • gall y landlord neu ei asiant fod yn bresennol
  • rhaid cadw pellter cymdeithasol bob amser a gwisgo gorchudd wyneb
  • ni ddylid rhoi gwahoddiad cyffredinol i unrhyw un ddod i weld eiddo
  • dim ond y person sy’n arwain yr ymweliad sy’n cael bod yn bresennol; efallai mai’r asiant neu landlord neu un aelod o’r aelwyd sy’n byw yno yw hwnnw – os yw’n bosibl, dylai pawb arall adael yr eiddo er mwyn osgoi cymysgu gydag aelodau aelwyd arall dan do
  • os na all y meddianwyr presennol adael yr eiddo, hyd yn oed am gyfnod byr, tra bo ymweliad yn cael ei gynnal, dylent wneud pob ymdrech i leihau’r cysylltiad â’r rheini sy’n dod i weld yr eiddo. Er enghraifft, drwy fod mewn ystafell wahanol i’r rheini sy’n gweld yr eiddo a thrwy gadw pellter cymdeithasol bob amser
  • mae'n rhaid i'r landlord neu’r asiant deithio i'r eiddo ar wahân i'r aelwyd sydd am weld yr eiddo; ni ddylid rhannu car
  • dylai ymweliadau fod yn ‘ddi-gyffwrdd’, a dim ond y person sy’n arwain yr ymweliad ddylai agor drysau, cynnau a diffodd goleuadau ag ati, ac fe ddylai ddilyn arfer hylendid dwylo da er mwyn lleihau’r risg o ledaenu’r feirws. Dylai pawb osgoi cyffwrdd arwynebau, golchi eu dwylo cyn gynted â phosibl ar ôl yr ymweliad, a dod â'u hylif diheintio dwylo eu hun i’w ddefnyddio
  • ar ôl i rywun weld eiddo, dylai'r landlord neu'r asiant sy'n gyfrifol am fod yn bresennol yn ystod yr ymweliad sicrhau bod arwynebau, megis dolenni drws, yn cael eu glanhau gan ddefnyddio cynhyrchion glanhau tŷ arferol a thywelion sy'n cael eu gwaredu'n ddiogel neu eu golchi fel y bo'n briodol
  • pan fyddwch yn mynd i gartref rhywun arall, neu os bydd rhywun yn dod i’ch cartref chi, dylid dilyn y canllawiau ar fynd i gartrefi pobl eraill

Tai amlfeddiannaeth 

Ymweld ag ystafelloedd mewn tai amlfeddiannaeth a llety arall a rennir sy’n rhannu ystafell ymolchi a/neu gegin

Mae modd mynd i weld ystafelloedd gwag mewn tai amlfeddiannaeth neu lety a rennir lle mae rhywun arall eisoes yn byw yno, ond bydd angen cymryd camau rhagofalus ychwanegol. 

Yn ychwanegol at y meysydd a amlinellir uchod mewn perthynas â mynd i weld eiddo, dylai eich landlord neu eich asiant wneud y canlynol: 

  • os yw’n bosibl, cytuno â’r preswylwyr eraill sy’n byw yn y llety ar amser i weld yr eiddo
  • os yw’n bosibl, dylid cytuno na fydd y preswylwyr eraill yn defnyddio’r mannau a rennir, er enghraifft y gegin, ystafelloedd ymolchi, yr ystafell fyw etc. tra bo’r ymweliad yn cael ei gynnal
  • os yw meddianwyr yr eiddo wedi’u cynghori i hunanynysu, ni ddylai ymweliadau gael eu cynnal hyd nes bod y cyfnod hunanynysu wedi dod i ben ar gyfer pawb sy’n byw yn yr eiddo

Symud i dŷ amlfeddiannaeth a llety arall a rennir sy’n rhannu ystafell ymolchi a/neu gegin 

Caniateir symud i dai amlfeddiannaeth a llety a rennir, ond dylid dilyn cyngor y Llywodraeth: 

  • ni ddylech symud i mewn i dŷ amlfeddiannaeth neu lety arall a rennir os bydd unrhyw un o’r tenantiaid presennol yn arddangos symptomau Covid-19 neu’n hunanynysu. Cyn gwneud cynlluniau i symud, dylech holi er mwyn cadarnhau beth yw'r sefyllfa – efallai y gall eich landlord neu'ch asiant gosod eiddo eich helpu o ran hynny o beth
  • ni ddylech symud i mewn i dŷ amlfeddiannaeth neu lety arall a rennir os byddwch chi’n arddangos symptomau Covid-19, neu’n hunanynysu
  • os byddwch yn eithriadol o agored i niwed ar sail meddygol pe baech yn dal y coronafeirws (‘gwarchod eich hunan’ fel ei adnabyddir), dylech ystyried a yw symud i dŷ amlfeddiannaeth neu lety arall a rennir yn briodol ar sail eich anghenion meddygol, a dylech gael cyngor meddygol os bydd angen

Os bydd angen symud i dŷ amlfeddiannaeth neu lety arall a rennir a bod pobl eraill eisoes yn byw yn yr eiddo, bydd angen cymryd camau rhagofalus ychwanegol:

  • dylid dilyn arferion golchi dwylo a hylendid anadlol da, a dylech olchi eich dwylo yn rheolaidd
  • dylid glanhau pob arwynebedd caled gan ddefnyddio diheintydd arferol – yn arbennig dolenni drysau a ffenestri, dolenni toiledau, tapiau, basnau ac unrhyw arwynebedd gweithio
  • dylid cyfeirio at y cyngor ar lanhau a diheintio sydd ar gael yma

Gwneud cynnig neu gadw eiddo

Rydych yn rhydd i wneud neu dderbyn cynnig neu gadw eiddo yn ôl yr arfer.

  • mae risg y bydd angen i bartïon ohirio symud am fod gan rywun symptomau'r coronafeirws neu am ei fod yn hunanynysu. Os oes angen, dylai'ch cynghorydd cyfreithiol eich cynghori a'ch helpu i sicrhau bod unrhyw gontractau neu gytundebau mor hyblyg â phosibl er mwyn ymdrin â'r risg hon
  • os bydd angen i'r darpar berchennog newydd ymweld ag eiddo eto, dylid dilyn y canllawiau yn yr adran ar Weld Eiddo
  • efallai y bydd prynwyr am anfon crefftwyr i'r eiddo i'w archwilio. Lle y bo modd, dylid trefnu'r rhain i sicrhau mai dim ond un person sy'n ymweld â'r eiddo ar unrhyw adeg benodol. Ni ddylai unrhyw grefftwyr fynd i mewn i eiddo lle mae gan aelod o'r aelwyd symptomau'r coronafeirws neu lle mae'n hunanynysu, neu lle mae ganddyn nhw neu aelod o'u haelwyd symptomau neu lle mae aelod o'r aelwyd yn hunanynysu
  • pan fydd crefftwr yn ymweld â'r eiddo, dylai'r deiliad gadw pellter cymdeithasol, golchi ei ddwylo'n rheolaidd a lleihau unrhyw gyswllt cymaint â phosibl, er enghraifft drwy aros mewn ystafell arall. Dylid cynnal yr ymweliadau hyn yn unol â'r canllawiau ar gyfer y gweithle i gyflogwyr a chyflogeion: COVID-19

Chwiliadau ac arolygon eiddo

Dylai fod modd i'ch cynrychiolydd cyfreithiol ymgymryd â chwiliadau o'ch eiddo ar-lein er mwyn bwrw ymlaen â'ch trafodyn a gallwch gysylltu â nhw i drafod amserlenni tebygol.

Gall syrfewyr, gan gynnwys priswyr, wneud arolwg o'r eiddo yr hoffech ei brynu yn unol â'r canllawiau isod. Nid oes unrhyw gyfyngiadau ar y mathau o arolwg y gellir eu cynnal a dylech siarad â'ch syrfëwr er mwyn deall y math mwyaf priodol o arolwg i'r cartref rydych yn bwriadu ei brynu. 

O ran prosiectau adeiladu pwrpasol neu hunanadeiladu, gall syrfewyr ymweld â lleiniau rydych am eu prynu a'u prisio er mwyn cefnogi'r broses o ryddhau taliadau morgais fesul cam.

  • ni ddylai syrfewyr fynd i mewn i eiddo lle mae gan aelod o'r aelwyd symptomau'r coronafeirws neu lle mae'n hunanynysu, neu lle mae ganddyn nhw neu aelod o'u haelwyd symptomau neu lle mae aelod o'r aelwyd yn hunanynysu
  • dylid archwilio eiddo drwy apwyntiad yn unig, gydag un person yn ymweld â'r eiddo ar unrhyw adeg benodol, os yw’n bosibl. Mae Llywodraeth Cymru wedi mabwysiadu pum egwyddor ar gyfer diogelu pobl yn y gweithle ac mae'r manylion llawn ar gael yn y canllawiau ar gyfer y gweithle i gyflogwyr a chyflogeion: COVID-19 . Dylai syrfewyr ddilyn y canllawiau ar gynnal pellter corfforol yn y gweithle er mwyn lleihau unrhyw gyswllt â'r aelwyd

Cytuno i symud

Unwaith y byddwch wedi cytuno i symud tŷ drwy gyfnewid contractau neu lofnodi cytundeb tenantiaeth, rydych wedi ymrwymo i gytundeb cyfreithiol i symud. Rydym yn annog pob parti i fod mor hyblyg â phosibl yn ystod y cyfnod hwn a bod yn barod i ohirio symud tŷ, os bydd rhywun, er enghraifft, yn mynd yn sâl o ganlyniad i'r coronafeirws yn ystod y broses o symud tŷ neu'n gorfod hunanynysu. Ni ddylech ddisgwyl i symud i unrhyw gartref lle mae pobl yn sâl neu'n hunanynysu. Yn ogystal:

  • rydym yn argymell y dylai’r eiddo yr ydych yn symud i mewn iddo fod wedi’i lanhau’n drwyadl cyn ichi symud i mewn. Gallwch gael rhagor o wybodaeth am lanhau mewn lleoliadau nad ydynt yn rhai gofal iechyd ar wefan Llywodraeth y DU
  • dylai fod modd i'ch cynghorydd cyfreithiol eich helpu i sicrhau bod unrhyw gontract rydych yn ymrwymo iddo yn ddigon hyblyg i ganiatáu ar gyfer gohirio prynu os bydd unigolyn yn un o'r partïon yn dal y coronafeirws neu'n gorfod hunanynysu
  • rydym yn eich annog i fod mor hyblyg â phosibl os gofynnir i chi ohirio symud, a gallwch chi, yn eich tro, siarad â'ch cynghorydd cyfreithiol am hyn

Symud eich eiddo, gan gynnwys drwy ddefnyddio cwmnïau symud dodrefn

Wrth symud rhwng eiddo, dylech chi a'ch aelwyd geisio gwneud cymaint o'r gwaith pacio â phosibl. Lle y bo modd, dylech chi lanhau popeth yn eich meddiant gan ddefnyddio cynhyrchion glanhau tŷ arferol cyn bod eraill, gan gynnwys cwmnïau symud dodrefn, yn eu trafod.

Gall cwmnïau symud dodrefn weithredu, ond efallai y bydd angen iddynt addasu eu gweithdrefnau arferol er mwyn sicrhau bod pobl yn symud tŷ mewn ffordd mor ddiogel â phosibl. Os byddwch yn defnyddio cwmni symud dodrefn, dylech gysylltu â'r cwmni mor gynnar â phosibl cyn symud. 

Tra bydd criw'r cwmni symud dodrefn yn eich cartref, dylech sicrhau y bydd unrhyw ddrysau mewnol ar agor a cheisio lleihau unrhyw gyswllt â'r gweithredwyr cymaint â phosibl. Dylai unrhyw un sy'n rhan o unrhyw agwedd ar y broses o symud tŷ gadw pellter cymdeithasol yn unol â chyngor iechyd y cyhoedd.

Dylai pawb olchi eu dwylo neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo ac osgoi cyffwrdd ag arwynebau lle y bo modd er mwyn lleihau'r risg o drosglwyddo'r coronafeirws. Ni ddylech ddarparu lluniaeth ond dylech sicrhau y bydd modd iddynt ddefnyddio cyfleusterau golchi dwylo, gan ddefnyddio tywelion ar wahân neu dywelion papur os oes modd, a ddylai gael eu golchi neu eu gwaredu'n ddiogel wedyn. Ni ddylid rhannu tywelion. Os ydych yn bryderus iawn am y risg o heintio, yna siaradwch â'r cwmni symud dodrefn. Efallai y gall roi mesurau ychwanegol ar waith. 

Gwnewch yn siŵr eich bod yn dweud wrth y cwmni symud dodrefn os ydych chi neu aelod o'ch teulu yn gwarchod neu'n hunanynysu, gan na fyddent yn gallu symud eich dodrefn a bydd angen trefnu ei wneud ar ddyddiad arall. Gofynnwch i'r cwmni sut y bydd yn cadw at y gofynion o ran cadw pellter cymdeithasol a gwnewch yn siŵr eich bod yn gwybod beth i'w wneud i gadw chi a'ch aelwyd yn ddiogel. Dylech ofyn pa gamau y bydd y cwmni symud dodrefn yn eu cymryd i gadw at ganllawiau'r Llywodraeth, a pha gyfarpar diogelu y bydd yn ei ddefnyddio.

Os ydych yn bryderus iawn am y risg o heintio, yna siaradwch â'r gweithwyr proffesiynol dan sylw. Efallai y bydd eich landlord neu'r cwmni symud dodrefn yn gallu rhoi mesurau ychwanegol ar waith.

Symud allan o'ch cartref 

Os ydych yn prynu cartref, yn dechrau cytundeb tenantiaeth newydd neu os yw eich cytundeb tenantiaeth yn dod i ben, dylech gadarnhau beth yw'r broses gytûn ar gyfer gadael yr eiddo rydych yn symud oddi yno oherwydd efallai y bydd gofynion newydd o ran glanhau'r eiddo neu adael allweddi, er enghraifft. 

Os ydych yn denant yn y sector tai cymdeithasol neu'r sector preifat, gall eich landlord neu'ch asiant roi mwy o wybodaeth i chi. 

Os ydych yn prynu eiddo, dylech gytuno ar y broses cyn cwblhau prynu'r eiddo er mwyn sicrhau bod pawb yn glir am yr hyn a ddisgwylir. 

Symud o Gymru i rannau eraill o’r DU

Y mae pawb yng Nghymru, boed yn byw yma neu’n teithio yma, yn rhwym i’r rheolau yng Nghymru. O fewn y rheolau sy’n bodoli yng Nghymru, mae teithio er mwyn symud tŷ neu i ymweld ag eiddo mewn cysylltiad a phrynu, gwerthu, gosod neu rhentu yn esgus rhesymol i ddod i mewn i Gymru. Yn yr un modd, mae’r rheolau yng Nghymru yn caniatáu i bobl deithio i rannau eraill o’r Deyrnas Unedig er mwyn symud tŷ neu i ymweld ag eiddo mewn cysylltiad a phrynu, gwerthu, gosod neu rhentu eiddo.  

Os yw symud tŷ yn golygu symud mewn neu allan o Gymru, rhaid i chi sicrhau eich bod yn cydymffurfio â’r rheolau sy’n gymwys yng Nghymru, yn ogystal ag unrhyw reolau sy’n gymwys yn yr ardal yr ydych yn symud iddi neu ohoni.