en-gb	In our strategy, we are measuring the ecological footprint of waste, and putting in place actions that will reduce this to ‘one Wales: one planet’ levels.
cy-gb	Yn ein strategaeth, rydym yn mesur ôl troed ecolegol gwastraff, ac yn gweithredu camau a fydd yn lleihau hyn i lefelau ‘Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’.

en-gb	Figure 6 - The ecological footprint of paper waste (Source: Arup)
cy-gb	Ff gur 6 - Ôl troed ecolegol gwastraff papur (Ffynhonnell: Arup)

en-gb	Impact of 100% recycled paper Impact of paper landlled
cy-gb	Effaith papur sydd wedi’i ailgylchu 100% Effaith papur a anfonir i safl eoedd tirlenwi

en-gb	Footprint Impacts Methane
cy-gb	E ffeithiau ar yr Ôl Troed Methan

en-gb	Energy to spread waste
cy-gb	Ynni i ledaenu gwastra 

en-gb	Physical Inputs eg. dyes and inks Energy Inputs eg manufacturing,processing
cy-gb	Mewnbynnau ffisegol, Mewnbynnau ynni, ee. llifynnau ac inciau ee gweithgynhyrchu, prosesu

en-gb	Physical Inputs eg shop infrastructure Energy Inputs eg lighting
cy-gb	Mewnbynnau ffisegol, ee seilwaith siop Mewnbynnau ynni, ee goleuadau

en-gb	LAND FILL
cy-gb	TIRLENWI

en-gb	CO ²
cy-gb	CO²

en-gb	TRANSPORT
cy-gb	TRAFNIDIAETH

en-gb	CO² CO²  CO²
cy-gb	CO² CO²  CO²

en-gb	LAND FOR GROWTH
cy-gb	TIR AR GYFER TWR

en-gb	MANUFACTURING
cy-gb	GWEITHGYNHYRCHU

en-gb	& PROCESSING SHOP HOME
cy-gb	A PHROSESU SIOP CARTREF

en-gb	CO² CO²
cy-gb	CO² CO²

en-gb	RECYCLING
cy-gb	AILGYLCHU

en-gb	TRANSPORT TRANSPORT
cy-gb	TRAFNIDIAETH TRAFNIDIAETH

en-gb	Material Input eg bleach Energy Inputs for manufacturing
cy-gb	Mewnbwn materol, Mewnbynnau ynni ee cannydd ar gyfer gweithgynhyrchu

en-gb	Why have we chosen the ecological footprint of waste to measure progress towards living within our environmental limits?
cy-gb	Pam ydym ni wedi dewis ôl troed ecolegol gwastraff i fesur cynnydd tuag at fyw o fewn ein terfynau amgylcheddol?

en-gb	We have chosen the ecological footprint of waste as our primary indicator for measuring whether we are living within our environmental limits.
cy-gb	Rydym wedi dewis ôl troed ecolegol gwastraff fel ein prif ddangosydd i fesur a ydym yn byw o fewn ein terfynau amgylcheddol ai peidio.

en-gb	This is because it helps us understand:
cy-gb	Y rheswm am hyn yw oherwydd ei fod yn ein helpu i ddeall:

en-gb	 Resource use , by comparing the amount of resources we use - both in producing products from virgin materials, and also how much can be displaced through recycling or energy recovery - to how much the planet can cope with.
cy-gb	 Y defnydd o adnoddau , drwy gymharu faint o adnoddau rydym yn eu defnyddio - o ran cynhyrchu cynhyrchion o ddeunyddiau crai, a hefyd faint y gellir ei ddadleoli drwy ailgylchu neu  adfer ynni - â faint y gall y blaned ymdopi ag ef.

en-gb	DID YOU KNOW…?
cy-gb	A WYDDOCH CHI…?

en-gb	Every tonne of steel packaging recycled makes the following environmental savings:•  1.5 tonnes of iron ore
cy-gb	Mae pob tunnell a ailgylchir o ddeunydd pacio dur yn gyfystyr â’r arbedion amgylcheddol canlynol:

en-gb	•  0.5 tonnes of coal
cy-gb	•  0.5 tunnell o lo

en-gb	•  0.5 tonnes of the water required in production
cy-gb	•  0.5 tunnell o’r dŵr sydd ei angen i’w gynhyrchu

en-gb	•  75% of the energy needed to make steel from virgin material
cy-gb	•  75% o’r ynni sydd ei angen i wneud dur o ddeunydd crai •  1.28 tunnell o wastraff soled

en-gb	•  1.28 tonnes of solid waste
cy-gb	•  1.5 tunnell o fwyn haearn

en-gb	•  Reduction in air emissions by 86%
cy-gb	•  Gostyngiad o 86% mewn allyriadau i’r aer

en-gb	•  Reduction in water pollution by 76%.
cy-gb	•  Gostyngiad o 76% mewn llygredd dŵr.

en-gb	(Source: WasteOnline - http:www.wasteonline.org.uk/resources/InformationSheets/ metals.htm)
cy-gb	(Ffynhonnell: WasteOnline - http:www.wasteonline.org.uk/resources/InformationShieets/  metals.htm)

en-gb	 The impact of waste on climate change and how it’s managed , by measuring both direct and indirect greenhouse gas emissions.
cy-gb	 Effaith gwastraff ar y newid yn yr hinsawdd a sut mae’n cael ei reoli , drwy fesur allyriadau  nwyon tŷ gwydr uniongyrchol ac anuniongyrchol.

en-gb	Recycling one tonne of aluminium saves about the same amount of carbon dioxide (CO 2 ) as taking a small car off the road for a year.
cy-gb	Mae ailgylchu un dunnell o alwminiwm yn arbed tua’r un faint o garbon deuocsid (CO 2 )â thynnu car bach oddi ar y ffordd am f wyddyn.

en-gb	(source: Alupro http://www.alupro.org.uk/facts-and-f gures.html)
cy-gb	(ffynhonnell: Alupro http://www.alupro.org.uk/facts-and-f gures.html)

en-gb	It is estimated that just over half of the ecological footprint of waste relates to carbon emissions 18 .
cy-gb	Amcangyfrifir bod ychydig dros hanner ôl troed ecolegol gwastraff yn gysylltiedig ag allyriadau carbon 18 .

en-gb	18   REAP Software tool (2008) Stockholm Environmental Institute.
cy-gb	18   Offer meddalwedd REAP  (2008) SEI.

en-gb	What is the ecological footprint of waste in Wales?
cy-gb	Beth yw ôl troed ecolegol gwastraff Cymru?

en-gb	In 2007 waste management in Wales generated an impact of approximately 4,180,000 global hectares (gha).
cy-gb	Yn 2007 roedd effaith rheoli gwastraff yng Nghymru tua 4,180,000 hectar byd-eang (gha).

en-gb	Global hectares are the way that our ecological footprint is measured.
cy-gb	Hectarau byd-eang yw’r dull a ddefnyddir i fesur ein hôl troed ecolegol.

en-gb	This is the equivalent of 2.7 planets 19 .
cy-gb	Mae’n gyfystyr â 2.7 planed 19 .

en-gb	To reduce the impact of waste in Wales to within our environment limits - one Wales: one planet levels - we need to reduce the ecological footprint of waste by 75% by 2050.
cy-gb	Er mwyn lleihau effaith gwastraff yng Nghymru i lefel sydd o fewn ein terfynau amgylcheddol  - Cymru’n Un:  Cenedl Un Blaned - mae angen i ni sicrhau gostyngiad o 75% yn ein hôl troed ecolegol gwastraff erbyn 2050.

en-gb	Figure 7 - Ecological footprint of waste across all sectors
cy-gb	Ff gur 7 - Ôl troed ecolegol gwastraff ar draws pob sector

en-gb	Construction & demolition 14%
cy-gb	Adeiladu a dymchwel 14%

en-gb	Commercial & industrial
cy-gb	Masnachol a diwydiannol

en-gb	Municipal 51%
cy-gb	Trefol 51%

en-gb	What actions will reduce the ecological footprint of Waste to one Wales: one planet levels?
cy-gb	Pa gamau fydd yn lleihau ôl troed ecolegol Gwastraff i lefelau Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned?

en-gb	To reduce Wales’ ecological footprint of waste to ‘one Wales: one planet’ levels:
cy-gb	Er mwyn lleihau ôl troed ecolegol gwastraff i lefelau ‘Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’:

en-gb	We need to focus on waste prevention, and more sustainable ways of consuming and producing.
cy-gb	Mae angen i ni ganolbwyntio ar atal gwastraff, a dulliau mwy cynaliadwy o ddefnyddio a chynhyrchu.

en-gb	Waste prevention is the best way of reducing the ecological footprint of waste in Wales.
cy-gb	Atal gwastraff yw’r ffordd orau o leihau ôl troed ecolegol gwastraff yng Nghymru.

en-gb	To achieve one Wales: one planet levels by 2050 we need to reduce our waste arisings across all sectors by around 1.5% each year from now to 2050.
cy-gb	Er mwyn cyrraedd lefelau Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned erbyn 2050 mae angen i ni leihau ein sgil- gynhyrchion gwastraff ar draws pob sector ar sail tua 1.5% bob blwyddyn o nawr hyd 2050.

en-gb	Figure 8 below shows our current trends in producing waste against what is needed to reach one Wales: one planet levels.
cy-gb	Mae Ffigur 8 isod yn dangos ein tueddiadau presennol o ran cynhyrchu gwastraff yn erbyn yr hyn sydd ei angen i gyrraedd lefelau Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned.

en-gb	19   Ecological Footprint impacts of the Welsh Waste Strategy ARUP Report.
cy-gb	19   Adroddiad ARUP Effeithiau Ôl troed Ecolegol Strategaeth Wastraff Cymru.

en-gb	Figure 8 - Waste prevention trends needed to meet ‘one Wales: one planet’ levels of waste
cy-gb	Ffigur 8 - Tueddiadau atal gwastraff sydd eu hangen i gyrraedd lefelau gwastraff Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned

en-gb	6,000,000 5,000,000 4,000,000 3,000,000 2,000,000 1,000,000  0
cy-gb	6,000,000, 5,000,000 4,000,000 3,000,000 2,000,000 1,000,000  0

en-gb	Municipal
cy-gb	Trefol

en-gb	Industrial
cy-gb	Diwydiannol

en-gb	Commercial
cy-gb	Masnachol

en-gb	For commercial and industrial waste, data is collected through surveys.
cy-gb	Cesglir data ar gyfer gwastraff masnachol a diwydiannol drwy arolygon.

en-gb	These were undertaken in 1998, 2003 and 2007 and the dots in Figure 8 represent waste arisings at those points in time.
cy-gb	Cynhaliwyd y rhain yn 1998, 2003 a 2007 ac mae’r dotiau yn Ffigur 8 yn cynrychioli’r sgil-gynhyrchion gwastraff ar y pwyntiau hynny mewn amser.

en-gb	It is not possible to infer trends between those survey dates.
cy-gb	Nid yw’n bosibl casglu tueddiadau rhwng y dyddiadau hynny yn yr arolwg.

en-gb	Data on municipal waste collected by local authorities is obtained quarterly using an electronic web based system called WasteDataFlow, and it is possible to show more detail on trends in waste arisings for municipal waste.
cy-gb	Caiff data ar wastraff trefol a gesglir gan awdurdodau lleol ei gasglu’n chwarterol drwy system electronig ar y we o’r enw WasteDataFlow, ac mae’n bosibl dangos mwy o fanylion ar dueddiadau mewn sgil-gynhyrchion gwastraff ar gyfer gwastraff trefol.

en-gb	It is also important to note that in Figure 8 an annual reduction of 1.5% on a 2006-07 baseline has been applied to each waste stream for simplicity,  but this does not ref ect the actual target that will be set in the sector plans (the proposed waste reduction targets for each waste stream are presented later, and are shown graphically in Appendix 2).
cy-gb	Mae hefyd yn bwysig  nodi yn Ffigur 8 bod gostyngiad blynyddol o 1.5% ar linell sylfaen  2006-07 wedi’i ddefnyddio  i bob llif gwastraff i bwrpas symlrwydd, ond nid yw hyn yn adlewyrchu’r targed gwirioneddol a bennir yn y cynlluniau sector (cyf wynir y targedau lleihau gwastraff arfaethedig ar gyfer pob llif  gwastraff yn ddiweddarach, ac fe’u dangosir drwy gyfrwng graff yn Atodiad 2).

en-gb	Where waste is produced, we need to focus on very high levels of recycling, and make sure that it is the right type of recycling.
cy-gb	Pan fo gwastraff yn cael ei gynhyrchu, mae angen i ni ganolbwyntio ar lefelau ailgylchu uchel iawn, a sicrhau ei fod y math cywir o ailgylchu.

en-gb	Where waste is produced, the best way of reducing the ecological footprint of waste is to recycle in a closed loop 20  and to concentrate on recycling the materials which will reduce the footprint the most (see text box over page).
cy-gb	Pan fo gwastraff yn cael ei gynhyrchu, y ffordd orau i leihau ôl troed ecolegol gwastraff yw drwy ailgylchu mewn dolen gaeedig 20  a chanolbwyntio ar ailgylchu’r deunyddiau fydd yn lleihau’r  ôl troed fwyaf.

en-gb	Part 4 details the waste recycling and other waste management targets that have been set to support this outcome.
cy-gb	Mae Rhan 4 yn manylu ar ailgylchu gwastraff a thargedau gwastraff eraill a bennwyd i gefnogi’r canlyniad hwn.

en-gb	To achieve closed loop recycling (especially for paper, glass and textiles) the right collection system needs to be in place so that the recyclate is not contaminated.
cy-gb	Er mwyn sicrhau ailgylchu dolen gaeedig (yn arbennig ar gyfer papur, gwydr a thecstilau) rhaid  sefydlu’r system gasglu briodol fel nad yw’r deunydd eildro’n cael ei heintio.

en-gb	For household waste this is best achieved through kerbside sort whereby recyclable materials are sorted at the kerbside into different containers or compartments on a collection vehicle.
cy-gb	Gyda gwastraff y cartref y ffordd orau o gyf awni hyn yw drwy gasglu gwastraff o ddrws i ddrws a didoli’r deunyddiau eildro’r un pryd i wahanol gynwysyddion neu rannau o’r cerbyd casglu.

en-gb	20   Closed Loop Recycling - recycling where recycled materials are being used continually for the same purpose, for example a glass bottle recycled into new glass product, rather than downgraded.
cy-gb	20   Ailgylchu Dolen Gaeedig - ailgylchu lle defnyddir y deunyddiau a ailgylchir yn gyson i’r un pwrpas, er enghraifft ailgylchu poteli   gwydr yn gynnyrch gwydr newydd, yn hytrach na’u hisraddio.

en-gb	What type of recycling reduces the ecological footprint most?
cy-gb	Pa fath o ailgylchu sy’nlleihau’r ôl troed ecolegol fwyaf?

en-gb	After waste prevention and preparing for reuse, the best way to reduce the ecological footprint of our waste is by recycling.
cy-gb	Ar ôl atal gwastraff a pharatoi  i’w ailddefnyddio, y ffordd  orau i leihau ôl troed ecolegol ein gwastraff yw drwy ailgylchu.

en-gb	Recycling some materials - especially paper and metals - has greater  benef ts than others:
cy-gb	Mae mwy o fudd  i ailgylchu rhai deunyddiau nag eraill - yn arbennig papur a metelau:

en-gb	•  Recycling paper and card will significantly reduce our footprint by between 82% and 94% per tonne (depending on the type of recycling).
cy-gb	•  Bydd ailgylchu papur a chardbord yn lleihau ein hôl troed yn sylweddol rhwng 82% a 94% y dunnell (yn dibynnu ar y math o ailgylchu).

en-gb	•  Recycling non ferrous metal will signif cantly reduce our footprint by between 79% and 85% (depending on the type of recycling).
cy-gb	•  Bydd ailgylchu metel anfferrus yn lleihau ein hôl troed yn sylweddol rhwng 79% a 85% (yn dibynnu ar y math o ailgylchu).

en-gb	•  Recycling ferrous metals will signif cantly reduce our footprint by between 36% and 52% (depending on the type of recycling).
cy-gb	•  Bydd ailgylchu metel fferrus yn lleihau ein hôl troed yn sylweddol rhwng 36% a 52% (yn dibynnu ar y math o ailgylchu).

en-gb	The type of recycling used will also affect how much we can reduce our ecological footprint by.
cy-gb	Bydd y math o ailgylchu a ddefnyddir hefyd yn effeithio ar faint y gallwn leihau ein hôl troed ecolegol.

en-gb	Closed loop recycling is much better for the environment than open loop recycling.
cy-gb	Mae ailgylchu dolen gaeedig yn llawer gwell i’r amgylchedd nag ailgylchu dolen agored.

en-gb	In some cases, for example glass and plastic, open loop recycling can be more damaging to the environment
cy-gb	Mewn rhai achosion, er enghraifft gwydr a phlastig, gall ailgylchu dolen agored fod yn  fwy niweidiol i’r amgylchedd.

en-gb	•  Closed loop recycling of dense plastics will reduce the footprint by 60%, whereas open loop recycling will increase the footprint by 28%.
cy-gb	•  Bydd ailgylchu plastigau trwchus drwy ddull dolen gaeedig yn sicrhau gostyngiad o 60% yn yr ôl troed, tra bydd ailgylchu dolen agored yn sicrhau cynnydd o 28% yn yr ôl troed.

en-gb	•  Closed loop recycling of plastic film will reduce footprint by 47% and open loop recycling will increase the footprint by 27%.
cy-gb	•  Bydd ailgylchu ffilm plastig drwy ddull dolen gaeedig yn sicrhau gostyngiad o 47% yn yr ôl troed tra bydd ailgylchu dolen agored yn     sicrhau cynnydd o 27% yn yr ôl troed.

en-gb	•  Glass has one of the lowest ecological footprints per tonne.
cy-gb	•  Mae ôl troed ecolegol gwydr yn un o’r rhai isaf y dunnell.

en-gb	Open loop recycling will increase the footprint.
cy-gb	Bydd ailgylchu dolen agored yn cynyddu’r ôl troed.

en-gb	Source - Ecological Footprint impacts of the Wales Waste Strategy ARUP report
cy-gb	Ffynhonnell - Adroddiad ARUP   Effeithiau Ôl troed Ecolegol Strategaeth Wastraff Cymru

en-gb	Measuring and Monitoring Progress
cy-gb	Mesur a Monitro Cynnydd

en-gb	We will measure and monitor our progress towards a sustainable environment through the indicators below:
cy-gb	Byddwn yn mesur a monitro ein cynnydd tuag at gymdeithas ffyniannus drwy’r  dangosyddion isod:

en-gb	Ecological Footprint of Waste We will evaluate the ecological footprint of waste in Wales periodically (at least every five years).
cy-gb	Ôl troed Ecolegol Gwastraff Byddwn yn gwerthuso ôl troed ecolegol gwastraff yng Nghymru’n rheolaidd (o leiaf bob pum mlynedd).

en-gb	Climate change We will investigate ways of monitoring and measuring the direct emissions of greenhouse gas from the waste sector in Wales.
cy-gb	Y Newid yn yr Hinsawdd Byddwn yn ymchwilio i ffyrdd o fonitro a mesur allyriadau uniongyrchol nwyon tŷ gwydr gan y sector gwastraff yng Nghymru.

en-gb	Waste management We will measure waste arisings, management, disposal and capacity across all sectors to monitor progress against the waste prevention and management targets and progress towards the establishment of an integrated and adequate network of recovery and disposal facilities.
cy-gb	Rheoli gwastraff Byddwn yn mesur sgil-gynhyrchion gwastraff, rheolaeth, gwaredu a chynhwysedd ar draws pob sector er mwyn monitro cynnydd yn erbyn atal gwastraff a thargedau rheoli, a chynnydd tuag at sefydlu rhwydwaith cyf eusterau gwaredu ac adfer integredig a digonol.

en-gb	We will improve information on the destination of recyclates and how they are managed (i.e. whether by closed or open loop).
cy-gb	Byddwn yn gwella gwybodaeth ynglŷn â ble y danfonir  deunyddiau eildro a sut y cânt eu rheoli (hy boed drwy ddull dolen gaeedig neu agored).

en-gb	Eco-design We will monitor the progress and outcomes of  eco-design activity of Welsh companies that receive support from the Assembly Government, using key environment performance indicators.
cy-gb	Ecoddylunio Byddwn yn monitro cynnydd a chanlyniadau gweithgaredd ecoddylunio cwmnïau Cymru sy’n cael cymorth gan Lywodraeth y Cynulliad, drwy ddefnyddio dangosyddion perfformiad amgylchedd allweddol.

en-gb	A Prosperous Society
cy-gb	Cymdeithas Ffyniannus

en-gb	The Assembly Government’s One Wales document describes a prosperous society as one with a strong and enterprising economy and full employment based on quality jobs.
cy-gb	Mae dogfen Cymru’n Un Llywodraeth y Cynulliad yn disgrif o cymdeithas ffyniannus fel  un ag economi gadarn a mentrus a chyf ogaeth lawn yn seiliedig ar swyddi o ansawdd.

en-gb	It is one where everyone has the opportunity to achieve a reasonable standard of living, no matter where they live or what they do and where people are equipped with the skills they need, at all levels, to enable them to make the best possible contribution to the economy and their communities, and to fulf l their individual potential.
cy-gb	Mae’n gymdeithas lle mae gan bawb gyf e i sicrhau safon byw resymol, waeth ble maent yn byw na beth maent yn ei wneud, a lle mae pobl yn meddu ar y sgiliau sydd eu hangen arnynt, ar bob lefel, er mwyn gallu cyfrannu yn y ffordd orau bosibl i’r economi a’u cymunedau, a chyf awni eu potensial fel unigolion.

en-gb	Towards Zero Waste shows how our actions on resource eff ciency and waste management will support the development of a sustainable, resource eff cient economy that:
cy-gb	Mae Tuag at Ddyfodol Diwastraff yn dangos sut y bydd ein camau gweithredu o safbwynt  defnyddio adnoddau’n effeithlon a rheoli gwastraff yn cefnogi’r broses o ddatblygu economi gynaliadwy, effeithlon o ran adnoddau sy’n:

en-gb	•  Provides more ‘green’ jobs within the waste and resource management industry across a range of skill levels in Wales and increases the number of high skilled, high value green jobs.
cy-gb	•  Darparu mwy o swyddi ‘gwyrdd’ yn y diwydiant rheoli gwastraff ac adnoddau ar draws gwahanol lefelau sgiliau yng Nghymru ac yn cynyddu nifer y swyddi gwyrdd sgìl uchel, gwerth uchel.

en-gb	•  Is resilient against future competing demands including, rising costs of, and security of supply of global material resources, saving money and maintaining or increasing prof t through more eff cient resource management.
cy-gb	•  Gwrthsefyll y gofynion cystadleuol yn y dyfodol yn cynnwys, costau cynyddol a sicrwydd o ran cyf enwad adnoddau materol byd-eang, arbed arian a chynnal neu gynyddu elw drwy reoli adnoddau’n fwy effeithlon.

en-gb	What does a sustainable, resource eff cient economy look like?
cy-gb	Beth yn hollol yw economi gynaliadwy, sy’n defnyddio adnoddau’n effeithlon?

en-gb	Around 10,000 people are currently employed in the waste management industry in Wales 1. 
cy-gb	Mae tua 10,000 o bobl yn cael eu cyf ogi ar hyn o bryd yn y diwydiant rheoli gwastraff yng Nghymru 1 .

en-gb	The workforce is spread across the public sector, private sector, SMEs and social enterprises.
cy-gb	Mae’r gweithlu wedi’i rannu ar draws y sector cyhoeddus, y sector preifat, busnesau bach a chanolig a mentrau cymdeithasol.

en-gb	The recycling workforce has increased substantially over the past two decades, and employment in waste collection, treatment and disposal has increased too.
cy-gb	Mae’r gweithlu ailgylchu wedi cynyddu’n sylweddol dros y ddau ddegawd diwethaf, a bu cynnydd hefyd mewn swyddi casglu, trin a gwaredu gwastraff.

en-gb	By taking forward the actions and target in this strategy, there is an enormous opportunity to develop more skills and increase employment further within Wales.
cy-gb	Drwy fynd ati i weithredu a chyrraedd y targedau yn y strategaeth hon, mae cyf e gwych i ddatblygu mwy o sgiliau a chynyddu cyf ogaeth ymhellach yng Nghymru.

en-gb	Increasing Employment -  It is estimated that employment within the waste management industry in the UK will increase by around 5,000 between 2006 and 2014 1 .
cy-gb	Cynyddu Cyf ogaeth  - Amcangyfrif r y bydd cynnydd o tua 5,000 yn y diwydiant rheoli gwastraff yn y DU rhwng 2006 a 2014 1 .

en-gb	Skilled trade occupations will account for the majority of this increase (+53% on 2006 levels) while drivers and plant operatives will increase by around 30%.
cy-gb	Bydd y rhan fwyaf o’r cynnydd hwn mewn galwedigaethau crefftau medrus (+53% ar lefelau 2006) tra bydd cynnydd o tua 30% o ran gyrwyr a gweithredwyr peiriannau.

en-gb	Data from the European Commission shows that the waste management sector for the EU-25 amounts to 1.2 to 1.5 million jobs.
cy-gb	Mae data o’r Comisiwn Ewropeaidd yn dangos bod y sector rheoli gwastraff ar gyfer  yr EU-25 yn rhoi cyfanswm o 1.2 i 1.5 miliwn o swyddi.

en-gb	Recycling 100,000 tonnes of waste can create up to 250 jobs as opposed to 20-40 in the case of incineration and approximately  10 landf lling 2 .
cy-gb	Mae ailgylchu 100,000 tunnell o wastraff yn gallu creu 250 o swyddi o’i gymharu â 20-40 wrth losgi a thua 10 wrth dirlenwi 2 .

en-gb	Skills and capacity building -  Skills will be needed in areas that include the design, development, installation, operation and maintenance of process plant.
cy-gb	Sgiliau ac adeiladu cynhwysedd -  Bydd angen sgiliau mewn meysydd sy’n cynnwys dylunio, datblygu, gosod, gweithredu a chynnal y saf e prosesu.

en-gb	Also, to achieve the significant levels of waste reduction required, Wales will need more expertise in lifecycle assessment and design, creative industries, clean technologies and processes and environmental management and monitoring 1 .
cy-gb	Hefyd, er mwyn icrhau’r gostyngiad sylweddol sydd ei angen mewn lefelau gwastraff, bydd angen mwy o arbenigedd ar Gymru mewn asesu cylch oes a dylunio, diwydiannau creadigol, technolegau a phrosesau glân a rheoli a monitro amgylcheddol 1 .

en-gb	Wales will need to build capacity to deliver waste related skills and training.
cy-gb	Bydd angen i Gymru adeiladu cynhwysedd i ddarparu sgiliau a hyfforddiant ym maes  gwastraff.

en-gb	1 Source:
cy-gb	1 Ffynhonnell:

en-gb	Energy and Sector Skills - Sector Skills agreement S1 and 2 report waste management industry - March 2007
cy-gb	Ynni a Sgiliau Sector - Cytundeb Sgiliau Sector adroddiad diwydiant rheoli gwastraff S1 a 2 - Mawrth 2007

en-gb	data highlighted by the European Commission, under the framework of the
cy-gb	data a danlinellwyd gan y Comisiwn Ewropeaidd, o dan fframwaith Strategaeth

en-gb	EU Recycling Thematic Strategy (2005) - taken from ‘Municipal Waste in Europe ACR+ Association of Cities and Regions for Recycling and Sustainable Resource management
cy-gb	Thematig Ailgylchu UE (2005) - a gymerwyd o ‘Municipal Waste in Europe ACR+ Association of Cities and Regions for Recycling and Sustainable Resource

en-gb	Measuring and monitoring progress
cy-gb	Mesur a monitro cynnydd

en-gb	We will measure and monitor our progress in contributing to a prosperous society through the following indicators:
cy-gb	Byddwn yn defnyddio’r dangosyddion canlynol i fesur a monitro ein cynnydd o ran cyfrannu  at gymdeithas ffyniannus:

en-gb	Employment and job type We will monitor and measure the number of people employed in the waste management industry in Wales, the type of jobs they are employed in, and the sector in which they are employed.
cy-gb	Cyf ogaeth a math o swydd Byddwn yn monitro a mesur nifer y bobl a gyflgir yn y diwydiant rheoli gwastraff yng Nghymru, y math o swyddi a wneir, a’r sector y maent wedi eu cyf ogi ynddo.

en-gb	Skill levels and Training Skills
cy-gb	Lefelau sgiliau a hyfforddiant Sgiliau

en-gb	We will measure skill levels in the Waste Management sector.
cy-gb	Byddwn yn mesur lefelau sgiliau yn y sector Rheoli Gwastraff.

en-gb	Developing a skilled workforce for the changing nature of waste management facilities is a key part of Sector Plans.
cy-gb	Mae datblygu gweithlu crefftus ar gyfer natur newidiol cyf eusterau rheoli gwastraff yn rhan allweddol o’r Cynlluniau Sector.

en-gb	Training
cy-gb	Hyfforddiant

en-gb	We will explore the possibilities for measuring and monitoring the number and type of training courses that are available which are suitable for the changing industry, together with the uptake of training places and qualifications achieved.
cy-gb	Byddwn yn ymchwilio i’r posibilrwydd o fesur a monitro nifer y cyrsiau hyfforddi, a’r mathau ohonynt sydd ar gaelsy’n addas i’r diwydiant newidiol hwn, ynghyd â faint sy’n  manteisio ar lefydd hyfforddi a’r cymwysterau sy’n cael eu hennill.

en-gb	Resource use and efficiency 
cy-gb	Defnydd ac effeithlonrwydd adnoddau

en-gb	We will explore the possibilities for measuring and monitoring the amount of energy (electricity and fuel) generated by the anaerobic digestion of waste.
cy-gb	Byddwn yn ymchwilio i’r posibilrwydd o fesur a monitro faint o ynni (trydan a thanwydd) sy’n cael ei gynhyrchu  drwy dreulio gwastraff yn anaerobig.

en-gb	Further Actions 
cy-gb	Gweithredu Pellach

en-gb	We will undertake research to quantify the economic impact and further number and types of green jobs that will be created through the actions in our strategy. 
cy-gb	Byddwn yn gwneud ymchwil i fesur yr effaith economaidd a’r niferoedd a’r mathau ychwanegol o swyddi gwyrdd fydd yn cael eu creu drwy’r camau gweithredu yn ein strategaeth.

en-gb	We will work closely with Department for Children, Education, Life-Long Learning and Skills (DCELLS), the Energy and Utility (EU) Skills Council and others to assess the skills gap in the  resource efficiency and waste management industry and ensure that the specifc qualifications and skills needed are given full support in each of our sector plans.
cy-gb	Byddwn yn gweithio’n agos gyda’r Adran Plant, Addysg, Dysgu Gydol Oes a Sgiliau (APADGOS), y Cyngor Sgiliau Ynni a Chyflustodau ac eraill i asesu’r bwlch mewn sgiliau yn y diwydiant rheoli gwastraff a defnyddio adnoddau’n effeithlon. Byddwn yn sicrhau bod y cymwysterau a’r sgiliau penodol sydd eu hangen yn cael cefnogaeth lawn ym mhob un o’n cynlluniau sector.

en-gb	A Fair and Just Society
cy-gb	Cymdeithas Deg a Chyf awn

en-gb	The Assembly Government’s One Wales document describes a fair and just society as one where all citizens are empowered to determine their own lives and to shape the communities in which they live, and where everyone achieves their full human potential and can live free from poverty, discrimination, fear or abuse.
cy-gb	Mae dogfen Cymru’n Un Llywodraeth y Cynulliad yn disgrif o cymdeithas deg a chyf awn fel  un lle gall pob dinesydd benderfynu ar natur eu bywydau eu hunain a llywio’r cymunedau y maent yn byw ynddynt, a lle mae pawb yn cyf awni ei lawn botensial a lle nad oes neb yn gorfod  dioddef tlodi, gwahaniaethu yn eu herbyn, ofn na cham-drin.

en-gb	The sector plans will implement the targets, actions and policies in Towards Zero Waste in a manner in which citizens can, through actions on waste prevention, reuse and recycling:
cy-gb	Bydd y cynlluniau sector yn gweithredu’r targedau, y camau gweithredu a’r polisïau yn Tuag at Ddyfodol Diwastraff mewn ffordd lle gall dinasyddion, drwy gamau sy’n atal gwastraff,  ailddefnyddio ac ailgylchu:

en-gb	•  Achieve their full human potential
cy-gb	•  Gyflwni eu llawn botensial

en-gb	•  Enrich their communities
cy-gb	•  Cyfoethogi eu cymunedau

en-gb	•  Contribute towards the wellbeing of Wales
cy-gb	•  Cyfrannu tuag at les Cymru

en-gb	•  Improve their local environment
cy-gb	•  Gwella eu hamgylchedd lleol

en-gb	•  Actively improve the quality of their life.
cy-gb	•  Mynd ati i wella ansawdd eu bywydau.

en-gb	There will be equality of opportunity for all citizens of Wales to contribute to waste prevention, reuse and recycling irrespective of where they live, their health and ability, mobility or personal circumstances.
cy-gb	Bydd cyfl cyfartal i holl ddinasyddion Cymru gyfrannu at atal gwastraff, ailddefnyddio  ac ailgylchu, waeth ble maent yn byw, waeth beth fo’u hiechyd a’u gallu, symudedd neu amgylchiadau personol.

en-gb	What does a Fair and Just Society look like?
cy-gb	Beth yn hollol yw Cymdeithas Deg a Chyf awn?

en-gb	Waste management and resource eff ciency has a big role to play in a fair and just society.
cy-gb	Mae gan reoli gwastraff a defnyddio adnoddau’n effeithlon ran fawr i’w chwarae mewn cymdeithas deg a chyf awn.

en-gb	Full human potential  - There are many opportunities in waste management and  resource eff ciency to increase employment, through recycling and waste prevention activities.
cy-gb	Potensial llawn  - Mae nifer o gyf eoedd mewn rheoli gwastraff a defnyddio adnoddau’n effeithlon i gynyddu cyf ogaeth, drwy weithgareddau ailgylchu ac atal gwastraff.

en-gb	There are also many opportunities for increasing employability through these activities.
cy-gb	Hefyd mae nifer o gyf eoedd i gynyddu cyf ogadwyedd drwy’r gweithgareddau hyn.

en-gb	Contribute to the wellbeing of Wales through an improved local environment and enriched communities which are empowered to shape their services  - Such a society engages all citizens.
cy-gb	Cyfrannu at les Cymru drwy amgylchedd lleol gwell a chymunedau wedi eu hymgyfoethogi sydd â’r grym i lywio eu gwasanaethau  - Mae cymdeithas o’r fath yn cynnwys pob dinesydd.

en-gb	Citizens can contribute to a resource eff cient society and therefore contribute to the reduction in waste production in the local community and ultimately Wales as a whole.
cy-gb	Gall dinasyddion gyfrannu at gymdeithas sy’n defnyddioadnoddau’n effeithlon a thrwy hynny gyfrannu at leihau’r gwastraff a gynhyrchir yn y gymuned leol ac yng Nghymru gyfan yn y pen draw.

en-gb	The waste management sector needs to ensure that the community has access to separate recycling and reuse facilities and the community needs to actively use these.
cy-gb	Mae angen i’r sector rheoli gwastraff sicrhau bod gan y gymuned fynediad at gyf eusterau ailgylchu ac ailddefnyddio ar wahân, ac mae angen i’r gymuned ddefnyddio’r rhain.

en-gb	By producing less waste, citizens can help create a more pleasant local environment.
cy-gb	Drwy gynhyrchu llai o wastraff, gall dinasyddion helpu i greu amgylchedd lleol mwy dymunol.

en-gb	Local communities should be involved in how recyclates are used, and the recyclates are then used for the benef t of the local community, leading to a greater sense of community and social cohesion and wellbeing.
cy-gb	Dylai cymunedau lleol gyfrannu at y ffordd y caiff deunyddiau eildro eu defnyddio,  a dylai’r rheiny wedyn gael eu defnyddio er budd y gymuned leol, gan arwain at fwy  o ymdeimlad o gymuned  a chydlyniad a lles cymdeithasol.

en-gb	Equality of opportunity  - To ensure equality of opportunity, the level of recycling services and targets set across all local authorities should be equal.
cy-gb	Cyflecyfartal  - Er mwyn sicrhau cyf e cyfartal, dylai lefel gwasanaethau a thargedau ailgylchu a bennir ar draws yr holl awdurdodau lleol fod yn gyfartal.

en-gb	It is a key principle of the Assembly Government that we afford the opportunity to all the citizens of Wales to contribute to waste prevention, reuse and recycling, irrespective of where they live, their health, mobility and personal circumstances.
cy-gb	Mae’n egwyddor allweddol gan Lywodraeth y Cynulliad ein bod yn rhoi cyf e i holl ddinasyddion Cymru gyfrannu at atal gwastraff, waeth ble maent yn byw, sut mae eu hiechyd, eu symudeddna’u hamgylchiadau personol.

en-gb	In the recently published, Living in Wales survey for 2007, over 30% of people surveyed said they would pay more for products made from recycled material and over 50% said that they bought goods because they used less energy.
cy-gb	Yn yr arolwg Byw yng Nghymru 2007 a gyhoeddwyd yn ddiweddar, dywedodd dros 30% o’r bobl a gymerodd ran yn yr arolwg y byddent yn talu mwy am gynhyrchion wedi eu gwneud o ddeunydd wedi’i ailgylchu a dywedodd mwy na 50% eu bod yn prynu nwyddau oherwydd eu bod yn defnyddio llai o ynni.

en-gb	We will measure and monitor our progress in developing a fair and just society through the following indicators:
cy-gb	Byddwn yn mesur a monitro ein cynnydd tuag at ddatblygu cymdeithas deg a chyf awn drwy’r dangosyddion canlynol:

en-gb	Contribution to the wellbeing of Wales through an improved local environment and We will measure community satisfaction of involvement  in waste services and activities, through the ‘Living in  Wales Survey’.
cy-gb	Cyfrannu at les Cymru Byddwn yn mesur bodlonrwydd cymunedol yn sgil cyfrannu drwy well amgylchedd lleol at wasanaethau a gweithgareddau gwastraff drwy’r  a chymunedau wedi eu ‘Arolwg Byw yng Nghymru’. 

en-gb	enriched communities which are empowered to shape their services
cy-gb	hymgyfoethogi sydd â’r grym i lywio eu gwasanaethau

en-gb	Full human potential Increased employment
cy-gb	Potensial llawn Cynnydd mewn cyf ogaeth

en-gb	The number of jobs will be measured as in ‘A Prosperous Society’ above.
cy-gb	Bydd nifer y swyddi’n cael eu mesur fel yn ‘Cymdeithas

en-gb	Increased employability
cy-gb	Ffyniannus’ uchod.

en-gb	We will also investigate ways of measuring and monitoring the potential for increasing employability through waste prevention, reuse and recycling activities.
cy-gb	Cynnydd mewn cyf ogadwyedd Byddwn yn ymchwilio i ffyrdd o fesur a monitro’r potensial i gynyddu cyf ogadwyedd drwy weithgareddau atal, ailddefnyddio ac ailgylchu gwastraff.

en-gb	Equality of opportunity Level of recycling services
cy-gb	Cyfle cyfartal Lefel gwasanaethau ailgylchu

en-gb	We will investigate in the municipal sector plan ways of measuring the level of recycling facilities services provided across all local authorities to ensure equality of service.
cy-gb	Byddwn yn ymchwilio yn y cynllun sector trefol i ffyrdd o fesur lefel gwasanaethau cyf eusterau ailgylchu a ddarperir ar draws yr holl awdurdodau lleol i sicrhau gwasanaeth lle mae cyfle cyfartal.

en-gb	Access to jobs
cy-gb	Mynediad at swyddi

en-gb	We will monitor the gender and ethnic diversity of the waste management sector.
cy-gb	Byddwn yn monitro rhyw ac amrywiaeth ethnig y sector rheoli gwastraff.

en-gb	Access to knowledge and understanding
cy-gb	Mynediad at wybodaeth a dealltwriaeth

en-gb	We will measure citizens’ access to knowledge and understanding of resource efficiency and waste management through Waste Awareness Wales surveys.
cy-gb	Byddwn yn mesur mynediad dinasyddion at wybodaeth a dealltwriaeth o reoli gwastraff a defnyddio adnoddau’n effeithlon drwy arolygon Cynllun Craff am Wastraff Cymru.

en-gb	Implementing the outcomes:
cy-gb	Gweithredu’r canlyniadau:

en-gb	our milestones, targets and priorities
cy-gb	ein cerrig milltir, ein targedau a’n blaenoriaethau

en-gb	To implement our outcomes, we are working towards two key milestones. These are:
cy-gb	Er mwyn gweithredu ein canlyniadau, rydym yn gweithio tuag at ddwy garreg f lltir  allweddol, sef:

en-gb	2025 is an intermediate step on the way towards ‘zero waste’, which we def ne as an aspirational end point where all waste that is produced is reused or recycled as a resource, without the need for any landf ll or energy recovery.
cy-gb	Cam canolraddol ar y ffordd tuag at ‘ddyfodol diwastraff’ yw 2025, a ddiff niwn fel pwynt  terfyn dyheadol lle mae pob gwastraff a gynhyrchir yn cael ei ailddefnyddio neu ei ailgylchu  fel adnodd, heb fod angen unrhyw dirlenwi nac adfer ynni.

en-gb	By 2025, we will have significantly reduced waste through actions on sustainable consumption and production and will manage any waste that is produced in a way that makes the most of our valuable resources.
cy-gb	Erbyn 2025, byddwn wedi lleihau gwastraff yn sylweddol trwy gamau sy’n gysylltiedig â defnyddio a chynhyrchu’n gynaliadwy a byddwn yn rheoli unrhyw wastraff a gynhyrchir mewn ffordd sy’n gwneud y mwyaf o’n hadnoddau gwerthfawr.

en-gb	This will mean that we will maximise recycling and minimise the amount of residual waste produced, and eliminate landfill as far as possible.
cy-gb	Golyga hyn y byddwn yn ailgylchu cymaint ag y gallwn ac yn lleihau’r swm o wastraff gweddilliol a gynhyrchir, ac yn dileu tirlenwi hyd y gallwn.

en-gb	Achieving zero waste
cy-gb	Cyflawni dyfodol diwastraff

en-gb	As a minimum, we will reduce the impact of waste in Wales to within our environmental limits (which we def ne as ‘one Wales: one planet’ levels of waste, roughly 65% less waste than we produce now), aiming to phase out residual waste through actions on waste prevention and sustainable consumption and production so that the only waste that is produced is reused or recycled as a resource (thus meeting the aspirations of the ’zero waste’ philosophy).
cy-gb	Fel isafswm, byddwn yn lleihau effaith gwastraff yng Nghymru nes ei fod o fewn ein terfynau  amgylcheddol (a ddiff niwn fel lefelau gwastraff ‘Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’, sef 65%  yn llai o wastraff nag a gynhyrchwn yn awr, yn fras), gan anelu at gael gwared â gwastraff  gweddilliol yn raddol trwy gamau i atal gwastraff a defnyddio a chynhyrchu’n gynaliadwy fel  bod yr unig wastraff a gynhyrchir yn cael ei ailddefnyddio neu ei ailgylchu fel adnodd (ac felly’n bodloni dyheadau’r egwyddor ‘ddiwastraff’).

en-gb	A further description of these milestones (along with the specif c targets, policies and actions) is provided below.
cy-gb	Isod ceir disgrif ad pellach o’r cerrig milltir hyn (ynghyd â’r targedau, y polisïau a’r camau  penodol).

en-gb	Figure 9 shows how they link together to achieve our outcomes.
cy-gb	Mae Ffigur 9 yn dangos sut maent yn cysylltu a'i gilydd i gyflawni canlyniadau.

en-gb	Figure 9 - Towards zero waste - milestones
cy-gb	Ffigur 9 - Tuag at ddyfodol diwastraff - cerrig milltir

en-gb	In 2010 ...
cy-gb	Yn 2010 ...

en-gb	The ecological footprint of waste in Wales ...
cy-gb	Mae ôl troed  ecolegol wastraff yng Nghymru...

en-gb	Is the equivalent of three planets.
cy-gb	Yn gyfwerth â thair planed.

en-gb	By focusing on waste prevention, sustainable consumption and production and the waste management targets outlined in ‘Towards Zero Waste’  we can contribute to achieving this
cy-gb	Drwy ganolbwyntio ar atal gwastraff, defnyddio a chynhyrchu’n gynaliadwy a’r targedau rheoli gwastraff a amlinellir yn ‘Tuag at Ddyfodol Diwastraff’ gallwn gyfrannu at gyﬂawni hyn

en-gb	2025 - Where waste is produced, we make the most of our valuable resources.
cy-gb	2025 - Os cynhyrchir gwastraff, byddwn yn gwneud y mwyaf o’n adnoddau gwerthfawr.

en-gb	The ecological footprint of waste in Wales is around 2 planets
cy-gb	Mae ôl troed ecolegol gwastraff  yng Nghymru oddeutu 2 blaned

en-gb	More green jobs and a skilled workforce in a  resource economy
cy-gb	Mwy o swyddi gwyrdd  a gweithlu medrus  mewn economi adnodd.

en-gb	70% of materials are recycled.
cy-gb	Caiff 70% o ddeunyddiau eu  hailgylchu.

en-gb	Residual waste is  phased out of landﬁll to high energy efﬁciency Energy from Waste plants
cy-gb	Caiff gwastraff  gweddilliol ei ddileu’n raddol o  saﬂeoedd tirlenwi i weithfeydd  Ynni o Wastraff sy’n defnyddio  ynni’n hynod effeithlon.

en-gb	We will continue to focus on waste prevention so that
cy-gb	Byddwn yn parhau i ganolbwyntio ar atal gwastraff fel bod

en-gb	2050 - Waste in Wales is within our environmental limits One Wales: One Planet
cy-gb	2050 - Gwastraff yng Nghymru o fewn ein terfynau amgylcheddol Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned

en-gb	100% recycling, no residual waste, no Energy from Waste
cy-gb	Ailgylchu 100%, dim gwastraff gweddilliol, dim Ynni o Wastraff

en-gb	By 2025, we will have made a signif cant reduction in waste (27%), and will manage any waste that is produced in a way that makes the most of our valuable resources.
cy-gb	Erbyn 2025, byddwn wedi lleihau gwastraff yn sylweddol (27%), a byddwn yn rheoli unrhyw  wastraff a gynhyrchir mewn ffordd sy’n gwneud y mwyaf o’n hadnoddau gwerthfawr.

en-gb	This means maximising recycling and minimising the amount of residual waste produced, and achieving as close to zero landfill as possible.
cy-gb	Mae hyn yn golygu ailgylchu i’r eithaf a lleihau’r swm o wastraff gweddilliol a gynhyrchir, a thirlenwi cyn lleied â phosibl.

en-gb	This is an intermediate step on the way to our 2050 target of achieving zero waste and ‘living within our environmental limits’.
cy-gb	Cam canolraddol yw hwn tuag at ein targed 2050 o sicrhau dyfodol diwastraff a ‘byw o fewn ein terfynau amgylcheddol’.

en-gb	This is needed because reducing the impact of waste in Wales to ‘one Wales: one planet’ levels will require big changes in the way that products and services are designed, and the actions that consumers and businesses take.
cy-gb	Mae angen hyn gan y bydd angen newidiadau mawr yn y ffordd y caiff cynhyrchion a gwasanaethau eu dylunio, a’r ffordd y mae defnyddwyr a busnesau yn gweithredu, er mwyn lleihau effaith gwastraff yng Nghymru i lefelau ‘Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’.

en-gb	Towards Zero Waste means that:
cy-gb	Mae Tuag at Ddyfodol Diwastraff yn golygu:

en-gb	•  Waste will be reduced signif cantly
cy-gb	•  Y bydd gostyngiad sylweddol mewn gwastraff

en-gb	•  There will be a strong economy in resource management
cy-gb	•  Y bydd yna economi gref ym maes rheoli adnoddau

en-gb	•  Residual waste will be minimised
cy-gb	•  Y caiff gwastraff gweddilliol ei leihau i’r eithaf

en-gb	•  Landfill will be eliminated as far as possible
cy-gb	•  Y caiff tirlenwi ei ddileu hyd y gellir

en-gb	•  Legacy wastes will be tackled.
cy-gb	•  Y byddwn yn mynd i’r afael â gwastraff etifeddol.

en-gb	Waste prevention
cy-gb	Atal gwastraff

en-gb	We need to reduce our waste arisings by around 1.5% (of the 2007 baseline) each year across all sectors in order to achieve our one planet goal for 2050.
cy-gb	Mae angen i ni leihau ein sgil-gynhyrchion gwastraff o ryw 1.5% (o linell sylfaen 2007) bob blwyddyn ar draws pob sector er mwyn cyf awni ein nod Un Blaned erbyn 2050.

en-gb	What is waste prevention?
cy-gb	Beth yw atal gwastraff?

en-gb	The Waste Framework Directive  def nes waste prevention as
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff  yn diff nio atal gwastraff fel

en-gb	‘Measures taken before a substance, material or product has become waste, that reduce the quantity of waste, including through re-use of products or the extension of lifespan of products the adverse impacts of generated waste on the environment and human health or the content of harmful substances in materials and products’.
cy-gb	‘Measures taken before a substance, material or product has become waste, that reduce  the quantity of waste, including through re-use of products or the extension of lifespan  of products the adverse impacts of generated waste on the environment and human  health or the content of harmful substances in materials and products’.

en-gb	The OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) breaks down waste prevention into three components:
cy-gb	Mae’r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd yn rhannu atal gwastraff yn dair elfen:

en-gb	Strict avoidance  involves the complete prevention of waste generation by virtual elimination of hazardous substances, or by reducing material or energy intensity in production, consumption and distribution.
cy-gb	Osgoi’n llwyr  - sef atal cynhyrchu gwastraff yn llwyr drwy ddileu sylweddau peryglus i bob pwrpas, neu drwy leihau dwysedd deunyddiau neu ynni wrth gynhyrchu, defnyddio  a dosbarthu.

en-gb	Reduction at source  involves minimising the use of hazardous substances and/or minimising material or energy consumption.
cy-gb	Lleihau yn y tarddiad  - ystyr hyn yw lleihau’r defnydd o sylweddau peryglus a/neu leihau’r defnydd o ddeunyddiau neu ynni.

en-gb	Product reuse  involves the multiple use of a product in its original form, for its original or alternative purpose, with or without reconditioning.
cy-gb	Ailddefnyddio cynnyrch - mae hyn yn golygu defnyddio cynnyrch yn ei ffurf wreiddiol dro ar ôl tro, i’w bwrpas gwreiddiol neu bwrpas arall, ar ôl ei ail-gyf yru neu heb wneud hynny.

en-gb	This includes refurbishment and repair.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys adnewyddu ac atgyweirio.

en-gb	Reuse is important, and is the part of the waste hierarchy most often overlooked.
cy-gb	Mae ailddefnyddio’n bwysig, a dyma’r elfen o’r hierarchiaeth wastraff sy’n cael ei hesgeuluso amlaf.

en-gb	Not only does it move material use up the waste hierarchy, but it also provides social  and economic benef ts to Welsh communities, such as opportunities for jobs and increasing skills.
cy-gb	Yn ogystal â symud y defnydd o ddeunyddiau i fyny’r hierarchiaeth wastraff, mae hefyd yn darparu manteision cymdeithasol ac economaidd i gymunedau Cymru, fel cyf eoedd am swyddi a gwella sgiliau.

en-gb	The Waste Framework Directive requires member states to give f rst priority to the adoption of prevention measures, and they must draw up Waste Prevention Plans  by December 12, 2013 (Article 29).
cy-gb	Yn ôl y Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff disgwylir i aelod-wladwriaethau roi’r f aenoriaeth gyntaf i fabwysiadu mesurau atal, a rhaid iddynt lunio Cynlluniau Atal Gwastraff  erbyn 12 Rhagfyr, 2013 (Erthygl 29).

en-gb	They shall also take ‘measures, as appropriate, to promote the reuse of products and preparing for reuse activities, notably by encouraging the establishment and support of reuse and repair networks, the use of economic instruments, procurement criteria, quantitative objectives and other measures (Article 11, paragraph 1).
cy-gb	Dylent hefyd ddilyn ‘measures,  as appropriate, to promote the reuse of products and preparing for reuse activities, notably by encouraging the establishment and support of reuse and repair networks,  the use of economic instruments, procurement criteria, quantitative objectives and other measures (Erthygl 11, paragraff 1).

en-gb	In 2008-09, 4,142 tonnes were reused via community recycling organisations in Wales - this included 2,856 tonnes of furniture.
cy-gb	Yn 2008-09, ailddefnyddiwyd 4,142 tunnell trwy sefydliadau ailgylchu cymunedol  yng Nghymru - roedd hyn yn cynnwys 2,856 tunnell o ddodrefn/celf .

en-gb	(Source: Cylch Let’s Prove It Report 2009) 90% of all products are waste within six months of purchase.  (Source: Environment Agency MEP report).
cy-gb	(Ffynhonnell: Adroddiad ‘Let’s Prove It’ Cylch 2009) Mae 90% o bob cynnyrch yn wastraff o fewn chwe mis o gael ei brynu.  (Ffynhonnell: Adroddiad MEP Asiantaeth yr Amgylchedd).

en-gb	What Activities Prevent Waste?
cy-gb	Pa Weithgareddau sy’n Atal Gwastraff?

en-gb	Wherever waste is produced, there are ways to reduce it by using sustainable  consumption and production (SCP).
cy-gb	Lle bynnag y caiff gwastraff ei gynhyrchu, mae yna ffyrdd o’i leihau drwy ddilyn dulliau  defnyddio a chynhyrchu cynaliadwy.

en-gb	SCP is funding the best way to consume and produce things so that resources are not wasted or cause air or water pollution or the degradation of land.
cy-gb	Ystyr hyn yw dod o hyd i’r ffordd orau o ddefnyddio a chynhyrchu pethau fel na chaiff adnoddau eu gwastraffu a heb lygru aer na dŵr na diraddio’r tir.

en-gb	Ways that reduce consumption or make production less wasteful will help to reduce Wales’ ecological footprint the most.
cy-gb	Ffyrdd sy’n lleihau defnydd neu’n gwneud cynhyrchu’n llai gwastraffus  fydd yn helpu i leihau ôl troed ecolegol Cymru fwyaf.

en-gb	Where waste cannot be avoided, the next best option is to reuse.
cy-gb	Os na ellir osgoi gwastraff,  ei ailddefnyddio yw’r dewis gorau nesaf.

en-gb	What we consume (the amount and type of products we buy and the services we use, along with their supply chains) has an impact on the environment - from the amount of energy used to the pollution created.
cy-gb	Mae’r hyn a ddefnyddiwn (y swm a’r math o gynhyrchion a brynwn a’r gwasanaethau a ddefnyddiwn, ynghyd â’u cadwyni cyf enwi) yn cael effaith ar yr amgylchedd -o’r swm o ynni a ddefnyddir i’r llygredd a grëir.

en-gb	When a product is thrown away as waste, the amount of raw material and energy it takes to make and transport the product is also thrown away.
cy-gb	Pan gaiff cynnyrch ei daf u fel gwastraff,  mae hynny o ddeunydd crai ac ynni y mae’n ei gymryd i wneud a chludo’r cynnyrch  hefyd yn cael ei daf u i ffwrdd.

en-gb	The things we can do to reduce the impact, and reach one Wales:
cy-gb	Dyma’r pethau y gallwn eu gwneud i leihau’r effaith, a chyrraedd lefelau Cymru’n Un:

en-gb	one planet levels are:
cy-gb	Cenedl Un Blaned:

en-gb	 Changing the way that products are designed by using eco-design 
cy-gb	Newid y ffordd y caiff cynhyrchion eu dylunio trwy ecoddylunio

en-gb	Eco-design minimises the impact of a product or service over its life cycle by:
cy-gb	Mae ecoddylunio’n lleihau effaith cynnyrch neu wasanaeth yn ystod ei gylch bywyd drwy:

en-gb	•  Designing to reduce the amount and type of materials in products .
cy-gb	•  Ddylunio i leihau swm y deunyddiau a’r math o ddeunyddiau sydd mewn cynhyrchion .

en-gb	•  Improving the longevity of products - many products are designed for a short life span and are meant to be thrown away.
cy-gb	•  Gwneud i gynhyrchion bara’n hirach - caiff amryw o gynhyrchion eu dylunio i bara am gyfnod byr gyda’r bwriad o’u taf u i ffwrdd.

en-gb	Electronic equipment, particularly computers and mobile phones, are designed with ‘inbuilt obsolescence’ and are diff cult or impossible to repair or upgrade with new parts.
cy-gb	Caiff cyfarpar electronig, a chyfrif aduron a ffonau symudol yn enwedig, eu dylunio i gynnwys ‘darfodedigrwydd mewnol’ ac mae’n anodd neu’n amhosibl eu hatgyweirio neu eu huwchraddio gyda rhannau newydd.

en-gb	By changing the way that these types of products are designed it will be possible to increase the lifespan so that they can be used and upgraded in the future.
cy-gb	Drwy newid y ffordd y caiff y mathau hyn o gynhyrchion eu dylunio bydd modd cynyddu hyd eu hoes fel y gellir eu defnyddio a’u huwchraddio yn y dyfodol.

en-gb	Increased product leasing my also help this.
cy-gb	Gall prydlesu mwy o gynhyrchion hefyd helpu yn hyn o beth.

en-gb	•  Designing for reuse  - many products are currently designed so that they are used once and then disposed of.
cy-gb	•  Dylunio ar gyfer ailddefnyddio - ar hyn o bryd caiff amryw o gynhyrchion eu dylunio fel eu bod yn cael eu defnyddio unwaith ac yna’u gwaredu.

en-gb	However some types of materials or products could be designed so that they can be reused a number of times.
cy-gb	Ond gellid dylunio rhai mathau o ddeunyddiau neu gynhyrchion fel y gellir eu hailddefnyddio amryw o   weithiau.

en-gb	For example, many retailers use reusable packaging e.g. crates and cages to transport produce from their distribution centres to the shop floor.
cy-gb	Er enghraifft, mae amryw o fanwerthwyr yn defnyddio pecynnau y gellir eu hailddefnyddio ee cratiau a chaetsys i gludo cynnyrch o’u canolfannau dosbarthu i’r siop.

en-gb	Reuse is better than disposal because it avoids the using new virgin materials to replace the product.
cy-gb	Mae ailddefnyddio’n well na gwaredu gan ei fod yn osgoi defnyddio deunyddiau   crai newydd i ddisodli’r cynnyrch.

en-gb	It is better than recycling because it avoids using energy to clean and re-manufacture the original product.
cy-gb	Mae’n well nag ailgylchu gan ei fod yn osgoi defnyddio ynni i lanhau ac ailgynhyrchu’r cynnyrch gwreiddiol.

en-gb	•  Designing for waste separation and recycling  - eventually all products reach a point where they cannot continue to be used, even if they can be repaired or updated.
cy-gb	•  Dylunio er mwyn gwahanu ac ailgylchu gwastraff  - yn y pen draw bydd pob cynnyrch yn cyrraedd pwynt pan na ellir dal ati i’w ddefnyddio, hyd yn oed os gellir ei atgyweirio neu ei ddiweddaru.

en-gb	If products are not designed so that they can be easily dismantled and the different materials separated, it may not be possible to reuse or recycle the various parts.
cy-gb	Os na chaiff cynhyrchion eu dylunio fel bod modd eu tynnu’n ddarnau’n hawdd a gwahanu’r gwahanol ddeunyddiau, efallai na fydd modd ailddefnyddio neu ailgylchu’r gwahanol rannau.

en-gb	However if we think about the whole lifecycle when the product is being designed,  it is possible to design with recycling in mind.
cy-gb	Ond os meddyliwn am eu cylch bywyd ar ei hyd wrth ddylunio’r cynnyrch, mae modd dylunio gydag ailgylchu mewn golwg.

en-gb	Evaluating production processes to make them more resource efficient
cy-gb	Gwerthuso prosesau cynhyrchu fel eu bod yn defnyddio adnoddau yn fwy effeithlon

en-gb	The types of materials used during manufacture will be considered.
cy-gb	Caiff y mathau o ddeunyddiau a ddefnyddir wrth weithgynhyrchu eu hystyried.

en-gb	Those, such as hazardous waste, which are hard to manage or which cannot be recycled, will be discontinued, and replaced with other materials (unless they are critical to the nation).
cy-gb	Rhoddir y gorau i ddefnyddio’r rheiny, fel gwastraff peryglus, sy’n anodd eu rheoli neu na ellir eu hailgylchu, a defnyddir deunyddiau eraill yn eu lle (oni bai eu bod yn hanfodol  i’r genedl).

en-gb	Green procurement and greening supply chains
cy-gb	Caffael gwyrdd a gwneud cadwyni cyf enwi’n fwy gwyrdd

en-gb	Moving to more sustainable procurement activities will reduce how much waste is generated.
cy-gb	Bydd symud tuag at weithgareddau caffael mwy gwyrdd yn cynhyrchu llai o wastraff.

en-gb	Large businesses can use their purchasing power to have a powerful inf uence over their suppliers.
cy-gb	Gall busnesau mawr ddefnyddio eu pŵer prynu i fod â dylanwad grymus ar eu cyf enwyr.

en-gb	Also by using environmental demands, institutions can shift markets and influence design and durability.
cy-gb	Yn ogystal â hynny, trwy ddefnyddio galwadau amgylcheddol, gall sefydliadau newid  marchnadoedd a dylanwadu ar ddyluniad a gwydnwch.

en-gb	This is green procurement.
cy-gb	Dyma yw caffael gwyrdd.

en-gb	By understanding where an organisation has the most environmental impact, they can they can use green procurement to make the most signif cant reduction in their environmental impact.
cy-gb	Trwy ddeall lle mae sefydliad yn cael yr effaith fwyaf ar yr amgylchedd, gallant  ddefnyddio caffael gwyrdd i wneud y gostyngiad mwyaf arwyddocaol yn eu heffaith  amgylcheddol.

en-gb	This is particularly relevant to retailers and manufacturers.
cy-gb	Mae hyn yn arbennig o berthnasol i fanwerthwyr a gweithgynhyrchwyr.

en-gb	By looking at their supply chains they can identify where there can reduce the impact of their production.
cy-gb	Trwy edrych ar eu cadwyni cyf enwi gallant nodi lle gallant leihau effaith eu cynhyrchiant.

en-gb	This will then reduce the impact per tonne of waste they generate.
cy-gb	Yna bydd hyn yn lleihau’r effaith fesul tunnell o’r gwastraff a gynhyrchir ganddynt.

en-gb	Tools are available for analysing these impacts.
cy-gb	Mae offer i ddadansoddi’r effeithiau hyn ar gael.

en-gb	Changing our lifestyles and behaviour
cy-gb	Newid ein hymddygiad a’n ffordd o fyw

en-gb	There needs to be a signif cant behavioural change to achieve the levels of waste prevention needed, and this means us all being challenged and accepting that challenge, including accepting the need for changes.
cy-gb	Mae angen newid ymddygiad yn sylweddol er mwyn atal gwastraff i’r lefelau  angenrheidiol, ac mae hyn yn golygu bod pob un ohonom yn cael ein herio ac yn derbyn yr her honno, yn cynnwys derbyn bod angen newidiadau.

en-gb	For example, this may include the fortnightly collection of residual refuse, and considering whether it is fair that people can throw away as much waste as they want without paying extra for its disposal.
cy-gb	Er enghraifft, gall hyn gynnwys  casglu sbwriel gweddilliol bob pythefnos, ac ystyried a yw’n deg bod pobl yn gallu taf u cymaint o wastraff ag y dymunant heb dalu mwy am ei waredu.

en-gb	Actions to achieve this will be considered in more detail in the sector plans.
cy-gb	Bydd y cynlluniau sector yn ystyried camau i gyf awni hyn yn fanylach.

en-gb	Encouraging reuse through
cy-gb	Annog ailddefnyddio trwy

en-gb	•  Using reuse services such as donating unwanted items to charity shops.
cy-gb	•  Ddefnyddio gwasanaethau ailddefnyddio fel cyfrannu eitemau nad oes arnoch eu heisiau i siopau elusen.

en-gb	•  Developing Freecycle and other similar groups and local exchanges.
cy-gb	•  Datblygu Freecycle a grwpiau a chyfnewidfeydd lleol tebyg eraill.

en-gb	•  Supporting schemes that involve ‘reusable’ products instead of disposable products.
cy-gb	•  Cefnogi cynlluniau sy’n cynnwys cynhyrchion y gellir eu ‘hailddefnyddio’ yn hytrach na chynhyrchion untro.

en-gb	•  Improving reuse facilities at recycling centres.
cy-gb	•  Gwella cyfleusterau ailddefnyddio mewn canolfannau ailgylchu.

en-gb	•  By increasing the skills needed for refurbishment within the jobs market, the reuse and refurbishment of products can grow.
cy-gb	•  Cynyddu’r sgiliau sydd eu hangen i adnewyddu o fewn y farchnad swyddi, fel y gellir ailddefnyddio ac adnewyddu mwy ar gynhyrchion.

en-gb	•  Improving the collection methods and services for large, reusable items.
cy-gb	•  Gwella dulliau a gwasanaethau casglu eitemau mawr y gellir eu hailddefnyddio.

en-gb	•  Local authority departments (in particular social services and housing) purchasing reused furniture for their clients.
cy-gb	•  Adrannau awdurdod lleol (gwasanaethau cymdeithasol a thai yn arbennig) yn prynu dodrefn/celf ail-law i’w cleientiaid.

en-gb	Targets and priorities for waste prevention 21
cy-gb	Targedau a blaenoriaethau atal gwastraff 21

en-gb	Household Waste
cy-gb	Gwastraff o Gartref

en-gb	Waste Prevention Target Waste prevention is the best way of reducing the ecological footprint of waste in Wales.
cy-gb	Targed Atal Gwastraff Atal gwastraff yw’r ffordd orau o leihau ôl troed ecolegol gwastraff yng Nghymru.

en-gb	To achieve
cy-gb	Er mwyn cyf awni lefelau

en-gb	‘one Wales: one planet’ levels by 2050 we need to reduce our waste arisings across all sectors by around 1.5% (of the 2007 baseline) each year.
cy-gb	‘Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’ erbyn 2050 mae angen i ni leihau ein sgil-gynhyrchion gwastraff o ryw 1.5% (o linell sylfaen 2007) bob blwyddyn ar draws pob sector.

en-gb	In our municipal sector plan we will consult on a waste prevention target for household waste of 1.2% (of the 2006-07 baseline) each year 22 .
cy-gb	Yn ein cynllun sector trefol byddwn yn ymgynghori ynglŷnâ tharged atal gwastraff o 1.2% (o linell sylfaen 2006-07) bob blwyddyn ar gyfer gwastraff o gartref 22 .

en-gb	Household hazardous waste Developing a pathway to zero hazardous household waste will be a key action for the municipal sector plan.
cy-gb	Gwastraff peryglus o gartref Bydd datblygu llwybr at ddim gwastraff peryglus o gartref yn gam gweithredu allweddol yn y cynllun sector trefol.

en-gb	Packaging waste Reducing packaging will be a key action for the municipal sector plan and the retail sector plan.
cy-gb	Gwastraff deunydd pacio Bydd lleihau deunydd pacio yn gam gweithredu allweddol yn y cynllun sector trefol a’r cynllun sector manwerthu.

en-gb	Priority Materials Reducing our waste arisings overall is very important.
cy-gb	Deunyddiau blaenoriaeth Mae lleihau lefel gyffredinol ein sgil-gynhyrchion gwastraff yn bwysig dros ben.

en-gb	However, there are some materials which, if waste prevention action is focussed on them, will reduce our ecological footprint sooner.
cy-gb	Ond mae yna rai deunyddiau a fydd yn lleihau ein hôl troed ecolegol yn gynt os bydd camau atal gwastraff yn canolbwyntio arnynt.

en-gb	For household waste, these are
cy-gb	O ran gwastraff o gartref , dyma yw’r deunyddiau

en-gb	•  Food waste
cy-gb	•  Gwastraff bwyd

en-gb	•  Plastic
cy-gb	•  Plastig

en-gb	•  Paper
cy-gb	•  Papur

en-gb	WEEE (waste electronic and electrical equipment), batteries, oil, clinical waste, hazardous items, textiles, shoes, wood, nappies, carpet, furniture also have a combined high impact on our ecological footprint.
cy-gb	Mae cyfarpar trydanol ac electronig gwastraff, batris, olew,  gwastraff clinigol, eitemau peryglus, tecstilau, esgidiau, pren, cewynnau, carpedi a dodrefn/celf hefyd yn cael  effaith gyfun uchel ar ein hôl troed ecolegol.

en-gb	21   These targets were determined from the evidence base used to support the development of the strategy, and which was presented as part of the consultation on Towards Zero Waste.
cy-gb	21   Pennwyd y targedau hyn ar sail y dystiolaeth a ddefnyddiwyd i gefnogi datblygu’r strategaeth, ac a gyf wynwyd fel rhan o’r ymgynghoriad ar Tuag at Ddyfodol Diwastraff.

en-gb	Modelling of options included the use of an ecological footprint
cy-gb	Roedd modelu’r opsiynau yn cynnwys defnyddio offeryn ôl troed ecolegol

en-gb	tool (REAP) and a life cycle assessment tool (WRATE).
cy-gb	(REAP) ac offeryn asesu cylch bywyd (WRATE).

en-gb	22   The waste prevention targets will be recalculated periodically to evaluate if the desired outcome of achieving one Wales: one planet levels of waste is being achieved.
cy-gb	22   Caiff y targedau atal gwastraff eu hail-gyfrifo o bryd i’w gilydd i werthuso a yw’r canlyniad a ddymunir o gyf awni lefelau gwastraff Cymru’n Un; Cenedl Un Blaned yn cael ei gyf awni.

en-gb	This is because the actual reduction in the ecological footprint of waste will also depend on the type of material avoided, and its overall management.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw y bydd y gwir ostyngiad yn ôl troed ecolegol gwastraff hefyd yn dibynnu ar y math o ddeunydd sy’n cael ei osgoi, a’r dull cyffredinol o’i reoli.

en-gb	Food Waste
cy-gb	Gwastraff Bwyd

en-gb	•  UK households waste 8.3 million tonnes of food and drink every year, of which 5.3 million tonnes could have been avoidable (edible in the vast majority of situations).
cy-gb	•  Mae aelwydydd y DU yn gwastraffu 8.3 miliwn tunnell o fwyd a diod bob blwyddyn, y gellid bod wedi osgoi 5.3 miliwn tunnell ohono (bwytadwy yn y mwyafrif helaeth o sefyllfaoedd).

en-gb	•  If we stopped wasting all this avoidable food, it would save the equivalent of 20 million tonnes of carbon dioxide equivalents - the equivalent of removing  1 in 4 cars off UK roads (2.4% of UK emissions).
cy-gb	•  Pe byddem yn rhoi’r gorau i wastraffu’r holl fwyd dieisiau yma, byddai’n arbed swm cyfwerth ag 20 miliwn tunnell o garbon deuocsid - sy’n gyfwerth â thynnu 1 o bob 4 car oddi ar ffyrdd y DU (2.4% o allyriadau’r DU).

en-gb	(Source: WRAP study on ‘Household Food and Drink Waste in the UK’ 2009)
cy-gb	(Ffynhonnell: Astudiaeth WRAP ar ‘Household Food and Drink Waste in the UK’ 2009)

en-gb	Commercial and Industrial Waste
cy-gb	Gwastraff Masnachol a Diwydiannol

en-gb	To achieve ‘one Wales: one planet’ levels by 2050 we need to reduce our waste arisings across all sectors by around 1.5% (of the 2007 baseline) each year.
cy-gb	Er mwyn cyf awni lefelau ‘Cymru’n Un; Cenedl Un Blaned’ erbyn 2050 mae angen i ni leihau ein sgil-gynhyrchion gwastraff o ryw 1.5% (o linell  sylfaen 2007) bob blwyddyn ar draws pob sector.

en-gb	In our sector plans we will consult on annual waste prevention targets of 1.2% for commercial and around % for industrial waste (in each case this will be an annual percentage reduction of the 2006-07 baseline; for industrial waste the target will vary according to each sector).
cy-gb	Byddwn yn ymgynghori ar dargedau atal gwastraff  blynyddol o 1.2% ar gyfer gwastraff masnachol a rhyw % ar gyfer gwastraff diwydiannol yn ein cynlluniau sector (bydd hwn yn ostyngiad canrannol blynyddol o linell sylfaen 2006-07 ym mhob achos; ar gyfer gwastraff  diwydiannol bydd y targed yn amrywio yn ôl pob sector).

en-gb	Hazardous waste Developing a pathway to zero hazardous waste will be
cy-gb	Gwastraff peryglus Bydd datblygu llwybr at ddim gwastraff peryglus yn gam

en-gb	a key action for each sector plan.
cy-gb	gweithredu allweddol ym mhob cynllun sector.

en-gb	Packaging waste Reducing packaging will be a key action for the retail sector plan.
cy-gb	Gwastraff deunydd pacio Bydd lleihau deunydd pacio yn gam gweithredu allweddol yn y cynllun sector manwerthu.

en-gb	Priority Materials Reducing our waste arisings overall is very important.
cy-gb	Deunyddiau Blaenoriaeth Mae lleihau lefel gyffredinol ein sgil-gynhyrchion gwastraff yn bwysig dros ben.

en-gb	For commercial and industrial waste these are:
cy-gb	O ran gwastraff masnachol a diwydiannol, dyma yw’r deunyddiau:

en-gb	•  Food - food waste generates over 30% of the total ecological footprint impact of commercial and industrial waste in Wales.
cy-gb	•  Bwyd - mae gwastraff bwyd yn cynhyrchu dros 30% o holl ôl troed ecolegol gwastraff masnachol a diwydiannol yng Nghymru.

en-gb	Working with food producers, food retailers (such as supermarkets and restaurants) and food industries such as hospital catering facilities to reduce food waste will result in the largest reduction in ecological footprint from this sector.
cy-gb	Bydd gweithio gyda chynhyrchwyr bwyd, manwerthwyr bwyd (fel archfarchnadoedd a thai bwyta) a diwydiannau bwyd fel cyf eusterau arlwyo mewn ysbytai i leihau gwastraff bwyd yn arwain at y gostyngiad mwyaf  yn ôl troed ecolegol y sector hwn.

en-gb	•  Paper and card - paper and card also has a large ecological footprint impact in terms of commercial and industrial waste (15% of the total).
cy-gb	•  Papur a chardbord - mae papur a chardbord hefyd yn cael effaith fawr ar ôl troed ecolegol o safbwynt gwastraff masnachol a diwydiannol (15% o’r cyfanswm).

en-gb	•  Chemicals - chemical waste represents 12% of the total ecological footprint impact but only 4% of the total tonnage of waste.
cy-gb	•  Cemegau - mae gwastraff cemegol yn cynrychioli 12% o’r holl ôl troed ecolegol ond dim ond 4% o gyfanswm y tunelli o wastraff.

en-gb	Case study:
cy-gb	Astudiaeth Achos:

en-gb	Ecodesign
cy-gb	Ecoddylunio

en-gb	Orangebox is a UK market leader in the R&D, manufacture and service of seating for the commercial environment.
cy-gb	Mae Orangebox yn arwain y farchnad yn y DU o ran ymchwil a datblygu, gweithgynhyrchu a gwasanaethu seddi ar gyfer yr amgylchedd masnachol.

en-gb	They were supported by the Welsh Assembly Government funded Ecodesign Centre (EDC) to enable them to design out waste from their UK leading ARA chair.
cy-gb	Derbyniodd gefnogaeth gan y  Ganolfan Ecoddylunio a ariannwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru i’w alluogi i ddylunio  eu cadair ARA, un o brif gadeiriau’r DU, fel nad yw’n cynnwys unrhyw wastraff.

en-gb	The chair was designed to incorporate environmental features, including product light weighting through a mono-material backing unit, improved assembly and disassembly time for refurbishment or recycling of the chair and improved overall resource eff ciency.
cy-gb	Dyluniwyd y gadair i ymgorffori nodweddion amgylcheddol, yn cynnwys gwneud cynnyrch mor ysgafn  ag y gellir trwy uned gefn un deunydd, ei chydosod a’i datgymalu’n gyf ymach ar gyfer  adnewyddu neu ailgylchu’r gadair a gwell effeithlonrwydd cyffredinol o ran adnoddau.

en-gb	This has enabled Orangebox to become the f rst European company in their sector to achieve Cradle to Cradle accreditation.
cy-gb	Mae hyn wedi galluogi Orangebox i ddod y cwmni cyntaf yn ei sector yn Ewrop i ennill achrediad Cradle to Cradle.

en-gb	They also set up an in-house recycling centre, diverting large volumes of waste material from landfill.
cy-gb	Sefydlodd ganolfan ailgylchu fewnol hefyd, gan ddargyfeirio  llawer iawn o ddeunydd gwastraff o saf eoedd tirlenwi.

en-gb	Construction and Demolition Waste
cy-gb	Gwastraff Adeiladu a Dymchwel

en-gb	To achieve one Wales: one planet levels by 2050 we need to reduce our waste arisings across all sectors by around 1.5% (of the 2005 baseline) each year.
cy-gb	Er mwyn cyflawni lefelau ‘Cymru’n Un; Cenedl Un Blaned’ erbyn 2050 mae angen i ni leihau ein sgil-gynhyrchion gwastraff o ryw 1.5% (o linell  sylfaen 2007) bob blwyddyn ar draws pob sector.

en-gb	In our construction and demolition sector plan we will consult on an annual waste prevention target of 1.4% (based in a 2006/07 baseline) for the construction and demolition waste managed off site.
cy-gb	Yn ein cynllun sector adeiladu a dymchwel byddwn yn ymgynghori ar darged atal gwastraff blynyddol o 1.4% (yn seiliedig ar linell sylfaen 2006/07) ar gyfer gwastraff adeiladu a dymchwel a reolir oddi ar y saf e.

en-gb	Hazardous waste Developing options for minimising hazardous waste will be a key action for the construction and demolition sector plan.
cy-gb	Gwastraff peryglus Bydd datblygu opsiynau ar gyfer lleihau gwastraff peryglus yn gam gweithredu allweddol yn y cynllun sector adeiladu a dymchwel.

en-gb	Packaging waste Reducing packaging waste will be a key action for the
cy-gb	Gwastraff deunydd pacio Bydd lleihau gwastraff deunydd pacio yn gam gweithredu

en-gb	construction and demolition sector plan.
cy-gb	allweddol yn y cynllun sector adeiladu a dymchwel.

en-gb	The construction and demolition sector plan will focus on reducing our waste arisings, with specif c emphasis on the priority materials which will reduce our ecological footprint the most.
cy-gb	Bydd cynllun y sector adeiladu a dymchwel yn canolbwyntio ar leihau ein sgil-gynhyrchion gwastraff, gan ganolbwyntio’n benodol ar y deunyddiau  blaenoriaeth a fydd yn lleihau ein hôl troed ecolegol fwyaf.

en-gb	For construction and demolition the priority wastes are:
cy-gb	Dyma yw’r gwastraff blaenoriaeth ym maes adeiladu a dymchwel:

en-gb	•  Wood
cy-gb	•  Pren

en-gb	•  Metal
cy-gb	•  Metel

en-gb	•  Insulation and gypsum
cy-gb	•  Deunydd inswleiddio a gypswm

en-gb	•  Hazardous waste.
cy-gb	•  Gwastraff peryglus.

en-gb	Further Research
cy-gb	Ymchwil Bellach

en-gb	Commercial and Industrial waste trends are closely aligned with economic trends.
cy-gb	Mae tueddiadau o ran gwastraff adeiladu a dymchwel yn cydgerdded yn agos â thueddiadau economaidd.

en-gb	Through our sector plans we will work to set targets to reduce growth in waste streams in line with business as usual trends.
cy-gb	Trwy ein cynlluniau sector byddwn yn gweithio i bennu targedau i leihau’r twf  mewn ffrydiau gwastraff yn unol â thueddiadau busnes fel arfer.

en-gb	We propose to undertake further research on indicators to further measure household waste prevention.
cy-gb	Bwriadwn gynnal ymchwil bellach ar ddangosyddion i fesur ymhellach i ba raddau rydym yn atal gwastraff o gartref .

en-gb	A strong economy in resource management
cy-gb	Economi gref ym maes rheoli adnoddau

en-gb	This means that recyclates will be collected and managed with supply to Welsh manufacturing in mind.
cy-gb	Golyga hyn y caiff deunyddiau eildro eu casglu a’u rheoli gyda golwg ar eu cyf enwi i weithgynhyrchwyr yng Nghymru.

en-gb	There will be strong markets for recyclates in place in the local economy and the  benef ts of recycling will remain, as far as possible, within the local community.
cy-gb	Bydd yna farchnadoedd cryf ar gyfer deunyddiau eildro yn yr economi leol a bydd manteision ailgylchu yn parhau i fod o fewn y gymuned leol, cyn belled ag y bo modd.

en-gb	To achieve this we will need:
cy-gb	Bydd arnom angen y canlynol er mwyn cyf awni hyn:

en-gb	High levels of clean recyclates to drive the market
cy-gb	Lefelau uchel o ddeunyddiau eildro glân i sbarduno’r farchnad

en-gb	This means that all sectors in Wales will be recycling at least 70% of their waste - this includes businesses, households and the public sector.
cy-gb	Golyga hyn y bydd pob sector yng Nghymru yn ailgylchu o leiaf 70% o’i wastraff - mae hyn yn cynnwys busnesau, aelwydydd a’r sector cyhoeddus.

en-gb	The recyclates will also need to be separated out at source so they are not contaminated and are  of a high quality.
cy-gb	Bydd angen didoli’r deunyddiau eildro yn eu tarddiad hefyd fel nad ydynt wedi’u halogi a’u bod o safon uchel.

en-gb	This is achieved most sustainably by ‘source separation’ - where each material  is collected separately.
cy-gb	Y ffordd fwyaf cynaliadwy o wneud hyn yw ‘gwahanu yn y tarddiad’ - lle caiff pob deunydd ei gasglu ar wahân.

en-gb	We need an effective collection system for source separation across all sectors.
cy-gb	Mae arnom angen system gasglu  effeithiol ar gyfer gwahanu yn y  tarddiad ar draws pob sector.

en-gb	In particular, we will look at the mixed element of commercial and industrial waste that is currently  sent to landfill.
cy-gb	Byddwn yn edrych yn arbennig ar yr elfen gymysg o wastraff masnachol a diwydiannol a anfonir i saf eoedd tirlenwi ar hyn o bryd.

en-gb	‘Mixed’ waste in this context is the waste that is not segregated and which contains a mixture of wastes very similar in composition to household wastes.
cy-gb	Gwastraff ‘cymysg’ yn y cyd-destun hwn yw gwastraff nad yw wedi’i wahanu ac sy’n cynnwys cymysgedd o wastraff sy’n debyg iawn o ran cyfansoddiad i wastraff o gartref .

en-gb	The vast majority of this ‘mixed‘ waste could and should be recycled,  but is currently landf lled.
cy-gb	Gellid ailgylchu’r mwyafrif helaeth o’r gwastraff ‘cymysg’ yma, ac yn wir dylid gwneud hynny, ond ar hyn o bryd caiff ei anfon i saf eoedd tirlenwi.

en-gb	A big change in recycling is needed across all sectors to achieve a recycling rate of 70% or higher by 2025.
cy-gb	Mae angen newid mawr mewn ailgylchu ar draws pob sector er mwyn cyrraedd cyfradd ailgylchu o 70% neu uwch erbyn 2025.

en-gb	There is good evidence that businesses and public sector bodies can very rapidly exceed 70% recycling levels once they make the commitment and the necessary collection services can be secured.
cy-gb	Mae tystiolaeth dda y gall busnesau a chyrff sector cyhoeddus ragori ar lefelau ailgylchu o 70% yn fuan iawn unwaith iddynt ymrwymo i hynny a sicrhau’r gwasanaethau casglu angenrheidiol.

en-gb	In a recent study of landf lled mixed commercial and industrial waste commissioned by the Environment Agency Wales, it was estimated that Welsh businesses threw away waste worth £30 million pounds in 2005 - around half a million tonnes of potentially recyclable material went to landf ll.
cy-gb	Mewn astudiaeth ddiweddar o wastraff tirlenwi masnachol a diwydiannol cymysg a gomisiynwyd gan Asiantaeth yr Amgylchedd Cymru, amcangyfrifwyd bod busnesau Cymru wedi taf u gwerth £30 miliwn o wastraff yn 2005 - aeth tua hanner miliwn tunnell o ddeunydd y byddai modd ei ailgylchu i saf eoedd tirlenwi.

en-gb	If this mixed waste had been separated at source, up to 77 per cent could have been reused, recycled or composted.
cy-gb	Pe byddai’r gwastraff  cymysg yma wedi cael ei wahanu yn y tarddiad, gellid bod wedi ailddefnyddio, ailgylchu  neu gompostio hyd at 77 y cant ohono.

en-gb	These are materials and products ‘left over’ from out of date manufacturing techniques which cannot be easily recycled, and the only way of managing them is to dispose of them.
cy-gb	Deunyddiau a chynhyrchion sy’n ‘weddill’ oherwydd technegau gweithgynhyrchu hen ffasiwn yw’r rhain, na ellir eu hailgylchu’n hawdd, a’r unig ffordd o’u rheoli yw drwy eu gwaredu.

en-gb	Cardboard boxes and containers are the largest component of the business waste making up 15% (or 100,000 tonnes) of the total.
cy-gb	Blychau a chynwysyddion cardbord yw’r elfen fwyaf o wastraff busnes, yn gyfrifol am 15% (neu 100,000 tunnell) o’r cyfanswm.

en-gb	Kitchen waste made up 13% (90,000 tonnes).
cy-gb	Roedd gwastraff o geginau yn gyfrifol am 13% (90,000 tunnell).

en-gb	(Source: Determination of Biodegradability of Mixed Commercial and Industrial waste Landf lled in Wales - SLR)
cy-gb	(Ffynhonnell: Determination of Biodegradability of Mixed Commercial and Industrial waste Landf lled in Wales - SLR)

en-gb	Case study - Grays Waste Management
cy-gb	Astudiaeth Achos - Grays Waste Management

en-gb	Grays Waste Management collects waste from around 600 companies across North Wales including Stena Line Ferries, Vion Foods and Anglesey Aluminum.
cy-gb	Mae Grays Waste Management yn casglu gwastraff gan ryw 600 o gwmnïau ledled gogledd Cymru yn cynnwys Stena Line Ferries, Vion Foods ac Alwminiwm Môn.

en-gb	The company currently recovers between 50 and 60 per cent of the waste it collects including wood, plastic, glass, paper, electrical products and scrap metal, and sells on these recovered materials to a variety of end users including wood chip factory, Kronospan, and the UPM paper mill in Shotton.
cy-gb	Ar hyn o bryd mae’r cwmni yn adfer rhwng 50 a 60 y cant o’r gwastraff y mae’n ei gasglu yn cynnwys pren, plastig, gwydr, papur, nwyddau trydanol a metel sgrap, ac yn gwerthu’r deunyddiau hyn a  adferwyd i amrywiaeth o ddefnyddwyr terfynol yn cynnwys ffatri sglodion pren, Kronospan,  a’r felin bapur UPM yn Shotton.

en-gb	Since WRAP established a presence in Wales in 2007, it has worked closely with Grays on a number of projects including setting up a source-segregated waste collection for businesses.
cy-gb	Ers i WRAP sefydlu presenoldeb yng Nghymru yn 2007, mae wedi gweithio’n agos gyda Grays ar amryw o brosiectau yn cynnwys sefydlu gwasanaeth casglu gwastraff a wahanwyd  yn ei darddiad i fusnesau.

en-gb	Through funding provided by WRAP, the company was able to purchase the necessary containers to store various types of waste, as well as the vehicles that were needed to transport the waste from participating businesses.
cy-gb	Trwy gyllid a ddarparwyd gan WRAP, llwyddodd y cwmni i brynu’r cynwysyddion angenrheidiol i storio gwahanol fathau o wastraff, yn ogystal â’r cerbydau angenrheidiol i gludo’r gwastraff o saf eoedd y busnesau oedd yn cymryd rhan.

en-gb	This innovative scheme demonstrates that source separation of commercial waste can be implemented through simple measures.
cy-gb	Mae’r cynllun arloesol hwn yn dangos y gellir defnyddio mesurau syml i wahanu gwastraff  masnachol yn ei darddiad.

en-gb	Less waste is ultimately sent to landf ll if the amount of waste created at the front of the supply chain is reduced.
cy-gb	Yn y pen draw caiff llai o wastraff ei anfon i saf eoedd tirlenwi os cynhyrchir llai o wastraff ym mhen blaen y gadwyn gyf enwi.

en-gb	In addition, source separation saves time and energy associated with the recovery process of non-segregated waste.
cy-gb	Yn ogystal â hynny, mae gwahanu yn y tarddiad yn arbed yr amser a’r ynni sy’n gysylltiedig â’r broses o adfer gwastraff heb ei wahanu.

en-gb	Initiatives such as this help businesses to fulf l their environmental obligations whilst also saving money and valuable resources.
cy-gb	Mae mentrau fel hyn yn helpu busnesau i gyf awni eu hymrwymiadau amgylcheddol ac yn arbed arian ac adnoddau gwerthfawr ar yr un pryd.

en-gb	The right kind of recycling facilities
cy-gb	Y math iawn o gyf eusterau ailgylchu

en-gb	All recycling operations will be ‘closed loop’ to achieve the best environmental benefits.
cy-gb	Bydd pob gwaith ailgylchu yn rhai ‘dolen gaeedig’ er mwyn sicrhau’r manteision amgylcheddol gorau.

en-gb	Far better information will be provided on the destination of recyclate and how the recyclate is managed.
cy-gb	Darperir gwybodaeth well o lawer ynglŷn â chyrchfan y deunydd eildro a’r ffordd y caiff  ei reoli.

en-gb	We also want recycling facilities that accept recyclates depending on the material they are rather than the sector they come from.
cy-gb	Rydym hefyd am i gyf eusterau ailgylchu dderbyn deunyddiau eildro ar sail eu deunydd yn hytrach na’r sector y deuant ohono.

en-gb	By treating the same type of material in the same type of facility, we can achieve economies of scale at a local level, reducing waste management costs for both businesses and local authorities.
cy-gb	Trwy drin yr un math o ddeunydd yn yr un math o gyf euster, gallwn sicrhau arbedion maint ar lefel leol, gan leihau costau rheoli gwastraff i fusnesau ac awdurdodau lleol fel ei gilydd.

en-gb	However, the right level of infrastructure has to be in place and this will be addressed in the sector plan for collections, infrastructure and markets.
cy-gb	Rhaid cael y lefel gywir o seilwaith, fodd bynnag, ac ymdrinnirâ hyn yn y cynllun sector ar gyfer casgliadau, seilwaith a marchnadoedd.

en-gb	Plastics Sorting Ltd, Plastic Reprocessing Plant
cy-gb	Plastics Sorting Cyf, Ffatri Ailbrosesu Plastig

en-gb	Plastics Sorting Ltd is an example of closed loop recycling, and how the economic benef ts of recyclate can be retained in a local economy.
cy-gb	Mae Plastics Sorting Cyf yn enghraifft o ailgylchu dolen gaeedig, a sut y gellir cadw manteision economaidd deunydd eildro mewn economi leol.

en-gb	Closed loop recycling means that products are recycled back into their original product - for example, bottles are re-melted or cleaned and made into more bottles.
cy-gb	Mae ailgylchu dolen gaeedig yn golygu bod cynhyrchion yn cael eu hailgylchu’n ôl i’w cynnyrch gwreiddiol - er enghraifft,  caiff poteli eu hail-doddi neu eu glanhau i greu mwy o boteli.

en-gb	The project will develop a 24 thousand tonne capacity reprocessing plant for collected plastic bottles.
cy-gb	Bydd y prosiect yn datblygu ffatri ailbrosesu â’r gallu i drin 24 mil o dunelli o boteli plastig a gesglir.

en-gb	This will provide two local manufacturers with high-quality product - replacing the need for expensive imports of virgin material and will employ 20 people when fully operational.
cy-gb	Bydd hyn yn darparu cynnyrch o safon uchel i ddau weithgynhyrchwr lleol - gan ddileu’r angen am fewnforion neu ddeunydd crai drud, a phan fydd yn gwbl weithredol bydd yn cyf ogi 20 o bobl.

en-gb	Cleanstream Group CIC have been operating kerbside recycling collections in Wales for many years, to enable the collection of clean recyclates which can be used by reprocessing plant such as this.
cy-gb	Bu Cleanstream Group CIC yn cynnal casgliadau ailgylchu o ddrws i ddrws yng Nghymru ers blynyddoedd lawer, fel y gellir casglu deunyddiau eildro glân y gellir eu defnyddio gan ffatrïoedd ailgylchu fel hon.

en-gb	Closed loop recycling can ensure a stable market for collected materials and that much more material (and its economic value) is retained in the Welsh and UK economy.
cy-gb	Gall ailgylchu dolen gaeedig sicrhau marchnad sefydlog i ddeunyddiau a gesglir a bod llawer mwy o ddeunydd (a’i werth economaidd) yn cael ei gadw yn economi Cymru a’r DU.

en-gb	Strong markets for recyclates and anaerobic digestion digestate
cy-gb	Marchnad gref i ddeunyddiau eildro a gweddillion treuliad anaerobig

en-gb	We will work closely with businesses in Wales to make sure that the right market is created for recyclate and digestate from anaerobic digestion plants and this will be addressed in our sector plans.
cy-gb	Byddwn yn gweithio’n agos gyda busnesau Cymru i wneud yn siŵr fod y farchnad iawn yn cael ei chreu ar gyfer deunyddiau eildro a gweddillion o weithfeydd treulio anaerobig a byddwn yn ymdrin â hyn yn ein cynlluniau sector.

en-gb	Residual waste will be minimised
cy-gb	Cynhyrchir cyn lleied â phosibl o wastraff gweddilliol

en-gb	Substantially less residual waste will be produced than at present, and it will be phased out of  landf ll sites to high eff ciency energy from waste plants.
cy-gb	Cynhyrchir llawer iawn yn llai o wastraff gweddilliol nag a wneir ar hyn o bryd, a chaiff ei  ddargyfeirio’n raddol o saf eoedd tirlenwi i weithfeydd ynni o wastraff sy’n defnyddio ynni’n  hynod effeithlon.

en-gb	Landfill will be eliminated as far as possible
cy-gb	Byddwn yn rhoi’r gorau i dirlenwi hyd y gallwn

en-gb	To reduce Wales’ greenhouse gas emissions and make the most of our valuable resources we need to divert waste from landfill.
cy-gb	Mae angen i ni ddargyfeirio gwastraff o saf eoedd tirlenwi er mwyn lleihau allyriadau nwyon ty gwydr Cymru a gwneud y gorau o'n hadnoddau werthfawr.

en-gb	The best way to treat most wastes diverted from landf ll is for them to be recycled.
cy-gb	Y ffordd orau o drin y rhan fwyaf o wastraff a ddargyfeirir o saf eoedd tirlenwi yw ei ailgylchu.

en-gb	In particular, diverting food waste to anaerobic digestion, and waste paper, card and metals from landf ll sites to recycling will have the greatest benefits.
cy-gb	Dargyfeirio gwastraff  bwyd i saf eoedd treulio anaerobig, a phapur, cardbord a metelau gwastraff o saf eoedd tirlenwi i’w hailgylchu fydd yn cael y budd mwyaf.

en-gb	Landf lling of all wastes will be phased out as far as possible in the period up to 2025.
cy-gb	Rhoddir y gorau’n raddol i anfon gwastraff  i saf eoedd tirlenwi i’r graddau y mae hynny’n bosibl yn ystod y cyfnod hyd at 2025.

en-gb	There will be a particular focus on reducing the amount of biodegradable waste landf lled in order to reduce emissions of methane, a greenhouse gas 23 times more potent than carbon dioxide.
cy-gb	Byddwn yncanolbwyntio’n arbennig ar dirlenwi llai o wastraff bioddiraddiadwy er mwyn lleihau allyriadau methan, nwy tŷ gwydr sydd 23 gwaith yn gryfach na charbon deuocsid.

en-gb	The Committee on Climate Change 2008 stated that ‘anaerobic digestion has signif cant potential to reduce greenhouse gas emissions’… and ‘the use of AD is strongly recommended for source segregated food waste - the technology produces both biogas and digestate’.
cy-gb	Dywedodd y Pwyllgor ar Newid Hinsawdd 2008, ‘anaerobic digestion has signif cant potential to reduce greenhouse gas emissions’… a ‘the use of AD is strongly recommended for source segregated food waste - the technology produces both biogas and digestate’.

en-gb	Reducing the impacts of landfill facilities
cy-gb	Lleihau effeithiau cyf eusterau tirlenwi

en-gb	Landf ll sites contribute to a large amount of greenhouse gas emissions.
cy-gb	Mae saf eoedd tirlenwi’n cyfrannu llawer iawn o allyriadau nwyon tŷ gwydr.

en-gb	We will investigate further the emissions from operational and closed sites and work with our partners to f nd out whether emissions can be reduced even more.
cy-gb	Byddwn yn ymchwilio ymhellach i’r allyriadau o saf eoedd gweithredol a segur ac yn gweithio gyda’n partneriaid i ddarganfod a ellir creu llai fyth o allyriadau.

en-gb	Legacy wastes will be tackled
cy-gb	Byddwn yn mynd i’r afael â gwastraff etifeddol

en-gb	There will be some materials and products which cannot be easily recycled, and the only way of managing them is to dispose of them.
cy-gb	Bydd rhai deunyddiau a chynhyrchion na ellir eu hailgylchu’n rhwydd, a’r unig ffordd o’u rheoli yw eu gwaredu.

en-gb	Alternative ways of treating these will be found, and efforts will be made to ensure that products are redesigned so that they do not become problematic legacy wastes in the future.
cy-gb	Byddwn yn dod o hyd i ffyrdd eraill o drin y rhain, ac yn ymdrechu i sicrhau bod cynhyrchion yn cael eu hail-ddylunio fel nad ydynt yn dod yn wastraff etifeddol problemus yn y dyfodol.

en-gb	Targets and priorities for reuse, recycling and landfill reduction
cy-gb	Targedau a blaenoriaethau ar gyfer ailddefnyddio, ailgylchu a lleihau gwastraff tirlenwi Gwastraff Masnachol

en-gb	Packaging waste Reusing and recycling packaging will be key actions for the retail sector plan and the collection, infrastructure and markets sector plan.
cy-gb	Gwastraff deunydd pacio Bydd ailddefnyddio ac ailgylchu deunydd pacio yn gamau allweddol yn y cynllun sector manwerthu a’r cynllun casglu, seilwaith a marchnadoedd.

en-gb	This will include making packaging more recyclable.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys gwneud deunydd pacio yn haws ei ailgylchu.

en-gb	Landfill of biodegradable waste 
cy-gb	Tirlenwi gwastraff bioddiraddiadwy

en-gb	Further reducing the landfilling of biodegradable wastes will be a key aim of each sector plan.
cy-gb	Bydd anfon llai fyth o wastraff bioddiraddiadwy  i saf eoedd tirlenwi yn un o nodau allweddol pob  cynllun sector.

en-gb	Priority Materials 
cy-gb	Deunyddiau blaenoriaeth 

en-gb	Our collection, infrastructure and markets sector plan will also concentrate on the following areas for action
cy-gb	Bydd ein cynllun sector casglu, seilwaith a marchnadoedd hefyd yn canolbwyntio ar y meysydd gweithredu canlynol

en-gb	•  Diverting food waste from landfill to anaerobic digestion plants
cy-gb	•  Dargyfeirio gwastraff bwyd o safleoedd tirlenwi i safleoedd treulio anaerobig

en-gb	•  Recycling paper and card rather than landfilling it
cy-gb	•  Ailgylchu papur a chardbord yn hytrach na’i dirlenwi

en-gb	•  Recycling metals
cy-gb	•  Ailgylchu metelau

en-gb	Further Actions We will also explore in our sector plans the feasibility of setting
cy-gb	Camau pellach Byddwn hefyd yn archwilio ymarferoldeb pennu’r canlynol yn ein cynlluniau sector

en-gb	•  Separate recycling targets for our priority materials
cy-gb	•  Targedau ailgylchu ar wahân ar gyfer ein deunyddiau blaenoriaeth

en-gb	•  ‘Preparing for reuse’ targets.
cy-gb	•  Targedau ‘paratoi i ailddefnyddio’.

en-gb	Our sector plans will also develop ways of phasing out hazardous waste from landfill in the medium term.
cy-gb	Bydd ein cynlluniau sector hefyd yn datblygu ffyrdd o gael gwared yn raddol ar wastraff peryglus o saf eoedd tirlenwi yn y tymor canolig.

en-gb	Recycling aluminum is 20 times more energy eff cient than making it from the raw material, bauxite.
cy-gb	Mae ailgylchu alwminiwm 20 gwaith yn fwy effeithlon o ran defnyddio ynni na’i wneud allan o’r deunydd crai, bocsit.

en-gb	The drinks can you give for recycling today is often made into a new can, f lled and put back on the shelf in just six weeks.
cy-gb	Caiff y tun diod y rhoddwch i’w ailgylchu’r dyddiau hyn yn aml ei wneud yn dun newydd, ei lenwi a’i roi’n ôl ar y silff mewn cyn lleied â chwe wythnos.

en-gb	Aluminum can be recycled over and over again without loss of quality.
cy-gb	Gellir ailgylchu alwminiwm drosodd a throsodd heb iddo golli ei ansawdd.

en-gb	75% of all the aluminum ever produced is still in use.
cy-gb	Mae 75% o’r holl alwminiwm a gynhyrchwyd erioed yn dal i gael ei ddefnyddio.

en-gb	(Source: Alupro website http://www.alupro.org.uk/facts-and-f gures.html)
cy-gb	(Ffynhonnell: Gwefan Alupro (http://www.alupro.org.uk/facts-and-f gures.html)

en-gb	23   Industrial waste has higher recycling currently.
cy-gb	23   Mae’r lefelau ailgylchu ar gyfer gwastraff diwydiannol yn uwch ar hyn o bryd.

en-gb	Future Recycling and Landf ll Diversion Targets for Wales, Eunomia, 2009.
cy-gb	Future Recycling and Landf ll Diversion Targets for Wales, Eunomia, 2009.

en-gb	The preparing for reuse, recycling and other material recovery, including backf lling operations  using waste to substitute other materials, of non-hazardous  construction and demolition  waste excluding naturally occurring material defined in  category 17 05 04 in the list of  waste shall be increased to a  minimum of 70% by weight.
cy-gb	Byddwn yn cynyddu’r swm a baratoir i’w ailddefnyddio a’i ailgylchu a dulliau adfer deunyddiau eraill, yn cynnwys  gweithrediadau ôl-lenwi yn defnyddio gwastraff yn lle  deunyddiau eraill, o wastraff adeiladu a dymchwel heb fod yn  beryglus ac eithrio deunyddiau  sy’n digwydd yn naturiol a ddiffinnir yng nghategori  17 05 04 yn y rhestr o wastraff, i isafswm o 70% yn ôl pwysau.

en-gb	- Increased to a minimum  of 90% by weight.
cy-gb	- Cynyddwyd i isafswm  o 90% yn ôl pwysau.

en-gb	Landfill 50% of the amount of C&D  waste produced in Wales that was landf lled in the 2007 baseline 75% of the amount of C&D waste produced in Wales that was landf lled in the  2007 baseline Packaging waste Reusing and recycling packaging will be key actions for the construction and demolition sector plan.
cy-gb	Tirlenwi 50% o’r gwastraff adeiladu  a dymchwel a gynhyrchwyd yng Nghymru a dirlenwyd yn 200775% o’r gwastraff adeiladu  a dymchwel a gynhyrchwyd yng Nghymru a dirlenwyd  yn ôl llinell sylfaen 2007 Gwastraff deunydd pacio Bydd ailddefnyddio ac ailgylchu deunydd pacio yn gamau gweithredu allweddol yng nghynllun y sector adeiladu a dymchwel.

en-gb	Landfill of biodegradable waste 
cy-gb	Gwastraff tirlenwi a bioddiraddadwy

en-gb	Further reducing the landfilling of biodegradable wastes will be a key aim of each sector plan.
cy-gb	Un o nodau allweddol pob cynllun sector fydd tirlenwi llai fyth o wastraff bioddiraddiadwy.

en-gb	Priority Materials We will also plan to have separate recycling targets for our priority materials in our sector plans.
cy-gb	Deunyddiau blaenoriaeth Byddwn hefyd yn cynllunio i gael targedau ailgylchu ar wahân ar gyfer ein deunyddiau blaenoriaeth yn ein cynlluniau sector.

en-gb	Further Actions Reducing the quantity of waste to landf ll towards zero will be a key objective throughout the sector plan.
cy-gb	Camau pellach Bydd gostwng y gwastraff a anfonir i saf eoedd tirlenwi tuag at ddim yn amcan allweddol drwy’r holl gynllun sector.

en-gb	The Waste Framework Directive sets a target that by 2020, the preparing for reuse, recycling and other material recovery, including backf lling operations using waste to substitute other materials, of non-hazardous construction and demolition waste excluding naturally occurring  material def ned in category 17 05 04 in the list of waste shall be increased to a minimum of 70% by weight.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff yn pennu targed  y byddwn yn cynyddu’r swm a baratoir i’w ailddefnyddio a’i ailgylchu ac ar gyfer dulliau adfer deunyddiau eraill, yn cynnwys gweithrediadau ôl-lenwi yn defnyddio gwastraff yn lle deunyddiau eraill, o wastraff adeiladu a dymchwel heb fod yn beryglus ac eithrio deunyddiau sy’n digwydd yn naturiol a ddiff nnir yng nghategori 17 05 04 yn y rhestr o wastraff, i isafswm o 70% yn ôl pwysau erbyn 2020.

en-gb	Municipal Waste collected by local authorities 09/10 12/13 15/16 19/20 24/25
cy-gb	Gwastraff Trefol a gesglir gan awdurdodau lleol 09/10 12/13 15/16 19/20 24/25

en-gb	Minimum levels of preparing for reuse  and recycling/composting (or AD) for municipal waste.
cy-gb	Lefelau isaf paratoi i ailddefnyddio ac ailgylchu/ compostio (neu dreulio anaerobig) ar gyfer gwastraff  trefol.

en-gb	We will consult on proposed minimum levels of composting (or AD) of source separated food waste from kitchens in our municipal sector plan.
cy-gb	Byddwn yn ymgynghori ar lefelau isaf arfaethedig o gompostio (neu dreulio anaerobig) gwastraff bwyd o geginau a wahanwyd yn ei darddiad yn ein cynllun sector trefol.

en-gb	Minimum proportion of  preparing for reuse/recycling/ composting that must come  from source separation 24 .
cy-gb	Cyfran isaf o baratoi i  ailddefnyddio/ailgylchu/compostio y mae’n rhaid iddi  ddod o wahanu yn ei darddiad 24 .

en-gb	40% 52% 58% 64% 70%
cy-gb	40% 52% 58% 64% 70%

en-gb	Maximum level of energy from  waste of municipal waste for  - - 42% 36% 30% individual local authorities.
cy-gb	Lefel uchaf o ynni o wastraff o wastraff trefol ar gyfer  - - 42% 36% 30% awdurdodau lleol unigol.

en-gb	Minimum levels of preparing for reuse (excluding WEEE).
cy-gb	Lefelau isaf o baratoi i  ailddefnyddio (ac eithrio cyfarpar trydanol ac electronig gwastraff).

en-gb	- 0.4% 0.6% 0.8% 1.0%
cy-gb	- 0.4% 0.6% 0.8% 1.0%

en-gb	We propose to undertake research to build on this target in the municipal sector plan.
cy-gb	Bwriadwn gynnal ymchwil i adeiladu ar y targed hwn yn y cynllun sector trefol.

en-gb	24   ‘source separation’ means recyclables collected separately at source from kerbside, bring and/or CA sites; it excludes recyclables separated out from mixed residual waste.
cy-gb	24   Ystyr ‘gwahanu yn y tarddiad’ yw deunyddiau ailgylchadwy a gesglir ar wahân, o’u tarddiad - o ddrws i ddrws, o safleoedd dod â gwastraff a/neu o safleoedd amwynder dinesig. Nid yw’n cynnwys deunyddiau ailgylchadwy a wahanwyd oddi wrth wastraff  gweddilliol cymysg.

en-gb	Municipal Waste collected by local authorities (continued) 09/10 12/13 15/16 19/20 24/25
cy-gb	Gwastraff Trefol a gesglir gan awdurdodau lleol (parhad) 09/10 12/13 15/16 19/20 24/25

en-gb	Packaging waste Reusing and recycling packaging will be key actions for the municipal sector plan, the retail sector plan and the  collection, infrastructure and markets sector plan.
cy-gb	Gwastraff deunydd pacio Bydd ailddefnyddio ac ailgylchu deunydd pacio yn gamau gweithredu allweddol yn y cynllun sector trefol, y cynllun sector manwerthu a’r cynllun sector casglu, seilwaith a marchnadoedd.

en-gb	Further reducing the landf lling of biodegradable wastes will be a key aim of each sector plan.
cy-gb	Bydd tirlenwi llai fyth o wastraff bioddiraddiadwy yn un o nodau allweddol pob cynllun sector.

en-gb	Priority materials Our collection, infrastructure and markets sector plan will concentrate on the following areas for action:
cy-gb	Deunyddiau blaenoriaeth Bydd ein cynllun sector casglu, seilwaith a marchnadoedd yn canolbwyntio ar weithredu yn y meysydd canlynol:

en-gb	•  Diverting food waste from landf ll to anaerobic digestion plants
cy-gb	•  Dargyfeirio gwastraff bwyd o saf eoedd tirlenwi i ffatrïoedd treulio anaerobig

en-gb	•  Diverting paper and card from landf ll to recycling
cy-gb	•  Dargyfeirio papur a chardbord o saf eoedd tirlenwi i’w hailgylchu

en-gb	•  Diverting metals from landf ll to recycling
cy-gb	•  Dargyfeirio metelau o saf eoedd tirlenwi i’w hailgylchu

en-gb	Our sector plans will also develop ways of phasing out household hazardous waste from landf ll in the medium term.
cy-gb	Bydd ein cynlluniau sector hefyd yn datblygu ffyrdd o roi’r gorau’n raddol i anfon gwastraff peryglus o gartref i safleoedd tirlenwi yn y tymor canolig.

en-gb	Case study - Procurement Programme
cy-gb	Astudiaeth Achos - Rhaglen Gaffael

en-gb	The Assembly Government has earmarked £26 million of new funding for the anaerobic digestion of separately collected food waste from households.
cy-gb	Mae Llywodraeth y Cynulliad wedi neilltuo £26 miliwn o gyllid newydd ar gyfer treulio anaerobig gwastraff bwyd a gasglwyd ar wahân o aelwydydd.

en-gb	This new money will go to local authorities across Wales to help them develop anaerobic digestion plants as an alternative to landf ll.
cy-gb	Bydd awdurdodau lleol ar draws Cymru yn derbyn yr arian newydd i’w helpu i ddatblygu ffatrïoedd treulio anaerobig yn lle saf eoedd tirlenwi.

en-gb	The Waste Framework Directive sets a target that by 2020 the preparing for reuse and the recycling of waste materials such as at least paper, metal, plastic and glass from households and possibly from other origins as far as these waste streams are similar to waste from households, shall be increased to a minimum of overall 50% by weight.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff yn pennu targed y bydd paratoi i ailddefnyddio ac  ailgylchu deunyddiau gwastraff fel papur, metel, plastig a gwydr, o leiaf, o gartref ac o bosibl  o ffynonellau eraill cyn belled â bod y ffrydiau gwastraff hyn yn debyg i wastraff o gartref , yn cael ei gynyddu i 50% o leiaf yn ôl pwysau erbyn 2020.

en-gb	Achieving Zero Waste
cy-gb	Cyflawni Dyfodol Diwastraff

en-gb	By 2050, we will have reduced the impact of waste in Wales to within our environmental limits.
cy-gb	Erbyn 2050, byddwn wedi lleihau effaith gwastraff yng Nghymru fel ei fod o fewn ein terfynau  amgylcheddol.

en-gb	Residual waste will have been eliminated and any waste that is produced will all be recycled.
cy-gb	Bydd gwastraff gweddilliol wedi’i ddileu a chaiff unrhyw wastraff a gynhyrchir ei ailgylchu.

en-gb	This means that the ecological footprint of waste in Wales will be at one Wales: one planet levels.
cy-gb	Golyga hyn y bydd ôl troed ecolegol gwastraff yng Nghymru yn cyrraedd  lefelau Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned.

en-gb	It will be achieved by continuing and enhancing our current efforts on:
cy-gb	Gwneir hyn drwy barhau a gwella ein hymdrechion presennol o ran:

en-gb	Achieving one planet levels of waste - ‘Living within our environmental limits’
cy-gb	Cyf awni lefelau gwastraff Cymru Un Blaned - ‘Byw o fewn ein terfynau amgylcheddol’

en-gb	Greater effort will be made to challenge waste at all stages of its production, with all products designed to minimise waste at end of life and during production.
cy-gb	Gwneir mwy o ymdrech i herio gwastraff yn ystod pob cyfnod o’i gynhyrchu, a chaiff pob  cynnyrch ei ddylunio i leihau gwastraff ar ddiwedd ei oes ac wrth ei gynhyrchu.

en-gb	All products will use as little material as possible, with the majority of it sourced from recyclate - ensuring a continual loop of the use of resources, with as few virgin resources used as possible.
cy-gb	Bydd pob cynnyrch yn defnyddio cyn lleied o ddeunydd â phosibl, a bydd y rhan fwyaf ohono’n tarddu o ddeunydd eildro - gan sicrhau dolen barhaus o ran defnyddio adnoddau, a chan ddefnyddio  cyn lleied â phosibl o ddeunyddiau crai o’r newydd.

en-gb	Resources will be highly valued to a level that none will be wasted.
cy-gb	Caiff adnoddau eu gwerthfawrogi’n fawr fel  nad oes dim yn cael ei wastraffu.

en-gb	Aiming to phase out residual waste and achieve ‘zero waste’ through ensuring that all waste is reused or recycled
cy-gb	Ceisio cael gwared yn raddol â gwastraff gweddilliol a sicrhau ‘dyfodoldiwastraff’ trwy sicrhau bod pob gwastraff yn cael ei ailddefnyddio neu ei ailgylchu

en-gb	Any waste that is produced, will be reused, recycled, composted (for green waste) or anaerobically digested (for food waste).
cy-gb	Caiff unrhyw wastraff a  gynhyrchir ei ailddefnyddio,  ei ailgylchu, ei gompostio (gwastraff gwyrdd) neu eidreulio’n anaerobig (gwastraff  bwyd).

en-gb	All products and packaging will be designed for disassembly and re-use or recycling, and the collection services and facilities to recycle all of the material will be in place.
cy-gb	Caiff pob cynnyrch a phecyn ei ddylunio fel y  gellir ei dynnu’n ddarnau a’i  ailddefnyddio neu ei ailgylchu, a bydd gwasanaeth casglu a chyf eusterau i ailgylchu’r holl ddeunydd ar gael.

en-gb	All recycling operations will be ‘closed loop’, or employ‘up-cycling’.
cy-gb	Bydd pob saf e ailgylchu yn rhai ‘dolen  gaeedig’, neu’n defnyddio ‘uwchgylchu’.

en-gb	As far as possible, recyclate will be used directly in Welsh manufacturing processes.
cy-gb	Cyn belled ag y bo modd, defnyddir deunyddiau  eildro yn uniongyrchol mewn prosesau gweithgynhyrchu Cymreig.

en-gb	This means there will be far less need for residual waste treatment facilities such as energy from waste plants with the number and/or capacity required progressively reducing from 2025 to 2050.
cy-gb	Golyga hyn y bydd llawer llai o angen am gyf eusterau trin gwastraff gweddilliol fel ffatrïoedd  ynni o wastraff a bydd y nifer a/neu’r cynhwysedd gofynnol yn gostwng yn gyson o 2025 i 2050.

en-gb	Delivery
cy-gb	Cyflawni

en-gb	This section describes the activities that we will undertake to achieve our outcomes and how we will implement the targets, actions and policies in further detail in respect of both the 2025 and 2050 milestones.
cy-gb	Mae’r adran hon yn disgrif o’r gweithgareddau y byddwn yn eu gwneud i gyf awni ein canlyniadau ac yn rhoi manylion ynglŷn â’r ffordd y byddwn yn rhoi’r targedau, y camau gweithredu a’r polisïau ar waith o ran cerrig milltir 2025 a 2050.

en-gb	It includes what will be delivered for our two key milestones:
cy-gb	Mae’n cynnwys yr hyn a ddarperir ar gyfer ein dwy brif garreg f lltir:

en-gb	•  In our sector plans
cy-gb	•  Yn ein cynlluniau sector

en-gb	•  Within the Assembly Government
cy-gb	•  O fewn Llywodraeth y Cynulliad

en-gb	•  By working with others
cy-gb	•  Drwy weithio gydag eraill

en-gb	Waste prevention targets
cy-gb	Targedau atal gwastraff

en-gb	We will take the following approach to deliver the waste prevention targets.
cy-gb	Byddwn yn gweithredu yn y dull canlynol er mwyn cyf awni’r targedau atal gwastraff.

en-gb	Figure 10 - Delivery of waste prevention targets
cy-gb	Ffigur 10 - Cyflawni’r targedau atal gwastraff

en-gb	The Waste Strategy for Wales, sets the waste prevention targets for ‘One Wales, One Planet’ & identiﬁes the most important materials to target.
cy-gb	Mae Strategaeth Wastraff Cymru yn nodi’r targedau atal gwastraff ar gyfer ‘Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’ ac yn nodi’r deunyddiau pwysicaf i’w targedu.

en-gb	Delivery
cy-gb	Cyﬂawni 

en-gb	The Welsh Assembly Government will (where it does not have its own powers to) work with UK, EU &World governments to help inﬂuence or  change legislation & explore initiatives for waste prevention
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cynulliad Cymru (os nad oes ganddi ei phwerau ei hun) yn gweithio gyda llywodraethau’r DU, yr UE a’r byd i helpu i ddylanwadu neu newid deddfwriaeth ac archwilio mentrau i atal gwastraff

en-gb	Delivery
cy-gb	Cyﬂawni

en-gb	Commercial & Industrial sector plans (including construction) will set and deliver sector speciﬁc waste prevention targets by making products and packaging more environmentally  friendly
cy-gb	 Bydd cynlluniau sector Masnachol a Diwydiannol (yn cynnwys adeiladu) yn gosod ac yn darparu targedau atal gwastraff sector-benodol trwy wneud cynhyrchion a deunydd pacio yn fwy ecogyfeillgar

en-gb	The municipal sector plan will set and deliver waste prevention targets for waste collected by Local  Authorities by encouraging behaviour change in Welsh citizens
cy-gb	Bydd y cynllun sector gwastraff trefol yn gosod ac yn cyﬂawni targedau atal gwastraff ar gyfer gwastraff a gesglir  gan Awdurdodau  Lleol drwy annog  dinasyddion Cymru i newid eu hymddygiad

en-gb	Public sector procurement  plan will be a driver for change by purchasing greener supplies and using greener services
cy-gb	Bydd cynllun caffael y sector  cyhoeddus yn sbarduno newid  drwy brynu cyﬂenwadau mwy gwyrdd a defnyddio gwasanaethau mwy gwyrdd

en-gb	Result
cy-gb	Canlyniad

en-gb	Waste prevention targets met
cy-gb	Cyﬂawni’r targedau atal gwastraff

en-gb	In our Sector Plans
cy-gb	Yn ein Cynlluniau Sector

en-gb	The sector plans will consider the following ways of achieving and implementing waste prevention:
cy-gb	Bydd y cynlluniau sector yn ystyried y ffyrdd canlynol o gyf awni a gweithredu o ran atal  gwastraff:

en-gb	•  Using ecodesign techniques to change the way that products are designed.
cy-gb	•  Defnyddio technegau ecoddylunio i newid y ffordd y caiff cynhyrchion eu dylunio.

en-gb	•  Evaluating production processes to make them more resource eff cient.
cy-gb	•  Gwerthuso prosesau cynhyrchu fel eu bod yn defnyddio adnoddau’n fwy effeithlon.

en-gb	•  Evaluating the capacity to undertake green procurement and to green supply chains.
cy-gb	•  Gwerthuso’r cynhwysedd i gaffael yn wyrdd a gwneud cadwyni cyf enwi’n fwy gwyrdd.

en-gb	•  Working with industry to deal with legacy wastes and ensure that hazardous waste is designed out of products and processes as far as possible.
cy-gb	•  Gweithio gyda diwydiant i ddelio â gwastraff etifeddol a sicrhau bod cynhyrchion a phrosesau yn cael eu dylunio fel nad ydynt yn creu gwastraff peryglus, hyd y gellir.

en-gb	•  Evaluating ways to encourage source separation as a way to drive waste prevention behaviour as well as to deliver high quality recyclate.
cy-gb	•  Gwerthuso ffyrdd o annog gwahanu yn y tarddiad fel ffordd o sbarduno ymddygiad atal gwastraff yn ogystal â darparu deunydd eildro o safon uchel.

en-gb	•  Evaluating ways to encourage sustainable construction practices to prevent, minimise and manage waste responsibly.
cy-gb	•  Gwerthuso ffyrdd o annog arferion adeiladu cynaliadwy er mwyn atal, lleihau a rheoli gwastraff yn gyfrifol.

en-gb	•  Changing lifestyles and behaviour.
cy-gb	•  Newid ymddygiad a ffyrdd o fyw.

en-gb	These will be achieved through:
cy-gb	Cyf awnir y rhain drwy:

en-gb	•  Education and awareness raising campaigns.
cy-gb	•  Addysg ac ymgyrchoedd codi ymwybyddiaeth.

en-gb	These play a big role in encouraging people to buy better quality, durable and functional goods, as well as second hand and buying fewer products in general.
cy-gb	Mae’r rhain yn gwneud cyfraniad pwysig at annog pobl i brynu nwyddau o well safon, cryfach a mwy ymarferol, yn ogystal â phrynu’n ail-law a phrynu llai o gynhyrchion yn gyffredinol.

en-gb	•  Advice and support for businesses.
cy-gb	•  Cyngor a chefnogaeth   i fusnesau.

en-gb	•  Evaluating the role in waste prevention of the provision by local authorities of household waste collection services.
cy-gb	•  Gwerthuso swyddogaeth awdurdodau lleol sy’n darparu gwasanaethau casglu  gwastraff o gartref , o ran atal gwastraff.

en-gb	There needs to be significant behavioural change to achieve the levels of waste prevention needed, and this means us all being challenged and accepting that challenge, including accepting the need for changes.
cy-gb	Mae angen newid sylweddol yn ymddygiad pobl er mwyn cyrraedd y lefelau atal gwastraff angenrheidiol, ac mae hyn yn golygu ein herio ni i gyd a ninnau’n derbyn yr her honno, gan dderbyn y ffaith fod angen newidiadau.

en-gb	•  Sector commitments and targets.
cy-gb	•  Ymrwymiadau a thargedau sector.

en-gb	•  Promoting zero waste strategies.
cy-gb	•  Hyrwyddo strategaethau diwastraff.

en-gb	•  Consideration of appropriate levers and instruments.
cy-gb	•  Ystyried dulliau ac offer priodol.

en-gb	Spatial Plan
cy-gb	Y Cynllun Gofodol

en-gb	We will also ensure that our sector plans taken into account the varying needs of different areas of Wales, especially in relation to rural, urban and valley areas.
cy-gb	Byddwn hefyd yn sicrhau bod ein cynlluniau sector yn ystyried amrywiol anghenion gwahanol rannau o Gymru, yn enwedig o ran ardaloedd gwledig, trefol a’r cymoedd.

en-gb	Particular attention will be paid to the needs of small businesses.
cy-gb	Rhoddir sylw arbennig i anghenion busnesau bach.

en-gb	Within the Assembly Government
cy-gb	O fewn Llywodraeth y Cynulliad

en-gb	The public sector
cy-gb	Y sector cyhoeddus

en-gb	The public sector in Wales is a major instrument for change.
cy-gb	Mae’r sector cyhoeddus yn symbylydd newid pwysig yng Nghymru.

en-gb	We will work to ensure that all public sector bodies and services funded by the Assembly Government adopt sustainable waste management practices.
cy-gb	Byddwn yn gweithio i sicrhau  bod holl gyrff y sector cyhoeddus a gwasanaethau a ariennir gan Lywodraeth y Cynulliad yn mabwysiadu arferion rheoli gwastraff cynaliadwy.

en-gb	Procurement and the public sector waste minimisation campaign
cy-gb	Caffael ac ymgyrch lleihau gwastraff y sector cyhoeddus

en-gb	Through a change in public sector procurement, we are aiming to drive change, by greening supply chains.
cy-gb	Trwy newid arferion caffael y sector cyhoeddus, rydym yn ceisio sbarduno newid drwy wneud cadwyni cyf enwi yn fwy gwyrdd.

en-gb	Relevant departments within the Assembly Governments will work together to develop a Public Sector Plan.
cy-gb	Bydd adrannau perthnasol Llywodraeth y Cynulliad yn cydweithio i ddatblygu Cynllun Sector Cyhoeddus.

en-gb	This will encourage waste reduction, high quality recycling, product leasing and reuse as conditions of public sector grants.
cy-gb	Bydd hwn yn annog cynhyrchu llai o wastraff,  ailgylchu o safon uchel, prydlesu ac ailddefnyddio cynhyrchion fel amodau grantiau’r sector cyhoeddus.

en-gb	We will build on the current public sector waste minimisation campaign to ensure that the tools and support that are available are taken up by all public sectors.
cy-gb	Byddwn yn adeiladu ar ymgyrch leihau gwastraff bresennol y sector cyhoeddus  i sicrhau bod pob corff sector cyhoeddus yn mabwysiadu’r offer a’r gefnogaeth sydd ar gael.

en-gb	Leadership by the Assembly
cy-gb	Arweiniad gan y Cynulliad

en-gb	It is important that the Assembly Government shows how to lead the way, and we will support waste reduction and recycling at all Assembly Government off ces, buildings and events, and Assembly Government sponsored events.
cy-gb	Mae’n bwysig bod Llywodraeth y Cynulliad yn dangos sut i arwain y ffordd, a byddwn yn cefnogi  lleihau ac ailgylchu gwastraff yn holl swyddfeydd, adeiladau a digwyddiadau Llywodraeth y Cynulliad, ac mewn digwyddiadau a noddir ganddi.

en-gb	We will ensure that all Assembly Government grants require recipients to take active steps to meet waste reduction and recycling targets.
cy-gb	Byddwn yn sicrhau bod holl grantiau Llywodraeth y Cynulliad yn mynnu bod y rhai sy’n eu derbyn yn cymryd camau ymarferol i fodloni targedau lleihau ac ailgylchu gwastraff.

en-gb	We also want Wales to take a lead on the world stage to promote sustainable consumption and production and ‘one Wales: one planet’.
cy-gb	Rydym hefyd am i Gymru gymryd arwain ar lwyfan y byd i hyrwyddo defnydd a chynhyrchiant cynaliadwy a ‘Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’.

en-gb	We propose to hold an international conference on waste reduction in Wales.
cy-gb	Bwriadwn gynnal cynhadledd ryngwladol ar leihau gwastraff yng Nghymru.

en-gb	Key features of the Assembly Government’s in-house environmental performance in respect of waste during 2008-09 are summarised as follows.
cy-gb	Dyma grynodeb o nodweddion allweddol perfformiad amgylcheddol mewnol Llywodraeth y Cynulliad o ran gwastraff yn ystod 2008-09.

en-gb	The changes quoted are against performance in 2007-08.
cy-gb	Mae’r newidiadau a ddyfynnir yn seiliedig  ar berfformiad yn 2007-08.

en-gb	•  20% reduction in paper consumption.•
cy-gb	•  Gostyngiad o 20% yn y defnydd o bapur.

en-gb	83% of paper from recycled sources.
cy-gb	•  83% o bapur o ffynonellau wedi’u hailgylchu.

en-gb	•  All publications produced on recycled paper.
cy-gb	•  Pob cyhoeddiad yn ymddangos ar bapur wedi’i ailgylchu.

en-gb	•  5.4% decrease in waste arisings from the estate.
cy-gb	•  Gostyngiad o 5.4% mewn sgil-gynhyrchion gwastraff o’r ystâd.

en-gb	•  59% of all waste sent for recycling.
cy-gb	•  Anfonir 59% o’r holl wastraff i’w ailgylchu.

en-gb	•  Green Dragon Level 5 system extended to 8 off ces.
cy-gb	•  System Lefel 5 y Ddraig Werdd 5 wedi’i hymestyn i 8 swyddfa.

en-gb	Working with the UK and European (EU) Governments
cy-gb	Gweithio gyda Llywodraethau’r DU ac Ewrop (yr UE)

en-gb	Some of the tools needed to achieve waste prevention, to the levels required, are not currently within the scope of the Assembly Government.
cy-gb	Nid yw rhai o’r offer sydd eu hangen i atal gwastraff, i’r lefelau angenrheidiol, o fewn cwmpas Llywodraeth y Cynulliad ar hyn o bryd.

en-gb	We will work closely with the UK and EU Government’s to ensure producers take more responsibility for their products and product design.
cy-gb	Byddwn yn gweithio’n agos gyda Llywodraethau’r DUa’r UE i sicrhau bod cynhyrchwyr yn cymryd mwy o gyfrifoldeb am eu cynhyrchion ac wrth ddylunio cynnyrch.

en-gb	Other schemes and regulation
cy-gb	Cynlluniau a rheoliadau eraill

en-gb	We will also work with the UK and European Governments to explore initiatives such as compulsory take back schemes, laws def ning minimum recycled content and secondary material utilisation rate requirements, eco-eff ciency standards and restrictions and bans on the disposal of specific materials and products across the UK and Europe.
cy-gb	Byddwn hefyd yn gweithio gyda Llywodraethau’r DU ac Ewrop i archwilio mentrau megis cynlluniau cludo’n ôl gorfodol, cyfreithiau sy’n diff nio isafswm cynnwys wedi’i ailgylchu  a gofynion cyfradd defnyddio deunydd eilaidd, safonau eco-effeithlonrwydd a chyfyngiadau  a gwaharddiadau ar waredu deunyddiau a chynhyrchion penodol ar draws y DU ac Ewrop.

en-gb	Integrated product policy
cy-gb	Polisi cynnyrch integredig

en-gb	Companies within the commercial and industrial sector involved in product design, manufacture and processing activities have numerous opportunities to reduce waste.
cy-gb	Mae gan gwmnïau yn y sector masnachol a diwydiannol sy’n ymwneud â dylunio cynnyrch, gweithgynhyrchu a gweithgareddau prosesu lu o gyf eoedd i leihau gwastraff.

en-gb	This is because the  design of a product and the materials used has a signif cant impact on the total amount of commercial & industrial and municipal waste produced.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw bod dyluniad cynnyrch a’r deunyddiau a ddefnyddir yn cael effaith sylweddol ar gyfanswm  y gwastraff masnachol a diwydiannol a threfol a gynhyrchir.

en-gb	We will work with the EU and UK Governments to demonstrate support for integrated product policy.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gydaLlywodraethau’r UE a’r DU i ddangos cefnogaeth i bolisi cynnyrch integredig.

en-gb	Reuse, recycling and landf ll reduction targets
cy-gb	Targedau ailddefnyddio, ailgylchu a thirlenwi llai

en-gb	We will take the following approach to deliver the waste reuse and recycling and landf ll reduction targets.
cy-gb	Byddwn yn gweithredu fel a ganlyn i gyf awni’r targedau ailddefnyddio ac ailgylchu gwastraff  a thirlenwi llai.

en-gb	The sector plans will consider the following ways of achieving and implementing our reuse and recycling and landf ll reduction targets.
cy-gb	Bydd y cynlluniau sector yn ystyried y ffyrdd canlynol o gyf awni a gweithredu ein targedau ailddefnyddio ac ailgylchu a thirlenwi llai.

en-gb	•  Developing the right kind of waste collection systems
cy-gb	•  Datblygu’r math iawn o systemau casglu gwastraff.

en-gb	•  Enhancing household recycling services and the level of households that participate.
cy-gb	•  Gwella gwasanaethau ailgylchu o gartref a nifer y cartref sy’n cymryd rhan.

en-gb	•  Ensuring greater consistency in the types and range of recyclable materials collected by local authorities across Wales, in order to result in a greater degree of understanding of what can be recycled and less confusion amongst householders.
cy-gb	•  Sicrhau mwy o gysondeb o ran y mathau a’r amrywiaeth o ddeunyddiau y gellir eu hailgylchu a gesglir gan awdurdodau lleol ar draws Cymru, er mwyn arwain at fwy o ddealltwriaeth o’r   hyn y gellir ei ailgylchu a llai o ddryswch ymysg deiliaid tai.

en-gb	•  Identifying more clearly where recyclate ends up and how it is utilised (for example whether by closed or open loop systems) and ensuring that all contaminants and rejects that are landf lled are properly identif ed and accounted for.
cy-gb	•  Nodi’n gliriach lle bydd taith deunydd eildro yn dod i ben a’r ffordd y caiff ei ddefnyddio (er enghraifft, ai drwy systemau dolen gaeedig neu agored) a sicrhau bod pob halogydd ac eitem wrthodedig a anfonir i saf e tirlenwi yn cael ei nodi’n gywir ac y rhoddir cyfrif amdano.

en-gb	•  Developing more eff cient and effective services.
cy-gb	•  Datblygu gwasanaethau mwy effeithlon ac effeithiol.

en-gb	There will be a focus on value for money and the potential for eff ciency savings through improved collection systems, joint procurement of equipment, and contracts, for the management of recyclate.
cy-gb	Byddwn yn canolbwyntio ar werth am arian a’r potensial i wneud arbedion effeithlonrwydd trwy well systemau casglu, caffael offer ar y cyd, a chontractau i reoli deunydd eildro.

en-gb	During the development of the municipal sector plan, the Assembly Government will discuss with local authorities and the Welsh Local Government Association (WLGA), issues around demonstrating value for money, as well as best practice in service delivery, and will consider the options.
cy-gb	Wrth ddatblygu’r cynllun sector trefol,   bydd Llywodraeth y Cynulliad yn trafod materion yn ymwneud ag arddangos gwerth am arian gydag awdurdodau lleol a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, yn ogystal ag arfer   gorau wrth ddarparu gwasanaeth, ac yn ystyried yr opsiynau.

en-gb	This may include benchmarking with the private and third sectors.
cy-gb	Efallai y bydd hyn yn cynnwys meincnodi yn erbyn y sector preifat a’r trydydd sector.

en-gb	•  Developing an efficient and effective collection mechanism for clean, source separated recyclates for the mixed element of commercial and industrial waste that achieves the most sustainable outcomes.
cy-gb	•  Datblygu mecanwaith effeithlon ac effeithiol ar gyfer deunyddiau eildro glân, a wahanwyd yn eu tarddiad ar gyfer elfen gymysg gwastraff masnachol a diwydiannol sy’n arwain at y canlyniadau mwyaf cynaliadwy.

en-gb	Figure 11 - Delivery of reuse, recycling and landf ll reduction targets.
cy-gb	Ff gur 11 - Cyflawni targedau ailddefnyddio, ailgylchu a thirlenwi llai.

en-gb	The Waste Strategy for Wales will set the waste management targets so that by 2025 we are making the most of our valuable resources.
cy-gb	Bydd Strategaeth Wastraff Cymru yn pennu’r targedau rheoli gwastraff fel ein bod yn gwneud y mwyaf o’n hadnoddau gwerthfawr erbyn 2025.

en-gb	The Welsh Assembly  Government will (where it does not have its ownpowers to) work with UK, EU & World governments to help inﬂuence or change legislation & explore initiatives for making more waste reusable or recyclable
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cynulliad Cymru (os nad oes ganddi ei phwerau ei hun)  yn gweithio gyda llywodraethau’r DU, yr UE a’r byd i helpu  i ddylanwadu neu newid deddfwriaeth ac archwilio mentrau  i wneud mwy o wastraff yn haws ei ailddefnyddio  neu’i ailgylchu ac i gynyddu’r gyfran o gynnwys cynhyrchion a ailgylchwyd

en-gb	Establishing and developing the required infrastructure and markets for recyclate
cy-gb	Sefydlu a datblygu’r seilwaith a’r marchnadoedd angenrheidiol ar gyfer deunydd eildro

en-gb	The strategy will require large-scale changes to the infrastructure of waste management facilities in Wales.
cy-gb	Bydd y strategaeth yn galw am newidiadau ar raddfa eang i’r seilwaith cyf eusterau rheoli gwastraff yng Nghymru yn newid yn sylweddol.

en-gb	We will need adequate markets for the recyclate and to work closely with the reprocessors, the waste industry, local authorities, the community sector and others to develop the infrastructure and capacity needed in Wales as far as possible.
cy-gb	Bydd arnom angen marchnadoedd digonol ar gyfer y deunydd eildro a gweithio’n agos gyda’r ailbroseswyr, y diwydiant gwastraff, awdurdodau lleol, y sector cymunedol ac eraill i ddatblygu’r seilwaith a’r cynhwysedd sydd ei angen yng Nghymru hyd y gellir.

en-gb	We will ensure that steps are taken to link markets in Wales back to collection systems, ensuring that closed loop systems and quality are paramount.
cy-gb	Byddwn yn sicrhau y cymerir camau i gysylltu marchnadoedd yng Nghymru yn ôl â systemau casglu, gan sicrhau bod systemau dolen gaeedig ac ansawdd o’r pwys mwyaf.

en-gb	Our sector plans will:
cy-gb	Bydd ein cynlluniau sector yn:

en-gb	•  Identify and develop markets within Wales for the recyclate and anaerobic digestion digestate.
cy-gb	•  Nodi a datblygu marchnadoedd yng Nghymru ar gyfer deunydd eildro a gweddillion treuliad anaerobig.

en-gb	•  Identify the supply of high quality recyclate feedstock in Wales and ensure that the reprocessing infrastructure and collection systems are designed to serve the requirements of the Welsh markets as far as is practicable.
cy-gb	•  Nodi’r cyflenwad o ddeunydd eildro o safon uchel yng Nghymru i sicrhau bod y seilwaith ailbrosesu a’r systemau casglu wedi’u dylunio i wasanaethu gofynion marchnadoedd Cymru i’r graddau y bo hynny’n ymarferol.

en-gb	•  Assess the infrastructure requirements arising from the recycling and waste management targets across all sectors, and provide mechanisms for implementing them.
cy-gb	•  Asesu’r gofynion seilwaith sy’n deillio o’r targedau ailgylchu a rheoli gwastraff ar draws pob sector, a darparu mecanweithiau ar gyfer eu gweithredu.

en-gb	•  Develop mechanisms for promoting closed loop recycling facilities in Wales.
cy-gb	•  Datblygu mecanweithiau ar gyfer hyrwyddo cyf eusterau ailgylchu dolen gaeedig yng Nghymru.

en-gb	•  Develop mechanisms for promoting recycling facilities that accept recyclates depending on the material they are rather than the sector they come from - to achieve economies of scale.
cy-gb	•  Datblygu mecanweithiau ar gyfer hyrwyddo cyf eusterau ailgylchu sy’n derbyn deunyddiau eildro yn dibynnu ar eu deunydd yn hytrach na’r sector y deuant ohono - er mwyn sicrhau arbedion maint.

en-gb	•  Ensure capacity for residual waste treatment and the most sustainable type of residual waste treatment.
cy-gb	•  Sicrhau galluedd ar gyfer trin gwastraff gweddilliol a’r math mwyaf addas o driniaeth i wastraff gweddilliol.

en-gb	•  Ensure that the waste infrastructure in Wales is as sustainable as possible, and that facilities are seen as valuable and desirable assets by the local communities that surround them.
cy-gb	•  Sicrhau bod y seilwaith gwastraff yng Nghymru mor gynaliadwy â phosibl, a bod cyf eusterau yn cael eu hystyried yn asedau gwerthfawr a dymunol gan y cymunedau lleol sydd o’u cwmpas.

en-gb	Reducing the impacts of landfill facilities
cy-gb	Lleihau effeithiau cyfleusterau tirlenwi

en-gb	Landfill sites contribute to greenhouse gas emissions.
cy-gb	Mae safleoedd tirlenwi yn cyfrannu at allyriadau nwyon tŷ gwydr.

en-gb	In the sector plans we will develop a programme of work to reduce the greenhouse gas emissions from operational and closed landfill sites.
cy-gb	Yn y cynlluniau sector byddwn yn datblygu rhaglen waith i leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr o safleoedd tirlenwi gweithredol a segur.

en-gb	We will also work with our partners to find out if these can be reduced even more.
cy-gb	Byddwn hefyd yn gweithio gyda’n partneriaid i ddarganfod a ellir gostwng y rhain  ymhellach fyth.

en-gb	Working within the Assembly and the UK and European Governments
cy-gb	Gweithio o fewn y Cynulliad a Llywodraethau’r DU ac Ewrop

en-gb	We will continue to work within the Assembly and with the UK and European Governments on supporting strategies, legislation and other policy instruments (such as producer responsibility  and the landf ll tax) to support our strategy.
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio o fewn y Cynulliad a chyda Llywodraethau’r DU ac Ewrop ar strategaethau, deddfwriaeth ac offerynnau polisi eraill (megis cyfrifoldeb y cynhyrchwr a’r dreth  tirlenwi) i gefnogi ein strategaeth.

en-gb	Other Commitments
cy-gb	Ymrwymiadau Eraill

en-gb	We will also ensure that the sector plans take account of the varying needs of different areas of Wales, especially in relation to rural, urban and valley areas.
cy-gb	Byddwn hefyd yn sicrhau bod y cynlluniau sector yn ystyried amrywiol anghenion gwahanol rannau o Gymru, yn enwedig o ran ardaloedd gwledig, ardaloedd trefol a’r cymoedd.

en-gb	For municipal waste collected by local authorities, we will ensure that the varying needs of different communities are taken into account and that service provision is tailored for those with special needs, as is already custom and practice in most local authorities.
cy-gb	O ran gwastraff trefol a gesglir gan awdurdodau lleol, byddwn yn sicrhau bod amrywiol anghenion gwahanol gymunedau yn cael eu hystyried a bod gwasanaethau a ddarperir wedi’u teilwra ar gyfer y rheiny sydd ag anghenion arbennig, fel y mae’r rhan fwyaf o awdurdodau lleol eisoes yn ei wneud.

en-gb	The plans will also build on the regional waste plans and will integrate with the delivery of the Wales Spatial Plan area strategies.
cy-gb	Bydd y cynlluniau hefyd yn adeiladu ar y cynlluniau gwastraff rhanbarthol ac yn integreiddioâ chyf awni strategaethau ardal Cynllun Gofodol Cymru.

en-gb	Attention will be paid to spatial differences in the distribution of key business sectors and their potential differing needs for waste infrastructure.
cy-gb	Rhoddir sylw i wahaniaethau gofodol  o ran dosbarthiad sectorau busnes allweddol a’r posibilrwydd fod eu hanghenion o ran seilwaith  gwastraff yn amrywio.

en-gb	Activity already being undertaken
cy-gb	Camau sydd eisoes ar y gweill

en-gb	Activity already being undertaken in support of the delivery of the policies, targets and outcomes in this strategy are detailed in the Waste Strategy Progress Report (2002-2008).
cy-gb	Nodir camau sydd eisoes ar y gweill i gefnogi cyf awni polisïau, targedau a chanlyniadau’r strategaeth yn Adroddiad Cynnydd y Strategaeth Wastraff (2002-2008).

en-gb	This is available on the Welsh Assembly Government website.
cy-gb	Mae hwn ar gael ar wefan Llywodraeth y Cynulliad.

en-gb	Compliance with EU Directives requiring waste plans
cy-gb	Cydymffurf o â Chyfarwyddebau’r UE sy’n gwneud cynlluniau gwastraff yn ofynnol

en-gb	We are mindful of our obligations under EU and UK law, especially in relation to the statutory duty to produce a waste management plan for Wales that should include specif c coverage of hazardous and packaging waste, and measures to reduce the landf ll of biodegradable waste.
cy-gb	Rydym yn ystyriol o’n rhwymedigaethau o dan gyfraith yr UE a’r DU, yn enwedig o ran y ddyletswydd statudol i baratoi cynllun rheoli gwastraff ar gyfer Cymru a ddylai ymdrin yn benodol â gwastraff peryglus a deunydd pacio gwastraff, a mesurau i dirlenwi llai o wastraff  bioddiraddiadwy.

en-gb	Towards Zero Waste is our overarching waste strategy document and identif es high level outcomes, policies and targets.
cy-gb	Tuag at Ddyfodol Diwastraff yw ein strategaeth wastraff drosfwaol sy’n cynnwys nodau, polisïau a thargedau lefel uchel.

en-gb	It forms part of a suite of documents that comprise the national waste management plan for Wales as required under various EU Directives and the National Waste Strategy for Wales as required under UK legislation.
cy-gb	Mae’n ffurf o rhan o gyfres o ddogfennau sy’n ffurf o’r cynllun rheoli  gwastraff cenedlaethol ar gyfer Cymru fel sy’n ofynnol yn ôl gwahanol Gyfarwyddebau’r EUa’r Strategaeth Wastraff Genedlaethol ar gyfer Cymru fel sy’n ofynnol o dan ddeddfwriaeth  y DU.

en-gb	Detailed delivery actions will be provided in ’sector plans’ and other papers as necessary.
cy-gb	Darperir camau cyflawni manwl mewn ‘cynlluniau sector’ a phapurau eraill yn ôl y galw.

en-gb	The approach to the development of the sector plans is explained in this document.
cy-gb	Mae’r ddogfen hon yn egluro’r dull o ddatblygu’r cynlluniau sector.

en-gb	Where new policies and actions have yet to be developed, Wise About Waste is still relevant, except where policies, targets and actions have been updated.
cy-gb	Os oes polisïau a chamau gweithredu newydd eto i’w datblygu, mae Yn Gall gyda Gwastraff yn dal yn berthnasol, ac eithrio pan fo polisiau, targedau a chamau gweithredu wedi’u diweddaru.

en-gb	The revised EU Waste Framework Directive requires that EU Members States must bring into force the laws, regulations and administrative provisions necessary to comply with the Directive by 12 December 2010.
cy-gb	Yn ôl Cyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff ddiwygiedig yr UE mae’n ofynnol i Aelod-  Wladwriaethau’r UE ddod â’r cyfreithiau, y rheoliadau a’r darpariaethau gweinyddol sydd eu hangen er mwyn cydymffurf o â’r Gyfarwyddeb i rym erbyn 12 Rhagfyr 2010.

en-gb	Towards Zero Waste has been developed with the requirements of the new Directive in mind but it is possible that specif c parts of it and associated supporting documents will need to be revisited to see if any revisions to particular policies are needed as a result of the transposition of the Directive.
cy-gb	Datblygwyd Tuag at Ddyfodol Diwastraff gyda golwg ar ofynion y Gyfarwyddeb newydd ond mae’n bosibl y bydd angen ailedrych ar rannau penodol ohono a’r dogfennau ategol cysylltiedig i weld a oes angen diwygio unrhyw bolisïau penodol o ganlyniad i drosi’r Gyfarwyddeb newydd.

en-gb	The documents that currently form part of the waste plan/strategy for Wales are:
cy-gb	Dyma’r dogfennau sy’n ffurf o rhan o’r cynllun/strategaeth wastraff ar gyfer Cymru ar hyn o bryd:

en-gb	•  Towards Zero Waste (with revised policies, outcomes sought and targets)
cy-gb	•  Tuag at Ddyfodol Diwastraff (sy’n cynnwys polisïau, canlyniadau a geisir a thargedau diwygiedig)

en-gb	•  Waste Strategy Progress Report 2002-2008
cy-gb	•  Adroddiad Cynnydd y Strategaeth Wastraff 2002-2008

en-gb	•  Wise About Waste (in respect of policies, targets and actions described therein that are still on going, with the exception of  the policies, targets and actions that have been superseded by those in Towards Zero Waste
cy-gb	•  Yn Gall gyda Gwastraff (o ran polisïau, targedau a chamau a ddisgrif r yno sy’n dal ar y gweill, ac eithrio’r polisïau, y targedau a’r camau a ddisodlwyd gan y rheiny yn Tuag at Ddyfodol Diwastraff

en-gb	•  Technical Advice Note 21 (Waste) - for development planning policies associated with waste
cy-gb	•  Nodyn Cyngor Technegol 21 (Gwastraff) - ar gyfer polisïau cynllunio datblygu sy’n gysylltiedig â gwastraff

en-gb	•  Regional Waste Plans for North, South West and South East Wales
cy-gb	•  Cynlluniau Gwastraff Rhanbarthol ar gyfer Gogledd, De-orllewin a De-ddwyrain Cymru

en-gb	•  Local Development Plans.
cy-gb	•  Cynlluniau Datblygu Lleol.

en-gb	Towards Zero Waste and its associated documents listed above together implements for Wales the requirements within the Framework Directive on Waste, and associated Directives to produce waste management plans.
cy-gb	Gyda’i gilydd, mae Tuag at Ddyfodol Diwastraff a’r dogfennau sy’n gysylltiedig ag ef a  restrir uchod yn gweithredu gofynion y Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff ar gyfer Cymru, a’r Cyfarwyddebau cysylltiedig i baratoi cynlluniau rheoli gwastraff.

en-gb	These form the national level documents of a tiered system of waste planning in Wales, which together satisf es the requirements of the various Directives.
cy-gb	Y rhain sy’n ffurf o’r dogfennau lefel genedlaethol ar gyfer system haenog o gynllunio i ddelio â gwastraff yng Nghymru, a gyda’i gilydd mae’r rhain yn bodloni gofynion yr amrywiol Gyfarwyddebau.

en-gb	At the local level, there are development plan documents that cover land use planning aspects of waste management.
cy-gb	Ar y lefel leol, ceir cynlluniau datblygu sy’n ymdrin â’r agweddau ar reoli gwastraff sy’n gysylltiedig â  chynllunio defnydd tir.

en-gb	The requirement for waste management plans in these Directives is partly transposed by section 44A of the Environmental Protection Act 1990 (inserted by the Environment Act 1995).
cy-gb	Mae gofyniad y Cyfarwyddebau hyn i gael cynlluniau rheoli gwastraff yn cael ei drosi’n rhannol gan adran 44A Deddf Diogelu’r Amgylchedd 1990 (a fewnosodwyd gan Ddeddf yr Amgylchedd 1995).

en-gb	Section 44A requires the Welsh Ministers to produce, and modify from time to time, a national waste strategy in respect of Wales.
cy-gb	Yn ôl adran 44A mae’n ofynnol i Weinidogion Cymru baratoi strategaeth wastraff  genedlaethol ar gyfer Cymru, a’i haddasu o bryd i’w gilydd.

en-gb	The UK’s transposition of the revised Waste Framework Directive will require amendments to UK legislation, and a Defra/Welsh Assembly Government consultation has already been undertaken.
cy-gb	Bydd trosiad y DU o’r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff ddiwygiedig yn golygu y bydd angen diwygio deddfwriaeth y DU, ac mae  DEFRA/Llywodraeth y Cynulliad eisoes wedi cynnal ymgynghoriad ar hyn.

en-gb	Towards Zero Waste and its associated documents are together also a plan for dealing with biodegradable waste diverted from landf ll in Wales, as required Article 5 of by the Landfill Directive (1999/31/EC).
cy-gb	Gyda’i gilydd mae Tuag at Ddyfodol Diwastraff a’i ddogfennau cysylltiedig hefyd yn gynllun ar  gyfer delio â gwastraff bioddiraddiadwy a ddargyfeirir o saf eoedd tirlenwi yng Nghymru, fel sy’n ofynnol yn ôl Erthygl 5 y Gyfarwyddeb Tirlenwi (1999/31/EC).

en-gb	The suite of documents also meets the requirements of Article 14 of the Packaging and Packaging Waste Directive (94/62/EC).
cy-gb	Mae’r gyfres o ddogfennau hefyd  yn bodloni gofynion Erthygl 14 y Gyfarwyddeb Deunydd Pecynnu (94/62/EC).

en-gb	There is a particular requirement in the Waste Framework Directive for the waste management plan to identify suitable disposal sites or installations.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff hefyd yn cynnwys gofyniad penodol bod y cynllun  rheoli gwastraff yn nodi saf eoedd neu weithfeydd gwaredu addasu.

en-gb	Technical Advice Note (TAN) 21 Waste sets out relevant national policies for waste management facilities, including location criteria to inform local planning policy and planning decisions.
cy-gb	Mae Nodyn Cyngor Technegol 21 Gwastraff yn disgrif o’r polisïau cenedlaethol perthnasol ar gyfer cyf eusterau rheoli gwastraff, yn cynnwys meini prawf lleoli fel sail ar gyfer polisi cynllunio a phenderfyniadau cynllunio lleol.

en-gb	TAN21 identif es the need for Regional Waste Plans to be produced.
cy-gb	Mae Nodyn Cyngor Technegol 21 yn nodi bod angen paratoi Cynlluniau Gwastraff Rhanbarthol.

en-gb	These set out detailed location criteria for waste facilities, including in particular regional scale facilities.
cy-gb	Mae’r rhain yn disgrif o’r meini prawf penodol ar gyfer lleoli cyf eusterau gwastraff, yn cynnwys cyf eusterau ar raddfa ranbarthol yn arbennig.

en-gb	Local planning authorities in Wales are obliged under the Environmental Permitting (England and Wales) Regulations 2007 to produce detailed policies in respect of suitable disposal sites or installations for waste management purposes when producing local development documents.
cy-gb	Mae rhwymedigaeth ar awdurdodau cynllunio lleol yng Nghymru, o dan y Rheoliadau Trwyddedu Amgylcheddol (Cymru a Lloegr) 2007 i baratoi polisïau manwl yn ymwneud â saf eoedd neu weithfeydd gwaredu addas at ddibenion rheoli gwastraff wrth baratoi dogfennau datblygu lleol.

en-gb	These documents must have regard to national policies and to this strategy.
cy-gb	Rhaid i’r dogfennau hyn roi sylw ibolisïau cenedlaethol ac i’r strategaeth hon.

en-gb	TAN 21 provides that local planning authorities should, among other things, identify in development plan documents sites and areas suitable for new or enhanced waste management facilities for the waste management needs of their areas, and, in particular, allocate sites to support the pattern of waste management facilities set out in the Regional Waste Plan  (in accordance with the broad locations identif ed Regional Waste Plan).
cy-gb	Yn ôl darpariaethau Nodyn Cyngor Technegol 21 dylai awdurdodau cynllunio lleol, ymysg pethau eraill, nodi saf eoedd ac ardaloedd sy’n addas ar gyfer cyf eusterau rheoli gwastraff newydd  neu well yn nogfennau’r cynllun datblygu, ar gyfer anghenion rheoli gwastraff eu hardaloedd. Yn benodol, dylent neilltuo saf eoedd i gefnogi patrwm cyf eusterau rheoli gwastraff y Cynllun  Gwastraff Rhanbarthol (yn unol â’r lleoliadau bras a nodir yn y Cynllun Gwastraff Rhanbarthol).

en-gb	In terms of overall policy and objectives Towards Zero Waste replaces the previous Waste Strategy for Wales ( Wise about Waste 2002 ), although a number of the actions and targets in Wise About Waste are still in existence and still form part of our overall waste management plan for Wales until superseded by the sector plans.
cy-gb	Yn nhermau polisi ac amcanion cyffredinol mae Tuag at Ddyfodol Diwastraff yn disodli’r Strategaeth Genedlaethol f aenorol (Yn Gall gyda Gwastraff 2002), er bod amryw o’r camau gweithredu a’r targedau yn Yn Gall gyda Gwastraff yn dal i fodoli ac yn dal i ffurf o rhan o’n cynllun rheoli gwastraff cyffredinol ar gyfer Cymru nes y bydd y cynlluniau sector yn eu disodli.

en-gb	The impact of the proposed waste prevention targets for specifc waste streams
cy-gb	Effaith y targedau atal gwastraff arfaethedig ar ffrydiau gwastraff penodol

en-gb	Household Waste
cy-gb	Gwastraff o gartref

en-gb	One Wales policy gateway tool - summary sheet
cy-gb	Offeryn porth i bolisïau Cymru’n Un - taflen grynhoi

en-gb	The results below show the agreed outcomes of the Assembly Government’s policy gateway tool for the draft Wales Waste Strategy.
cy-gb	Mae’r canlyniadau isod yn dangos canlyniadau cytunedig offeryn porth i bolisïau Llywodraeth y Cynulliad ar gyfer Strategaeth Wastraff ddrafft Cymru.

en-gb	Healthy Future
cy-gb	Dyfodol Iach

en-gb	Sustainable Environment
cy-gb	Amgylchedd Cynaliadwy

en-gb	Living Communities
cy-gb	Cymunedau  Byw

en-gb	Fair and Just Society Learning for Life
cy-gb	Cymdeithas Deg a Chyﬁawn Dysgu i Fyw

en-gb	One Wales Score Healthy Future 4 (Fair) Prosperous Society 5 (Good) Living Communities 5 (Good) Learning for Life 4 (Fair) Fair and Just Society 4 (Fair) Sustainable Environment 5 (Good) Rich and Diverse Culture 2 (Neutral)
cy-gb	Cymru’n Un Sgor Dyfodol Iach 4 (Gweddol) Cymdeithas Ffyniannus 5 (Da) Cymunedau Byw 5 (Da) Dysgu i Fyw 4 (Gweddol) Cymdeithas Deg a Chyf awn 4 (Gweddol) Amgylchedd Cynaliadwy 5 (Da) Diwylliant Cyfoethog ac Amrywiol 2 (Niwtral)

en-gb	Summary Comments
cy-gb	Sylwadau Cryno

en-gb	The gateway process involved representatives from DESH, DCELLS, DRA&H, Finance, DPH&HP, DHSS, DPSP, and external representatives.
cy-gb	Roedd proses y porth yn cynnwys cynrychiolwyr o Adran yr Amgylchedd, Cynaliadwyedd a Thai, APADGOS, yr Adran Materion Gwledig a Threftadaeth, Cyllid, Adran Iechyd y Cyhoedd a’r  Proffesiynau Iechyd, AIGC, AGCPh, a chynrychiolwyr allanol.

en-gb	Those representatives agree that this is an accurate overview of their collective comments.
cy-gb	Mae’r cynrychiolwyr hynny’n cytuno bod hwn yn drosolwg cywir o’u sylwadau cyfunol.

en-gb	• A Sustainable Environment
cy-gb	• Amgylchedd Cynaliadwy

en-gb	The main aim of the Wales Waste Strategy is to ensure that waste is reduced and that which is produced is managed in the most sustainable manner.
cy-gb	Prif nod Strategaeth Wastraff Cymru yw sicrhau bod llai o wastraff a bod hynny a gynhyrchir yn cael ei reoli yn y ffordd fwyaf cynaliadwy.

en-gb	The strategy therefore contributes strongly in this area, including to the prudent use of resources and minimisation, climate change, reducing pollution and alternative energy sources.
cy-gb	Felly mae’r strategaeth yn cyfrannu’n gryf yn y maes  hwn, yn cynnwys y defnydd darbodus o adnoddau a lleihau, y newid yn yr hinsawdd, lleihau  llygredd a ffynonellau ynni amgen.

en-gb	The strategy has clear commitments to reducing the waste contribution to Wales’ ecological footprint and the reduction of greenhouse gas emissions.
cy-gb	Ceir ymrwymiadau clir yn y strategaeth i leihau cyfraniad  gwastraff at ôl troed ecolegol Cymru a lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr.

en-gb	• A Prosperous Society
cy-gb	• Cymdeithas Ffyniannus

en-gb	The strategy has a strong focus on embedding sustainable development throughout and this  is ref ected in the ‘good score’.
cy-gb	Mae’r strategaeth yn canolbwyntio’n gryf ar ymwreiddio datblygu cynaliadwy drwyddi draw ac adlewyrchir hyn yn y ‘sgôr da’.

en-gb	In particular, it recognises the contribution and strong linkages that this strategy makes to the Green Jobs strategy.
cy-gb	Mae’n cydnabod yn arbennig gyfraniad a chysylltiadau cryf  y strategaeth hon â’r Strategaeth Swyddi Gwyrdd.

en-gb	This is a growing sector in the economy providing opportunities for jobs in many disciplines, business development and eff ciency of existing businesses.
cy-gb	Mae sector gynyddol hon o’r economi yn darparu cyf eoedd am swyddi mewn sawl disgyblaeth, datblygu busnes ac effeithlonrwydd  busnesau sydd eisoes yn bodoli.

en-gb	• Living Communities
cy-gb	• Cymunedau Byw

en-gb	The strategy contributes to lowering barriers to employment by proving jobs at many levels, ensuring access to services, supporting volunteering and promoting lower carbon modes of transport.
cy-gb	Mae’r strategaeth yn cyfrannu at ostwng rhwystrau cyf ogaeth drwy ddarparu swyddi ar sawl  lefel, sicrhau mynediad i wasanaethau, cefnogi gwirfoddoli a hyrwyddo dulliau teithio sy’n cynhyrchu llai o garbon.

en-gb	• A Healthy Future
cy-gb	• Dyfodol Iach

en-gb	The strategy ensures that a waste management infrastructure is developed and that this is developed in the best manner.
cy-gb	Mae’r strategaeth yn sicrhau bod seilwaith rheoli gwastraff yn cael ei ddatblygu, a hynny yn y  ffordd orau.

en-gb	The Health Impact Assessment of the draft strategy has shown  that there are no signif cant health risks associated with the proposals and that the cleaner technologies being proposed could improve it.
cy-gb	Dangosodd yr Asesiad o’r Effaith ar Iechyd o’r strategaeth ddrafft nad oes unrhyw risgiau iechyd o bwys yn gysylltiedig â’r cynigion ac y gallai’r technolegau glanach sy’n cael eu cynnig ei wella.

en-gb	It was recognised that communication is vital to improve public perceptions (and therefore improve well-being).
cy-gb	Sylweddolwyd bod cyfathrebu yn hollbwysig er mwyn gwella canfyddiadau’r  cyhoedd (a thrwy hynny wella lles).

en-gb	The strategy also recognises that there is a need for skills and training in order to ensure the development of this emerging sector and the people employed in it.
cy-gb	Mae’r strategaeth hefyd yn cydnabod bod angen sgiliau a hyfforddiant er mwyn sicrhau datblygiad y sector hwn wrth iddo ymddangos a’r bobl y mae’n eu cyf ogi.

en-gb	Other areas discussed included Eco-schools, the role of colleges and door-stepping.
cy-gb	Ymysg y meysydd eraill a drafodwyd roedd Eco-ysgolion, swyddogaeth colegau a churo ar ddrysau.

en-gb	• A Fair and Just Society
cy-gb	• Cymdeithas Deg a Chyf awn

en-gb	The strategy links most strongly to ‘A Fair & Just Society’ through the work of the Third Sector - many of which support disadvantaged people.
cy-gb	Mae’r strategaeth yn cysylltu gryfaf â ‘Cymdeithas Deg a Chyf awn’ trwy waith y Trydydd Sector - y mae llawer o’i aelodau’n cefnogi pobl dan anfantais.

en-gb	In addition to this the strategy seeks to ensure that good, appropriate services and facilities are provided throughout Wales.
cy-gb	Yn ogystal â hyn mae’r strategaeth yn ceisio sicrhau y darperir gwasanaethau a chyf eusterau da a phriodol ledled Cymru.

en-gb	• A Rich and Diverse Culture
cy-gb	• Diwylliant Cyfoethog ac Amrywiol

en-gb	It was felt that the strategy could contribute with regards to protecting the landscape but would have a neutral impact in most of the other areas.
cy-gb	Teimlwyd y gallai’r strategaeth gyfrannu at amddiffyn y dirwedd ond mai dylanwadu niwtral a gâi ar y rhan fwyaf o’r meysydd eraill.

en-gb	The strategy also ref ects differences across Wales in the context of the Wales Spatial Plan by ensuring that the varying needs of different areas of Wales are taken into account, especially in relation to rural, urban and valley areas.
cy-gb	Mae’r strategaeth hefyd yn adlewyrchu gwahaniaethau ar draws Cymru yng nghyd-destun  Cynllun Gofodol Cymru drwy sicrhau bod amrywiol anghenion gwahanol rannau o Gymru yn cael eu hystyried, yn enwedig o ran ardaloedd gwledig, trefol a’r cymoedd.

en-gb	We will work closely with local authorities and the waste management industry (including social enterprises) to develop the type and capacity of infrastructure needed, taking account of different spatial needs in accordance with the Wales Spatial Plan Area Strategies, and the needs for waste infrastructure identif ed in the three Regional Waste Plans.
cy-gb	Byddwn yn gweithio’n agos gydag awdurdodau lleol a’r diwydiant rheoli gwastraff (yn cynnwys mentrau cymdeithasol) i ddatblygu’r math a’r cynhwysedd o seilwaith angenrheidiol, gan ystyried gwahanol anghenion gofodol yn unol â Strategaethau Ardal Cynllun Gofodol Cymru, a’r angen am seilwaith gwastraff a nodwyd yn y tri Chynllun Gwastraff Rhanbarthol.

en-gb	Welsh Index of Multiple Deprivation 2014
cy-gb	Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru 2014

en-gb	(WIMD 2014)
cy-gb	(MALIC 2014)

en-gb	Guidance on use
cy-gb	Canllaw

en-gb	Guidance on Use
cy-gb	Canllaw

en-gb	What is WIMD?
cy-gb	Beth yw MALIC?

en-gb	The Welsh Index of Multiple Deprivation (WIMD) is the Welsh Government’s official measure of relative deprivation for small areas in Wales.
cy-gb	Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALIC) yw’r dull swyddogol gan Lywodraeth Cymru o fesur amddifadedd cymharol mewn ardaloedd bach yng Nghymru.

en-gb	It is designed to identify those  small areas where there are the highest concentrations of several different types of deprivation.
cy-gb	Ei nod yw canfod yr ardaloedd bach hynny sydd â’r crynoadau uchaf o fathau gwahanol o amddifadedd.

en-gb	It is a National Statistic and is produced by statisticians at the Welsh Government.
cy-gb	Mae’n dod o dan faner Ystadegau Gwladol, ac yn cael ei baratoi gan ystadegwyr Llywodraeth Cymru.

en-gb	What is an Index?
cy-gb	Beth yw Mynegai?

en-gb	An index is a group of separate measurements which are combined into a single number.
cy-gb	Grŵp o fesuriadau gwahanol wedi’u cyfuno’n un rhif yw mynegai.

en-gb	They are designed to show changes in a complicated variable like industrial output, prices or in this case deprivation.
cy-gb	Y nod yw dangos newidiadau mewn amrywiadau cymhleth fel cynnyrch diwydiannol, prisiau neu amddifadedd yn yr achos yma.

en-gb	An index then allows comparisons between different values – in the case of WIMD, the comparison is between small areas (see below).
cy-gb	Yna, mae mynegai yn fodd i gymharu rhwng gwerthoedd gwahanol - sef, yn achos MALIC, y gymhariaeth rhwng ardaloedd bach.

en-gb	WIMD ranks all small areas in Wales from 1 (most deprived) to 1,909 (least deprived).
cy-gb	Mae MALIC yn rhoi graddfa rhwng 1 (mwyaf difreintiedig) a 1,909 (lleiaf difreintiedig) i’r holl ardaloedd bach yng Nghymru.

en-gb	What does WIMD measure?
cy-gb	Beth mae MALIC yn ei fesur?

en-gb	WIMD is a measure of multiple deprivation  that is both an area-based measure and a measure of relative deprivation.
cy-gb	Mae MALIC yn mesur amddifadedd lluosog  ar sail ardal  a hefyd yn mesur amddifadedd cymharol.

en-gb	WIMD is currently made up of eight separate domains (or types) of deprivation.
cy-gb	Ar hyn o bryd mae MALIC yn cynnwys hyd at wyth maes (neu fath) gwahanol o amddifadedd.

en-gb	Each domain is compiled from a range of different indicators.
cy-gb	Mae data pob maes yn cael ei gasglu o bob math o ddangosyddion gwahanol.

en-gb	Income
cy-gb	Incwm

en-gb	Access to Services
cy-gb	Mynediad at wasanaethau

en-gb	Community Safety
cy-gb	Diogelwch cymunedol

en-gb	Physical Environment
cy-gb	Amgylchedd ffisegol

en-gb	Deprivation  is the lack of access to opportunities and resources which we might expect in our society.
cy-gb	Amddifadedd  yw’r diffyg mynediad i gyfleoedd ac adnoddau y byddem yn eu disgwyl yn ein cymdeithas.

en-gb	The domains listed above relate to both material and social aspects of deprivation.
cy-gb	Mae’r meysydd a restrir uchod yn ymwneud ag amddifadedd o safbwynt materol a chymdeithasol.

en-gb	Material deprivation is having insufficient physical resources – food, shelter, and clothing – necessary to sustain a certain standard of life.
cy-gb	Ystyr amddifadedd materol yw bod heb ddigon o adnoddau ffisegol – bwyd, dillad a chysgod – i gynnal safon bywyd penodol.

en-gb	Social deprivation refers to the ability of an individual to participate in the normal social life of the community.
cy-gb	Mae amddifadedd cymdeithasol yn cyfeirio at allu’r unigolyn i gymryd rhan ym mywyd cymdeithasol arferol y gymuned.

en-gb	Multiple Deprivation refers to more than one type of deprivation.
cy-gb	Mae amddifadedd lluosog yn cyfeirio at fwy nag un math o amddifadedd.

en-gb	An area is multiply deprived if, for more than one of these domains, the area has a concentration of people experiencing that type of deprivation.
cy-gb	Mae ardal yn cynnwys lefelau lluosog o amddifadedd os yw’n cynnwys crynhoad uchel o bobl sy’n profi’r math hwnnw o amddifadedd.

en-gb	Generally speaking, the greater the number of domains for which there are high concentrations of deprivation then the greater the overall deprivation in an area.
cy-gb	Yn gyffredinol, po fwyaf o feysydd sydd â chrynoadau uchel o amddifadedd yna’r mwyaf yw lefelau amddifadedd cyffredinol yr ardal.

en-gb	This does not necessarily mean that the same  people suffer multiple types of deprivation in the area, although we would expect there to be significant overlap.
cy-gb	Nid yw hyn o reidrwydd yn golygu bod yr un bobl yn dioddef mathau lluosog o amddifadedd yn yr ardal, er y byddem yn disgwyl cryn dipyn o orgyffwrdd.

en-gb	Area-based measure :
cy-gb	Mesuriad ar sail ardal : 

en-gb	WIMD is calculated for all small areas (Lower layer Super Output Areas – LSOAs) in Wales.
cy-gb	Cyfrifir MALIC ar gyfer pob ardal fach (Ardal Gynnyrch Ehangach Haen Is - AGEHI) yng Nghymru.

en-gb	Following the 2011 Census, 1909 LSOAs were defined in Wales and they have an average population of 1600 people.
cy-gb	Ar ôl Cyfrifiad 2011, cafodd 1909 o Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Is eu nodi yng Nghymru, ac mae ganddynt boblogaeth gyfartalog o 1600 o bobl.

en-gb	WIMD is based on indicators that consider the aggregate characteristics of the people living in the area and, in some cases, the characteristics of the area itself (for example, the Physical Environment domain).
cy-gb	Mae MALIC yn seiliedig ar ddangosyddion sy’n ystyried nodweddion cyfanredol y bobl sy’n byw yn yr ardal yn ogystal â nodweddion yr ardal ei hun mewn rhai achosion (er enghraifft y maes amgylchedd ffisegol).

en-gb	Relative measure :
cy-gb	Mesuriad cymharol :

en-gb	The Index provides a way of identifying areas in the order of least to most deprived.
cy-gb	Mae’r Mynegai yn darparu ffordd o nodi’r ardaloedd yn eu trefn, o’r  lleiaf i’r mwyaf difreintiedig.

en-gb	It does not provide a measure of the level of deprivation in an area, but rather whether an area is more or less deprived relative to all other areas in Wales; so we can identify which areas are more (or less) deprived than others, but not by how much.
cy-gb	Nid yw’n mesur lefelau amddifadedd mewn ardal, ond yn hytrach a yw’r ardal yn fwy neu’n llai difreintiedig na holl ardaloedd eraill Cymru; felly gallwn wybod pa ardaloedd sy’n fwy (neu’n llai) difreintiedig nag eraill, ond nid faint yn fwy neu’n llai.

en-gb	How is WIMD constructed?
cy-gb	Sut mae MALIC yn cael ei lunio?

en-gb	What can WIMD be used for?
cy-gb	Ar gyfer beth y gellir defnyddio’r MALIC?

en-gb	WIMD can be used for:
cy-gb	Gellir defnyddio MALIC i wneud y canlynol:

en-gb	Comparing overall deprivation ranks for each small area or a group of them (like those in a Local Authority), so that they can be put in order from the most to the least deprived;
cy-gb	Cymharu’r graddfeydd amddifadedd cyffredinol ar gyfer pob ardal fach neu grŵp ohonynt (fel rhai mewn Awdurdod Lleol), fel bod modd eu rhestru mewn trefn o’r mwyaf i’r lleiaf difreintiedig;

en-gb	Comparing ranks among the separate domains of deprivation for the small areas;
cy-gb	Cymharu’r graddfeydd o fewn y meysydd amddifadedd gwahanol ar gyfer yr ardaloedd bach;

en-gb	Comparing two or more local authorities (or other groups of aggregated small areas) by looking at the proportion of the small areas in the Local Authority in the most deprived (say) ten per cent in all of Wales;
cy-gb	Cymharu dau neu fwy o awdurdodau lleol (neu grwpiau eraill o ardaloedd bach wedi’u cyfuno) trwy edrych ar gyfran yr ardaloedd bach yn yr Awdurdod Lleol sydd ymhlith y 10% o ardaloedd mwyaf difreintiedig (dyweder) yng Nghymru gyfan;

en-gb	By using the underlying indicator data (although not the WIMD rankings themselves) it is possible to analyse change over time (published on StatsWales).
cy-gb	Drwy ddefnyddio’r data dangosyddion sylfaenol (er na ellir defnyddio system graddfeydd MALIC ei hunan), mae’n bosibl dadansoddi newid dros amser (a gyhoeddir ar StatsCymru).

en-gb	Important applications of previous indexes include:
cy-gb	Ymysg enghreifftiau pwysig o ddefnyddio mynegeion blaenorol mae:

en-gb	Development and monitoring of the Communities First programme;
cy-gb	Datblygu a monitro’r rhaglen Cymunedau yn Gyntaf;

en-gb	Calculation of school families and as a contextual factor in annual school value added calculations;
cy-gb	Cyfrifo teuluoedd o ysgolion ac fel ffactor cyd-destunol mewn cyfrifiadau gwerth ychwanegol ysgolion;

en-gb	Measurement of health inequalities;
cy-gb	Mesur anghydraddoldebau iechyd;

en-gb	Local government needs assessments;
cy-gb	Asesu anghenion llywodraeth leol;

en-gb	Planning of neighbourhood police resourcing.
cy-gb	Cynllunio adnoddau plismona cymunedol.

en-gb	What are the limitations of WIMD?
cy-gb	Beth yw cyfyngiadau MALIC?

en-gb	It is important to remember that WIMD is not the only way to measure deprivation.
cy-gb	Mae’n bwysig cofio nad MALIC yw’r unig ffordd o fesur amddifadedd.

en-gb	WIMD has been developed for a particular purpose which is; to measure concentrations of several types of deprivation at a small area level.
cy-gb	Cafodd ei ddatblygu at bwrpas penodol, sef mesur crynoadau o wahanol fathau o amddifadedd ar lefel ardal fach.

en-gb	Deprived individuals :
cy-gb	Unigolion difreintiedig :

en-gb	There can be individuals in deprived areas that would not be considered deprived; and there can also be individuals that would be considered deprived in the least deprived areas.
cy-gb	Gall unigolion na fyddant yn cael eu hystyried yn ddifreintiedig fod yn byw mewn ardaloedd difreintiedig; a gall fod unigolion a fyddai’n cael eu hystyried yn ddifreintiedig fod yn byw yn yr ardaloedd lleiaf difreintiedig.

en-gb	Around 1 in 5 of the people in income benefit households live in the most deprived 10 per cent of areas in Wales.
cy-gb	Mae tua 1 o bob 5 o bobl o aelwydydd incwm isel yn byw yn y 10% o ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	This means that although it is true to say that deprivation is much more concentrated in some areas than others, 4 out of 5 people in income benefit households live outside these areas.
cy-gb	Er ei bod hi’n wir dweud bod amddifadedd wedi’i grynhoi fwy mewn rhai ardaloedd na’i gilydd, mae 4 o bob 5 o bobl ar fudd-dal incwm yn byw y tu allan i’r ardaloedd hyn.

en-gb	This is important to remember when targeting resources, as targeting those ‘most deprived’ areas leads to some households in those areas who may not be deprived being included and many deprived households living in less deprived areas missing out.
cy-gb	Mae’n bwysig cofio hyn wrth dargedu adnoddau, gan fod targedu’r ardaloedd ‘mwyaf difreintiedig’ hynny yn arwain at gynnwys rhai aelwydydd na fyddai’n cael eu hystyried yn ddifreintiedig, a llawer o aelwydydd difreintiedig sy’n byw mewn ardaloedd llai difreintiedig yn colli allan.

en-gb	Individuals who are deprived in several ways :
cy-gb	Unigolion ag amddifadedd lluosog :

en-gb	WIMD does not identify individuals who are deprived in several ways, rather, it identifies areas where there are concentrations of several different types of deprivation.
cy-gb	Nid yw MALlC yn nodi unigolion ag amddifadedd lluosog, yn hytrach, mae’n nodi’r ardaloedd lle mae crynoadau o sawl math gwahanol o amddifadedd.

en-gb	At present, we are not able to link the data included in the Index at an individual person level in order to understand the extent of multiple deprivation for individuals.
cy-gb	Ar hyn o bryd, nid ydym yn gallu cysylltu’r data sydd yn y Mynegai ar lefel unigolyn er mwyn deall graddau amddifadedd lluosog unigolion.

en-gb	Absolute deprivation :
cy-gb	Amddifadedd absoliwt :

en-gb	WIMD doesn’t give a measure of the amount of deprivation in an area, for example it does not allow for statements such as “area A is twice as deprived as area B”.
cy-gb	Nid yw MALlC yn mesur faint o amddifadedd sydd mewn ardal, er enghraifft, nid yw’n caniatáu ar gyfer datganiadau fel “mae ardal A ddwywaith mwy difreintiedig nag ardal B”.

en-gb	The ranks can only be used to say “area A is more deprived than area B”.
cy-gb	Dim ond i ddweud “mae ardal A yn fwy difreintiedig nag ardal B” y gellir defnyddio’r graddfeydd a’r sgoriau.

en-gb	This also means that even if an area’s rank remains the same in successive WIMD publications, the level of deprivation in that area could have gone up or down but just not enough to affect the comparison with other areas.
cy-gb	Hyd yn oed os yw graddfa’r ardal yn aros yr un fath mewn cyhoeddiadau dilynol gan MALlC, gallai lefelau amddifadedd yr ardal fod wedi cynyddu neu leihau, ond ddim digon i effeithio ar y gymhariaeth ag ardaloedd eraill.

en-gb	However, the analysis of the individual indicators within WIMD does allow for such comparisons between areas and over time.
cy-gb	Fodd bynnag, mae modd dadansoddi’r dangosyddion unigol o fewn MALlC i gymharu rhwng ardaloedd a thros amser.

en-gb	Affluence :
cy-gb	Cymdeithas gefnog :

en-gb	It is important to remember that a lack of deprivation is not the same as affluence.
cy-gb	Mae’n bwysig cofio nad yw diffyg amddifadedd yr un fath â bod yn gefnog.

en-gb	The least deprived area is not necessarily the most affluent area in Wales.
cy-gb	Nid yr ardal leiaf difreintiedig yw’r ardal fwyaf cefnog yng Nghymru o reidrwydd.

en-gb	This also means that the ability of WIMD to discriminate effectively between areas is strongest for the most deprived areas and extreme care should be taken in drawing conclusions about the differences between less deprived areas.
cy-gb	Mae hefyd yn golygu bod MALlC yn fwyaf effeithiol ar gyfer gwahaniaethu rhwng yr ardaloedd mwyaf difreintiedig, a dylid bod yn ofalus iawn wrth ddod i gasgliadau am y gwahaniaethau rhwng yr ardaloedd llai difreintiedig.

en-gb	Deprivation across the UK:  Ranks are not comparable with the Indices of Multiple Deprivation (IMD) from the other UK countries.
cy-gb	Amddifadedd ar draws y DU: Nid oes modd cymharu graddfeydd â Mynegeion Amddifadedd Lluosog yng ngwledydd eraill y DU.

en-gb	Further information on the issue of comparing IMDs across the UK can be found on the Neighbourhood Statistics website .
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am faterion cymharu mynegeion ledled y DU ar gael ar wefan Neighbourhood Statistics .

en-gb	http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/Info.do?page=analysisandguidance/analysisarticles/indices-of-deprivation.htm
cy-gb	http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/Info.do?page=analysisandguidance/analysisarticles/indices-of-deprivation.htm

en-gb	Comparisons over time :
cy-gb	Cymharu dros amser :

en-gb	As the WIMD is a relative index, it’s important not to compare ranks from one edition of WIMD to another.
cy-gb	Gan mai mynegai cymharol yw MALlC, mae’n bwysig peidio â chymharu’r graddfeydd o un MALlC i’r llall.

en-gb	WIMD indicator data is published annually on StatsWales, where possible, in order to allow comparison over time.
cy-gb	Mae data dangosyddion MALlC yn cael ei gyhoeddi bob blwyddyn ar wefan StatsCymru, lle bo’n bosibl, fel bod modd cymharu dros amser.

en-gb	Aggregating to larger geographies
cy-gb	Cyfuno i ardaloedd daearyddol mwy o faint

en-gb	It is not possible to aggregate the ranks to larger geographies by taking an average of the ranks of the small areas.
cy-gb	Nid oes modd cyfuno’r graddfeydd i ardaloedd daearyddol mwy o faint drwy gymryd cyfartaledd graddfeydd ardaloedd bach.

en-gb	This is because of the way in which the Index is constructed.
cy-gb	Y rheswm dros hyn yw’r ffordd y caiff y Mynegai ei gynllunio.

en-gb	There are two ways of comparing larger geographies:
cy-gb	Mae dwy ffordd o gymharu ardaloedd daearyddol mwy o faint:

en-gb	Calculate the proportion of small areas in a larger geography which are in the most deprived (say) 10 or 20 per cent of areas in Wales.
cy-gb	Cyfrifo cyfran yr ardaloedd bach mewn ardal ddaearyddol fwy sydd yn yr ardaloedd 10 neu 20 y cant mwyaf difreintiedig (dyweder) yng Nghymru.

en-gb	This has been done for local authorities in our analysis and interactive product.
cy-gb	Mae hyn wedi’i wneud ar gyfer awdurdodau lleol yn ein dadansoddiad a’r cynnyrch rhyngweithiol.

en-gb	Use the underlying individual indicators, which can be aggregated (as published on StatsWales).
cy-gb	Defnyddio’r dangosyddion unigol sylfaenol, y gellir eu cyfuno (fel y’u cyhoeddir ar StatsCymru).

en-gb	What are the deprivation scores?
cy-gb	Beth yw’r sgoriau amddifadedd?

en-gb	The overall Index and domain ranks are the main output for WIMD.
cy-gb	Y prif gynnyrch ar gyfer MALIC yw graddfeydd y meysydd a’r Mynegai cyffredinol.

en-gb	As part of the process for calculating these ranks, scores are produced.
cy-gb	Fel rhan o’r broses ar gyfer cyfrifo’r graddfeydd hyn, mae sgoriau’n cael eu creu.

en-gb	These are published for two reasons only:
cy-gb	Cyhoeddir y rhain am ddau reswm yn unig:

en-gb	For transparency (so that users have access to all stages of construction);
cy-gb	Tryloywder (fel bod defnyddwyr yn cael mynediad at bob cam o’r cynllunio);

en-gb	So that users can experiment with different weighting systems for the Index, if required.
cy-gb	Fel y gall defnyddwyr arbrofi gyda gwahanol systemau pwysoli ar gyfer y Mynegai, os oes angen.

en-gb	The WIMD scores are a stage in the construction of the Index and not a product.
cy-gb	Mae’r sgoriau MALIC yn un cam o gynllunio’r Mynegai ac nid yn gynnyrch.

en-gb	The scores do not represent a level  of multiple deprivation (for example, if area A has twice the score of area B, this does not necessarily mean that area A is twice as deprived as area B).
cy-gb	Nid yw’r sgoriau yn cynrychioli lefel yr amddifadedd lluosog (er enghraifft, os yw sgôr ardal A ddwywaith sgôr ardal B, nid yw hyn o reidrwydd yn golygu bod ardal A ddwywaith mor ddifreintiedig ag ardal B).

en-gb	This means that scores do not contain any more information on levels of multiple deprivation than the ranks do.
cy-gb	Mae hyn yn golygu nad yw sgoriau’n cynnwys mwy o wybodaeth ar lefelau amddifadedd lluosog na’r graddfeydd.

en-gb	For levels of deprivation, underlying indicator data must be used.
cy-gb	O ran lefelau amddifadedd, rhaid defnyddio data dangosydd sylfaenol.

en-gb	How does WIMD 2014 differ from WIMD 2011?
cy-gb	Sut mae MALIC 2014 yn wahanol i MALIC 2011?

en-gb	The methodology used within WIMD hasn’t changed.
cy-gb	Nid yw’r fethodoleg a ddefnyddir o fewn MALIC wedi newid.

en-gb	The domains have also stayed the same.
cy-gb	Mae’r meysydd wedi aros yr un fath hefyd.

en-gb	There have been a small number of changes to individual indicators (or the inclusion of new indicators) within the Education, Access to Services, Community Safety and Housing domains.
cy-gb	Gwnaed nifer fach o newidiadau i ddangosyddion unigol (neu ddangosyddion newydd yn cael eu cynnwys) o fewn meysydd Addysg, Mynediad at Wasanaethau, Diogelwch Cymunedol a Thai.

en-gb	Full detail is available in the publication and technical report.
cy-gb	Mae manylion llawn ar gael yn y cyhoeddiad a’r adroddiad technegol.

en-gb	Further Information
cy-gb	Gwybodaeth Bellach

en-gb	Information on WIMD will be published on 26 November 2014 at:
cy-gb	Cyhoeddir gwybodaeth bellach am MALlC ar 26 Tachwedd 2014, a bydd ar gael yn:

en-gb	www.wales.gov.uk/wimd
cy-gb	www.cymru.gov.uk/mallc

en-gb	Welsh Index of Multiple Deprivation:
cy-gb	Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru:

en-gb	A guide to analysing indicator data 1 
cy-gb	Canllaw ar gyfer Dadansoddi Data Dangosyddion 1 

en-gb	About the guidance
cy-gb	Y canllawiau

en-gb	This article gives guidance on analysing the Welsh Index of Multiple Deprivation indicator data, including a guide to what indicator data has been published, how to access it, “do's and don'ts” for analysis, and links to existing analysis.
cy-gb	Mae’r erthygl hon yn rhoi canllawiau ar gyfer dadansoddi data dangosyddion Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru, yn cynnwys canllaw i ba ddangosydd sydd wedi’i gyhoeddi, sut i gael gafael arno, beth i’w wneud a pheidio â’i wneud wrth ddadansoddi, a dolenni i waith dadansoddi sydd eisoes wedi’i gwblhau.

en-gb	Additional StatsWales data with age splits for selected indicators were also released on 1 December 2015, as well as an “Area Analysis of Child Deprivation 2014” statistical article based on the indicator data.
cy-gb	Cafodd data StatsCymru ychwanegol gyda rhai dangosyddion dethol wedi’u rhannu fesul oedran eu rhyddhau hefyd ar 1 Rhagfyr 2015, ynghyd ag erthygl ystadegol “Dadansoddiad ardal o amddifadedd plant 2014” yn seiliedig ar y data dangosyddion.

en-gb	More information about the indicator data and accompanying analyses can be found here.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am y data dangosyddion a dadansoddiadau perthnasol ar gael yma .

en-gb	Date of publication:
cy-gb	Dyddiad Cyhoeddi:

en-gb	1 December 2015 (Last updated 25 April 2019)
cy-gb	1 Rhagfyr 2015 (Diweddariad diwethaf 25 ebrill 2019)

en-gb	Next update:
cy-gb	Diweddariad Nesaf:

en-gb	Not a regular output
cy-gb	Nid yn allbwn rheolaidd

en-gb	Nia Jones, Social Justice Statistics, Knowledge and Analytical Services
cy-gb	Nia Jones, Gwasanaeth Gwybodaeth a Dadansoddi

en-gb	E-mail:
cy-gb	E-bost:

en-gb	stats.inclusion@gov.wales
cy-gb	ystadegau.cynhwysiant@llyw.cymru

en-gb	Telephone:
cy-gb	Ffôn:

en-gb	0300 025 7371
cy-gb	Llinell Ymholiadau Cyffredinol 0300 025 5050

en-gb	Twitter : www.twitter.com/statisticswales  | www.twitter.com/ystadegaucymru 
cy-gb	Twitter: www.twitter.com/statisticswales  | www.twitter.com/ystadegaucymru

en-gb	Notes on the use of statistical articles can be found in section 11 at the end of this document.
cy-gb	Mae nodiadau ar y defnydd o erthyglau ystadegol i’w gweld ar ddiwedd y ddogfen hon

en-gb	Introduction to WIMD
cy-gb	Cyflwyniad i MALlC

en-gb	What is WIMD?
cy-gb	Beth yw MALlC?

en-gb	It is designed to identify those small areas where there are the highest concentrations of several different types of deprivation.
cy-gb	Ei nod yw canfod yr ardaloedd bach hynny sydd â’r crynoadau uchaf o fathau gwahanol o amddifadedd.

en-gb	What is an index?
cy-gb	Beth yw mynegai?

en-gb	An index then allows comparisons between different values – in the case of WIMD, the comparison is between small areas (see below).
cy-gb	Yna, mae mynegai yn fodd i gymharu rhwng gwerthoedd gwahanol - sef, yn achos MALIC, y gymhariaeth rhwng ardaloedd bach (gweler isod).

en-gb	WIMD ranks all small areas in Wales from 1 (most deprived) to 1,909 (least deprived).
cy-gb	Mae MALIC yn rhoi graddfa rhwng 1 (mwyaf difreintiedig) a 1,909 (lleiaf difreintiedig)i’r holl ardaloedd bach yng Nghymru.

en-gb	What does WIMD measure?
cy-gb	Beth mae MALlC yn ei fesur?

en-gb	WIMD is a measure of multiple deprivation that is both an area-based measure and a measure of relative deprivation.
cy-gb	Mae MALIC yn mesur amddifadedd lluosog ar sail ardal a hefyd yn mesur amddifadedd cymharol.

en-gb	a) Income
cy-gb	a) Incwm

en-gb	b) Employment
cy-gb	b) Cyflogaeth

en-gb	c) Health
cy-gb	c) Iechyd

en-gb	d) Education
cy-gb	d) Addysg

en-gb	e) Access to Services
cy-gb	e) Mynediad i wasanaethau

en-gb	f)  Community Safety
cy-gb	f)  Diogelwch cymunedol

en-gb	g) Physical Environment
cy-gb	g) Amgylchedd ffisegol

en-gb	h) Housing
cy-gb	h) Tai

en-gb	What is WIMD indicator data?
cy-gb	Beth yw data dangosyddion MALlC?

en-gb	The domains are built up from sets of indicators; these are measurable quantities which capture the concept of deprivation for each domain (e.g. the percentage of working age people in receipt of employment-related benefits for the employment domain; Key Stage scores in the education domain; all cause death rate in the health domain, etc.).This is the data that this document focuses on.
cy-gb	Mae’r meysydd yn seiliedig ar setiau o ddangosyddion; meintiau mesuradwy yw’r rhain sy’n rhoi darlun o amddifadedd ar gyfer pob maes (e.e. canran y bobl o oedran gweithio sy’n cael budd-daliadau cysylltiedig â chyflogaeth ar gyfer maes cyflogaeth; sgoriau Cyfnod Allweddol yn y maes addysg; y gyfradd marwolaethau o bob achos yn y maes iechyd, ac ati). Y data hwn sydd dan sylw yn y ddogfen hon.

en-gb	The diagram on page 3 outlines the domains and indicators used in WIMD 2014.
cy-gb	Mae’r diagram ar dudalen 3 yn amlinellu bob maes a dangosydd sydd ym MALlC 2014.

en-gb	Indicator data is released alongside the main WIMD index for 2008, 2011 and 2014.
cy-gb	Caiff data dangosyddion ei ryddhau ochr yn ochr â phrif fynegai MALlC ar gyfer 2008, 2011 a 2014.

en-gb	From 2011 selected indicator data has been updated annually, even in years when no Index is calculated.
cy-gb	Ers 2011, mae data dangosyddion dethol wedi’i ddiweddaru’n flynyddol, hyd yn oed yn y blynyddoedd lle na chaiff mynegai ei gyfrifo.

en-gb	Where possible, indicator data is also published for a range of geographies, as detailed in Section 3.
cy-gb	Lle bo’n bosibl, caiff data dangosyddion ei gyhoeddi ar gyfer amrywiaeth o unedau daearyddol hefyd - mae manylion yn yr adran nesaf.

en-gb	On 1 December 2015, indicator data was released broken down by age for the first time.
cy-gb	Ar 1 Rhagfyr 2015, cyhoeddwyd data dangosyddion a oedd wedi’i rannu yn ôl oedran am y tro cyntaf.

en-gb	The annual Indicator datasets aim to provide new information to those interested in analysing deprivation for areas and/or age groups, allowing some analysis over time, comparisons between areas beyond a simple ranking, and the future addition of other useful indicators not included in the main Index.
cy-gb	Nod y setiau data blynyddol ar gyfer y Dangosyddion yw darparu gwybodaeth newydd i’r rheini sydd â diddordeb mewn dadansoddi amddifadedd ar gyfer ardaloedd a/neu grwpiau oedran, gan roi cyfle i ddadansoddi dros amser, gwneud cymariaethau rhwng ardaloedd sy’n mynd ymhellach na rhoi graddfa yn unig, ac ychwanegu dangosyddion defnyddiol eraill yn y dyfodol sydd heb eu cynnwys yn y prif Fynegai.

en-gb	Analysis of the indicator data has often been expressed as a priority for users since we began to publish the detailed data.
cy-gb	Mae dadansoddi’r data dangosyddion yn aml wedi cael ei ystyried yn flaenoriaeth ymysg defnyddwyr ers i ni ddechrau cyhoeddi’r data manwl.

en-gb	WIMD 2014 Domains and Indicators
cy-gb	Parthau a dangosyddion MALlC 2014

en-gb	Access to Services
cy-gb	Mynediad i Wasanaethau

en-gb	Physical Environment
cy-gb	Yr Amgylchedd Ffisegol

en-gb	Percentage of population in Income Deprivation.
cy-gb	Canran y boblogaeth mewn amddifadedd incwm.

en-gb	Those who are: in receipt of Income-Related Benefits; in receipt of Tax Credits with and income 60% below the Wales median; or a Supported Asylum Seeker.
cy-gb	Hawlwyr budd-daliadau cysylltiedig ag incwm, pobl sy’n derbyn credydau treth gydag incwm llai na 60% canolrif Cymru; neu geiswyr lloches.

en-gb	Percentage of working age population in receipt of Employment-Related Benefits All-Cause Death Rate, Cancer Incidence Long-Term Limiting Illness and Low Birth Weight.
cy-gb	Canran y boblogaeth oedran gweithio sy’n derbyn budd-daliadau cysylltiedig â gwaith Mynychder canser,Salwch hirdymor cyfyngus, Y gyfradd marwolaethau,Pwysau geni isel

en-gb	Key Stage 2 Average Point Score, Key Stage 4 Capped Point Score, Key Stage 4 Level 2 Inclusive, Repeat Absenteeism, Proportion of 18-19 year olds not entering Higher Education, and Proportion of 25-64 year olds with No Qualifications
cy-gb	Sgôr pwyntiau cyfartalog CA 2,Sgôr pwyntiau wedi’i chapio CA 4,CA 4 Lefel 2 Cynwysedig, Pobl 18-19 oed nad ydynt yn mynd ymlaen i AU,Oedolion 25-64 oed heb unrhyw gymwysterau, Absenoliaeth mynych

en-gb	Average travel time by public and private transport to the nearest:
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio (gan drafnidiaeth gyhoeddus a phreifat) i:

en-gb	Food Shop, General Practitioner (GP) Surgery, Post Office, Public Library, Leisure Centre, Primary School, Secondary School, Pharmacy, and Petrol Station (private transport only)
cy-gb	siop fwyd, feddygfa meddyg teulu, ganolfan hamdden, lyfrgell gyhoeddus, orsaf betrol (trafnidiaeth breifat yn unig),fferyllfa, swyddfa’r post ,ysgol gynradd, ysgol uwchradd

en-gb	Police Recorded Violent Crime, Police Recorded Criminal Damage, Police Recorded Burglary, Police Recorded Theft, Anti-Social Behaviour, and Fire Incidence
cy-gb	Mesurau a gofnodir gan yr heddlu:Difrod troseddol, Troseddau treisgar, Ymddygiad gwrthgymdeithasol, Lladrad,Bwrgleriaeth;A Thanau

en-gb	Air Concentrations, Air Emissions, Flood Risk, and Proximity to Waste and Industrial Sites
cy-gb	Ansawdd Aer (Crynodiadau Aer ac Allyriadau Aer), Perygl o Lifogydd, ac Agosrwydd at Safleoedd Gwaredu Gwastraff a Safleoedd Diwydiannol.

en-gb	Overcrowding (bedroom occupancy) and Lack of Central Heating
cy-gb	Cartrefi gorlawn (mesur ystafelloedd gwely), Cartrefi heb wres canolog

en-gb	Further information
cy-gb	Gwybodaeth bellach

en-gb	You can find more background information on WIMD at the following sources:
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth gefndir am MALlC yn y ffynonellau canlynol:

en-gb	The WIMD Webpage
cy-gb	Tudalen we MALlC

en-gb	WIMD - Annual indicator data
cy-gb	MALlC - Data dangosyddion blynyddol

en-gb	WIMD 2014 Main Report
cy-gb	MALlC 2014 - Prif Adroddiad

en-gb	WIMD 2014 Guidance on Use
cy-gb	MALlC 2014 - Canllaw

en-gb	WIMD 2014 Frequently Asked Questions
cy-gb	MALlC 2014 - Frequently Asked Questions (Saesneg yn unig)

en-gb	WIMD 2014 Technical Report
cy-gb	MALlC 2014 Technical Report (Saesneg yn unig)

en-gb	WIMD 2014: A guide to analysing deprivation in rural areas
cy-gb	MALlC 2014: A guide to analysing deprivation in rural areas (Saesneg yn unig)

en-gb	WIMD Interactive Tool
cy-gb	MALlC 2014: Gwefan Rhyngweithiol

en-gb	WIMD: Technical information on all the indicators
cy-gb	MALlC: Gwybodaeth dechnegol ar gyfer yr holl ddangosyddion (Saesneg yn unig)

en-gb	Accessing WIMD indicator data
cy-gb	Cael gafael ar ddata dangosyddion MALlC

en-gb	All WIMD indicator data can be accessed at this webpage
cy-gb	Mae’r holl ddata dangosyddion MALlC ar gael ar y dudalen we hyn .

en-gb	The data is organised by the geography that it covers.
cy-gb	Trefnir y data yn ôl yr ardaloedd daearyddol dan sylw.

en-gb	For LSOA-level or age-split data, the user will also need to decide on a particular deprivation domain or indicator to view, since there is too much information to show all domains at the same time.
cy-gb	Ar gyfer data Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Is (ACEHI), bydd angen i’r defnyddiwr benderfynu hefyd ar faes penodol o amddifadedd i’w weld, gan fod gormod o wybodaeth i allu dangos pob maes ar yr un pryd.

en-gb	More information on geographies can be found in Section 3.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am ardaloedd daearyddol yn Rhan 3.

en-gb	Note that the webpage covers 2014 and later indicator data only.
cy-gb	Nodwch mai dim ond data dangosyddion 2014 ac ar ôl hynny sydd yn y dudalen we.

en-gb	Indicator data from earlier years (specifically 2008, 2011, 2012 and 2013) can all be accessed via the ‘Pre WIMD 2014 indicator data’ tab on the left side of the page.
cy-gb	Mae modd gweld data dangosyddion y blynyddoedd cynt (2008, 2011, 2012 a 2013) drwy bwyso’r tab ‘Data dangosyddion cyn MALlC 2014’ ar ochr chwith y dudalen.

en-gb	Manipulating WIMD data
cy-gb	Trin data MALlC

en-gb	WIMD data is presented in what are known as StatsWales cubes.
cy-gb	Cyflwynir data MALlC yn yr hyn a elwir yn giwbiau StatsCymru.

en-gb	These are a way to view data dynamically, allowing the user to rearrange the data to suit their needs.
cy-gb	Dull ydynt o weld data mewn modd deinamig, fel bod y defnyddiwr yn gallu ad-drefnu’r data fel sy’n gweddu i’w anghenion.

en-gb	We will use the ‘Indicator data by Deprivation Tenths - All Domains’ cube, to demonstrate this (see picture below).
cy-gb	Byddwn yn defnyddio’r pedwerydd ciwb, ‘Data dangosyddion yn ôl Awdurdod Lleol’, i ddangos hyn (gweler y llun isod).

en-gb	When first opened the webpage presents the user with a simple table; the geography (in this case areas of deprivation) on the left, tabulated against the different indicators (or age-splits) along the top of the page.
cy-gb	Yn gyntaf, mae’r dudalen yn cyflwyno tabl syml i’r defnyddiwr; yr ardal (awdurdod lleol yn yr achos hwn) ar y chwith, gyda’r gwahanol ddangosyddion (neu oedran) ar draws brig y dudalen.

en-gb	This view will likely be suitable for most users.
cy-gb	Bydd y diwyg hwn yn addas i bob defnyddiwr yn ôl pob tebyg.

en-gb	However, there are drop down boxes at the top left of the page for each dimension – these allow you to hide (untick) or show (tick) certain elements – for example to look at data for Wales as a whole, or remove the education domain indicators.
cy-gb	Fodd bynnag, mae cwymplenni ar frig y dudalen ar yr ochr chwith ar gyfer pob maes – fel y gallwch ddewis cuddio (dad-diciwch) neu ddangos (ticiwch) elfennau penodol – er enghraifft, i edrych ar y data ar gyfer Cymru gyfan, neu ddileu’r dangosyddion ar gyfer addysg.

en-gb	The small buttons with plus and minus signs also allow the user to expand (+) or collapse (-) certain categories.
cy-gb	Mae’r botymau bach gyda’r symbolau plws a minws yn galluogi’r defnyddiwr i ehangu (+) neu gyfyngu (-) categorïau penodol hefyd.

en-gb	For older WIMD data a third dimension will be visible above the table: Year.
cy-gb	Ar gyfer data MALlC hŷn, bydd elfen arall i’w gweld uwchben y tabl: Blwyddyn.

en-gb	The corresponding drop down button can be used to select any year’s data.
cy-gb	Gellir defnyddio’r cwymp fotwm perthnasol i ddewis data unrhyw flwyddyn.

en-gb	Alternatively, this box can be dragged into the table to have the data broken down by year.
cy-gb	Fel arall, gellir llusgo’r bocs hwn i’r tabl er mwyn dadansoddi’r data fesul blwyddyn.

en-gb	Further guidance on using StatsWales and cubes is available here .
cy-gb	Mae rhagor o ganllawiau ar ddefnyddio StatsCymru a chiwbiau ar gael yma .

en-gb	Downloading WIMD data
cy-gb	Lawrlwytho data MALlC

en-gb	Once happy with the chosen layout, the user can download the data with the same arrangement of rows and columns.
cy-gb	Pan fydd yn hapus â threfn y dudalen, gall y defnyddiwr lawrlwytho’r data i ddilyn yr un patrwm o resi a cholofnau.

en-gb	To do this, simply choose the ‘Export’ button above the table.
cy-gb	I wneud hyn, dewiswch y botwm ‘Allforio’ uwchben y tabl.

en-gb	The cube will offer the options of including the table title and metadata in the download, as well as a choice of 3 formats:
cy-gb	Bydd y ciwb yn rhoi dewis i gynnwys teitl a metadata’r tabl yn y lawrlwythiad, ynghyd â dewis o 3 fformat:

en-gb	Comma separated (.csv);
cy-gb	Comma separated (.csv);

en-gb	Excel 2007-2010 (.xls);
cy-gb	Excel 2007-2010 (.xls);

en-gb	Statistical Data and Metadata Exchange (SDMX).
cy-gb	Statistical Data and Metadata Exchange (SDMX).

en-gb	The user can then carry out analysis of this data using their preferred software package.
cy-gb	Yna gall y defnyddiwr gynnal dadansoddiad o’r data gan ddefnyddio pecyn meddalwedd o’i ddewis.

en-gb	Sharing WIMD data
cy-gb	Rhannu data MALlC

en-gb	Once happy with the chosen layout, the user can save or share a link to the data with the same arrangement of rows and columns.
cy-gb	Pan fydd yn hapus â threfn y dudalen, gall y defnyddiwr gadw neu rannu dolen i’r  data gyda’r un patrwm o resi a cholofnau.

en-gb	To do this, simply choose the ‘Link’ button above the table, copy the URL provided, and paste into an email or document.
cy-gb	I wneud hyn, dewiswch y botwm ‘Dolen’ uwchben y tabl, copïwch yr URL a roddir, a’i gludo mewn e-bost neu ddogfen.

en-gb	Open data
cy-gb	Data agored

en-gb	Open Data, refers to the premise of data being made freely available in understandable format that can be used by anyone.
cy-gb	Mae Data Agored yn cyfeirio at y gynsail bod data ar gael mewn fformat hawdd ei ddeall a bod modd i unrhyw un ei ddefnyddio.

en-gb	Many of our StatsWales cubes are now available via an OData service which can be used to query the data to fit the users’ needs.
cy-gb	Mae llawer o’n ciwbiau StatsCymru bellach ar gael drwy wasanaeth OData y gellir ei ddefnyddio i ymholi’r data i ddiwallu anghenion y defnyddwyr.

en-gb	OData can be analysed using Microsoft Excel’s Power Query add on, Microsoft's Power BI , or other business intelligence products.
cy-gb	Gall OData gael ei ddadansoddi gan ddefnyddio ychwanegyn Power Query Microsoft Excel, Microsoft Power BI  (Saesneg yn unig) neu gynhyrchion gwybodaeth busnes eraill.

en-gb	Useful OData service queries can be found in StatsWales by scrolling down and using the ‘Open Data’ tab at the bottom of the dataset view.
cy-gb	Darganfyddir ymholiadau gwasanaeth OData defnyddiol yn StatsCymru trwy sgrolio i lawr a defnyddio’r tab ‘Data agored’ ar waelod olygfa’r set ddata.

en-gb	The following symbol, if seen next to a listed StatsWales table, indicates the availability of that dataset via OData:OData guidance videos .
cy-gb	Mae’r symbol canlynol, o’i weld wrth ymyl tabl rhestredig StatsCymru, yn dangos bod y set ddata ar gael drwy OData .

en-gb	Additional WIMD resources
cy-gb	Adnoddau MALlC Ychwanegol

en-gb	This document only looks at analysing WIMD Indicator Data, but other WIMD information such as relative deprivation ranks is also published online as well as interactive mapping of WIMD domains.
cy-gb	Dim ond dadansoddi Data Dangosyddion MALlC sy’n cael sylw yn y ddogfen hon, ond mae gwybodaeth MALlC arall fel graddau amddifadedd yn cael ei chyhoeddi ar-lein hefyd, ynghyd a mapio rhyngweithio o barthau MALlC.

en-gb	Guidance on using this data is available in the main WIMD guidance document mentioned in Section 1.
cy-gb	Mae canllawiau ar ddefnyddio’r data hwn ar gael yn y prif ganllaw ar gyfer MALlC y sonnir amdano yn Adran 1.

en-gb	Indicator data
cy-gb	Data dangosyddion

en-gb	There is a broad range of indicator data available on StatsWales, with each indicator falling into one of the eight domains of deprivation listed earlier in the document.
cy-gb	Mae amrywiaeth eang o ddata dangosyddion ar gael ar StatsCymru, gyda phob dangosydd yn perthyn i un o’r wyth maes amddifadedd a restrwyd yn gynharach yn y ddogfen.

en-gb	3.1 Geographies
cy-gb	3.1 Ardaloedd

en-gb	All WIMD data are published at the Lower Layer Super Output Area (LSOA)  geography and at Wales level, but many indicators are also available for additional geographies, including:
cy-gb	Caiff holl ddata MALlC ei gyhoeddi ar lefel Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Is ( ACEHI  – Saesneg yn unig ) a lefel Cymru, ond mae llawer o’r dangosyddion ar gael ar gyfer ardaloedd daearyddol eraill hefyd, yn cynnwys:

en-gb	Communities First Areas
cy-gb	Ardaloedd Cymunedau yn Gyntaf

en-gb	Deprivation Tenths (Areas of deprivation according the main WIMD Index, as outlined for WIMD 2014 on page 8 of the WIMD Technical Report )
cy-gb	Degfedau o Amddifadedd (Ardaloedd o amddifadedd yn ôl y prif Fynegai MALlC, fel yr amlinellir ar gyfer MALlC 2014 ar dudalen 8 y WIMD Technical Report  (Saesneg yn unig))

en-gb	Middle Layer Super Output Areas (MSOAs)
cy-gb	Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Ganol (ACEHI – Saesneg yn unig)

en-gb	Strategic Regeneration Areas
cy-gb	Ardaloedd Adfywio Strategol

en-gb	Rural/Urban Classifications
cy-gb	Dosbarthiadau Gwledig/Trefol  (Saesneg yn unig)

en-gb	Rural/Urban Classifications within Local Authorities
cy-gb	Dosbarthiadau Gwledig/Trefol o fewn Awdurdodau Lleol

en-gb	Built Up Areas  (BUA)
cy-gb	Ardaloedd Adeiliedig  (AA)

en-gb	The definition of BUAs used to calculate the WIMD Indicator Data is the best-fit built-up area sub-divisions (BUASD) with a threshold of 2000 people.
cy-gb	Y  diffiniad o AA a ddefnyddir i gyfrifo dangosyddion MALlC yw'r Israniadau Ardaloedd Adeiliedig  (IAA) ffit orau gyda throthwy o 2000 o bobl. 

en-gb	Reference (‘lookup’) files which enable users to link different geographies (e.g. postcode to LSOA and Communities First Clusters) can be found on StatsWales:
cy-gb	Mae ffeiliau cyfeirio sy’n galluogi defnyddwyr i gysylltu gwahanol ardaloedd (e.e. cod post gydag ACEHI a Chlystyrau Cymunedau yn Gyntaf) ar gael ar StatsCymru:

en-gb	StatsWales website:
cy-gb	Gwefan StatsCymru:

en-gb	WIMD 2014
cy-gb	MALlC 2014

en-gb	Communities First
cy-gb	Cymunedau yn Gyntaf

en-gb	It is also possible to visualise geographies on a map using the WIMD interactive  product.
cy-gb	Hefyd, mae modd gweld ardaloedd ar fap gan ddefnyddio adnodd rhyngweithiol  MALlC.

en-gb	3.2 Age breakdowns
cy-gb	3.2 Rhannu fesul oedran

en-gb	Indicator data used for WIMD 2014 were broken down by age and published on StatsWales on 1 December 2015.
cy-gb	Cafodd data dangosyddion a ddefnyddiwyd ar gyfer MALlC 2014 ei rannu yn ôl oedran a’i gyhoeddi ar StatsCymru ar 1 Rhagfyr 2015.

en-gb	The age breakdown used for each indicator varied based on the usefulness of each and disclosure issues.
cy-gb	Roedd y grwpiau oedran a ddefnyddiwyd ar gyfer pob dangosydd yn amrywio yn ôl pa mor ddefnyddiol oeddent a materion datgelu.

en-gb	The data were released for a range of geographies.
cy-gb	Cafodd y data ei ryddhau ar gyfer amrywiaeth o ardaloedd.

en-gb	The indicators covered relate to the Income, Employment, Heath, Education and Housing domains and come from a range of sources including the 2011 Census, survey and administrative data.
cy-gb	Roedd y dangosyddion dan sylw yn ymwneud â meysydd Incwm, Cyflogaeth, Iechyd, Addysg a Thai ac yn deillio o ffynonellau amrywiol yn cynnwys Cyfrifiad 2011, data arolygon a data gweinyddol.

en-gb	A full list of the indicators, geographies and age splits available can be seen in Tables 1 and 2 in the Annex.
cy-gb	Mae rhestr lawn o’r dangosyddion, ardaloedd a grwpiau oedran i’w gweld yn Nhablau 1 a 2 yn yr Atodiad.

en-gb	The scope of the data broken down by age published on 1 December does not include some aggregate geographies covered by other indicator tables, nor some other indicators which may feasibly be broken down by age (Cancer incidence, Death rate, and Low Birth Weight).
cy-gb	Nid yw cwmpas y data a rannwyd yn ôl oedran a gyhoeddwyd ar 1 Rhagfyr yn cynnwys rhai ardaloedd cyfunol sydd i’w gweld yn nhablau dangosyddion eraill, nac ychwaith ddangosyddion eraill y gellid eu rhannu yn ôl oedran (Mynychder canser, y Gyfradd marwolaethau, a Phwysau Geni Isel).

en-gb	We prioritised our work disaggregating the indicators to focus on data judged to be of most use to users, but welcome feedback to inform future work.
cy-gb	Blaenoriaeth ein gwaith wrth ddadgyfuno’r dangosyddion oedd y data a fyddai’n fwyaf defnyddiol i ddefnyddwyr yn ein tyb ni, ond byddem yn croesawu adborth er mwyn llywio gwaith y dyfodol.

en-gb	Although detailed age splits are not available before WIMD 2014, some indicator data for children was published alongside the 2008 and 2011 WIMD Child Indices, accessible through StatsWales as described in section 2.
cy-gb	Er nad yw rhaniadau oedran manwl ar gael cyn MALlC 2014, mae yna rywfaint o ddata dangosydd ar gyfer plant wedi ei gyhoeddi ochr yn ochr â'r  MALlC Mynegeion Plant 2008 a 2011, ar gael trwy StatsCymru fel y disgrifir yn adran 2.

en-gb	3.3 Individual indicators
cy-gb	3.3 Dangosyddion unigol

en-gb	The following sub-sections provide a summary of the indicators in each domain, including an indication of whether indicators published alongside WIMD 2014 are comparable with previous data.
cy-gb	Mae’r isadrannau canlynol yn rhoi crynodeb o’r dangosyddion ym mhob maes, yn cynnwys a oes modd cymharu’r dangosyddion a gyhoeddwyd ochr yn ochr â MALlC 2014 â data blaenorol.

en-gb	A more complete definition of all indicators can be found in the Technical Report , and the WIMD: Technical information on all the indicators . 
cy-gb	Mae diffiniad mwy cyflawn o’r holl ddangosyddion ar gael yn yr Adroddiad Technegol  (Saesneg yn Unig), a’r Gwybodaeth dechnegol ar pob dangosydd (Saesneg yn Unig).

en-gb	In addition tables in the Annex provide further information.
cy-gb	Mae’r tablau yn yr Atodiad yn rhoi rhagor o wybodaeth.

en-gb	Table 1 outlines the indicators for each domain, the years for which they’ve been published and their comparability over time.
cy-gb	Mae Tabl 1 yn amlinellu’r dangosyddion ar gyfer pob maes a’r blynyddoedd cyhoeddi.

en-gb	Table 2 outlines the different geographies for which each indicator is available for each year.
cy-gb	Mae Tabl 2 yn amlinellu’r gwahanol ardaloedd y mae pob dangosydd ar gael ar eu cyfer ar gyfer pob blwyddyn.

en-gb	Table 3 details the reference period of the underlying data for each indicator by year of publication.
cy-gb	Mae Tabl 3 yn rhoi manylion cyfnod cyfeirio’r data sylfaenol ar gyfer pob dangosydd yn ôl y flwyddyn gyhoeddi.

en-gb	Table 6 provides a log of revisions made to StatsWales WIMD indicator data, from August 2015.
cy-gb	Mae Tabl 6 yn darparu cofnod o ddiwygiadau a wnaed i ddata dangosyddion MALlC StatsCymru o fis Awst 2015 ymlaen.

en-gb	Note also that LSOAs are designed to provide statistics for small areas.
cy-gb	Nodwch hefyd mai nod ACEHI yw darparu ystadegau ar gyfer ardaloedd bach.

en-gb	However with small area statistics there is an increased likelihood that individuals may be identified based on certain characteristics.
cy-gb	Fodd bynnag, gydag ystadegau ar gyfer ardaloedd bach, mae tebygolrwydd uwch y gellir adnabod unigolion ar sail nodweddion arbennig.

en-gb	As a consequence it has been necessary to suppress the values for some indicators to avoid this.
cy-gb	O ganlyniad, bu’n rhaid atal gwerthoedd ar gyfer rhai dangosyddion er mwyn osgoi hyn.

en-gb	Table 4 in the Annex outlines the indicators for which steps have been taken to avoid disclosure for the 2011 and 2014 editions of WIMD.
cy-gb	Mae Tabl 4 yn yr Atodiad yn amlinellu’r dangosyddion lle bu’n rhaid cymryd camau i osgoi datgelu ar gyfer MALlC 2011 a 2014.

en-gb	Income domain
cy-gb	Y maes incwm

en-gb	The Income domain includes one indicator:
cy-gb	Un dangosydd sydd yn y maes Incwm:

en-gb	the percentage of population in income deprivation.
cy-gb	canran y boblogaeth mewn amddifadedd incwm.

en-gb	Until the 2015 update (published May 2016), this indicator was made up of three elements; income-related benefit  claimants (data from the Department for Work and Pensions), tax credit  recipients (from Her Majesty’s Revenue & Customs), and supported asylum seekers  (from the Home Office).
cy-gb	Hyd at ddiweddariad 2015 (a gyhoeddwyd ym mis Mai 2016), roedd tair elfen i’r dangosydd; hawlwyr budd-daliadau  cysylltiedig ag incwm (data gan yr Adran Gwaith a Phensiynau AGPh), pobl sy’n derbyn credydau treth  (gan Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi), a cheiswyr lloches  a gynorthwyir (gan y Swyddfa Gartref).

en-gb	It sums claimants and dependent children for the three elements, and then divides this by the total resident population.
cy-gb	Mae’n adio nifer yr hawlwyr a phlant dibynnol ar gyfer y tair elfen at ei gilydd, yna’n rhannu’r rhif gan gyfanswm y boblogaeth breswyl.

en-gb	Includes Income Support, Job Seekers Allowance, Income Based Employment and Support Allowance, and Pension Credit
cy-gb	Yn cynnwys Cymhorthdal Incwm, Lwfans Ceisio Gwaith, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm, a Chredyd Pensiwn

en-gb	Includes Child Tax Credit and Working Tax Credit
cy-gb	Yn cynnwys Credyd Treth Plant a Chredyd Treth Gwaith

en-gb	Those who were supported under Section 95
cy-gb	Y rheini sy'n cael eu cynorthwyo o dan Adran 95

en-gb	The 2016 and 2017 indicator data includes some individuals on Universal Credit (UC), following its introduction in Wales on a phased basis from 2014.
cy-gb	Mae data dangosydd incwm 2016 a 2017 bellach yn cynnwys rhai hawlwyr Credyd Cynhwysol (CC), ers cyflwyno CC yng Nghymru fesul cam o 2014 ymlaen.

en-gb	Claims are made at a household level, and the data used includes all individuals on a UC claim except those “working with no requirements” (that is, with individual or household earnings over the level at which conditionality  applies).
cy-gb	Gwneir hawliadau ar lefel aelwydydd, ac mae'r data a ddefnyddir yn cynnwys pob unigolyn ar hawliad UC ac eithrio’r rhai sy’n “gweithio heb ofynion” (hynny yw, y mae eu henillion unigol neu enillion yr aelwyd yn uwch na’r lefel lle mae amodau’n  (Saesneg yn unig) berthnasol).

en-gb	This is regardless of whether the claim is in payment in the given period (reasons for payments being reduced could include an individual within the household claim having other income, sanctions applied, repaying an advance etc).
cy-gb	Mae hyn waeth a yw'r hawliad yn cael ei dalu yn y cyfnod a roddir (gallai rhesymau dros ostwng taliadau gynnwys unigolyn o fewn hawliad yr aelwyd sydd ag incwm arall, sancsiynau, ad-dalu tal ymlaen llaw ac ati).

en-gb	For the 2017 indicator data, it became possible to include child dependents of UC claimants, where these are covered in DWP’s “Children in out-of-work-benefit households” dataset.
cy-gb	Ar gyfer data dangosydd 2017, daeth yn bosibl cynnwys plant a oedd yn ddibynyddion i hawlwyr CC, lle mae'r rhain yn cael eu cynnwys yn set ddata "Children in out-of-work-benefit households" (Saesneg yn unig) AGPh.

en-gb	The numbers of UC claimants and dependents in the 2017 income deprivation data are relatively small (under 5 per cent of the overall total) .
cy-gb	Mae niferoedd hawlwyr CC a'u dibynyddion yn nata amddifadedd incwm 2017 yn gymharol fach (o dan 5 y cant o'r cyfanswm) .

en-gb	Rollout initially included uncomplicated cases for single adults with no dependent children, and for the 2016-17 reference period there were still relatively few (likely to be fewer than 1,000) child dependents of UC claimants in Wales.
cy-gb	Ar y cychwyn, roedd y cyflwyniad yn cynnwys achosion anghymhleth ar gyfer oedolion sengl heb blant dibynnol, ac ar gyfer y cyfnod 2016-17 roedd dal yn gymharol ond ychydig (yn debygol o fod yn llai na 1,000) o blant a oedd yn ddibynyddion o hawlwyr CC yng Nghymru.

en-gb	Statistics on Universal Credit are available online .
cy-gb	Mae ystadegau ar Gredyd Cynhwysol ar gael ar-lein  (Saesneg yn unig).

en-gb	We did not include UC claimants in the 2015 indicator data.
cy-gb	Ni wnaethom ni gynnwys hawlwyr CC yn nata dangosyddion 2015.

en-gb	There were a small number of new, single unemployed UC claimants in the Shotton (North Wales) Job Centre District from May 2014, falling into the end of the reference period for 2015 indicators.
cy-gb	Roedd nifer fach o hawlwyr CC di-waith sengl, newydd yn Ardal Canolfan Waith Shotton (Gogledd Cymru) o fis Mai 2014 ymlaen yn cael eu cynnwys yn niwedd y cyfnod cyfeirio ar gyfer dangosyddion 2015.

en-gb	Therefore decreases in the 2015 indicator data for LSOAs near Shotton may in part be explained by the omission of new UC claimants who would previously have moved onto Job-Seekers’ Allowance.
cy-gb	Felly, efallai y bydd y ffaith bod hawlwyr CC newydd (a fyddai yn flaenorol wedi symud ymlaen i Lwfans Ceisio Gwaith) wedi’u hepgor yn helpu i esbonio’r gostyngiadau yn nata dangosyddion 2015 ar gyfer ACEHI yn ardal Shotton.

en-gb	However the effect is estimated to be small in the scale of other changes to the welfare system.
cy-gb	Fodd bynnag, amcangyfrifir y bydd yr effaith hon yn un fach o gymharu â newidiadau eraill i’r system les.

en-gb	The income indicator is published for every year.
cy-gb	Cyhoeddir y dangosydd incwm ar gyfer pob blwyddyn.

en-gb	There were no methodological changes in the income domain between WIMD 2011 and WIMD 2014.
cy-gb	Ni chafwyd unrhyw newidiadau ym methodoleg y maes incwm rhwng MALlC 2011 a MALlC 2014.

en-gb	However, changes to the welfare system mean that eligibility thresholds and criteria for some benefits have changed.
cy-gb	Fodd bynnag, roedd newidiadau i’r system les yn golygu bod trothwyon a meini prawf cymhwysedd ar gyfer rhai budd-daliadau wedi newid.

en-gb	From the 2016 update, it also includes some Universal Credit claimants (and in 2017, their dependents) as outlined above.
cy-gb	Ers diweddariad 2016, mae hefyd yn cynnwys rhai hawlwyr Credyd Cynhwysol (ac yn 2017, eu dibynyddion) fel yr amlinellir uchod.

en-gb	As a result indicator data are not strictly comparable over time.
cy-gb	O ganlyniad, nid oes modd cymharu’r data dangosydd dros amser a bod yn fanwl gywir.

en-gb	Employment domain
cy-gb	Y  maes cyflogaeth

en-gb	The Employment domain includes just one indicator:
cy-gb	Un dangosydd sydd yn y maes Cyflogaeth:

en-gb	the percentage of working-age population in receipt of employment related benefits, from the Department for Work and Pensions.
cy-gb	canran y boblogaeth oedran gweithio sy’n derbyn budd-daliadau cysylltiedig â gwaith, gan yr Adran Gwaith a Phensiynau.

en-gb	Until the 2015 update (published May 2016), this was calculated from a count of individuals (i.e. those who claim multiple benefits are only counted once) entitled to incapacity benefit (which replaced Severe Disablement Allowance), Job Seekers Allowance (JSA), and Employment and Support Allowance (ESA).
cy-gb	Hyd at ddiweddariad 2015 (a gyhoeddwyd ym mis Mai 2016), fe’i cyfrifwyd drwy gyfrif yr unigolion (h.y. dim ond unwaith y caiff pobl sy’n hawlio mwy nag un budd-dal eu cyfrif) sydd â hawl i gael budd-dal analluogrwydd (sydd wedi disodli’r Lwfans Anabledd Difrifol), y Lwfans Ceisio Gwaith, a’r Lwfans Cyflogaeth a Chymorth.

en-gb	This indicator is expressed as a percentage of the working age population for each LSOA.
cy-gb	Mynegir y dangosydd hwn fel canran o’r boblogaeth oedran gweithio ar gyfer pob Ardal Gynnyrch Ehangach Haen Is (AGEHI).

en-gb	Following the introduction of Universal Credit (UC) in Wales on a phased basis from 2014, the 2016 and 2017 employment indicator data now includes people on UC with no employment marker .
cy-gb	Ers cyflwyno’r Credyd Cynhwysol (CC) yng Nghymru fesul cam o 2014 ymlaen, mae data dangosydd incwm 2016 a 2017 bellach yn cynnwys pobl ar CC heb nod cyflogaeth  (Saesneg yn unig).

en-gb	The numbers of UC claimants in the 2016 and 2017 employment deprivation data are relatively small (just under 2 and 7 per cent of the overall total, respectively) , and rollout initially included uncomplicated cases for single adults with no dependent children.
cy-gb	Mae nifer yr hawlwyr CC yn nata amddifadedd cyflogaeth 2016 a 2017 yn gymharol isel (ychydig yn llai na 2 a 7 y cant o’r cyfanswm, yn y drefn honno)  ac, ar y cychwyn, roedd y cyflwyniad yn cynnwys achosion anghymhleth ar gyfer oedolion sengl heb blant dibynnol.

en-gb	We will continue to review how we include UC claimants for future annual updates, aiming for minimum changes until a full review ahead of the next Index year (2019).
cy-gb	Byddwn yn parhau i adolygu sut rydym yn cynnwys hawlwyr CC a’u dibynyddion ar gyfer diweddariadau blynyddol yn y dyfodol, gan geisio gwneud cyn lleied o newidiadau â phosibl cyn cynnal adolygiad llawn cyn y flwyddyn Mynegai nesaf (2019).

en-gb	Statistics on Universal Credit are available online .
cy-gb	Mae ystadegau ar Gredyd Cynhwysol ar gael ar-lein  (Saesneg yn unig) .

en-gb	Therefore decreases in the 2015 indicator data for LSOAs near Shotton may in part be explained by the omission of new UC claimants who would previously have moved onto Job-Seekers’ Allowance.
cy-gb	Felly, efallai y bydd y ffaith bod hawlwyr CC newydd (a fyddai yn flaenorol wedi symud ymlaen i Lwfans Ceisio Gwaith) wedi’u hepgor yn helpu i esbonio’r gostyngiadau yn nata danosyddion 2015 ar gyfer ACEHI yn ardal Shotton.

en-gb	Since WIMD 2014, New Deal participants are no longer included in this domain.
cy-gb	Ers MALlC 2014, nid yw pobl sy’n cymryd rhan yn y Fargen Newydd yn cael eu cynnwys yn y maes hwn bellach.

en-gb	This programme was replaced by the Work Programme, which requires a participant to be claiming either Job Seekers Allowance or Employment and Support Allowance.
cy-gb	Disodlwyd y rhaglen hon gan y Rhaglen Waith, lle mae gofyn i bawb sy’n cymryd rhan fod yn hawlio naill ai’r Lwfans Ceisio Gwaith neu’r Lwfans Cyflogaeth a Chymorth.

en-gb	Both of these benefits are already included in the indicator.
cy-gb	Mae’r ddau fudd-dal hwn wedi’u cynnwys yn y dangosydd yn barod.

en-gb	In addition to this, changes to the welfare system mean that eligibility thresholds and criteria for some benefits have changed.
cy-gb	Yn ogystal, mae newidiadau i’r system les yn golygu bod trothwyon a meini prawf cymhwysedd rhai budd-daliadau wedi newid.

en-gb	From the 2016 update, it also includes some Universal Credit claimants as outlined above.
cy-gb	Ers diweddariad 2016, mae hefyd yn cynnwys rhai hawlwyr Credyd Cynhwysol fel yr amlinellir uchod.

en-gb	As a result, although the employment indicator is published for every year, data are not strictly comparable over time.
cy-gb	O ganlyniad, er bod y dangosydd cyflogaeth yn cael ei gyhoeddi bob blwyddyn, nid oes modd cymharu’r data dros amser a bod yn fanwl gywir.

en-gb	Health domain
cy-gb	Y maes iechyd

en-gb	The health domain includes four indicators:
cy-gb	Mae’r maes iechyd yn cynnwys pedwar dangosydd:

en-gb	Cancer Incidence
cy-gb	Mynychder canser

en-gb	Limiting Long-Term Illness
cy-gb	Salwch hirdymor cyfyngus

en-gb	All-Cause Death Rate
cy-gb	Y gyfradd marwolaethau

en-gb	Low Birth Weight
cy-gb	Pwysau geni isel

en-gb	Cancer incidence (indirectly age-sex standardised)
cy-gb	Mynychder canser (wedi’i safoni’n anuniongyrchol yn ôl oedran a rhyw)

en-gb	This indicator uses counts of all cases of cancer including all malignancies, excluding non-melanoma skin cancer (data from Public Health Wales) and population data.
cy-gb	Mae’r dangosydd hwn yn cyfrif pob mathau o ganser yn cynnwys pob achos malaen, ac eithrio canser y croen nad yw’n felanoma (data gan Iechyd Cyhoeddus Cymru).

en-gb	This indicator is based on ten years of data, and is rolled forward every year.
cy-gb	Cyfartaledd dros ddeng mlynedd yw’r dangosydd hwn, a chaiff ei gyhoeddi ar gyfer pob blwyddyn.

en-gb	Indicator data are not strictly comparable over time because the technique of indirect standardisation involves using updated age-sex specific rates for Wales in calculating rates for small areas.
cy-gb	Fodd bynnag, nid oes modd cymharu data dros amser a bod yn fanwl gywir, oherwydd mae’r dechneg safoni anuniongyrchol yn golygu defnyddio’r data diweddaraf ar strwythurau poblogaeth i Gymru i gyfrifo ffigurau am ardaloedd bach.

en-gb	Limiting long-term illness (indirectly age-sex standardised)
cy-gb	Salwch hirdymor cyfyngus (wedi’i safoni’n anuniongyrchol yn ôl oedran a rhyw)

en-gb	Limiting Long-Term Illness covers any long-term illness, health problem or disability that limits daily activities or work.
cy-gb	Mae Salwch Hirdymor Cyfyngus yn cwmpasu unrhyw salwch, problem iechyd neu anabledd hirdymor sy’n cyfyngu ar allu i wneud gweithgareddau bob dydd neu weithio.

en-gb	This indicator is based on Census data, and is not comparable over time because of changes to the Census question between 2001 and 2011, and also due to the indirect standardisation applied.
cy-gb	Mae’r dangosydd hwn yn seiliedig ar ddata’r Cyfrifiad, ac nid oes modd ei gymharu dros amser oherwydd newidiadau i’r cwestiwn yn y Cyfrifiad rhwng 2001 a 2011, ac oherwydd bod y data wedi’i safoni’n anuniongyrchol.

en-gb	Death rate (indirectly age-sex standardised)
cy-gb	Y gyfradd marwolaethau (wedi’i safoni’n anuniongyrchol yn ôl oedran a rhyw)

en-gb	This indicator is based on 10 years of data for the all-cause death rate, from the Office for National Statistics.
cy-gb	Cyfartaledd dros 10 mlynedd ar gyfer y gyfradd marwolaethau o bob achos yw’r dangosydd hwn, ac mae’n defnyddio data gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol.

en-gb	It is published for every year, but is not strictly comparable over time due to the use of indirect standardisation.
cy-gb	Fe’i cyhoeddir ar gyfer pob blwyddyn, ond nid oes modd ei gymharu dros amser a bod yn fanwl gywir, oherwydd y defnydd o safoni anuniongyrchol.

en-gb	The indicators above are counts of unique individuals (i.e. duplicates were removed), so that the indicators can be summed and expressed as a rate per 100,000 for the LSOA.
cy-gb	Mae’r dangosyddion uchod yn cyfrif unigolion unigryw (h.y. cafodd dyblygiadau eu dileu), fel bod modd adio’r dangosyddion at ei gilydd a’u mynegi fel cyfradd fesul 100,000 yr ACEHI.

en-gb	There were no methodological changes in the health domain between WIMD 2011 and WIMD 2014.
cy-gb	Ni fu unrhyw newidiadau i’r fethodoleg yn y maes iechyd rhwng MALlC 2011 a MALlC 2014.

en-gb	Low birth weight
cy-gb	Pwysau geni isel

en-gb	This indicator is the percentage of live single births (singletons) for which birth weight is less than 2.5kg, and is calculated as a 10 year average, using data from the Office for National Statistics.
cy-gb	Y dangosydd hwn yw canran y genedigaethau sengl byw (“singleton”) lle mae’r pwysau geni yn llai 2.5kg, ac fe’i cyfrifir fel cyfartaledd dros 10 mlynedd, gan ddefnyddio data’r Swyddfa Ystadegau Gwladol.

en-gb	This indicator is published for every year and is comparable over time.
cy-gb	Cyhoeddir y dangosydd hwn bob blwyddyn ac mae modd ei gymharu dros amser.

en-gb	Education domain
cy-gb	Y maes addysg

en-gb	The education domain includes six indicators (calculated by the Welsh Government unless otherwise stated):
cy-gb	Mae’r maes addysg yn cynnwys chwe dangosydd (a gyfrifir gan Lywodraeth Cymru oni nodir yn wahanol):

en-gb	Key Stage 2 Average Points Score
cy-gb	Sgôr pwyntiau cyfartalog Cyfnod Allweddol 2

en-gb	Key Stage 4 Capped Points Score
cy-gb	Sgôr pwyntiau wedi’i chapio Cyfnod Allweddol 4

en-gb	Key Stage 4 Level 2 Inclusive
cy-gb	Cyfnod Allweddol 4 Lefel 2 Cynwysedig

en-gb	People Not Entering Higher Education Aged 18-19 (data from the Higher Education Funding Council for England)
cy-gb	Pobl 18-19 oed nad ydynt yn mynd ymlaen i Addysg Uwch (data gan Gyngor Cyllido Addysg Uwch Lloegr)

en-gb	Adults Aged 25-64 With No Qualifications (Census data)
cy-gb	Oedolion 25-64 oed heb unrhyw gymwysterau (data’r Cyfrifiad)

en-gb	Repeat Absenteeism
cy-gb	Absenoliaeth mynych

en-gb	Three of the six indicators in the WIMD 2014 education domain were present in WIMD 2011:
cy-gb	Roedd tri o’r chwe dangosydd ym maes addysg MALlC 2014 yn bresennol ym MALlC 2011:

en-gb	Key Stage 2 Average Point Score
cy-gb	Sgôr pwyntiau cyfartalog Cyfnod Allweddol 2

en-gb	Proportion of people aged 18-19 not entering Higher Education
cy-gb	Pobl 18-19 oed nad ydynt yn mynd ymlaen i Addysg Uwch

en-gb	Number of Adults aged 25-64 with No Qualifications
cy-gb	Oedolion 25-64 oed heb unrhyw gymwysterau

en-gb	Of these three indicators, the age specification of adults with no qualifications indicator has changed slightly since WIMD 2011, due to the increase in state pension age for women from 59 to 64 years old.
cy-gb	O’r tri dangosydd hwn, mae manyleb oedran y dangosydd oedolion heb unrhyw gymwysterau wedi newid rhyw fymryn ers MALlC 2011, oherwydd bod oed pensiwn y wladwriaeth ar gyfer menywod wedi codi o 59 i 64 oed.

en-gb	The other two indicators remain unchanged.
cy-gb	Nid yw’r ddau ddangosydd arall wedi newid.

en-gb	The Key Stage 3 Means Point Score has been removed since WIMD 2011 and the Key Stage 4 Average Wider Point Score indicator has been replaced by two Key Stage 4 indicators included in WIMD 2014.
cy-gb	Mae dangosydd Sgôr Pwyntiau Cymedrig Cyfnod Allweddol 3 wedi’i ddileu ers MALlC ac mae dangosydd Sgôr Pwyntiau Ehangach Cyfartalog Cyfnod Allweddol 4 wedi’i ddisodli gan ddau ddangosydd Cyfnod Allweddol 4 ym MALlC 2014.

en-gb	The two absenteeism indicators included in WIMD 2011 have been replaced with one Repeat Absenteeism indicator which covers both Secondary and Primary School.
cy-gb	Mae’r ddau ddangosydd absenoliaeth ym MALlC 2011 wedi’u disodli gan un dangosydd Absenoliaeth Mynych sy’n cwmpasu Ysgolion Uwchradd a Chynradd.

en-gb	There was a small improvement made to the methodology for the Repeat Absenteeism indicator for the 2016 indicator data publication.
cy-gb	Gwnaed gwelliant bach i’r fethodoleg ar gyfer y dangosydd Absenoliaeth Mynych ar gyfer cyhoeddiad data dangosyddion 2016.

en-gb	Previously (for 2015), data on Welsh pupils at English “All-Through” schools had not been included in the indicator, but from 2016 the relatively small number of pupils affected are now accounted for in the indicator.
cy-gb	Yn flaenorol (ar gyfer 2015), nid oedd data ar ddisgyblion o Gymru mewn ysgolion pob oed Saesneg wedi’i gynnwys yn y dangosydd ond, o 2016 ymlaen, mae’r nifer gymharol fach o ddisgyblion sy’n cael eu heffeithio bellach wedi’u cynnwys yn y dangosydd.

en-gb	From the 2017 publication, the Key Stage 2 Average Point Score indicator will only contain information from pupils in Welsh schools as pupils who live in Wales but go to English schools will no longer have the same assessment.
cy-gb	O gyhoeddiad 2017, bydd y dangosydd sgôr pwyntiau cyfartalog Cyfnod Allweddol 2 dim ond yn cynnwys gwybodaeth am ddisgyblion mewn ysgolion yng Nghymru, gan y bydd disgyblion sy'n byw yng Nghymru ond yn mynd i ysgolion Saesneg dim yn cael yr un asesiad bellach.

en-gb	Access to services domain
cy-gb	Y maes mynediad i wasanaethau

en-gb	The Access to Services Domain has changed its indicators for WIMD 2014.
cy-gb	Mae’r Maes Mynediad i Wasanaethau wedi newid ei ddangosyddion ar gyfer MALlC 2014.

en-gb	The indicators that contribute to this domain are outlined below.
cy-gb	Mae amlinelliad o’r dangosyddion sy’n cyfrannu at y maes hwn isod.

en-gb	Average Private Travel Time to Food Shop (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio preifat i siop fwyd (munudau)

en-gb	Average Private Travel Time to GP Surgery (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio preifat i feddygfa meddyg teulu (munudau)

en-gb	Average Private Travel Time to Leisure Centre (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio preifat i ganolfan hamdden (munudau)

en-gb	Average Private Travel Time to Public Library (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio preifat i lyfrgell gyhoeddus (munudau)

en-gb	Average Private Travel Time to Petrol Station (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio preifat i orsaf betrol (munudau)

en-gb	Average Private Travel Time to Pharmacy (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio preifat i fferyllfa (munudau)

en-gb	Average Private Travel Time to Post Office (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio preifat i swyddfa’r post (munudau)

en-gb	Average Private Travel Time to Primary School (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio preifat i ysgol gynradd (munudau)

en-gb	Average Private Travel Time to Secondary School (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio preifat i ysgol uwchradd (munudau)

en-gb	Average Public Travel Time to Food Shop (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio cyhoeddus i siop fwyd (munudau)

en-gb	Average Public Travel Time to GP Surgery (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio cyhoeddus i feddygfa meddyg teulu (munudau)

en-gb	Average Public Travel Time to Leisure Centre (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio cyhoeddus i ganolfan hamdden (munudau)

en-gb	Average Public Travel Time to Public Library (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio cyhoeddus i lyfrgell gyhoeddus (munudau)

en-gb	Average Public Travel Time to Pharmacy (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio cyhoeddus i fferyllfa (munudau)

en-gb	Average Public Travel Time to Post Office (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio cyhoeddus i swyddfa’r post (munudau)

en-gb	Average Public Travel Time to Primary School (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio cyhoeddus i ysgol gynradd (munudau)

en-gb	Average Public Travel Time to Secondary School (minutes)
cy-gb	Cyfartaledd amser teithio cyhoeddus i ysgol uwchradd (munudau)

en-gb	The indicators used prior to WIMD 2014 are in Table 1 of the Annex, and indicators have not been updated in between indexes.
cy-gb	Mae’r dangosyddion a ddefnyddiwyd cyn MALlC 2014 yn Nhabl 1 yr Atodiad, ac nid yw’r dangosyddion wedi’u cyfrifo ar gyfer blynyddoedd rhwng mynegeion.

en-gb	The Technical Report outlines the exact specification of each of the indicators above.
cy-gb	Mae’r Adroddiad Technegol hefyd yn dangos union fanyleb pob un o’r dangosyddion uchod.

en-gb	For 2014 the calculations for this domain include travel times to pharmacies and petrol stations for the first time, along with those for all services using public transport.
cy-gb	Mae newidiadau i’r maes hwn ar gyfer 2014 yn cynnwys rhoi ffigurau ar gyfer fferyllfeydd a gorsafoedd petrol am y tro gyntaf, ynghyd a chyfrifiadau i bob gwasanaeth drwy drafnidiaeth gyhoeddus.

en-gb	At the same time figures for NHS dentists and transport nodes were taken out.
cy-gb	Bu dileu amseroedd teithio at ddeintyddion y GIG a nodau trafnidiaeth.

en-gb	Further to this, travel times are now measured to the nearest service point for each indicator, rather than the nearest 10 service points.
cy-gb	Yn ogystal, mae amserau teithio’n cael eu mesur i’r pwynt gwasanaeth agosaf ar gyfer pob dangosydd, yn hytrach na’r 10 pwynt gwasanaeth agosaf.

en-gb	Because of this the Access to Services Domain for WIMD 2014 is not comparable with that for WIMD 2011.
cy-gb	Oherwydd hyn, nid oes modd cymharu MALlC 2014 â MALlC 2011.

en-gb	Community safety domain
cy-gb	Y maes diogelwch cymunedol

en-gb	The Community Safety Domain considers deprivation with relation to living in a safe community.
cy-gb	Mae’r Maes Diogelwch Cymunedol yn ystyried amddifadedd mewn perthynas â byw mewn cymuned ddiogel.

en-gb	There are six indicators which make up the community safety domain and these are outlined below.
cy-gb	Mae chwe dangosydd yn y maes diogelwch cymunedol ac maent wedi’u hamlinellu isod.

en-gb	These are sourced from Welsh Police Forces (unless otherwise stated) and include:
cy-gb	Lluoedd Heddlu Cymru yw ffynhonnell y dangosyddion (oni nodir yn wahanol) ac maent yn cynnwys:

en-gb	Police Recorded Criminal Damage
cy-gb	Difrod troseddol a gofnodir gan yr heddlu

en-gb	Police Recorded Violent Crime
cy-gb	Troseddau treisgar a gofnodir gan yr heddlu

en-gb	Police Recorded Anti-Social Behaviour
cy-gb	Ymddygiad gwrthgymdeithasol a gofnodir gan yr heddlu

en-gb	Police Recorded Theft
cy-gb	Lladrad a gofnodir gan yr heddlu

en-gb	Police Recorded Burglary
cy-gb	Bwrgleriaeth a gofnodir gan yr heddlu

en-gb	Fire Incidents (Welsh Government)
cy-gb	Tanau (Llywodraeth Cymru)

en-gb	Since WIMD 2011, the Percentage of Youth Offenders and Percentage of Adult Offenders indicators have been replaced by the Police Recorded Anti-Social Behaviour indicator.
cy-gb	Ers MALlC 2011, mae dangosyddion Canran y Troseddwyr Ifanc a Chanran y Troseddwyr sy’n Oedolion wedi’u disodli gan y dangosydd Ymddygiad Gwrthgymdeithasol a Gofnodir gan yr Heddlu.

en-gb	In comparison with WIMD 2011, the Police Recorded Theft, Violent Crime, and Criminal Damage indicators have changed for WIMD 2014 with the removal of the non-resident working population from the denominator.
cy-gb	O gymharu â MALlC 2011, mae’r dangosyddion Lladrad, Troseddau Treisgar a Bwrgleriaeth a Gofnodir gan yr Heddlu wedi newid ar gyfer MALlC 2014 gyda dileu’r boblogaeth weithio nad yw’n breswyl.

en-gb	More information can be found under the background section of the WIMD webpages .
cy-gb	Mae mwy o wybodaeth yn yr adran gefndir ar dudalennau gwe MALlC .

en-gb	The introduction of the Police Recorded Anti-Social Behaviour indicator means that this indicator is not comparable with its WIMD 2011 counterparts (Percentage of Youth Offenders and Percentage of Adult Offenders).
cy-gb	Mae cyflwyno’r dangosydd Ymddygiad Gwrthgymdeithasol a Gofnodir gan yr Heddlu yn golygu nad oes modd cymharu’r dangosydd hwn â dangosyddion MALlC 2011 (Canran y Troseddwyr Ifanc a Chanran y Troseddwyr sy’n Oedolion).

en-gb	The five other WIMD 2014 indicators included in the Community Safety domain are comparable with WIMD 2011.
cy-gb	Mae modd cymharu pum dangosydd arall maes Diogelwch Cymunedol MALlC 2014 gyda MALlC 2011.

en-gb	The 2016 indicators show an increase in the rate of violent crime across Wales since the last update for this indicator, in 2014.
cy-gb	Mae dangosyddion 2016 yn dangos cynnydd yng nghyfradd droseddu treisgar ledled Cymru ers y diweddariad diwethaf ar gyfer y dangosydd hwn, yn 2014.

en-gb	This increase can be partly explained by improvements in police recording practices, particularly in relation to violence against the person offences.
cy-gb	Gellir esbonio'r cynnydd hwn yn rhannol gan welliannau mewn arferion cofnodi'r heddlu, yn arbennig mewn perthynas â throseddau trais yn erbyn y person.

en-gb	This is explained further in the ONS output ‘Crime in England and Wales:
cy-gb	Esbonnir hyn ymhellach yn yr allbwn ONS ‘Crime in England and Wales:

en-gb	year ending Mar 2016’, found here , which states:
cy-gb	year ending Mar 2016 ’ (Saesneg yn unig), sydd yn datgan:

en-gb	“These increases need to be seen in the context of the renewed focus on the quality of crime recording by the police, in light of the inspections of forces by Her Majesty’s Inspectorate of Constabulary (HMIC), the Public Administration Select Committee (PASC) inquiry  into crime statistics and the UK Statistics Authority’s decision  to remove the National Statistics designation from police recorded crime statistics.
cy-gb	“These increases need to be seen in the context of the renewed focus on the quality of crime recording by the police, in light of the inspections of forces by Her Majesty’s Inspectorate of Constabulary (HMIC), the Public Administration Select Committee (PASC) inquiry  into crime statistics and the UK Statistics Authority’s decision  to remove the National Statistics designation from police recorded crime statistics.

en-gb	This renewed focus is thought to have led to improved compliance with the National Crime Recording Standard (NCRS), leading to the recording of a greater proportion of crimes coming to the attention of the police.”
cy-gb	This renewed focus is thought to have led to improved compliance with the National Crime Recording Standard (NCRS), leading to the recording of a greater proportion of crimes coming to the attention of the police.”

en-gb	Physical environment domain
cy-gb	Y maes amgylchedd ffisegol

en-gb	The data, and the associated technical expertise, for this domain are provided by Natural Resources Wales (NRW).
cy-gb	Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) sy’n darparu’r data, a’r arbenigedd technegol cysylltiedig, ar gyfer y maes hwn.

en-gb	There are three subdomains that make up the Physical Environment domain:
cy-gb	Mae tri is-faes yn y maes Amgylchedd Ffisegol:

en-gb	Air Quality, Flood Risk, and Proximity to Waste Disposal and Industrial Sites.
cy-gb	Ansawdd Aer, Perygl o Lifogydd, ac Agosrwydd at Safleoedd Gwaredu Gwastraff a Safleoedd Diwydiannol.

en-gb	The Air Quality subdomain is split into two indicators:
cy-gb	Mae’r is-faes Ansawdd Aer wedi’i rannu’n ddau ddangosydd:

en-gb	Air Concentrations and Air Emissions.
cy-gb	Crynodiadau Aer ac Allyriadau Aer.

en-gb	The Air Concentrations and Air Emissions indicators have had some technical changes since WIMD 2011 (details can be seen in the Technical Report), but they are still both broadly comparable.
cy-gb	Mae ambell i newid technegol wedi’u gwneud i’r dangosyddion Crynodiadau Aer ac Allyriadau Aer ers MALlC 2014 (mae manylion yn yr Adroddiad Technegol) ond mae modd eu cymharu â MALlC 2011 yn fras.

en-gb	Housing domain
cy-gb	Y maes tai

en-gb	The purpose of the housing domain is to measure deprivation in terms of the lack of adequate housing due to physical housing conditions, living arrangements or availability of housing.
cy-gb	Pwrpas y maes tai yw mesur amddifadedd yn nhermau diffyg tai digonol sy’n deillio o’u cyflwr ffisegol, trefniadau byw neu faint o dai sydd ar gael.

en-gb	The data for this domain is supplied by the Office for National Statistics (ONS) as part of the 2011 Census.
cy-gb	Y Swyddfa Ystadegau Gwladol sy’n darparu’r data ar gyfer y maes hwn fel rhan o Gyfrifiad 2011.

en-gb	Due to the lack of appropriate data, the housing domain is measured through two indicators:
cy-gb	Oherwydd diffyg data priodol, caiff y maes tai ei fesur drwy ddau ddangosydd:

en-gb	the proportion of people living in overcrowded households, and the proportion of people living in households with no central heating.
cy-gb	cyfran y bobl sy’n byw mewn cartrefi gorlawn, a chyfran y bobl sy’n byw mewn cartrefi heb wres canolog.

en-gb	The overcrowded households indicator used in WIMD 2014 is not comparable with that for WIMD 2011 because it was based on bedrooms rather than all rooms as used in the 2011 edition.
cy-gb	Nid oes modd cymharu’r dangosydd canran y bobl sy’n byw mewn cartrefi gorlawn (mesur ystafelloedd gwely) a ddefnyddir ym MALlC 2014 â MALlC 2011 oherwydd defnyddiwyd dangosydd yn seiliedig ar aelwydydd gorlawn (mesur ystafelloedd).

en-gb	The WIMD 2011 indicator also excluded all student households whereas the WIMD 2014 indicator included them.
cy-gb	Roedd dangosydd MALlC 2011 yn hepgor pob tŷ myfyrwyr ond mae dangosydd MALlC 2014 yn eu cynnwys.

en-gb	The percentage of population living in households with no central heating indicator is comparable with WIMD 2011 although there was a slight wording change between the 2001 and 2011 Censuses.
cy-gb	Mae modd cymharu’r dangosydd canran y bobl sy’n byw mewn cartrefi heb wres canolog â MALlC 2011. Mae’n werth nodi, fodd bynnag, bod geiriad cwestiwn y Cyfrifiad sy’n ymwneud â’r dangosydd hwn wedi newid rhwng Cyfrifiad 2001 a 2011.

en-gb	For more information on the comparability between these two censuses please see the 2011-2001 Census Questionnaire Comparability Report .
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth am natur gymaradwy’r ddau gyfrifiad hwn, gweler y 2011-2001 Census Questionnaire Comparability Report  (Saesneg yn unig).

en-gb	Population data
cy-gb	Data poblogaeth

en-gb	Many of the WIMD indicators are presented as a rate, whether percentage, per hundred or per hundred thousand.
cy-gb	Mae llawer o’r dangosyddion MALlC yn cael eu cyflwyno fel cyfradd, boed yn ganran, fesul cant neu fesul can mil.

en-gb	To calculate these rates a range of population bases are used as denominators.
cy-gb	Er mwyn cyfrifo’r cyfraddau hyn, defnyddir ystod o seiliau poblogaeth fel enwaduron.

en-gb	The main ones are outlined below along with information on where to find data for them.
cy-gb	Mae’r prif rai wedi’u hamlinellu isod ynghyd â gwybodaeth am ble y gellir dod o hyd i ddata ar eu cyfer.

en-gb	2011 Census
cy-gb	Cyfrifiad 2011

en-gb	The census is the most complete source of information about the population that is available.
cy-gb	Y cyfrifiad yw’r ffynhonnell fwyaf cyflawn o wybodaeth am y boblogaeth.

en-gb	It is the only survey which provides a detailed picture of the entire population, and is unique because it covers everyone at the same time and asks the same core questions everywhere.
cy-gb	Dyma’r unig arolwg sy’n rhoi darlun manwl o’r boblogaeth gyfan, ac mae’n unigryw oherwydd mae’n cynnwys pawb ar yr un pryd ac yn gofyn yr un cwestiynau craidd ym mhob man.

en-gb	This makes it easy to compare different parts of the country.
cy-gb	Mae hyn yn ei gwneud hi’n haws cymharu gwahanol rannau o’r wlad.

en-gb	However due to its’ size the Census is only carried out every ten years.
cy-gb	Fodd bynnag, oherwydd ei faint, dim ond bob deng mlynedd y cynhelir y Cyfrifiad.

en-gb	The most recent census provides estimates of the characteristics of all people and households in the UK on census day, 27 March 2011.
cy-gb	Mae’r cyfrifiad mwyaf diweddar yn rhoi amcangyfrifon o nodweddion pob unigolyn a phob aelwyd yn y DU ar ddiwrnod y cyfrifiad, 27 Mawrth 2011.

en-gb	The census provides statistics from a national to a local level for these characteristics, including smaller geographies such as those used for WIMD.
cy-gb	Mae’r cyfrifiad yn rhoi ystadegau o lefel genedlaethol i lefel leol ar gyfer y nodweddion hyn, yn cynnwys ardaloedd llai fel y rheini a ddefnyddir ar gyfer MALlC.

en-gb	Some data from the 2011 Census can be found on the StatsWales website .
cy-gb	Mae peth o’r data o Gyfrifiad 2011 ar gael ar wefan StatsCymru .

en-gb	A wide range of information from the 2011 Census can be found on the ONS website .
cy-gb	Mae yna lawer o wybodaeth am Gyfrifiad 2011 ar gael ar wefan  y Swyddfa Ystadegau Gwladol.

en-gb	A more complete range of information for small areas can be obtained from the NOMIS website  which enables the user to query the data for a variety of geographies and indicators.
cy-gb	Mae ystod fwy cyflawn o wybodaeth ar gael ar wefan NOMIS  (Saesneg yn unig) sy’n galluogi’r defnyddiwr i chwilio’r data ar gyfer amrywiaeth o ardaloedd a dangosyddion.

en-gb	Mid-year population estimates
cy-gb	Amcangyfrifon canol-blwyddyn o’r boblogaeth

en-gb	The Office for National Statistics (ONS) produces estimates of the resident population of England and Wales which give a stock count of people living in England, Wales, the regions of England, local authorities and small areas by age and sex, as at 30 June each year.
cy-gb	Mae’r Swyddfa Ystadegau Gwladol (ONS) yn paratoi amcangyfrifon o boblogaeth breswyl Cymru a Lloegr, sydd yn rhoi cyfrif stoc o’r bobl sy’n byw yng Nghymru, Lloegr, rhanbarthau Lloegr ac ardaloedd awdurdodau lleol, a chyfansoddiad y boblogaeth yn yr ardaloedd hyn yn ôl oedran a rhyw, fel y mae ar 30 Mehefin bob blwyddyn.

en-gb	For consistency, lower layer Super Output Area (LSOA) mid-year population estimates are constrained to middle layer Super Output Area (MSOA) estimates which in turn are constrained to local authority estimates.
cy-gb	I sicrhau cysondeb, caiff amcangyfrifon canol-blwyddyn o boblogaeth Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Is (ACEHI) eu cyfyngu i amcangyfrifon Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Ganol (ACEHG) sydd, yn eu tro, wedi’u cyfyngu i amcangyfrifon awdurdodau lleol.

en-gb	Small area population estimates (SAPE) for mid-2001 to mid-2013 SOAs have been produced on 2011 census boundaries.
cy-gb	Mae amcangyfrifon poblogaeth ardaloedd bach ar gyfer ACE rhwng canol 2001 a chanol 2013 wedi’u paratoi ar sail ffiniau cyfrifiad 2011.

en-gb	Some indicator data in WIMD 2014 were based on SAPE for mid-2012.
cy-gb	Roedd peth o’r data dangosyddion ym MALlC 2014 yn seiliedig ar amcangyfrifon poblogaeth ardaloedd bach ar gyfer canol 2012.

en-gb	For some indicators the relevant population group was defined by age (e.g. for employment domain the ‘working age’ age group was used).
cy-gb	Ar gyfer rhai dangosyddion, cafodd y grŵp poblogaeth perthnasol ei ddiffinio gan oedran (e.e. ar gyfer y maes cyflogaeth, defnyddiwyd y grŵp oedran ‘oedran gweithio’).

en-gb	SAPE for all LSOAs in Wales for years from mid-2001 onwards by age group can be found on the StatsWales website .
cy-gb	Gellir gweld amcangyfrifon poblogaeth ardaloedd bach ar gyfer yr holl ACEHI yng Nghymru ar gyfer y blynyddoedd o ganol 2001 ymlaen yn ôl grŵp oedran ar wefan StatsCymru .

en-gb	More detailed estimates, by single year of age (up to age 89, then grouped for age 90+), are available on the ONS website .
cy-gb	Mae amcangyfrifon manylach, fesul pob oedran penodol (hyd at 89 oed, yna maent yn dod o dan 90+ oed), ar gael ar wefan yr ONS .

en-gb	Pupil Level Annual School Census (PLASC) data
cy-gb	Data’r Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion (CYBLD)

en-gb	The PLASC is the annual count of pupils in all schools across Wales, including those of non-statutory school age (i.e.
cy-gb	Cyfrifiad blynyddol o’r disgyblion yn holl ysgolion Cymru, yn cynnwys disgyblion nad ydynt o oedran ysgol statudol (h.y. 5-16 oed), yw’r CYBLD.

en-gb	5-16). It covers nursery, primary, secondary and independent schools and is based on those enrolled on the school census day in January each year.
cy-gb	Mae’n cynnwys ysgolion meithrin, cynradd, uwchradd ac annibynnol ac mae’n seiliedig ar y rhai oedd wedi cofrestru ar ddiwrnod cyfrifiad ysgol ym mis Ionawr bob blwyddyn.

en-gb	Many of the indicators for the education domain are calculated using PLASC data for the relevant age group.
cy-gb	Caiff llawer o’r dangosyddion ar gyfer y maes addysg eu cyfrifo gan ddefnyddio data CYBLD ar gyfer y grŵp oedran perthnasol.

en-gb	PLASC data broken down by age group, gender, school, attendance type (i.e. part time or full time), local authority and constituency can be obtained from the StatsWales website .
cy-gb	Mae data CYBLD wedi’i ddadansoddi yn ôl grŵp oedran, rhyw, ysgol, a ydynt yn rhan-amser neu’n amser llawn, awdurdod lleol ac etholaeth ar gael ar wefan StatsCymru .

en-gb	Data for other UK countries
cy-gb	Data ar gyfer gwledydd eraill y DU

en-gb	England, Scotland and Northern Ireland also produce indices of deprivation for their respective areas.
cy-gb	Mae Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon yn paratoi mynegeion amddifadedd hefyd.

en-gb	The principle approach is similar to that for WIMD however there are differences in the detailed methodology between each of the outputs.
cy-gb	Mae’r dull a ddefnyddir yn debyg i un MALlC ond mae yna wahaniaethau ym methodoleg fanwl pob un o’r mynegeion.

en-gb	As with WIMD, data can be obtained for the indicators contained in each index.
cy-gb	Fel gyda MALlC, gellir cael data ar gyfer y dangosyddion ym mhob mynegai.

en-gb	It is advisable though to read the notes, definitions and associated information for each dataset to verify comparability with data from WIMD.
cy-gb	Byddai’n ddoeth darllen y nodiadau, y diffiniadau a’r wybodaeth gysylltiedig ar gyfer pob set ddata i wirio a oes modd ei chymharu â data MALlC.

en-gb	England
cy-gb	Lloegr

en-gb	The latest English indices of deprivation : including underlying indicators and population denominators.
cy-gb	Gellir gweld mynegeion amddifadedd diweddaraf Lloegr drwy’r ddolen ganlynol  (Saesneg yn unig), yn cynnwys dangosyddion sylfaenol ac enwaduron ar gyfer y boblogaeth.

en-gb	Scotland
cy-gb	Yr Alban

en-gb	The latest Scottish Index of Multiple Deprivation : including underlying indicators and population denominators.
cy-gb	Gellir gweld mynegai amddifadedd lluosog diweddaraf yr Alban drwy’r ddolen ganlynol (Saesneg yn unig), yn cynnwys dangosyddion sylfaenol ac enwaduron ar gyfer y boblogaeth.

en-gb	Northern Ireland
cy-gb	Gogledd Iwerddon

en-gb	The latest multiple deprivation measure for Northern Ireland : including underlying indicators and population denominators.
cy-gb	Gellir gweld mynegai amddifadedd lluosog diweddaraf Gogledd Iwerddon drwy’r ddolen ganlynol (Saesneg yn unig), yn cynnwys dangosyddion sylfaenol ac enwaduron ar gyfer y boblogaeth.

en-gb	6. LSOA boundary changes
cy-gb	6. Newidiadau i Ffiniau ACEHI

en-gb	Geographic unit
cy-gb	Uned ddaearyddol

en-gb	The geographic areas used in the calculation of WIMD 2014 are the 1,909 Lower layer Super Output Areas (LSOAs).
cy-gb	Yr ardaloedd daearyddol a ddefnyddir i gyfrifo MALlC 2014 yw’r 1,909 o Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Is (ACEHI).

en-gb	LSOAs were used as the geographic unit in WIMD 2005, 2008 and 2011, and were designed for the reporting of small area statistics.
cy-gb	Defnyddiwyd ACEHI fel uned ddaearyddol ym MALlC 2005, 2008 a 2011, a chawsant eu cynllunio er mwyn cyflwyno adroddiadau ar ystadegau ardaloedd bach.

en-gb	The other three UK nations also calculate their indexes at the LSOA geographical unit.
cy-gb	Mae ACEHI hefyd yn cyd-fynd â’r dull a ddefnyddir gan dair gwlad arall y DU ar gyfer eu mynegeion nhw.

en-gb	Changes between 2001 Census and 2011 Census
cy-gb	Newidiadau rhwng Cyfrifiad 2001 a Chyfrifiad 2011

en-gb	The aim of the statistical geographies used for the census is that boundaries do not change significantly between censuses.
cy-gb	Nod y ddaearyddiaeth ystadegol a ddefnyddir ar gyfer y cyfrifiad yw nad yw ffiniau yn newid yn sylweddol rhwng cyfrifiadau.

en-gb	Nevertheless some LSOA boundaries are revised following each Census, to take into account changes in population.
cy-gb	Er hynny, mae ffiniau rhai ACEHI yn cael eu diwygio ar ôl bob Cyfrifiad, er mwyn ystyried newidiadau yn y boblogaeth.

en-gb	WIMD 2014 is the first Welsh Index of Multiple Deprivation to use the revised boundaries, following the 2011 Census.
cy-gb	MALlC 2014 fydd y mynegai cyntaf yng Nghymru i ddefnyddio’r ffiniau diwygiedig yn sgil Cyfrifiad 2011.

en-gb	In the 2001 Census, there were 1,896 LSOAs; 49 of these have been discontinued and 61 new LSOAs have been created.
cy-gb	Yng Nghyfrifiad 2001, roedd 1,896 o ACEHI - mae 49 wedi dod i ben erbyn hyn, a 61 o rai newydd wedi’u creu.

en-gb	There have been changes to LSOA boundaries where populations have:become too big, so an LSOA has been split into two or more areas; become too small, so an LSOA has been merged with an adjacent one; orchanged in a complex way, so there has been a combination of the two cases above.
cy-gb	Cyflwynwyd newidiadau i ffiniau ACEHI ar sail y canlynol:roedd y boblogaeth yn rhy fawr, felly rhannwyd yr AGEHI yn ddwy ardal neu fwy; roedd y boblogaeth yn rhy fach, felly cyfunwyd AGEHI gydag un arall gyfagos; neu mae’r boblogaeth wedi newid mewn ffordd gymhleth, felly bu cyfuniad o’r ddwy sefyllfa uchod.

en-gb	In some cases there have also been changes following the Output Geography Consultation, run by the Office for National Statistics in 2010.
cy-gb	Mewn rhai achosion, bu newidiadau yn dilyn yr Ymgynghoriad ar Ganlyniadau Daearyddol a gynhaliodd y Swyddfa Ystadegau Gwladol yn 2010.

en-gb	Where LSOAs have changed, the old code has been deleted and a new code has been assigned.
cy-gb	Lle’r oedd ACEHI wedi newid, cafodd yr hen god ei ddileu a dynodwyd un newydd yn ei le.

en-gb	To ensure ease of use, English and Welsh names have been allocated to each of the LSOA codes.
cy-gb	Er hwylustod, neilltuwyd enwau Cymraeg a Saesneg i bob cod AGEHI.

en-gb	Each LSOA name has been determined by the local authority to which the LSOA belongs.
cy-gb	Mae enw pob AGEHI wedi’i bennu gan yr Awdurdod Lleol perthnasol.

en-gb	In WIMD 2014, there are 1847 LSOAs with unchanged boundaries since WIMD 2011, 61 LSOAs with boundaries resulting from a merge with or split from an adjacent LSOA, and 12 LSOAs with boundaries resulting from more complex changes.
cy-gb	Ym MALlC 2014, roedd 1,846 AGEHI na newidiodd ffiniau ers MALlC 2011, 61 AGEHI gyda ffiniau oedd yn ganlyniad i uno gydag neu wahanu oddi wrth AGEHI gyfagos a 12 AGEHI gyda ffiniau a grëwyd o newidiadau mwy cymhleth.

en-gb	A summary of LSOA boundary changes is provided in table 5 in the Annex.
cy-gb	Rhoddir crynodeb o’r newidiadau i ffiniau ACEHI yn nhabl 5 o’r Atodiad.

en-gb	Postcode to LSOA allocation changes
cy-gb	Newidiadau yn nyraniad cod post i ACEHI

en-gb	Data for some indicators are produced from postcode data that are mapped to LSOAs using the grid reference of the population weighted centre of the postcode (known as best fit).
cy-gb	Mae data ar gyfer rhai dangosyddion yn cael eu cynhyrchu o ddata godau post sydd wedi’u mapio i ACEHI gan ddefnyddio cyfeirnod grid y canolfan pwysedig (yn ôl y boblogaeth) o’r cod post (a elwir yn “ffit orau”).

en-gb	So postcodes are allocated to the LSOA where most of the population from that postcode fall.
cy-gb	Felly caiff codau post eu dyrannu i ACEHI lle mae'r rhan fwyaf o'r boblogaeth o'r cod post hwnnw yn disgyn.

en-gb	This best fit method is needed as postcodes can sometimes be split between two or more LSOAs.
cy-gb	Mae angen y dull ffit orau hwn gan fod codau post weithiau wedi’u rhannu rhwng dau neu fwy o ACEHI.

en-gb	In early 2016, some postcodes were allocated to different LSOAs following improvements to the allocation of grid references by Ordnance Survey.
cy-gb	Yn gynnar yn 2016, neilltuwyd rhai codau post i ACEHI gwahanol yn dilyn gwelliannau i ddyraniad cyfeirnodau grid gan yr Arolwg Ordnans.

en-gb	In most cases, these changes will not have resulted in noticeable changes to data, but in some cases changes are more prominent.
cy-gb	Yn y rhan fwyaf o achosion, ni fydd y newidiadau hyn wedi arwain at newidiadau amlwg yn y data, ond mewn rhai achosion bydd y newidiadau yn fwy amlwg.

en-gb	For example, death rates may be affected more if there is a care home in a postcode which changes LSOA.
cy-gb	Er enghraifft, efallai y bydd cyfraddau marwolaeth wedi’u heffeithio arnynt yn fwy os yw cartref gofal mewn cod post sy'n newid ACEHI.

en-gb	Dos and Don’t’s
cy-gb	Gair i Gall

en-gb	The following extract from the WIMD guidance infographic shows guidelines for analysing WIMD rank data:
cy-gb	Mae’r darn canlynol o’r ffeithlun o ganllaw MALlC yn dangos y rheolau wrth ddadansoddi data graddfa MALlC:

en-gb	However, when it comes to indicator data the guidelines are different.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r rheolau’n wahanol yn achos data dangosyddion.

en-gb	Geographical comparisons
cy-gb	Cymariaethau daearyddol

en-gb	DO compare data between different geographies, e.g. between one Communities First area or LSOA and another.
cy-gb	GALLWCH gymharu data rhwng ardaloedd gwahanol, e.e. rhwng un ardal Cymunedau yn Gyntaf ac un arall.

en-gb	DON’T forget about changes in geography – e.g. some LSOAs will not be comparable over time if their boundaries have changed.
cy-gb	PEIDIWCH ag anghofio am newidiadau i’r ardaloedd – e.e. ni fydd modd cymharu rhai ACEHI dros amser os yw eu ffiniau wedi newid.

en-gb	DON’T ignore the effect the presence of particular population groups can have on different areas, e.g. students.
cy-gb	PEIDIWCH anwybyddu'r effaith gall presenoldeb grwpiau poblogaeth penodol  ei gael ar wahanol feysydd, ee myfyrwyr.

en-gb	Comparing over time
cy-gb	Cymharu dros amser

en-gb	DO compare indicator over time, BUT…
cy-gb	GALLWCH gymharu dangosydd dros amser, OND …

en-gb	DON’T ignore changes in indicator definitions.
cy-gb	PEIDIWCH ag anwybyddu newidiadau i ddiffiniadau dangosyddion.

en-gb	DON’T ignore changes in geography boundaries.
cy-gb	PEIDIWCH ag anwybyddu newidiadau i ffiniau daearyddol.

en-gb	DON’T forget to check for variations between years caused by small numbers in either the count for the indicator or the base population.
cy-gb	PEIDIWCH ag anghofio gwirio am amrywiadau rhwng blynyddoedd sy’n cael eu hachosi gan niferoedd bach naill ai yn y cyfrif ar gyfer y dangosydd neu’r boblogaeth sylfaen.

en-gb	Comparing indicators
cy-gb	Cymharu dangosyddion

en-gb	DO consider different indicators – e.g. the performance of a range of indicators over time or within a certain area.
cy-gb	GALLWCH gymharu gwahanol ddangosyddion – e.e. perfformiad amrywiaeth o ddangosyddion dros amser neu o fewn ardal benodol.

en-gb	DON’T forget to check which direction is considered positive – e.g. a higher KS2 average score is a positive thing, a higher repeat absenteeism score is negative.
cy-gb	PEIDIWCH ag anghofio gwirio pa gyfeiriad sy’n cael ei ystyried yn gadarnhaol - e.e. mae sgôr cyfartalog uwch ar gyfer CA2 yn beth da, ond mae sgôr uwch ar gyfer absenoliaeth mynych yn beth negyddol.

en-gb	DON’T forget to make sure you know what each indicator actually measures.
cy-gb	PEIDIWCH ag anghofio gwneud yn siŵr eich bod chi’n gwybod beth yn union mae pob dangosydd yn ei fesur.

en-gb	Comparing against deprivation data
cy-gb	Cymharu yn erbyn data amddifadedd

en-gb	DO compare data against overall WIMD deprivation data.
cy-gb	GALLWCH gymharu data yn erbyn data amddifadedd cyffredinol MALlC.

en-gb	DO use the deprivation tenths geography to do this if available.
cy-gb	GALLWCH ddefnyddio daearyddiaeth degfedau o amddifadedd i wneud hyn os yw ar gael.

en-gb	DON’T forget that the indicators themselves actually feed into this overall deprivation measure (with varying weight per domain and indicator).
cy-gb	PEIDIWCH ag anghofio bod y dangosyddion eu hunain yn cyfrannu at y mesur cyffredinol hwn o amddifadedd (gyda phwysoliad gwahanol ar gyfer pob maes a dangosydd).

en-gb	DON’T forget the reference period for the deprivation indicator data.
cy-gb	PEIDIWCH ag anghofio’r cyfnod cyfeirio ar gyfer y data amddifadedd.

en-gb	DON’T compare Index ranks over time.
cy-gb	PEIDIWCH â chymharu data’r Mynegai dros amser.

en-gb	Comparing between age groups
cy-gb	Cymharu rhwng grwpiau oedran

en-gb	DO compare indicator values between different age groups.
cy-gb	GALLWCH gymharu gwerthoedd dangosyddion rhwng y gwahanol grwpiau oedran.

en-gb	DON’T forget that different indicators use different age splits.
cy-gb	PEIDIWCH ag anghofio bod gwahanol ddangosyddion yn defnyddio grwpiau oedran gwahanol.

en-gb	DON’T forget to check for variations between years caused by small numbers in either the count for the indicator or the base population (this may be especially relevant for narrow age bands).
cy-gb	PEIDIWCH ag anghofio gwirio am amrywiadau rhwng blynyddoedd sy’n cael eu hachosi gan niferoedd bach naill ai yn y cyfrif ar gyfer y dangosydd neu’r boblogaeth sylfaen (gallai hyn fod yn arbennig o berthnasol ar gyfer bandiau oedran cul).

en-gb	Example analyses
cy-gb	Dadansoddiadau enghreifftiol

en-gb	There are some existing sources of WIMD indicator data analysis which can act as examples.
cy-gb	Mae yna rai ffynonellau o ddadansoddiadau o ddata dangosyddion MALlC sy’n bodoli’n barod y gellir eu defnyddio fel enghreifftiau.

en-gb	These are in addition to the Case Study presented in Chapter 9 of this article.
cy-gb	Mae’r rhain yn ychwanegol at yr Astudiaeth Achos a gyflwynir ym Mhennod 8 yr erthygl hon.

en-gb	Welsh Index of Multiple Deprivation 2014:
cy-gb	Welsh Index of Multiple Deprivation 2014:

en-gb	A guide to analysing deprivation in rural areas - Revised
cy-gb	A guide to analysing deprivation in rural areas - Revised  (Saesneg yn unig)

en-gb	This article was published alongside WIMD 2014, and looks at analysing deprivation in rural areas, taking into account settlement size.
cy-gb	Cyhoeddwyd yr erthygl hon ochr yn ochr â MALlC 2014, ac mae’n bwrw golwg ar ddadansoddi amddifadedd mewn ardaloedd gwledig.

en-gb	In particular, sections 8 and 9 of this report look at analysing Access to Services and Income indicator data.
cy-gb	Yn benodol, mae Penodau 8 a 9 yn edrych ar ddadansoddi data dangosyddion Mynediad i Wasanaethau ac Incwm.

en-gb	Analysis of the Access to Services Domain in the WIMD by type of settlement  (WIMD Indicators 2014)
cy-gb	Analysis of the Access to Services Domain in the WIMD by type of settlement (Saesneg yn unig)  (WIMD Indicators 2014)

en-gb	This output provides analysis of WIMD data to examine areas that may have issues with access to services.
cy-gb	Mae’r dadansoddiad hwn yn dadansoddi data MALlC er mwyn edrych ar ardaloedd sydd â phroblemau mynediad i wasanaethau o bosibl.

en-gb	It looks at both the deprivation rankings for the Access to Services domain and the travel times used in the construction of the rankings.
cy-gb	Mae’n edrych ar y graddfeydd amddifadedd ar gyfer y maes Mynediad i Wasanaethau a’r amseroedd teithio a ddefnyddir i lunio’r graddfeydd .

en-gb	Area Analysis of Child Deprivation (WIMD Indicators 2014)
cy-gb	Dadansoddiad Ardal o Amddifadedd Plant (Dangosyddion MALlC 2014 )

en-gb	On 1 December 2015 a Statistical Article was published which showed how deprivation varies for children across Wales, using a range of WIMD indicator data for the relevant age groups.
cy-gb	Ar 1 Rhagfyr 2015 cyhoeddwyd Erthygl Ystadegol a oedd yn dangos sut mae amddifadedd yn amrywio ar gyfer plant ledled Cymru, gan ddefnyddio amrywiaeth o ddangosyddion MALlC ar gyfer y grwpiau oedran perthnasol.

en-gb	How to analyse by deprivation group
cy-gb	Sut i ddadansoddi yn ôl grŵp amddifadedd

en-gb	In order to summarise and analyse data representing 1,909 LSOAs, statistical methods may be used to group the data.
cy-gb	Er mwyn crynhoi a dadansoddi data sy’n cynrychioli 1909 AGEHI, gellir defnyddio dulliau ystadegol i grwpio’r data.

en-gb	For example, this may be done using deciles, quintiles, or WIMD deprivation groups (top 10 percent, 10 to 20 percent, 20 to 30 percent, 30 to 50 percent, bottom 50 percent of LSOAs).
cy-gb	Er enghraifft, gellir gwneud hyn drwy ddefnyddio degraddau, cwintelau, neu grwpiau amddifadedd MALlC (10 y cant uchaf, 10 i 20 y cant, 20 i 30 y cant, 30 i 50 y cant, 50 y cant isaf o ACEHI).

en-gb	This approach can be used for the overall index, domain or individual indicator under consideration.
cy-gb	Gellir defnyddio’r dull hwn ar gyfer y mynegai’n gyffredinol, y meysydd neu’r dangosydd unigol sydd dan sylw.

en-gb	In 2016, the WIMD spreadsheet  of domain ranks was amended to include a lookup for WIMD 2014 deciles, quartiles and quintiles, using the overall WIMD rank.
cy-gb	Yn 2016, cafodd taenlen  MALlC o sgoriau parthau ei diwygio i gynnwys degraddau, chwartelau a chwintelau 2014 MALlC, gan ddefnyddio’r sgôr MALlC cyffredinol.

en-gb	For example, it is possible to see whether an area is in the “worst” 10 per cent of areas for the no qualifications indicator, and then to compare this to its position against another indicator such as employment deprivation.
cy-gb	Er enghraifft, mae modd gweld a yw ardal ymhlith 10 y cant o ardaloedd “gwaethaf” ar gyfer y dangosydd am oedolion heb gymwysterau, ac yna cymharu hyn â safle’r ardal yn erbyn dangosydd arall fel amddifadedd cyflogaeth.

en-gb	Briefly, the typical approach is to:
cy-gb	Yn gryno, y dull nodweddiadol yw:

en-gb	Rank LSOAs (1-1909) according to chosen indicator values, from most deprived to least deprived.
cy-gb	Graddio ACEHI (1-1909) yn ôl gwerthoedd y dangosyddion a ddewiswyd, o’r mwyaf difreintiedig i’r lleiaf difreintiedig.

en-gb	Decide on categorisation to use and assign a category to each LSOA e.g. if using deciles the first category (top 10 percent most deprived) would normally include LSOAs ranked 1-191.
cy-gb	Penderfynu ar gategori i’w ddefnyddio a dynodi categori ar gyfer pob AGEHI e.e. os ydych yn defnyddio degraddau, byddai’r categori cyntaf (10 y cant uchaf mwyaf difreintiedig) yn cynnwys yr ACEHI sydd wedi’u graddio o 1-191 gan amlaf.

en-gb	Where ties exist (e.g. the LSOAs ranked 191 and ranked 192 have the same indicator value) then LSOAs are usually assigned to the more deprived category (so LSOA ranked 192 in our example would be included in our “top 10 percent”).
cy-gb	Os oes gwerthoedd cyfartal (e.e. mae gan yr ACEHI â graddfeydd 191 a 192 yr un gwerth ar gyfer y dangosydd) yna caiff ACEHI eu neilltuo i’r categori mwy difreintiedig gan amlaf (felly byddai AGEHI sydd â graddfa 192 yn ein henghraifft yn cael ei chynnwys yn ein “10 y cant uchaf”).

en-gb	Some of the types of analysis then possible include:
cy-gb	Mae rhai o’r mathau o ddadansoddiadau sy’n bosibl wedyn yn cynnwys:

en-gb	Thematic maps, using a different shade for each category.
cy-gb	Mapiau thematig, gan ddefnyddio graddliwiau gwahanol ar gyfer pob categori.

en-gb	Cross-tabulations of LSOAs according to two different categorisations e.g. two different domains of deprivation, or an indicator at two different time periods.
cy-gb	Cyflwyno ACEHI mewn tabl yn ôl dau gategori gwahanol e.e. daw faes amddifadedd gwahanol, neu ddangosydd ar ddau gyfnod amser gwahanol.