en-gb	There will be no negative consequence for lower benchmarking performance, for example the performance level will not impact on your payment.
cy-gb	Ni fydd canlyniad drwg i sgôr meincnodi is, hynny yw, ni fydd lefel eich perfformiad yn effeithio ar eich taliad.

en-gb	The data will help you identify issues and potential solutions, and support will be available to help you make the most of the information.
cy-gb	Bydd yr wybodaeth yn eich helpu i nodi’r problemau ac atebion posibl, a bydd help ar gael i’ch helpu i wneud y gorau o’r wybodaeth.

en-gb	We are exploring a range of KPIs which are intended to develop over time.
cy-gb	Rydym yn ystyried amrywiaeth o Ddangosyddion a’r bwriad yw eu gweld yn datblygu dros amser.

en-gb	Some examples include:
cy-gb	Dyma enghreifftiau:

en-gb	•  Lamb losses - can demonstrate lost revenue potential, as well underlying ewe health and welfare.
cy-gb	•  Colledion wyn - yn dangos y refeniw sy’n cael ei golli, ynghyd ag iechyd a lles sylfaenol y mamogiaid.

en-gb	•  Milk from forage - the more milk produced from forage the greater the proftability.
cy-gb	•  Llaeth o gnwd pori - mwya’n y byd o laeth a gynhyrchir o gnwd pori, mwya’n y byd yr elw.

en-gb	•  Plant Protection Product usage per year -this can help identify waste and reduce your costs.
cy-gb	•  Y defnydd o Gynnyrch Amddiffyn Planhigion bob blwyddyn - gall hyn helpu i nodi gwastraff a lleihau eich costau.

en-gb	•  Diesel use in arable systems - fuel consumption used to grow the crop gives a good insight into fuel effciency against yield.
cy-gb	•  Y defnydd o ddiesel mewn systemau âr - mae gweld faint o danwydd a ddefnyddir i dyfu’r cnwd yn ein helpu i ddeall beth yw effeithlonrwydd tanwydd y cynnyrch.

en-gb	•  Net Margins - is an important indicator which impacts proftability rather than total output.
cy-gb	•  Yr Elw Net - dangosydd pwysig sy’n dangos y proffdioldeb yn hytrach na chyfanswm yr allbwn.

en-gb	Is this Universal Action applicable to me?
cy-gb	Oes rhaid i mi gynnal y Weithred Gyffredinol hon?

en-gb	This Action is applicable to all farms in the Scheme.
cy-gb	Rhaid i bob fferm ar y cynllun gynnal y Weithred Gyffredinol hon.

en-gb	What will I need to do to comply with this Action?
cy-gb	Beth bydd angen i mi ei wneud i gynnal y Weithred Gyffredinol hon?

en-gb	You will need to complete a self-assessment every year.
cy-gb	Bydd angen i chi gynnal hunanasesiad bob blwyddyn.

en-gb	There will be a list of standardised KPIs.
cy-gb	Bydd rhestr o Ddangosyddion Perfformiad Allweddol safonol.

en-gb	Those relating to the Universal Actions will be mandatory.
cy-gb	Bydd y rhai sy’n ymwneud â’r Gweithredoedd Cyffredinol yn orfodol.

en-gb	You will need to complete an additional three modules or two per enterprise, if you have multiple enterprises (beef, sheep, dairy etc).
cy-gb	Bydd angen i chi gwblhau tri modiwl ychwanegol neu dau fesul menter, os oes gennych fwy nag un fenter (bîff, defaid, godro ac ati).

en-gb	The data will be entered into a Welsh Government online portal and there will be guidance and advice provided to support you.
cy-gb	Byddwch yn cofnodi’r data ym mhorthol ar-lein Llywodraeth Cymru a bydd arweiniad a chyngor yn cael eu rhoi i chi i’ch helpu.

en-gb	Once you have entered your data the tool will calculate your KPI results (if not already known), presented as a comparison to the performance of other farms (e.g. top 5%, 25% and median farms) or an optimum.
cy-gb	Unwaith y byddwch wedi nodi’ch data, bydd yr offeryn yn cyfrif canlyniadau’ch Dangosyddion (os nad ydych yn eu gwybod eisoes), ac yn eu dangos fel cymhariaeth â pherfformiad ffermydd eraill (e.e. y 5% a’r 25% uchaf a ffermydd canolrifol) neu optimwm.

en-gb	Mandatory KPIs which are part of the Universal Actions such as antibiotic use and lameness will also need to be recorded.
cy-gb	Bydd angen cofnodi Dangosyddion gorfodol sy’n rhan o Weithredoedd Cyffredinol eraill hefyd, fel y defnydd o wrthfotigau.

en-gb	When do I have to complete this Action?
cy-gb	Pryd bydd rhaid i mi gwblhau’r Weithred hon?

en-gb	To be completed by the end of the frst year and repeated annually thereafter.
cy-gb	Dylech ei chwblhau erbyn diwedd y fwyddyn gyntaf ac ailadrodd y weithred bob blwyddyn wedi hynny.

en-gb	16
cy-gb	2023 17

en-gb	Continuous Personal Development 
cy-gb	Datblygiad Personol Parhaus 

en-gb	Resilient and Productive
cy-gb	Cydnerth a Chynhyrchiol.

en-gb	Reduce, reuse, and recycle inputs, nutrients, and waste
cy-gb	Lleihau, ailddefnyddio ac ailgylchu mewnbynnau, maethynnau a gwastraff.

en-gb	Reduce on farm emissions and maximise carbon sequestration
cy-gb	Lleihau allyriadau’r fferm a dal a storio mwy o garbon.

en-gb	Protect and enhance the farm ecosystem 5.
cy-gb	Diogelu a gwella ecosystem y fferm.

en-gb	Beneft people, animals, and place
cy-gb	Lles pobl, anifeiliaid a lle.

en-gb	Learning modules will be complemented by other learning activity such as discussion groups or demonstration farms.
cy-gb	Bydd modiwlau dysgu yn cael eu cryfhau gan weithgareddau dysgu eraill fel grwpiau trafod neu ffermydd arddangos.

en-gb	We will continually add to the programme to provide further opportunity for learning, and we welcome suggestions on subjects to include.
cy-gb	Byddwn yn ychwanegu drwy’r amser at y rhaglen i chi gael mwy o gyfe i ddysgu. Mae croeso i chi gynnig pynciau i’w cynnwys.

en-gb	We know some of you will already have completed or be undertaking training at a more advanced level than is included in these introductory modules.
cy-gb	Rydym yn gwybod y bydd rhai ohonoch eisoes wedi cwblhau neu wrthi’n derbyn hyfforddiant ar lefel uwch nag yn y modiwlau cyfwyniadol hyn.

en-gb	We expect this ongoing or prior learning to count towards the Action.
cy-gb	Rydym yn rhagweld y bydd y dysgu parhaus neu faenorol hwn

en-gb	Continuous Personal Development
cy-gb	Datblygiad Personol Parhaus

en-gb	Build additional skills and knowledge by completing an annual training cycle.
cy-gb	Dysgu sgiliau a gwybodaeth ychwanegol trwy gwblhau cylch hyfforddi blynyddol.

en-gb	You are the most important asset on your farm.
cy-gb	Chi yw ased pwysicaf eich fferm.

en-gb	We want to support you to constantly develop your skills and knowledge so you can confdently adapt and respond positively to changes in the market, climate and technology.
cy-gb	Rydym am eich helpu i wella’ch sgiliau a datblygu’ch gwybodaeth yn gyson er mwyn i chi allu addasu ac ymateb yn bositif ac yn hyderus i newidiadau yn y farchnad, yr hinsawdd ac mewn technoleg.

en-gb	We propose to do this via an ongoing Continuous Personal Development (CPD) programme.
cy-gb	Rydym am wneud hyn drwy raglen Datblygu Personol Parhaus (DPP).

en-gb	The CPD programme of online training is designed to help you:
cy-gb	Mae’r rhaglen DPP o hyfforddiant ar-lein wedi’i llunio i’ch helpu:

en-gb	•  Improve your proftability
cy-gb	•  Eich gwneud yn fwy proffdiol

en-gb	•  Improve habitat, water and air quality and soil management
cy-gb	•  Gwella cynefnoedd, ansawdd dwˆ r ac aer a rheoli pridd

en-gb	•  Improve animal health and welfare
cy-gb	•  Gwella iechyd a lles anifeiliaid

en-gb	•  Improve health and safety standards on your farm
cy-gb	•  Gwella safonau iechyd a diogelwch ar eich fferm.

en-gb	This CPD Action will help support you in the delivery of other Actions in the Scheme.
cy-gb	Bydd y Weithred DPP hon yn eich helpu i gynnal Gweithredoedd eraill yn y Cynllun.

en-gb	Is this Universal Action applicable to me?
cy-gb	Oes rhaid i mi gynnal y Weithred Gyffredinol hon?

en-gb	The modules must be undertaken by a registered partner within the business.
cy-gb	Rhaid i’r modiwlau gael eu gwneud gan bartner cofrestredig yn y busnes.

en-gb	A minimum of six online CPD modules will need to be completed before the end of each year, by a registered partner within the business.
cy-gb	Bydd angen i bartner cofrestredig yn y busnes wneud o leiaf chwe modiwl DPP ar-lein cyn diwedd pob blwyddyn.

en-gb	A Health and Safety module is mandatory as it is designed to help reduce the level of injuries and fatalities in the sector.
cy-gb	Mae modiwl Iechyd a Diogelwch yn orfodol gan ei fod wedi’i gynllunio i helpu i leihau nifer yr anafadau a’r marwolaethau yn y sector.

en-gb	You will also need to choose one module per year from each of the following fve categories unless your prior learning has been recognised.
cy-gb	Bydd angen i chi hefyd ddewis un modiwl y fwyddyn o bob un o’r pum categori isod, oni bai’ch bod wedi’i ddysgu eisoes a bod hynny wedi’i gydnabod.

en-gb	An example of this is the mandatory body condition/mobility scoring module as part of the Animal Welfare Universal Action, which can be used to satisfy the learning for category 5.
cy-gb	Enghraifft o hyn yw’r modiwl sgorio cyfwr corff/symudedd gorfodol fel rhan o’r Weithred Gyffredinol Lles Anifeiliaid, y gellir ei ddefnyddio i fodloni’r dysgu ar gyfer categori 5.

en-gb	There will be multiple modules in each learning category (based on the scheme characteristics below) to choose from.
cy-gb	Bydd nifer o fodiwlau ym mhob categori dysgu (yn seiliedig ar nodweddion y cynllun isod) i ddewis ohonynt.

en-gb	Most modules will consist of approximately one hour of online learning and a short assessment.
cy-gb	Bydd y rhan fwyaf o fodiwlau’n golygu tua awr o ddysgu ar-lein ac asesiad byr.

en-gb	You will be able to repeat the learning and assessment as many times as you need to pass, with no consequences, for example on your level of payment.
cy-gb	Byddwch yn gallu ailadrodd y dysgu a’r asesiad faint bynnag o weithiau y bydd ei angen i basio, heb unrhyw effaith er enghraifft ar lefel eich taliad.

en-gb	17
cy-gb	18

en-gb	UA2:
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY UA2:

en-gb	Continuous Personal Development 
cy-gb	Datblygiad Personol Parhaus 

en-gb	The modules can be taken by different people if there are multiple registered partners in the business, or all by the same person.
cy-gb	Gall pobl wahanol wneud y modiwlau os oes mwy nag un partner cofrestredig yn y busnes, neu caiff yr un person wneud pob un.

en-gb	The person who has undertaken the learning should share the knowledge among the other business partners, family members or wider staff and visitors as appropriate.
cy-gb	Dylai’r person sy’n dysgu rannu’r wybodaeth â’r partneriaid eraill, aelodau’r teulu neu weddill y staff ac ymwelwyr os yw hynny’n briodol.

en-gb	For the purposes of this consultation, we have not included all the proposed modules for each category, however, some examples of modules which could be included under the category Resilient and Productive are:
cy-gb	At ddibenion yr ymgynghoriad hwn nid ydym wedi cynnwys yr holl fodiwlau sy’n cael eu cynnig o dan bob categori, ond dyma rai enghreifftiau o fodiwlau y gellid eu cynnwys o dan y categori Lleihau, ailddefnyddio ac ailgylchu mewnbynnau, maetholion a gwastraff:

en-gb	•  increasing performance by lowering inputs •  benchmarking and setting goals
cy-gb	•  gwella perfformiad trwy leihau mewnbynnau •  meincnodi a gosod nodau

en-gb	•  identifying areas for improvement and fnding solutions to problems
cy-gb	•  nodi meysydd i’w gwella a dod o hyd i atebion i broblemau

en-gb	•  managing and getting the best out of people •  diversifying and adding value.
cy-gb	•  rheoli a chael y gorau o bobl •  arallgyfeirio ac ychwanegu gwerth.

en-gb	2023 18
cy-gb	2023 19

en-gb	Soil health planning 
cy-gb	Cynllunio iechyd pridd 

en-gb	Soil health planning
cy-gb	Cynllunio iechyd pridd

en-gb	Building healthy soils through testing and soil health planning.
cy-gb	Meithrin priddoedd iach drwy brof a chynllunio iechyd pridd.

en-gb	Soil health planning will include soil testing, management, and nutrient planning.
cy-gb	Bydd cynllunio iechyd pridd yn cynnwys prof a rheoli pridd a chynllunio maethynnau.

en-gb	The aim is to have all soils in Wales in good condition through good management and avoid actions which damage soils and the benefts they provide.
cy-gb	Y nod yw sicrhau bod cyfwr yr holl bridd yng Nghymru yn dda, drwy arferion rheoli da ac osgoi gweithgareddau sy'n niweidio priddoedd ac yn amharu ar y manteision maen nhw'n eu darparu.

en-gb	This Action will give you an understanding of the health of your soils, crop demands and the nutrient status of your soils with the aim of viewing soil health as a system with multiple outcomes.
cy-gb	Bydd y Weithred hon yn eich helpu i ddeall iechyd eich priddoedd, gofynion eich cnydau a statws maethynnau eich pridd, gyda'r nod o ymdrin ag iechyd pridd fel system â chanlyniadau lluosog.

en-gb	By improving soil health and making best use of nutrients, you can:
cy-gb	Drwy wella iechyd pridd a defnyddio maethynnau yn y ffordd orau posibl gallwch:

en-gb	•  save money
cy-gb	•  arbed arian

en-gb	•  improve productivity through uniform growth, yields and quality
cy-gb	•  gwella cynhyrchiant drwy sicrhau twf, cynnyrch ac ansawdd cyson

en-gb	•  improve air and water quality by losing less nutrients as pollution
cy-gb	•  gwella ansawdd aer a dwˆ r drwy golli llai o faethynnau ar ffurf llygredd

en-gb	•  lower the risk of fooding and be more resilient to dry periods by •  reducing compaction enabling the soil to retain more water
cy-gb	•  lleihau'r risg o lifogydd ac ymdopi'n well â chyfnodau sych drwy osgoi cywasgu pridd er mwyn iddo allu cadw rhagor o ddwˆ r

en-gb	•  lower your carbon footprint by storing more carbon in soils.
cy-gb	•  lleihau eich ôl troed carbon drwy storio rhagor o garbon mewn priddoedd.

en-gb	This Action has been designed to be compatible with the assessment of your carbon (as part of the Carbon Calculator), KPIs and actions to reduce waste and minimise risks and pollution.
cy-gb	Mae'r Weithred Iechyd Pridd wedi cael ei dylunio i gyd-fynd â'r asesiad carbon (fel rhan o'r Gyfrifannell Carbon), eich Dangosyddion Perfformiad Allweddol a’ch gweithredoedd i leihau gwastraff, risgiau a llygredd.

en-gb	It is linked to your requirements for a Nutrient Management Plan (NMP) for nitrogen under The Water Resources (Control of Agricultural Pollution) (Wales) Regulations 2021.
cy-gb	Mae'n gysylltiedig â'ch gofynion am Gynllun Rheoli Maethynnau ar gyfer nitrogen o dan Reoliadau Adnoddau Dwˆ r (Rheoli Llygredd Amaethyddol) (Cymru) 2021.

en-gb	This Action will initially focus on soil testing along with basic nutrient accounting, to give you an understanding of your soil, the demands of your crops and support further actions.
cy-gb	Bydd y Weithred ar y dechrau’n canolbwyntio ar brofon pridd a chynnal cyfrif sylfaenol o’r maethynnau, i roi dealltwriaeth ichi o'ch pridd, gofynion eich cnydau ac i gefnogi camau pellach.

en-gb	We anticipate developing this Action over time as more soil testing is completed across Wales and the results enable us to refne the process.
cy-gb	Rydym yn disgwyl gweld y Weithred hon yn datblygu dros amser wrth i fwy o brofon pridd gael eu cynnal ledled Cymru ac i’r canlyniadau ganiatáu i ni freinio’r broses.

en-gb	This Action will ultimately include the creation of Soil Health Plans which will bring together all of the information captured from soil testing, a soil health score card, nutrient management planning and soil management planning to enable you to make more targeted management decisions.
cy-gb	Yn y pen draw, bydd y Weithred hon yn cynnwys creu Cynlluniau Iechyd Pridd a fydd yn dwyn ynghyd yr holl wybodaeth a gesglir drwy brofon pridd, ynghyd â cherdyn sgorio iechyd pridd, cynlluniau rheoli maethynnau a chynlluniau rheoli pridd er mwyn i chi allu gwneud penderfyniadau rheoli manylach.

en-gb	This approach may be piloted through Optional Actions to ensure it provides an effective mechanism to support decision making on your farm.
cy-gb	Efallai y caiff y dull hwn ei dreialu drwy Weithredoedd Opsiynol i sicrhau ei fod yn darparu mecanwaith effeithiol i gefnogi'r broses o wneud penderfyniadau ar eich fferm.

en-gb	Whilst some of the analysis can be undertaken on farm, the majority of soil samples will be sent to a competent laboratory for testing.
cy-gb	Er y gellir gwneud rhywfaint o'r gwaith dadansoddi ar y fferm, bydd y rhan fwyaf o'r samplau pridd yn cael eu hanfon i labordy cymwys i'w prof.

en-gb	Recognising that soil quality data is critical to inform appropriate long-term management, we intend for the results to be captured electronically through RPWonline to build up trends over time, enabling you to make future decisions.
cy-gb	Gan gydnabod bod data ansawdd pridd yn hanfodol er mwyn arwain rheoli priodol tymor hir, ein bwriad yw i'r canlyniadau gael eu casglu'n electronig trwy RPW Ar-lein i ni allu gweld tueddiadau dros amser ac i’ch helpu i wneud penderfyniadau yn y dyfodol.

en-gb	We propose that where land changes hands, for example where a new tenant takes on management control, that the previous feld data would be made available to the new tenant.
cy-gb	Rydym yn cynnig pan fydd tir yn newid dwylo, er enghraifft pan fydd tenant newydd yn cael rheolaeth lwyr ar y tir, bod y tenant newydd yn cael gweld y data am gaeau.

en-gb	Electronic capture will also support monitoring, evaluation and national reporting.
cy-gb	Bydd casglu data’n electronig yn helpu’r gwaith monitro, gwerthuso a pharatoi adroddiadau cenedlaethol.

en-gb	Further details of our approach to data processing and reporting are provided in Chapter 9
cy-gb	Mae rhagor o fanylion am ein dull o brosesu ac adrodd ar ddata ym Mhennod 9.

en-gb	19
cy-gb	20

en-gb	SUSTAINABLE FARMING SCHEME 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY 

en-gb	pH
cy-gb	pH

en-gb	Soil organic matter (Loss on Ignition)
cy-gb	Mater organig pridd (colled ar danio)

en-gb	Is this Universal Action applicable to me?
cy-gb	Oes rhaid imi gynnal y Weithred Gyffredinol hon?

en-gb	This Action is applicable to all farms in the scheme.
cy-gb	Rhaid i bob fferm yn y cynllun gynnal y Weithred hon.

en-gb	What will I need to do to comply with this Action?
cy-gb	Rhaid i bob fferm yn y cynllun gynnal y Weithred hon.

en-gb	Soil testing
cy-gb	Profon pridd

en-gb	You will need to test at least 20% of your farm in each Scheme year, with the intention of covering all of the farm within 5 years.
cy-gb	Bydd angen ichi brof 20% o'ch fferm ym mhob blwyddyn y Cynllun, gyda'r bwriad o brof'r fferm gyfan o fewn pum mlynedd.

en-gb	The land subject to testing includes agriculturally improved areas plus habitat classed as enclosed semi-natural dry grassland.
cy-gb	Bydd angen cynnal profon ar dir sy’n cynnwys tir sydd wedi’i wella’n amaethyddol a chynefnoedd sy’n cael eu diffnio fel glaswelltir sych lled-naturiol wedi’i amgáu.

en-gb	We will take account of previous or additional testing
cy-gb	Byddwn yn ystyried profon blaenorol neu ychwanegol pan fydd

en-gb	•  ideally be taken in the late autumn / early winter
cy-gb	•  Yn ddelfrydol gael eu cynnal ar ddiwedd yr hydref / dechrau'r gaeaf.

en-gb	•  not be carried out within 6 weeks of organic manure application, and 8 weeks of manufactured fertiliser, lime application or cultivation
cy-gb	•  Ni ddylid eu cynnal o fewn chwe wythnos i ddodi tail organig, nac o fewn wyth wythnos i ddodi gwrtaith artiffsial neu galch na throi'r tir.

en-gb	•  not be carried out on well-traffcked areas e.g., gates, paths, tracks or where livestock congregate
cy-gb	•  Ni ddylid eu cynnal mewn mannau lle mae llawer o fynd a dod e.e. gatiau, llwybrau, traciau neu lle mae da byw yn crynhoi.

en-gb	•  not impact on historic features
cy-gb	•  Ni ddylent effeithio ar nodweddion hanesyddol.

en-gb	Potassium (K)
cy-gb	Potasiwm (K)

en-gb	Phosphorous (P)
cy-gb	Ffosfforws (P)

en-gb	Magnesium (Mg)
cy-gb	Magnesiwm (Mg)

en-gb	We are also considering the following within the range of tests required.
cy-gb	Rydyn ni hefyd yn ystyried y canlynol o fewn yr ystod o brofon sydd eu hangen.

en-gb	Soil texture (particle size distribution,PSD)
cy-gb	Gwead pridd (dosbarthiad maint gronynnau (PSD))

en-gb	Biological measure: earthworms as a proxy measure
cy-gb	Mesur biolegol: pryfed genwair fel mesur procsi

en-gb	Physical measure: Visual Evaluation of Soil Structure (VESS)
cy-gb	Mesur ffsegol: Gwerthusiad gweledol o strwythur pridd (VESS)

en-gb	•  proposed management actions to improve soil health and reduce waste for example, by a more targeted application of inputs.
cy-gb	•  camau rheoli i wella iechyd pridd ac i leihau gwastraff e.e. trwy dargedu gwrteithiau.

en-gb	Improved grass and cropland /  Enclosed  semi-natural dry grassland
cy-gb	Glaswellt wedi'i wella a thir cnydau Glaswelltir sych lled-naturiol caeedig

en-gb	•  soil type, structure and composition (from the sampling results)
cy-gb	•  math, strwythur a chyfansoddiad y pridd (o'r canlyniadau samplu)

en-gb	Testing will be based on individual land parcels.
cy-gb	Bydd y profon yn cael eu cynnal fesul parsel tir.

en-gb	There are benefts to you from completing additional testing where the soil conditions differ signifcantly within a parcel, for example due to underlying geology.
cy-gb	Bydd manteision i chi o gynnal profon ychwanegol ar y parsel os yw amodau’r pridd yn amrywio'n sylweddol o fewn y parsel, er enghraifft oherwydd y ddaeareg sylfaenol.

en-gb	We are considering the level of testing required for parcels with similar soil properties and management practice.
cy-gb	Rydyn ni'n ystyried lefel y prof sydd ei hangen ar gyfer darnau o dir sydd â phriodoleddau ac arferion rheoli tebyg.

en-gb	We will provide detailed guidance on the soil testing methodology, which we expect to include a set number of samples.
cy-gb	Darperir canllawiau manwl ar sut i gynnal profon pridd. Byddwn yn disgwyl i hynny gynnwys nifer penodol o samplau.

en-gb	Testing should:
cy-gb	Dylai'r profon:

en-gb	Basic nutrient accounts
cy-gb	Cyfrifon maethynnau sylfaenol

en-gb	Your test results must be recorded, preferably in a soil management plan, and an assessment made of any resulting actions which may be required.
cy-gb	Rhaid cofnodi canlyniadau’ch profon, o ddewis mewn cynllun rheoli pridd, a rhaid cynnal asesiad o unrhyw weithredu sydd ei angen o ganlyniad.

en-gb	The information you record should include:
cy-gb	Dylai'r wybodaeth rydych yn ei chofnodi yn eich cynllun rheoli pridd gynnwys:

en-gb	You will also need to incorporate potassium and phosphorous results into your Nutrient Management Plan created to meet the Water Resources (Control of Agricultural Pollution) (Wales) Regulations 2021.
cy-gb	Bydd angen ichi hefyd gynnwys canlyniadau potasiwm a ffosfforws yn eich Cynllun Rheoli Maethynnau, a gaiff ei greu yn unol â Rheoliadau Adnoddau Dwˆ r (Rheoli Llygredd Amaethyddol) (Cymru) 2021.

en-gb	This will provide a better understanding of the gap between soil nutrient availability and crop demand, to target the inputs required and minimise loss to the environment.
cy-gb	Bydd hyn yn eich helpu i ddeall y gwahaniaeth rhwng y maethynnau sydd ar gael yn y pridd a’r hyn sydd ei angen ar eich cnwd, er mwyn ichi allu targedu mewnbynnau a rhag colli maethynnau i'r amgylchedd.

en-gb	Detailed guidance, together with advice and support will be provided to help you complete this Action, and importantly to use this information to operate more effciently and reduce environmental impact.
cy-gb	Darperir canllawiau manwl, ynghyd â chyngor a chymorth i'ch helpu i gwblhau'r Weithred hon, ac mae'n bwysig i ddefnyddio'r wybodaeth hon i weithredu'n fwy effeithlon a lleihau'r effaith rydych yn ei chael ar amgylchedd.

en-gb	When do I have to complete this Action?
cy-gb	Pryd bydd rhaid imi gwblhau'r Weithred hon?

en-gb	You will need to test at least 20% of your land and upload the results to RPWonline before the end of each Scheme year.
cy-gb	Bydd angen ichi brof o leiaf 20% o'ch tir a llwytho'r canlyniadau i RPW Ar-lein cyn diwedd pob blwyddyn y Cynllun.

en-gb	Your records will need to be updated as you manage your land through the year, including cultivation, sowing, application of inputs and harvesting.
cy-gb	Bydd angen i chi ddiweddaru’ch cofnodion wrth ichi reoli’ch tir drwy’r fwyddyn, gan gynnwys pan fyddwch yn ei drin, ei hau, ei wrteithio a’i gynaeafu.

en-gb	Records will need to be retained and made available to the Welsh Government on request.
cy-gb	Bydd angen cadw cofnodion a sicrhau eu bod ar gael i Lywodraeth Cymru ar gais.

en-gb	2023 21
cy-gb	2023 22

en-gb	Multispecies cover crop 
cy-gb	Cnydau gorchudd amlrywogaeth 

en-gb	Multispecies cover crop
cy-gb	Cnydau gorchudd amlrywogaeth

en-gb	Protect soils from erosion and degradation through the establishment of a multispecies cover crop on all land which is uncropped over winter.\
cy-gb	Diogelu priddoedd rhag eu herydu a’u diraddio trwy sefydlu cnwd gorchudd amlrywogaeth ar yr holl dir sy’n ddi-gnwd dros y gaeaf.

en-gb	Soil is a fundamental natural resource on which we all depend.
cy-gb	Mae pridd yn adnodd naturiol yr ydym i gyd yn dibynnu arno.

en-gb	Soil erosion, compaction and a loss of organic matter can have a big impact on the productive capacity of a feld.
cy-gb	Gall erydiad, cywasgu pridd, a cholli deunydd organig gael effaith fawr ar allu cae i gynhyrchu.

en-gb	This action focuses on establishing a multispecies cover crop on all land which is uncropped over winter to reduce soil erosion.
cy-gb	Mae’r weithred hon yn canolbwyntio ar sefydlu cnwd gorchudd aml-rywogaeth ar yr holl dir sy’n ddi-gnwd dros y gaeaf i leihau erydiad pridd.

en-gb	Cover crops have a wide variety of benefts which you can take advantage of depending on your system.
cy-gb	Mae cnydau gorchudd yn cynnig amrywiaeth o fanteision gan ddibynnu ar eich system.

en-gb	The intention for this action, is for the crops to be selected to:
cy-gb	Bwriad y weithred hon yw dewis cnydau sy’n:

en-gb	•  protect soil from erosion – plants selected for binding surface soils and limiting erosion
cy-gb	•  amddiffyn pridd rhag erydiad – dewisir planhigion sy’n rhwymo’r pridd i leihau erydiad

en-gb	•  build soil condition – plants selected for deep rooting, fxing nitrogen, or building organic matter
cy-gb	•  gwella cyfwr y pridd – dewisir planhigion am eu bod yn: gwreiddio’n ddwfn, yn bachu nitrogen neu’n adeiladu deunydd organig

en-gb	•  reduce nutrient loss – plants which hold nutrients which may otherwise be lost from the feld
cy-gb	•  cadw maethynnau yn y pridd rhag eu colli – planhigion sy’n dal maethynnau a allai fel arall gael eu colli o’r cae

en-gb	•  provide habitat value – plants selected for habitat, winter wildlife feed, or pollinator value
cy-gb	•  darparu cynefn – dewisir planhigion sy’n darparu cynefn, bwyd i fywyd gwyllt yn y gaeaf, neu fwyd i bryfed peillio

en-gb	•  manage food and drought risk – plants which root deeply and facilitate water infltration
cy-gb	•  rheoli perygl llifogydd a sychder – planhigion sy’n gwreiddio’n ddwfn ac yn hwyluso dwˆ r i ymdreiddio i’r pridd

en-gb	•  manage weeds and pests – plants selected to outcompete weeds or for properties which limit pests
cy-gb	•  rheoli chwyn a phlâu – dewisir planhigion sy’n boddi chwyn neu sydd â rhinweddau sy’n cyfyngu ar blâu

en-gb	•  provide grazing – plant combinations selected to provide the above, which can be later graze
cy-gb	•  cnwd pori – dewisir cyfuniadau o blanhigion sy’n darparu’r uchod, y gellir wedyn eu pori

en-gb	The Action has been designed to provide additionality to the current cover requirements Good Agricultural and Environmental Conditions (GAEC) 4:
cy-gb	Mae’r Weithred wedi’i llunio i ddarparu mwy na’r gofyn i gadw tir mewn cyfwr Amaethyddol ac Amgylcheddol Da (GAEC) 4 :

en-gb	Soil and Carbon Stock – Minimum soil cover.
cy-gb	Stoc Pridd a Charbon – Cadw gorchudd pridd gofynnol.

en-gb	We intend to retain an equivalent requirement to GAEC 4 within the Scheme rules.
cy-gb	Rydym yn bwriadu cadw gofyn tebyg i GAEC 4 o fewn rheolau’r Cynllun.

en-gb	The Action is applicable to all farms in the scheme.
cy-gb	Rhaid i bob fferm ar y cynllun gynnal y Weithred Gyffredinol hon.

en-gb	The requirements for cover cropping will need to be met on all land which would otherwise be left bare post-harvest for a period of more than 6 weeks.
cy-gb	Bydd angen bodloni’r gofyn i ddarparu cnwd gorchudd ar bob tir a fyddai fel arall yn cael ei adael yn foel ar ôl ei gynaeafu am gyfnod o fwy na 6 wythnos.

en-gb	You will need to introduce a mixed cover crop on all land which would otherwise be left bare post-harvest for a period of more than 6 weeks so that it is present for the duration of the winter months.
cy-gb	Bydd angen i chi gyfwyno cnwd gorchudd cymysg ar yr holl dir a fyddai fel arall yn cael ei adael yn foel ar ôl ei gynaeafu am gyfnod o fwy na 6 wythnos fel bod y gorchudd yn bresennol gydol misoedd y gaeaf.

en-gb	The mix of species will be your choice based on, for example, your planned crop rotation, climatic conditions, soil condition, harvest date, preferred termination method, pest or weed pressure.
cy-gb	Mater i chi fydd dewis y gymysgedd o rywogaethau i’w plannu, yn ôl, er enghraifft, manylion eich cylchdro cnydau, amodau’r hinsawdd, cyfwr y pridd, dyddiad cynaeafu, dull clirio’r cnwd, pwysau pla neu chwyn.

en-gb	Cover crop seed mixes must comprise at least two species, and not be just grasses or only grass and clover.
cy-gb	Rhaid i hadau cnydau gorchudd fod yn gymysgedd o ddwy neu fwy o rywogaethau, ac nid glaswellt a meillion yn unig.

en-gb	You may undertake under sowing or other methods to provide continuity of soil coverage rather than post- harvest sowing.
cy-gb	Gallwch hau dan gnwd neu arfer dull arall o sicrhau bod gorchudd ar y pridd yn hytrach na hau ar ôl y cynhaeaf.

en-gb	Late harvested crops like maize must be under sown to limit damage to the soil.
cy-gb	Rhaid hau o dan gnydau fel indrawn sy’n cael eu cynaeafu’n hwyr, er mwyn cyfyngu ar y difrod i’r pridd.

en-gb	We will consider possible alternatives where fodder crops like fodder beet or stubble turnips are harvested, or grazed over the winter and growth of any sown cover would be poor.
cy-gb	Byddwn yn ystyried dewisiadau eraill posibl os ydych yn cynaeafu neu’n pori cnydau porthiant fel betys porthiant neu sof maip dros y gaeaf ac na fydd y gorchudd a heuir felly yn tyfu’n dda.

en-gb	These include for example: requiring a minimum 5m buffer to prevent fowing water reaching, e.g., watercourses or roads.
cy-gb	Gallech gynnwys er enghraifft: lain glustogi o leiaf 5m o led i rwystro llif d wˆ r rhag cyrraedd afon neu heol.

en-gb	We are also considering the use of a rough surface soil risk assessment where the land is not at high risk of erosion.
cy-gb	Rydym hefyd yn ystyried defnyddio asesiad risg pridd garw os nad yw erydiad pridd yn berygl mawr.

en-gb	22
cy-gb	23

en-gb	The grazing off of cover crops is preferred but you should consider the risk of soil poaching and compaction.
cy-gb	Mae’n well clirio cnydau gorchudd trwy bori ond ystyriwch y risg o stablad (sathru) a chywasgu pridd.

en-gb	Mechanical methods such as cutting, cutting and incorporating, rolling and crimping, or any other mechanical method may be acceptable.
cy-gb	Gallai dulliau mecanyddol megis torri, tocio ac ymgorffori, rholio a chrimpio, neu unrhyw ddull mecanyddol arall fod yn dderbyniol.

en-gb	Use of chemicals for termination is permitted, but not advised.
cy-gb	Caniateir defnyddio cemegau ar gyfer clirio cnwd, ond nid ydym yn cynghori hynny.

en-gb	You will need to retain evidence of the action having been completed.
cy-gb	Bydd angen i chi gadw tystiolaeth o’r Weithred sydd wedi’i chwblhau.

en-gb	This should include seed receipts or other related information on the sourcing of the seeds, together with a record of the crop cover, sowing dates and method and date for termination of the cover crop.
cy-gb	Dylai hyn gynnwys derbynebau hadau neu wybodaeth gysylltiedig arall ynghylch ble cawsoch yr hadau, ynghyd â chofnod o’r cnwd gorchudd, dyddiadau hau a dull clirio’r cnwd.

en-gb	This information may be periodically requested by the Welsh Government.
cy-gb	Gall Llywodraeth Cymru ofyn am y wybodaeth hon ar unrhyw adeg.

en-gb	The cover crop should be sown as early as possible, normally within 10 days of harvest, with the cover being retained until at least the 15 of February, unless destroyed naturally by the weather.
cy-gb	Dylid hau’r cnwd gorchudd mor gynnar â phosibl, fel arfer o fewn 10 diwrnod i’r diwrnod cynaeafu, a dylech gadw’r gorchudd tan o leiaf 15 Chwefror, oni bai bod y tywydd yn ei ddinistrio’n naturiol.

en-gb	2023 23
cy-gb	2023 24

en-gb	Integrated Pest Management 
cy-gb	Rheolaeth Integredig ar Blâu 

en-gb	Integrated Pest Management
cy-gb	Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	Complete an annual assessment of plant protection products used, and alternative methods employed to reduce chemical usage.
cy-gb	Cynnal asesiad blynyddol o’r cynhyrchion diogelu planhigion a ddefnyddir a’r dulliau amgen a ddefnyddir i leihau’r defnydd o gemegau.

en-gb	Integrated Pest Management (IPM) is an approach for managing pests, diseases or weeds in a way that minimises the use of chemicals in grasslands, arable and horticultural crops.
cy-gb	Mae Rheoli Plâu yn Integredig (IPM) yn ddull o reoli plâu, clefydau neu chwyn sy’n lleihau’r gofyn i ddefnyddio cemegau ar gnydau glaswelltir, âr a garddwriaethol.

en-gb	IPM focuses on the growth of a healthy crop with the least possible disruption to the wider ecosystem.
cy-gb	Mae IPM yn canolbwyntio ar dyfu cnwd iach ac ar amharu cyn lleied â phosibl ar ecosystemau.

en-gb	It does this by encouraging the most appropriate form of control from the use of technology and non-chemical methods as well as targeted chemical use when required.
cy-gb	Gwneir hyn trwy annog y math mwyaf priodol o reolaeth sy’n defnyddio technoleg a dulliau heb gemegau ac yn targedu’r defnydd o gemegau pan fo’u hangen.

en-gb	This is intended to minimise your risks from pests, weeds, and diseases by taking a “prevention is better than cure” approach.
cy-gb	Bwriad hyn yw lleihau’r perygl o blâu, chwyn a chlefydau drwy’r egwyddor “gwell atal clwy na’i wella”.

en-gb	•  what PPP was used, and amount, date and time applied; location and size of area treated (ha), crop type treated, reason for treatment, and weather conditions at time of application
cy-gb	•  pa PPP a ddefnyddir a faint, dyddiad ac amser ei wasgaru; lleoliad ac arwynebedd y darn tir sy’n cael ei drin (ha), math o gnydau sy’n cael eu trin, rheswm dros eu trin a’r tywydd adeg eu gwasgaru.

en-gb	•  alternatives to PPPs used, the area which benefted from these and the success of alternatives to PPPs adopted.
cy-gb	•  a wnaethoch chi ddefnyddio rhywbeth yn lle PPPs a beth, yr arwynebedd lle gwnaethoch ei ddefnyddio a llwyddiant yr hyn y gwnaethoch ei ddefnyddio yn lle PPPs.

en-gb	IPM is not a single action but a series of pest management evaluations, decisions and controls.
cy-gb	Nid un weithred mo IPM, ond yn hytrach cyfres o asesiadau, penderfyniadau a mesurau ar gyfer rheoli plâu.

en-gb	Adopting an IPM approach, for example which results in lower plant protection product use will save you money, encourage benefcial invertebrates, reduce the risk of pest resistance, and reduce risks to human health.
cy-gb	Bydd mabwysiadu IPM, er enghraifft sy’n arwain at ddefnyddio llai o gynnyrch amddiffyn planhigion yn arbed arian i chi, yn annog infertebratau rhinweddol, yn lleihau’r risg i’r plâu fagu ymwrthedd, ac yn lleihau’r risg i iechyd pobl.

en-gb	IPM includes the use of:
cy-gb	Mae IPM yn cynnwys defnyddio:

en-gb	•  appropriate cultivation techniques
cy-gb	•  technegau tyfu priodol

en-gb	•  diverse crop rotations and companion crops •  pest-resistant crop varieties
cy-gb	•  cylchdroi cnydau a chnydau cydymaith •  mathau o gnydau sydd ag ymwrthedd i blâu

en-gb	•  tailored and effcient use of inputs (pesticides and fertiliser)
cy-gb	•  defnydd priodol ac effeithlon o blaladdwyr a gwrtaith

en-gb	•  wildlife habitats in and around felds to encourage predators and other insects that feed on crop pests.
cy-gb	•  cynefnoedd natur mewn caeau ac o’u hamgylch i annog ysglyfaethwyr a phryfed eraill sy’n bwyta plâu cnydau.

en-gb	2023
cy-gb	2023 25

en-gb	This Action is applicable to all farms in the Scheme where plant protection products (PPPs) are used.
cy-gb	Rhaid i bob fferm yn y Cynllun sy’n defnyddio cynhyrchion amddiffyn planhigion (PPPs) gynnal y weithred hon.

en-gb	Examples of PPPs include insecticides, fungicides, herbicides, molluscicides, and plant growth regulators.
cy-gb	Mae PPP yn cynnwys pryfaddwyr, ffwngladdwyr, chwynladdwyr, molwsgladdwyr a rheolyddion tyfant planhigion.

en-gb	If PPPs are used on your farm, even if applied by a third party, you must complete and record an annual IPM assessment.
cy-gb	Os defnyddir PPPs ar eich fferm, hyd yn oed gan drydydd parti, rhaid i chi gynnal a chofnodi asesiad IPM bob blwyddyn.

en-gb	We will not prescribe the format of this assessment as there are existing industry IPM templates available for; mainly arable; mainly grass, mainly horticulture.
cy-gb	Ni fyddwn yn rhagnodi fformat yr asesiad hwn gan fod templedi IPM y diwydiant ar gael ar gyfer; tir âr yn bennaf; glaswellt yn bennaf, garddwriaeth yn bennaf.

en-gb	You will be expected to routinely record the following information as part of this process:
cy-gb	Disgwylir ichi gofnodi’r wybodaeth ganlynol fel rhan o’r broses hon:

en-gb	When do I have to complete this Action?
cy-gb	Pryd bydd rhaid i mi gwblhau’r Weithred hon?

en-gb	This action should be completed before the end of the frst year of joining the Scheme and updated regularly thereafter (at least once per year) for you to get the most beneft.
cy-gb	Dylid cwblhau’r weithred hon cyn diwedd y fwyddyn gyntaf ar ôl ymuno â’r Cynllun a’i diweddaru’n rheolaidd wedi hynny (o leiaf unwaith y fwyddyn) i chi gael y budd mwyaf.

en-gb	Total PPP used will need to be recorded annually as a KPI.
cy-gb	Bydd angen cofnodi’r holl PPP a ddefnyddir bob blwyddyn fel Dangosydd Allweddol.

en-gb	24
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY UA6:

en-gb	UA6:
cy-gb	Rheoli mawnogydd sydd wedi’u newid yn fawr 

en-gb	Managing heavily modifed peatland 
cy-gb	UA6:

en-gb	Managing heavily modifed peatland
cy-gb	Rheoli mawnogydd sydd wedi’u newid yn fawr

en-gb	Active management of modifed peatlands to What will I need to do to comply with this Action? protect soil carbon stocks.
cy-gb	Rheoli mawnogydd sydd wedi’u newid yn fawr i ddiogelu stociau carbon y pridd.

en-gb	You will not be able to undertake the following activities on these modifed peatland areas:
cy-gb	Ni chewch gynnal y gweithgareddau canlynol ar fawnog sydd wedi’i newid yn fawr:

en-gb	•  Do not apply basic slag, sewage sludge, waste-paper sludge, digestate from anaerobic digestion or other off and on–farm wastes (including sheep-dip).
cy-gb	•  Peidiwch â gwasgaru slag basig, slwtsh carthion, slwtsh papur gwastraff, cynnyrch treulio anaerobig na gwastraff arall o’r fferm ac o’r tu allan iddi (gan gynnwys dip defaid).

en-gb	Organic and inorganic fertilisers are permitted but not encouraged.
cy-gb	Caniateir gwrteithiau organig ac anorganig ond nid ydym yn eu hannog.

en-gb	•  Do not apply lime greater than that required to raise soil pH to a maximum of 5.5.
cy-gb	•  Peidiwch â gwasgaru mwy o galch nag sydd ei angen i godi pH y pridd i uchafswm o 5.5.

en-gb	•  Do not damage the modifed peatland such as by overgrazing, poaching by livestock or rutting farm machinery or other vehicles.
cy-gb	•  Peidiwch â difrodi’r fawnog sydd wedi’i newid trwy ei gorbori, caniatáu ei stablad (sathru) gan dda byw na’i rhigoli gan beiriannau fferm neu gerbydau eraill.

en-gb	•  Do not install new drainage (including under-drainage) or modify existing drainage on modifed peatland or within 100m where the ditch or drain would intercept water running towards the area.
cy-gb	•  Peidiwch â gosod draeniau newydd (gan gynnwys tan-ddraeniau) na newid y draeniau presennol ar fawnog sydd wedi’i newid nac o fewn 100m iddi lle byddai’r ffos neu’r draen yn atal dwˆ r rhag llifo i’r ardal.

en-gb	•  Do not clear ditches between 1 March and 31 August. Routine maintenance may be carried out on existing drainage:
cy-gb	•  Peidiwch â charthu ffosydd rhwng 1 Mawrth a 31 Awst Cewch wneud gwaith cynnal a chadw cyffredinol ar ddraeniau sy’n bodoli eisoes:

en-gb	-  Vegetation and silt may be cleared, leaving vegetation along one side of the ditch.
cy-gb	-  Cewch glirio llystyfant a gwaddodion, gan adael llystyfant ar hyd un ochr y ffos.

en-gb	-  Deepening, widening of ditches is not permitted.
cy-gb	-  Ni chaniateir dyfnhau na lledu ffosydd.

en-gb	-  Details of ditch clearance on peatland must be recorded.
cy-gb	-  Rhaid cofnodi manylion unrhyw waith clirio ffosydd ar fawnog.

en-gb	•  Do not carry out any earth moving activities, including cutting peat and inflling natural hollows.
cy-gb	•  Peidiwch â gwneud gwaith sy’n golygu symud pridd, gan gynnwys torri mawn a llenwi pantiau naturiol.

en-gb	Peatland habitats cover only 3-4% of Wales yet store in the region of 20-25% of all soil carbon.
cy-gb	Dim ond 3-4% o Gymru sy’n dir mawnog ond er hynny, mae tir o’r fath yn storio tua 20-25% o’r holl garbon pridd.

en-gb	Peatlands deliver a range of important benefts including carbon storage and capture, natural food management, regulating water quality and supply in times of drought, wildfre risk reduction and food production through grazing.
cy-gb	Mae mawnogydd yn darparu ystod o fanteision ecosystem pwysig gan gynnwys storio a dal carbon, rheoli llifogydd yn naturiol, rheoleiddio ansawdd a’r cyfenwad dwˆ r ar adegau o sychder, lleihau risg tanau gwyllt a chynhyrchu bwyd trwy bori.

en-gb	Maintaining peatlands in good ecological condition is the only way to achieve these benefts.
cy-gb	Cynnal mawnogydd mewn cyfwr ecolegol da yw’r unig ffordd i sicrhau’r manteision hyn.

en-gb	Instead of storing carbon, peatlands modifed by drainage and cultivation are some of most carbon emitting soils as they lack the peat forming mosses and high-water table to sustain them.
cy-gb	Yn hytrach na storio carbon, mawnogydd sydd wedi cael eu newid trwy eu draenio a’u trin yw rhai o’r priddoedd sy’n allyrru carbon fwyaf am eu bod wedi colli’r mwsoglau sy’n ffurfo’r mawn ac mae’r lefel trwythiad uchel sydd ei hangen i’w cynnal wedi gostwng.

en-gb	These highly modifed peatlands fall outside the defnition of semi-natural habitat and will therefore not be included within the Habitat Management Actions.
cy-gb	Nid yw mawnogydd sydd wedi’u newid yn gallu cael eu diffnio fel cynefnoedd lled-naturiol ac felly ni fydd modd eu cynnwys yn y Gweithredoedd Rheoli Cynefnoedd.

en-gb	Peatlands generally associated with blanket bog and raised bog in the uplands, are included in the Habitat Management Actions.
cy-gb	Mae mawnogydd sy’n gysylltiedig â gorgorsydd a chyforgorsydd yr ucheldir, yn cael eu cynnwys fel arfer yn y Gweithredoedd Rheoli Cynefn.

en-gb	It is however the same important soil type which is often hydrologically linked and still has the potential to deliver the positive outcomes listed above.
cy-gb	Hwn yw’r un math pwysig o bridd sydd yn aml yn cael ei gysylltu o safbwynt hydrolegol ac sydd â’r potensial o hyd i gael yr effeithiau mwyaf cadarnhaol a restrir uchod.

en-gb	Recognising the need to protect this sensitive soil type from unnecessary and unwanted degradation in support of the Scheme outcomes, we propose that a number of potentially damaging land management and other activities are restricted on identifed areas.
cy-gb	Gan gydnabod yr angen i ddiogelu’r math hwn o bridd sensitif rhag dirywiad diangen a dieisiau i gefnogi’r Cynllun, cynigiwn fod cyfyngiadau’n cael eu rhoi ar nifer o weithgareddau rheoli tir a gweithgareddau eraill a allai fod yn niweidiol yn y rhannau tir a nodwyd.

en-gb	This Action is applicable to all farms in the Scheme with heavily modifed peatland.
cy-gb	Rhaid cynnal y weithred hon ar bob fferm yn y Cynllun sydd â mawnog sydd wedi’i newid yn fawr.

en-gb	We intend to show you if your farm has these peatlands.
cy-gb	Byddwn yn dangos i chi os oes mawnogydd o’r fath ar eich fferm.

en-gb	2023 25
cy-gb	2023 26

en-gb	Managing heavily modifed peatland 
cy-gb	Rheoli mawnogydd sydd wedi’u newid yn fawr 

en-gb	•  Do not extract rock, scree, sand, shingle, gravel, clay, or peat.
cy-gb	•  Peidiwch â chodi craig, sgri, tywod, graean, clai na mawn.

en-gb	•  Do not store manure, silage, or other farm wastes.
cy-gb	•  Peidiwch â storio tail, silwair na gwastraff fferm arall arni.

en-gb	•  Do not construct tracks, roads, yards, hardstanding, or any new structures.
cy-gb	•  Peidiwch ag adeiladu trac, heol, buarth, llawr caled nac unrhyw strwythur newydd arni.

en-gb	•  Do not supplementary feed, except where required specifcally for the welfare of livestock.
cy-gb	•  Peidiwch â rhoi porthiant atodol, ac eithrio lle bo angen hynny’n benodol er lles y da byw.

en-gb	•  Do not store materials, vehicles, trailers, or machinery.
cy-gb	•  Peidiwch â storio deunyddiau, cerbydau, trelars na pheiriannau arni.

en-gb	All heavily modifed peatlands on your farm will need to be actively managed from when you enter the Scheme.
cy-gb	Bydd angen rheoli’r holl fawnogydd sydd wedi’u newid ar eich fferm o’r adeg y byddwch yn ymuno â’r Cynllun.

en-gb	2023 26
cy-gb	2023 27

en-gb	Habitat 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Cynefn 

en-gb	Habitat
cy-gb	Cynefn

en-gb	The following pages describe a set of interlinked Universal Actions for managing existing semi natural habitats such as the variety of herb rich pastures and haymeadows, to the heathlands and peat bogs in the uplands and the saltmarshes and sand dunes around our coast.
cy-gb	Mae’r tudalennau canlynol yn disgrifo set o Weithredoedd Cyffredinol cydgysylltiedig ar gyfer rheoli cynefnoedd lled-naturiol megis porfeydd a gweirgloddiau blodeuog cyfoethog, y rhosydd a’r mawnogydd yn yr ucheldir a’r morfeydd heli a’r twyni tywod o amgylch ein harfordir.

en-gb	We have also detailed the scheme requirement that at least 10% of each farm should be actively managed as habitat for the beneft of wildlife alongside the production of food.
cy-gb	Rydym wedi disgrifo hefyd y gofyn y dylai o leiaf 10% o bob fferm gael ei reoli fel cynefn er budd bywyd gwyllt ochr yn ochr â chynhyrchu bwyd.

en-gb	We propose including the management of all existing semi-natural habitats (listed below) in the Universal Layer of the Scheme and Universal Baseline Payment to recognise the effort you make in managing these areas.
cy-gb	Rydym yn cynnig cynnwys unrhyw waith rheoli cynefnoedd lled-naturiol (a restrir isod) yn Haen Gyffredinol y Cynllun a’r Taliad Sylfaenol Cyffredinol i gydnabod eich ymdrechion i reoli’r tiroedd hyn.

en-gb	•  Coastal Saltmarsh
cy-gb	•  Morfeydd Heli

en-gb	•  Coastal Sand dune and Shingle beach •  Lowland and Coastal heath
cy-gb	•  Twyni Tywod Arfordirol a Thraethau Graean •  Rhos yr Arfordir a Rhos Llawr Gwlad

en-gb	•  Enclosed Wetland and Marshy grassland
cy-gb	•  Gwlypdir wedi’i Amgáu a Glaswelltir Corsiog

en-gb	•  Enclosed Semi-natural Dry Grassland (managed as either pasture or hay meadow)
cy-gb	•  Glaswelltir Sych Lled-naturiol wedi’i Amgáu (wedi’i reoli naill ai fel tir pori neu weirglodd)

en-gb	•  Upland Open Habitats (including ‘mosaics’ of heathland, peat bogs and extensive grasslands)
cy-gb	•  Cynefnoedd Agored yr Ucheldir (gan gynnwys clytwaith o rostir, mawnogydd a glaswelltiroedd eang)

en-gb	•  Traditional Orchards (woody habitat) •  Dense Bracken
cy-gb	•  Perllannau Traddodiadol (cynefn coediog) •  Rhedyn Trwchus

en-gb	•  Scrub (woody habitat) •  Wood Pasture (woody habitat)
cy-gb	•  Prysgwydd (cynefn coediog) •  Coed Pori (cynefn coediog)

en-gb	•  In-feld Trees including Veteran Trees (woody habitat)
cy-gb	•  Coed mewn Cae gan gynnwys Coed Hynod (cynefn coediog)

en-gb	We intend to show you all known habitat areas (type and extent) as part of a Habitat Baseline Review (HBR – see Chapter 3) at the point of Scheme entry which will inform our joint agreement of the habitat areas and the management actions you will be required to undertake.
cy-gb	Rydym yn bwriadu dangos i chi yr holl dir cynefn sy’n hysbys (math a maint) fel rhan o’r Adolygiad Sylfaenol o Gynefnoedd (HBR – gweler pennod 4) pan fyddwch yn ymuno â’r Cynllun. Bydd yn nodi’r tir cynefn fydd yn rhan o’n cytundeb ar y cyd â’r camau rheoli y bydd gofyn i chi eu cymryd.

en-gb	We will provide information on the outcomes we are asking you to deliver.
cy-gb	Byddwn yn esbonio’r canlyniadau y byddwn am i chi eu cyfawni.

en-gb	We will also provide a series of management restrictions, including a ‘Universal Code for Habitats’ to prevent loss and damage of existing semi-natural habitats and to support their enhancement.
cy-gb	Byddwn yn nodi hefyd cyfres o gyfyngiadau rheoli, gan gynnwys ‘Cod i Bawb ar gyfer Cynefnoedd’, rhag colli a difrodi cynefnoedd lled-naturiol ac i helpu i’w gwella.

en-gb	As well as these mandatory requirements, we will provide management recommendations – these are not standards against which you will be inspected.
cy-gb	Yn ogystal â’r gofynion gorfodol hyn, byddwn yn darparu argymhellion rheoli – nid yw’r rhain yn safonau ar gyfer eich mesur.

en-gb	They are suggestions to help you deliver the measurable outcomes we are looking for.
cy-gb	Maent yn awgrymiadau i’ch helpu i gyfawni’r canlyniadau mesuradwy yr ydym yn chwilio amdanyn nhw.

en-gb	27
cy-gb	28

en-gb	Habitat maintenance 
cy-gb	Cynnal cynefnoedd 

en-gb	Habitat maintenance
cy-gb	Cynnal cynefnoedd

en-gb	Maintenance of existing semi-natural habitats to optimise benefts for grazing livestock and wildlife.
cy-gb	Cynnal cynefnoedd lled-naturiol sy’n bod i sicrhau’r manteision mwyaf i dda byw sy’n eu pori ac i fywyd gwyllt.

en-gb	What will I need to do to comply with this Action?
cy-gb	Beth bydd angen i mi ei wneud i gynnal y Weithred Gyffredinol hon?

en-gb	We will provide the follow information for each habitat type so you know what is required:
cy-gb	Byddwn yn darparu’r wybodaeth ganlynol ar gyfer pob math o gynefn fel eich bod yn gwybod beth sydd ei angen:

en-gb	•  Aims - short descriptive long-term ‘vision’ for the habitat.
cy-gb	•  Amcanion - disgrifad byr o’r ‘weledigaeth’ tymor hir ar gyfer y cynefn.

en-gb	•  Measurable outcomes - detailed defnition of the precise requirement of the desired measurable outcome.
cy-gb	•  Canlyniadau mesuradwy - diffniad manwl o’r union beth sydd angen ei wneud i sicrhau’r canlyniad mesuradwy a ddymunir.

en-gb	These are the specifc outcomes you need to achieve and will be monitored against.
cy-gb	Dyma’r canlyniadau penodol y bydd gofyn ichi eu cyfawni a byddwch yn cael eich monitro ar eu sail.

en-gb	•  Management recommendations - a set of recommendations to help you achieve the required outcomes e.g. grazing levels or livestock type.
cy-gb	•  Argymhellion rheoli - cyfres o argymhellion i’ch helpu i gyfawni’r canlyniadau gofynnol e.e. lefelau pori neu fath o dda byw.

en-gb	•  Restrictions - specifc damaging activities that must not be done (do nots) on a particular habitat type.
cy-gb	•  Cyfyngiadau - gweithgareddau niweidiol penodol y dylech beidio â’u gwneud ar fath penodol o gynefn.

en-gb	The habitat rules to prevent loss and damage of existing semi natural habitats will be minimum requirements contained in a ‘Universal Code for Habitats’ for ease of reference.
cy-gb	Bydd y rheolau cynefn i atal colli a difrodi cynefnoedd lled-naturiol yn ofynion lleiaf a byddwn yn eu nodi er hwylustod mewn ‘Cod i Bawb ar gyfer Cynefnoedd’.

en-gb	•  Potential derogations - events beyond your control where the requirements may be temporarily relaxed e.g. extended periods of extreme weather.
cy-gb	•  Rhanddirymiadau posibl - digwyddiadau y tu allan i’ch rheolaeth lle gellir llacio’r gofynion am gyfnod e.e. pan geir cyfnod hir o dywydd eithafol.

en-gb	The focus of this Action will be all existing semi-natural habitats on your farm.
cy-gb	Ffocws y Weithred hon fydd yr holl gynefnoedd lled-naturiol sydd ar eich fferm.

en-gb	These important habitats depend on livestock grazing to secure their long-term future, and in return they provide diverse forage where a wide variety of vegetation can also provide important trace elements and other benefts such as natural anthelmintics.
cy-gb	Mae’r cynefnoedd pwysig hyn yn dibynnu ar gael eu pori gan dda byw i sicrhau eu dyfodol hirdymor. Yn gyfnewid, maen nhw’n darparu cnydau pori amrywiol ac amrywiaeth eang o blanhigion sy’n darparu elfennau hybrin pwysig a manteision eraill megis meddyginiaeth gwrthlyngyr naturiol.

en-gb	The habitat management actions described below are designed to retain and maintain this important habitat and enable further enhancement.
cy-gb	Mae’r gweithredoedd rheoli cynefn a ddisgrifr isod wedi’u cynllunio i gadw a chynnal y cynefn pwysig hwn a’i gyfoethogi.

en-gb	We propose a more fexible approach to some aspects of habitat management compared to previous schemes such as Glastir.
cy-gb	Rydym yn cynnig mwy o hyblygrwydd wrth ymdrin â rhai agweddau ar reoli cynefnoedd o’i gymharu â chynlluniau blaenorol fel Glastir.

en-gb	You will be able to make more management decisions based on the season, the ground conditions, and your livestock.
cy-gb	Byddwch yn cael gwneud mwy o benderfyniadau rheoli ar sail y tymor, amodau’r ddaear a’ch da byw.

en-gb	This Action is applicable to all farms in the Scheme with existing semi-natural habitats.
cy-gb	Rhaid cynnal y weithred hon ar bob fferm yn y Cynllun sydd â chynefnoedd lled-naturiol.

en-gb	The management actions apply to all semi-natural habitats on your farm.
cy-gb	Bydd angen cynnal y gweithredoedd rheoli ar bob cynefn lled-naturiol ar eich fferm.

en-gb	This Universal Action does not apply to designated sites such as Sites of Special Scientifc Interest (SSSI) which normally have bespoke plans which set out the requirements for their management.
cy-gb	Nid yw’r Weithred Gyffredinol hon yn ymdrin â safleoedd dynodedig megis Safeoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) sydd fel arfer â chynlluniau pwrpasol sy’n nodi’r gofynion ar gyfer eu rheoli.

en-gb	For the purposes of this consultation, we have not included the above information for all habitat types, however, as an example we have included ‘Enclosed Semi-natural Dry Grassland – Grazed Pasture’ which will be a habitat type common to many farms.
cy-gb	At ddiben yr ymgynghoriad hwn, nid ydym wedi cynnwys y wybodaeth uchod ar gyfer pob math o gynefn, ond er enghraifft, rydym wedi cynnwys ‘Glaswelltir Sych Lled-naturiol wedi’i Amgáu Amgaeedig – Porfa Bori)’ a fydd yn fath o gynefn sy’n gyffredin i lawer o ffermydd.

en-gb	28
cy-gb	29

en-gb	Habitat maintenance 
cy-gb	Cynnal cynefnoedd 

en-gb	Enclosed Semi-Natural Dry Grassland - Grazed Pasture (including Acid, Neutral, Calcareous and Calaminarian Grasslands)
cy-gb	Glaswelltir Sych Lled-Naturiol wedi’i Amgáu Porfa Bori (gan gynnwys Glaswelltir Sur Niwtral, Calchaidd a Metelaidd)

en-gb	 •  Neutral grassland is ideally grazed with cattle or horses rather than sheep.
cy-gb	- , •  Yn ddelfrydol, dylid rhoi gwartheg neu geffylau i bori glaswelltir niwtral yn hytrach na defaid.

en-gb	Aims •  Recommended stocking densities:
cy-gb	Amcanion •  Lefelau stocio a argymhellir:

en-gb	Maintain the grassland by grazing to achieve a varied sward height where a variety of native plant species (including herbs) are frequent and able to flower to produce seed, and where native animals (including invertebrates) and grassland fungi can thrive.
cy-gb	Cynnal y glaswelltir trwy ei bori, er mwyn cael tyfiant amrywiol ei uchder lle bydd amrywiaeth o rywogaethau planhigion brodorol (gan gynnwys perlysiau) yn gyffredin ac yn gallu blodeup a hadu, a lle gall anifeiliaid (gan gynnwys infertebratau) a ffyngau glaswelltir brodorol ffynnu.

en-gb	Agricultural species such as rye-grass and white clover are absent or at low cover.
cy-gb	Mae rhywogaethau amaethyddol fel rhygwellt a meillion gwyn yn absennol neu'n brin.

en-gb	Measurable outcomes:
cy-gb	Canlyniadau mesuradwy:

en-gb	•  Graze to maintain a varied sward height where at least 75% of teh grassland is between 5cm and 20cm between 15 May and 31 August.
cy-gb	•  Pori i gynnal tyfant amrywiol ei uchder gydag o leiaf 75% o’r glaswelltir rhwng 5cm ac 20 cm rhwng 15 Mai a 31 Awst.

en-gb	•  Maintain a sward height where 75% of the grassland is between 2cm and 10cm from 1 September until 31 October
cy-gb	•  Cynnal tyfant lle bydd 75% o’r glaswelltir rhwng 2cm a 10 cm o uchder rhwng 1 Medi a 31 Hydref.

en-gb	•  Remove livestock if conditions become too wet,  to prevent poaching and compaction.
cy-gb	•  Cymerwch y da byw oddi ar y tir os aiff yn rhy wlyb, rhag ei stablad (sathru) a’i gywasgu.

en-gb	•  Dead material does not form extensive patches and is less than 10% cover overall.
cy-gb	•  Nid oes clytiau mawr o ddeunydd marw y byddant yn llai na 10% o gyfanswm y gorchudd.

en-gb	•  Bare soil makes up no more than 5% of the ground area, scattered around the feld.
cy-gb	•  Nid fydd mwy na 5% o arwynebedd y cae yn bridd moel, a bydd hwnnw wedi’i wasgaru o amgylch y cae.

en-gb	•  Coarse/tall grasses do not dominate, apart  from in patches covering no more than 5% of the grasland.
cy-gb	•  Nid yw glaswellt bras/tal yn dominyddu, ac eithrio mewn clytiau na fydd rhyngddynt yn fwy na 5% o’r glaswelltir.

en-gb	Management Recommendations:
cy-gb	Argymhellion Rheoli:

en-gb	- Acid grassland - 0.2-0.4 LU/ha/yr
cy-gb	- Glaswelltir sur - 0.2-0.4 uned da byw/ha/bl

en-gb	-  Calcareous grassland – 0.25-0.4 LU/ha/yr
cy-gb	-  glaswelltir calchaidd – 0.25-0.4 uned da byw/ha/bl

en-gb	- Neutral grassland - 0.5-0.7 LU/ha/yr
cy-gb	- glaswelltir niwtral - 0.5-0.7 uned da byw/ha/bl

en-gb	-  Coastal grassland – 0.3-0.6 LU/ha/yr
cy-gb	-  Glaswelltir arfordirol – 0.3-0.6 uned da byw/ha/bl

en-gb	Apply lime if necessary to maintain a soil pH of between 5.5 and 6.5 on neutral grasslands.
cy-gb	•  Gwasgarwch galch os oes angen i gynnal pH pridd rhwng 5.5 a 6.5 ar laswelltir niwtral

en-gb	Restrictions:
cy-gb	Cyfyngiadau:

en-gb	Comply with the Universal Code for Habitat (see later in the chapter).
cy-gb	•  Cadwch at y Cod i Bawb ar gyfer Cynefnoedd

en-gb	Do not plant trees
cy-gb	Peidiwch â phlannu coed

en-gb	Do not allow the feld to be poached (localised poaching around gateways, feeding and watering areas is acceptable provided that poached and bare areas make up less than 5% cover overall).
cy-gb	•  Peidiwch â gadael i dda byw stablad (sathru) y tir (hyn yn dderbyniol wrth fylchau caeau a mannau bwydo a dyfrhau cyn belled nad oes mwy na 5% o’r gorchudd wedi’i stablad neu’n bridd moel)

en-gb	Do not apply lime on acid, calcareous or calaminarian grassland.
cy-gb	Peidiwch â gwasgaru calchar laswelltir sur, calchaidd neu fetalaidd.

en-gb	Do not cut or top more than 30% of rush or weed species in any one year.
cy-gb	Peidiwch â thorri neu docio mwy na 30% o'r brwyn neu'r chwyn mewn blwyddyn.

en-gb	Do not permit scrub to spread.
cy-gb	•  Peidiwch â gadael i brysgwydd ledaenu.

en-gb	Potential Derogations
cy-gb	Rhanddirymiadau Posibl

en-gb	There could be a temporary derogation on sward height requirements due to prolonged periods of adverse weather conditions, or events such as prolonged food, drought, frozen ground and snow cover, wildfre, or disease.
cy-gb	Gallai fod rhanddirymiad dros dro ar y gofynion o ran uchder y borfa os bydd cyfnodau hir o dywydd garw, neu ddigwyddiadau fel llifogydd, sychder, rhew neu eira dros gyfnod hir, tân gwyllt neu glefyd.

en-gb	All existing semi-natural habitats on your farm will need to be actively managed from when you enter the Scheme.
cy-gb	Bydd angen rheoli’r holl gynefnoedd lled-naturiol sydd ar eich fferm o’r adeg y byddwch yn ymuno â’r Cynllun.

en-gb	2023 29
cy-gb	2023 30

en-gb	Scheme rule 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Rheol y cynllun 

en-gb	Scheme rule
cy-gb	Rheol y cynllun

en-gb	At least 10% of each farm is managed as habitat.
cy-gb	Rydym yn cynnig y dylai o leiaf 10% o bob fferm gael ei reoli fel cynefn er budd bywyd gwyllt ochr yn ochr â chynhyrchu bwyd.

en-gb	We propose at least 10% of each farm should be actively managed as habitat for the beneft of wildlife alongside the production of food. When determining if you have suffcient semi-natural habitat to meet the 10% requirement, we will focus on feld scale habitats such as species rich grasslands.
cy-gb	Wrth benderfynu a oes gennych ddigon o gynefn lled-naturiol i fodloni’r gofyn o 10%, byddwn yn canolbwyntio ar gynefnoedd ar raddfa cae fel glaswelltiroedd cyfoethog eu rhywogaethau.

en-gb	However, we will also include other valuable habitat features including ponds and scrapes, established broadleaf woodland, and hedgerows which meet the defnition of ‘good condition’.
cy-gb	Fodd bynnag, byddwn hefyd yn cynnwys nodweddion cynefnoedd gwerthfawr eraill gan gynnwys pyllau parhaol a thymhorol, coetir llydanddail sydd wedi cydio a pherthi/gwrychoedd fydd mewn ‘cyfwr da’.

en-gb	Some of the habitat types listed in the Habitat Maintenance Action (UA7) above are marked as ‘woody habitats’ which are multi-layered habitats likely to have a valuable ground fora layer as well as a canopy of trees.
cy-gb	Mae rhai o’r mathau o gynefnoedd a restrir yn y Weithred Cynnal Cynefnoedd (UA7) uchod wedi’u marcio fel ‘cynefnoedd coediog’. Maen nhw’n gynefnoedd aml-haenog sy’n debygol o fod â haen o blanhigion gwerthfawr ar y llawr yn ogystal â chanopi o goed.

en-gb	We propose the ground layer can contribute to the 10% habitat requirement, while the tree canopy in the same area could contribute to the 10% tree cover requirement.
cy-gb	Rydym yn cynnig y gall yr haen ar y llawr gyfrannu at y gofyn o 10% o gynefn, tra gallai unrhyw ganopi coed yn yr un llain o dir gyfrannu at y gofyn o 10% o orchudd coed.

en-gb	Where you have enough semi-natural habitats to meet the 10% threshold, and subject to an assessment to verify habitat conditions, those areas above the threshold identifed as being of lesser quality habitat (e.g. dense bracken, species poor dry grasslands, soft rush dominated grasslands with the exception of peatlands) can be considered for tree planting, creating scrapes (shallow temporary ponds) or restoration to higher quality habitats.
cy-gb	Os oes gennych ddigon o gynefnoedd lled-naturiol i gyrraedd y trothwy o 10%, gallech ar y darnau hynny o dir sydd uwchlaw’r trothwy ond sydd wedi’u nodi fel cynefnoedd o ansawdd is (e.e. rhedyn trwchus, glaswelltir sych prin ei rywogaethau, glaswelltir brwynog ac eithrio mawnogydd), cyn belled â’u bod yn bodloni’r amod o fod yn gynefn, blannu coed neu greu byllau tymhorol arnynt neu eu hadfer yn gynefnoedd o ansawdd uwch.

en-gb	This allows you further fexibility in meeting other scheme requirements, as well as creating valuable new habitat areas such as a patchwork of new wetlands, damp woodlands and open grasslands.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi rhagor o hyblygrwydd i chi allu bodloni gofynion eraill y cynllun, yn ogystal â chreu darnau newydd gwerthfawr o gynefn fel clytwaith o wlyptir, coetir llaith a glaswelltir agored newydd.

en-gb	If you do not have suffcient existing habitats to meet this 10% requirement you will be able to create new temporary habitat features to meet the threshold – see Create temporary habitat on improved land (UA8) below.
cy-gb	Os nad oes gennych ddigon o gynefnoedd i fodloni’r amod o 10%, gallwch greu nodweddion cynefn dros dro newydd i gyrraedd y trothwy – gweler Creu cynefn dros dro ar dir wedi’i wella (UA8) isod.

en-gb	We appreciate other features throughout your farm can be valuable for wildlife such as dry-stone walls, traditional farm buildings and coniferous woodlands, however we propose these areas will not count towards the 10% threshold.
cy-gb	Rydym yn deall y gall nodweddion eraill hwnt ac yma ar eich fferm, fel waliau cerrig sych, adeiladau fferm traddodiadol a choetiroedd conwydd, fod yn werthfawr i fywyd gwyllt ond rydym yn cynnig na ddylai’r darnau tir hyn gyfrif at y trothwy o 10%.

en-gb	30
cy-gb	31

en-gb	Create temporary habitat on improved land 
cy-gb	Creu cynefn dros dro ar dir wedi’i wella 

en-gb	Create temporary habitat on improved land
cy-gb	Creu cynefn dros dro ar dir wedi’i wella

en-gb	Ambition
cy-gb	Creu nodweddion cynefn dros dro ychwanegol ar dir wedi’i wella i fodloni gofynion y cynllun am isafswm arwynebedd cynefn.

en-gb	With a move away from mixed farming, the Welsh countryside no longer has the mix of grassland, arable, and horticultural crops it once had.
cy-gb	Yn sgil diwedd y fferm gymysg, mae cefn gwlad Cymru wedi colli’r gymysgedd o gnydau glaswelltir, âr a garddwriaethol a arferai dyfu yno ar un adeg.

en-gb	This means our habitats are not as varied, or as connected, which has resulted in a large variety of plants and other wildlife becoming scarce – this includes some pollinating insects, and birds such as grey partridge and yellowhammer.
cy-gb	Mae hyn yn golygu nad oes gennym gynefnoedd mor amrywiol, a dydyn nhw ddim wedi wedi’u cysylltu â’i gilydd i’r un graddau. O ganlyniad, mae llawer o’n planhigion a’n hanifeiliaid gwyllt wedi prinhau – gan gynnwys rhai pryfed peillio, ac adar fel y betrysen a’r bras melyn.

en-gb	If you have less than the 10% habitat needed to meet the scheme requirement you can create new temporary habitat features on improved land, such as mixed leys or fallow crop margins.
cy-gb	Os oes gennych lai na’r 10% o gynefn sydd ei angen i fodloni gofynion y cynllun, gallwch greu nodweddion cynefn newydd dros dro ar dir wedi’i wella, fel gwyndynnydd cymysg neu ymylon o wyndwn. Gwyndwn cymysg yw tir sydd wedi’i hau â chymysgedd o hadau glaswellt, codlysiau a blodau.

en-gb	These temporary habitat types are valuable as they meet the specifc needs of a range of wildlife and are even more valuable when used to connect other habitat areas such as hedgerows, woodlands, and wetlands.
cy-gb	Mae’r mathau hyn o gynefn dros dro yn werthfawr gan eu bod yn diwallu anghenion amrywiaeth o fywyd gwyllt a hyd yn oed yn fwy gwerthfawr pan fyddan nhw’n cysylltu darnau eraill o gynefn fel perthi/ gwrychoedd, coetiroedd a gwlyptiroedd â’i gilydd.

en-gb	This Action is applicable to all farms in the Scheme where there is insuffcient existing habitat to meet the 10% scheme requirement.
cy-gb	Rhaid cynnal y weithred hon ar bob fferm yn y Cynllun sydd heb ddigon o gynefnoedd i fodloni gofyn y cynllun o 10%.

en-gb	You will be able choose one or more habitat creation option from the following list to meet the minimum requirement for habitat:
cy-gb	Byddwch yn cael dewis un neu fwy o’r opsiynau creu cynefnoedd o’r rhestr ganlynol i fodloni’r gofyn isafswm o ran cynefnoedd:

en-gb	•  Fallow crop margins
cy-gb	•  Ymylon o wyndwn

en-gb	•  Unfertilised, unsprayed (such as plant protection products) and unharvested crop headlands
cy-gb	•  Heb ei ffrwythloni, heb ei chwistrellu (â chynnyrch fel cynhyrchion amddiffyn planhigion) a phentiroedd cnydau heb eu cynaeafu

en-gb	•  Fixed rough grass margins on arable land
cy-gb	•  Creu ymyl sefydlog o borfa arw ar dir âr

en-gb	•  Rotational rough grass margins on arable land
cy-gb	•  Ymyl o borfa arw mewn cylchdro ar dir âr

en-gb	•  Establishment of mixed leys on improved land (also referred to as multi-species or herbal leys)
cy-gb	•  Sefydlu gwyndynnydd cymysg ar dir wedi’i wella (gwyndynnydd aml-rywogaeth neu lysieuol yn enwau eraill arnyn nhw), sef cymysgedd o laswellt, codlysiau a blodau

en-gb	•  Establish a wildlife cover crop on improved land
cy-gb	•  Sefydlu cnwd gorchudd ar gyfer bywyd gwyllt ar dir wedi’i wella

en-gb	For the purposes of this consultation, we have not included the details for each of these, however, we have included ‘Establishment of mixed leys’ as an example which is applicable to many farms.
cy-gb	Yn yr ymgynghoriad hwn, nid ydym wedi cynnwys manylion pob un o’r rhain, ond rydym am ddisgrifo ‘Sefydlu gwyndynnydd cymysg’ fel enghraifft all fod yn berthnasol i lawer o ffermydd.

en-gb	31
cy-gb	32

en-gb	Create temporary habitat on improved land 
cy-gb	Creu cynefn dros dro ar dir wedi’i wella 

en-gb	Establishment of Mixed Leys on Improved Land (also referred to as multi species or herbal leys)
cy-gb	Sefydlu Gwyndynnydd Cymysg ar Dir wedi’i Wella (gwyndynnydd aml-rywogaeth neu lysieuol yn enwau eraill arnyn nhw)

en-gb	Aims:
cy-gb	Nodau:

en-gb	Establishing mixed leys can beneft the farm business by improving the resilience of the pasture.
cy-gb	Gall gwyndynnydd cymysg (sef cymysgedd o laswellt, codlysiau a blodau) ddod â mantais i fusnes y fferm trwy wneud y tir pori’n fwy cydnerth.

en-gb	Using species such as clovers will reduce fertiliser requirements, and deeper-rooted species such as chicory are able to access soil moisture in prolonged dry periods.
cy-gb	Bydd defnyddio rhywogaethau fel meillion yn lleihau’r gofyn am wrtaith, a bydd rhywogaethau sydd â gwreiddiau dyfnach fel sicori’n gallu cael at y gwlybaniaeth yn y pridd mewn cyfnodau hir o sychder.

en-gb	Mixed leys like this also provide important habitat for pollinating insects.
cy-gb	Mae gwyndynnydd cymysg fel hyn hefyd yn cynefn pwysig ar gyfer pryfed peillio.

en-gb	Establish a mixed ley, comprising minimum fve grass species, three legume species and three herb species.
cy-gb	Sefydlu gwyndwn cymysg, sy’n cynnwys o leiaf pum rhywogaeth o laswellt, tair rhywogaeth o godlys a thair rhywogaeth o lysiau.

en-gb	Minimum seed rate 25 kg/ha. 
cy-gb	Rhaid hau o leiaf 25kg / ha.

en-gb	Maximum Ryegrass content 6 kg/ha.
cy-gb	Dim mwy na 6 kg / ha o rygwellt 

en-gb	Maximum other grass seed content 9 kg/ha (Maximum total grass seed content 15 kg/ha).
cy-gb	Dim mwy na 9 kg / ha o hadau glaswellt eraill (Dim mwy na 15 kg / ha o hadau glaswellt)

en-gb	Available on improved land only and can be established in blocks or feld margins.
cy-gb	I’w hau ar dir wedi’i wella yn unig a’u defnyddio i greu plociau neu ymylon caeau.

en-gb	Only use certifed seed at the recommended seed rate.
cy-gb	Defnyddiwch hadau ardystiedig yn unig ar y gyfradd hau a argymhellir.

en-gb	The choice and mix of species must be appropriate to the location.
cy-gb	Rhaid i’r dewis a’r gymysgedd o rywogaethau fod yn addas i’r lleoliad.

en-gb	The mixed ley, once established, to be retained for the duration of the Scheme year.
cy-gb	Ar ôl eu sefydlu, rhaid cadw gwyndynnydd cymysg gydol blwyddyn y Cynllun.

en-gb	Sow between 15 April and 31 August.
cy-gb	Dylid hau rhwng 15 Ebrill a 31 Awst.

en-gb	The mix can be established through ploughing, traditional cultivations and drilling.
cy-gb	Gellir sefydlu’r cnwd drwy aredig, dulliau trin traddodiadol a drilio.

en-gb	Minimum tillage or direct drilling is preferred to reduce soil disturbance and carbon loss.
cy-gb	Mae bas-droi neu ddrilio uniongyrchol yn well, rhag afonyddu ar y pridd a cholli carbon.

en-gb	Mix the seed in the hopper immediately before sowing a seed mix to stop an uneven spread of crops.
cy-gb	Cymysgwch yr hadau yn yr hopran yn syth cyn hau’r gymysgedd hadau i wneud yn siwr eich bod gwasgaru’r gymysgedd yn gyfartal.

en-gb	Seed can be broadcast or drilled, but no deeper than 1cm.
cy-gb	Gellir hau hadau trwy eu gwasgaru ar led neu drwy ddrilio, ond dim dyfnach nag 1cm.

en-gb	Roll after sowing to retain moisture.
cy-gb	Rowliwch ar ôl hau i gadw’r lleithder.

en-gb	• If using minimum tillage or direct drilling, the use of an appropriate, approved herbicide to spray off an existing grass sward is required.
cy-gb	Os ydych yn bras droi’r pridd neu’n drilio’n uniongyrchol, mae angen defnyddio chwynladdwr priodol, cymeradwy i ladd y borfa sydd yno.

en-gb	(This requirement not applicable for farmers certifed as organic).
cy-gb	(Nid oes angen i ffermwyr sydd wedi cael eu hardystio’n organig wneud hyn).

en-gb	Maintain a minimum 1m grass buffer strip adjacent to a hedge, earth bank or watercourse
cy-gb	Raid cynnal llain glustogi o laswellt o 1 metr ar hyd perthi/gwrychoedd, cloddiau neu gyrsiau d ˆwr.

en-gb	Established sward to be managed to maintain sward diversity, to encourage the fowering and seeding of the mixed ley and to avoid poaching.
cy-gb	Dylid rheoli’r borfa ar ôl ei sefydlu er mwyn cynnal yr amrywiaeth ynddi, i annog y gymysgedd i fodeuo a hadu a’i diogelu rhag ei stablad (sathru) gan dda byw.

en-gb	A record of all feld activity, including sowing date, evidence of fertiliser and plant protection product (PPPs) applications and grazing dates should be kept for inspection.
cy-gb	Ar gyfer yr archwilwyr, dylid cadw cofnod o’r holl weithgareddau a wneir yn y cae, gan gynnwys dyddiad hau, tystiolaeth o ddefnyddio gwrtaith a phlaladdwyr a dyddiadau pori.

en-gb	Do not plough or cultivate land before 1 March.
cy-gb	Peidiwch â’i aredig, ei drin na’i ddrilio cyn 1 Mawrth.

en-gb	Once established, do not use PPPs other than within the framework of an IPM plan to spot treat or weed-wipe injurious weeds or invasive non-native species, soft and hard rush, nettles, or bracken.
cy-gb	Ar ôl ei sefydlu, peidiwch â defnyddio PPPs ac eithrio o fewn fframwaith cynllun IPM i sbot drin neu glwt-chwynnu chwyn niweidiol neu rywogaethau estron goresgynnol, brwyn caled, brwyn pabwyr, danadl neu redyn.

en-gb	Do not use inorganic fertilisers containing nitrogen following establishment until the following spring.
cy-gb	Peidiwch â defnyddio gwrteithiau anorganig sy’n cynnwys nitrogen ar ôl i’r cnwd gael ei sefydlu tan y gwanwyn sy’n dilyn.

en-gb	(It is recommended that nitrogen fertiliser use is avoided to achieve maximum agronomic and environmental benefts from the diverse ley.)
cy-gb	Argymhellir osgoi gwrtaith nitrogen er mwyn sicrhau’r manteision amaeth-economaidd ac amgylcheddol mwyaf posibl o’r gwyndwn cymysg.

en-gb	These actions should be completed at the frst available opportunity within the frst year in the Scheme, subject to the seasonal requirements of each option.
cy-gb	Dylid cynnal y gweithredoedd hyn cyn gynted ag y medrwch yn ystod blwyddyn gyntaf y Cynllun, gan ddibynnu ar ofynion tymhorol pob opsiwn.

en-gb	If required in future years, these options should be maintained as part of the rotation or fxed in location.
cy-gb	Os bydd angen hynny yn y blynyddoedd i ddod, dylid cynnal yr opsiynau fel rhan o’r cylchdro neu eu cynnal mewn lle penodol.

en-gb	2023 32
cy-gb	2023 33

en-gb	Designated Site Management Plans 
cy-gb	Cynlluniau Rheoli Safeoedd Dynodedig 

en-gb	Designated Site Management Plans
cy-gb	Cynlluniau Rheoli Safeoedd Dynodedig

en-gb	Have a Management Plan with Natural Resources Wales in place for Designated Sites in your control.
cy-gb	Bydd gennych Gynllun Rheoli gyda Cyfoeth Naturiol Cymru ar gyfer Safeoedd Dynodedig sydd o dan eich rheolaeth.

en-gb	This action refers to the network of sites around Wales designated as Sites of Special Scientifc Interest (SSSI).
cy-gb	Mae’r weithred hon yn cyfeirio at y rhwydwaith o safeoedd o gwmpas Cymru sydd wedi’u dynodi’n Safeoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA).

en-gb	These sites include the best examples of our precious natural environment.
cy-gb	Mae’r safeoedd hyn yn cynnwys yr enghreifftiau gorau o’n hamgylchedd naturiol gwerthfawr.

en-gb	As well as playing a vital role in safeguarding our rare wildlife from further decline, these sites can deliver many other sustainable land management outcomes.
cy-gb	Yn ogystal â bod yn hanfodol ar gyfer diogelu ein bywyd gwyllt prin rhag iddo brinhau ymhellach, gall y safeoedd hyn wireddu llawer o ganlyniadau eraill yr egwyddor Rheoli Tir yn Gynaliadwy.

en-gb	Some SSSI are large and can span multiple farms.
cy-gb	Mae rhai SoDdGAau yn fawr ac yn rhychwantu ffniau nifer o ffermydd.

en-gb	Where you have management control of a specifc area of SSSI we intend to work with you to enable targeted management of this area.
cy-gb	Os oes gennych reolaeth ar ran benodol o SoDdGA, rydym yn bwriadu gweithio gyda chi er mwyn medru targedu’r gwaith rheoli ar y rhan honno o’r safe.

en-gb	The frst step and the requirement of this Action is to have a management plan or plans in place, working with NRW, for all SSSI sites on your farm.
cy-gb	Y cam cyntaf a’r prif beth y mae’r Weithred hon yn gofyn amdano yw paratoi cynllun neu gynlluniau rheoli, gan weithio gyda CNC, ar gyfer pob SoDdGA ar eich fferm.

en-gb	We propose that land in SSSIs is prioritised for inclusion in the Scheme’s Optional Actions to refect the more bespoke and targeted management which may be required on these special sites.
cy-gb	Rydym yn cynnig bod tir mewn SoDdGA yn cael blaenoriaeth ar gyfer ei gynnwys yng Ngweithredoedd Opsiynol y Cynllun i adlewyrchu’r mesurau rheoli mwy unigryw a phenodol y gallai fod eu hangen ar y safeoedd arbennig hyn.

en-gb	Our current position is that the higher regulatory requirements underpinning SSSI sites means we will not be able to pay the associated maintenance component of the Universal Baseline Payment on land within the SSSI.
cy-gb	Ein barn ar hyn o bryd yw, oherwydd y gofynion rheoli manylach mewn SoDdGA, ni fyddwn yn cael talu elfen gynnal a chadw y Taliad Sylfaenol Cyffredinol ar dir mewn SoDdGA.

en-gb	The payment methodology is for payment above the regulatory baseline.
cy-gb	Diben yr elfen hon yw talu uwchlaw’r lefel reoleiddio sylfaenol.

en-gb	We will continue to explore potential opportunities for maintenance payments to be available for SSSIs.
cy-gb	Byddwn yn parhau i ystyried cyfeoedd i dalu taliadau cynnal a chadw ar gyfer SoDdGAau.

en-gb	The remaining components of the Universal Baseline Payment will be available on the land within the SSSI, assuming all other Scheme rules and Universal Actions have been met.
cy-gb	Bydd gweddill elfennau’r Taliad Sylfaenol Cyffredinol ar gael i’w talu ar gyfer tir mewn SoDdGA cyn belled â bod yr holl reolau eraill a’r Gweithredoedd Cyffredinol wedi’u bodloni.

en-gb	The area of SSSI land will be included in the Stability Payment.
cy-gb	Bydd arwynebedd y SoDdGA yn cael ei gynnwys yn y Taliad Sefydlogrwydd.

en-gb	Existing management plans or agreements (e.g. NRW Section 15 or 16 Management Agreements) in place at the time you join the Scheme should continue until they expire.
cy-gb	Dylai cynlluniau neu gytundebau rheoli (e.e. Cytundebau Rheoli Adran 15 neu 16 CNC) fydd yn fyw pan fyddwch yn ymuno â’r Cynllun gael parhau nes y byddant yn dod i ben.

en-gb	We will then work with you to review and incorporate these into the Scheme.
cy-gb	Yna byddwn yn gweithio gyda chi i’w hadolygu a’u hymgorffori yn y Cynllun.

en-gb	This Action is applicable to all farms in the Scheme with full management control over land within a SSSI designated for its wildlife or geological interest.
cy-gb	Rhaid i bob fferm yn y Cynllun sydd â rheolaeth lawn ar dir mewn SoDdGA sydd wedi’i ddynodi am ei fywyd gwyllt neu ei ddaeareg gynnal y Weithred hon.

en-gb	This Action also applies to land which impacts on a river designated as a SSSI.
cy-gb	Mae’r weithred hon yn berthnasol hefyd i dir sy’n effeithio ar afonydd sydd wedi’u dynodi’n SoDdGA.

en-gb	We will confrm with you any sites that are applicable to you.
cy-gb	Byddwn yn cadarnhau gyda chi unrhyw safeoedd sy’n berthnasol i chi.

en-gb	The Action is to work with NRW to develop and have in place a Management Plan for the SSSI, including a long-term vision for the site.
cy-gb	Y Weithred yw gweithio gyda CNC i lunio Cynllun Rheoli ar gyfer y SoDdGA, gan gynnwys gweledigaeth hirdymor ar ei gyfer.

en-gb	Once the Management Plan is in place to meet this Action, it can then inform a set of management activities which can be incorporated into a Management Contract for subsequent support through the Optional Layer of the Scheme.
cy-gb	Unwaith y bydd y Cynllun Rheoli wedi’i lunio i gynnal y Weithred hon, yna gall lywio’r gweithgareddau rheoli y gellir eu hymgorffori mewn Contract Rheoli ar gyfer cael cymorth trwy Haen Opsiynol y Cynllun.

en-gb	The Management Plan should be completed as soon as possible after entering the Scheme and by no later than the end of 2029.
cy-gb	Dylid llunio’r Cynllun Rheoli cyn gynted â phosibl ar ôl ymuno â’r Cynllun ac erbyn diwedd 2029 fan bellaf.

en-gb	If you have a Management Plan in place with NRW on entering the Scheme, you will have met this Universal Action.
cy-gb	Os oes gennych Gynllun Rheoli gyda CNC eisoes, wrth ymuno â’r Cynllun, byddwch eisoes wedi cynnal y Weithred Gyffredinol hon.

en-gb	We recognise it may take longer to draw up a Management Plan on large or more complex sites.
cy-gb	Rydym yn cydnabod y bydd angen mwy o amser i lunio Cynllun Rheoli ar gyfer safeoedd mawr neu fwy cymhleth.

en-gb	We will work with you and NRW to agree an effcient process of drawing up Management Plans across the designated site network.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda chi ac CNC i gytuno ar broses effeithlon ar gyfer llunio Cynlluniau Rheoli ar gyfer eich rhwydwaith o safeoedd dynodedig.

en-gb	33
cy-gb	34

en-gb	Ponds and scrapes 
cy-gb	Pyllau dwˆ r parhaol a thymhorol 

en-gb	Ponds and scrapes
cy-gb	Pyllau dŵr parhaol a thymhorol

en-gb	Manage existing ponds and scrapes, or create new scrapes to boost wildlife associated with water features on your farm.
cy-gb	Rheoli pyllau dwˆ r parhaol a thymhorol, neu greu pyllau tymhorol newydd i hybu bywyd gwyllt sy'n gysylltiedig â nodweddion dwˆ r ar eich fferm.

en-gb	Farmland ponds and temporary scrapes are important habitat for wetland wildlife in the agricultural landscape.
cy-gb	Mae pyllau dwˆ r tymhorol ar dir fferm yn gynefn pwysig i fywyd gwyllt gwlyptiroedd yn y dirwedd amaethyddol.

en-gb	What will I need to do to comply with this Action?
cy-gb	Beth bydd angen i mi ei wneud i gynnal y Weithred Gyffredinol hon?

en-gb	For this Universal Action you are required to do the following;
cy-gb	Ar gyfer y Weithred Gyffredinol hon, mae gofyn gwneud y canlynol;

en-gb	The area is calculated on the boundary of the feature.
cy-gb	Cyfrifr yr arwynebedd yn ôl ffniau'r nodwedd.

en-gb	For ponds with stock excluded buffer areas, the buffer itself can contribute to this minimum area requirement.
cy-gb	Ar gyfer pyllau sydd â lleiniau clustogi i gadw stoc allan, gall y llain glustogi ei hun gyfrannu at yr arwynebedd gofynnol

en-gb	•  Farms 80ha or smaller; need to manage at least two ponds and / or scrapes totalling at least 0.1ha (1000m2).
cy-gb	•  Ffermydd 80ha neu lai; rheoli o leiaf dau bwll parhaol a/neu dymhorol sydd gyda'i gilydd o leiaf 0.1ha (1000m2) o faint.

en-gb	•  Farms larger than 80ha; manage at least two ponds and or scrapes totalling at least 0.2ha (2000m2).
cy-gb	•  Ffermydd sy'n fwy na 80ha; rheoli o leiaf dau bwll parhaol a/neu dymhorol sydd gyda'i gilydd o leiaf 0.2ha (2000m2) o faint

en-gb	Temporary or naturally occurring ‘dew’ ponds are also an important and highly threatened habitat type.
cy-gb	Hefyd, mae pyllau dros dro tymhorol neu naturiol yn gynefn pwysig sydd dan fygythiad mawr.

en-gb	When holding water, temporary ponds will support many kinds of wildlife regularly drying out, they do not support fsh.
cy-gb	Pan fydd dwˆ r ynddyn nhw, mae pyllau dros dro yn cynnal llawer o wahanol fathau o fywyd gwyllt yn yr un modd ag y bydd pwll parhaol ond, gan eu bod yn sychu, ni all pysgod ymgartrefu ynddyn nhw.

en-gb	Scrapes are temporary pools and ribbons of shallow  water that dry slowly over the spring and summer.
cy-gb	Mae pyllau tymhorol a rhubanau dros dro o ddwˆ r  bas yn sychu'n araf dros y gwanwyn a'r haf.

en-gb	As the water retreats, the warm margins and wet  mud provide conditions for plants to seed and for invertebrates to bask and feed.
cy-gb	Wrth i'r dwˆ r gilio, mae'r ymylon cynnes a'r mwd gwlyb yn creu'r amodau i blanhigion hadu ac i infertebratau dorheulo a bwydo.

en-gb	In turn, this can attract breeding birds such as redshank, lapwing, and yellow wagtail to feed.
cy-gb	Gall hynny ddenu adar bridio fel y goesgoch, y gornchwiglen a'r siglen felen i fwydo.

en-gb	Wildlife ponds are defined as open water features up to 1 hectare in size whose main function is to beneft nature.
cy-gb	Caiff pyllau bywyd gwyllt eu diffnio fel nodweddion dwˆ r agored hyd at 1 hectar o faint a'u prif swyddogaeth yw bod o fudd i natur.

en-gb	This excludes water features whose primary function is water storage for farming operations e.g. irrigation ponds, storage reservoirs, hydro tanks, or supply.
cy-gb	Nid chynhwysir nodweddion dwˆ r os eu prif swyddogaeth yw storio dwˆ r ar gyfer gwaith y fferm e.e. pyllau dyfrhau,

en-gb	If you cannot create scrapes due to physical constraints (e.g. light sandy soils, on modifed peatlands or steep topography) you will need to create an equivalent sized area of new habitat in line with Creating temporary habitat on improved land instead.
cy-gb	Os nad yw hi'n bosib i chi greu pwll newydd oherwydd cyfyngiadau ffsegol (e.e. pridd tywodlyd ysgafn, mawndir wedi'i newid neu dir serth) bydd angen i chi Creu cynefn dros dro ar dir wedi'i wella o faint cyfatebol yn lle hynny.

en-gb	By carefully locating new scrapes you can improve  connectivity and add signifcant value to adjoining instead. habitat areas.
cy-gb	Trwy leoli pyllau tymhorol newydd yn ofalus gallwch wella cysylltiadau â thir cynefn cyfagos ac ychwanegu'n fawr at ei werth.

en-gb	You will also need to comply with the Universal Code for all Semi-Natural Habitats (see later in chapter)
cy-gb	Bydd angen i chi hefyd gydymffurfo â'r Cod i Bawb ar gyfer Cynefnoedd Lled-Naturiol.

en-gb	This proposal does not include actions associated with watercourses (moving water) e.g. fowing ditches, streams, and rivers.
cy-gb	Nid yw'r cynnig hwn yn cynnwys cyrsiau dwˆ r (dwˆ r sy'n llifo) e.e. ffosydd, nentydd ac afonydd.

en-gb	2023 34
cy-gb	2023

en-gb	Healthy networks of ponds, at different stages of their lifecycles, allow wildlife to breed, feed and move around the countryside.
cy-gb	Mae rhwydweithiau iach o byllau, ar adegau gwahanol o'u cylchoedd bywyd, yn caniatáu i fywyd gwyllt fridio, bwydo a symud o gwmpas cefn gwlad.

en-gb	Existing ponds should be managed as follows;
cy-gb	Dylech reoli pyllau sy'n bod eisoes fel a ganlyn;

en-gb	Measurable outcomes:
cy-gb	Canlyniadau mesuradwy:

en-gb	•  Maintain the open water status of existing ponds by excavating the build-up of any silt, vegetation, or removing any scrub which is having a drying out effect or blocking light reaching the waters’ surface.
cy-gb	•  Cadw'r dwˆ r yn y pyllau yn agored trwy gloddio unrhyw silt, llystyfant, neu brysgwydd sydd wedi cronni ac sy'n sychu'r pwll neu'n rhwystro golau rhag cyrraedd wyneb y dwˆ r.

en-gb	Management Recommendations:
cy-gb	Argymhellion Rheoli:

en-gb	•  Ponds do not need to be fenced out and can be used for watering livestock.
cy-gb	•  Nid oes angen codi ffens o gwmpas y pyllau a chewch eu defnyddio i ddyfrhau da byw.

en-gb	The use of managed and appropriate drinking bays is acceptable.
cy-gb	Mae'n dderbyniol cynnal mannau yfed priodol.

en-gb	•  Do not sow seed in stock excluded buffer areas.
cy-gb	•  Peidiwch â hau yn y lleiniau clustogi di-stoc.

en-gb	These should be allowed to colonise naturally.
cy-gb	Gadewch i lystyfant eu meddiannu'n naturiol.

en-gb	•  Do not allow livestock to damage ponds and their banksides through excessive trampling / poaching.
cy-gb	•  Peidiwch â chaniatáu i dda byw niweidio pyllau a'u glannau trwy eu stablad/sathru yn ormodol.

en-gb	Scrapes should be created as follows;
cy-gb	Dylid creu pyllau tymhorol fel a ganlyn;

en-gb	•  There is no minimum size for an individual scrape, however the total minimum total area for all scrapes within a feld parcel is 0.01ha.
cy-gb	•  Nid oes maint gofynnol ar gyfer pwll tymhorol ond ni fydd cyfanswm arwynebedd y pyllau tymhorol gyda'i gilydd mewn cae yn llai na 0.01ha.

en-gb	•  Individual scrapes of open water should be no greater than 1,000m2 (0.1ha) in size.
cy-gb	•  Ni ddylai pwll tymhorol unigol o ddwˆ r agored fod yn fwy na 1,000m2 (0.1ha) o faint.

en-gb	•  Be an irregular shape to maximise length of water margin and aesthetic value within the landscape.
cy-gb	•  Bydd ganddo siâp afreolaidd er mwyn i'r lan fod mor hir â phosibl ac i gynyddu ei werth esthetig yn y dirwedd.

en-gb	•  Excavate for a maximum water depth in the winter of 500mm (50cm) in the centre, with an average depth of 250mm (25cm).
cy-gb	•  Cloddiwch ei waelod fel bod y dwˆ r hyd at 500mm (50cm) o ddyfnder yn y canol yn y gaeaf, gyda dyfnder cyfartalog o 250mm (25cm).

en-gb	•  Excavated surfaces should be left rough with at least 100mm (10cm) variation in height at the base of the scrape.
cy-gb	•  Dylid gadael yr arwynebau rydych wedi'u cloddio yng ngwaelod y pwll yn arw gan amrywio o leiaf 100mm (10cm) o'r man uchaf i'r man isaf.

en-gb	•  Edges should grade very gradually from existing ground surface towards the centre.
cy-gb	•  Dylai'r ymylon oleddfu'n raddol iawn o arwyneb presennol y ddaear tuag at y canol.

en-gb	•  Excavated material should be incorporated into improved land.
cy-gb	•  Dylid rhoi'r deunydd cloddio ar dir wedi'i wella.

en-gb	•  Avoid steep sides with only a narrow, or no, muddy feeding area.
cy-gb	•  Dylech osgoi glannau serth gydag ond ymyl bwydo mwdlyd cul, os oes ymyl o gwbl.

en-gb	2023 35
cy-gb	2023 36

en-gb	UA10:
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY 

en-gb	Ponds and scrapes 
cy-gb	Argymhellion Rheoli:

en-gb	•  Several smaller scrapes rather than one large one would be desirable as they may provide more variety/diversity and feeding habitat.
cy-gb	•  Byddai nifer o byllau tymhorol llai yn well nag un mawr ac yn cynnig mwy o amrywiaeth o gynefnoedd bwydo.

en-gb	•  Scrapes should ideally be created on low lying areas characterised by semi-improved damp grassland or stands of soft rush where the water table is at or near the surface for much of the year.
cy-gb	•  Yn ddelfrydol, dylid creu pyllau tymhorol ar dir llawr gwlad lle ceir glaswelltir llaith wedi'i led-wella neu glystyrau o frwyn pabwyr a lle mae'r lefel trwythiad wrth neu ar yr wyneb am gyfran helaeth o'r fwyddyn.

en-gb	•  Scrapes are likely to deliver the maximum beneft when placed close or adjacent to priority habits such as unimproved grasslands, woodlands, or boundary features to aid connectivity within the landscape.
cy-gb	•  Mae pyllau tymhorol yn debygol o fod ar eu mwyaf buddiol pan fyddant wrth neu ger cynefnoedd â blaenoriaeth fel glaswelltir heb ei wella, coetir neu nodweddion ffn i gryfhau'r cysylltiadau ar draws y dirwedd.

en-gb	•  Carry out any required works using suitable and commonly held machinery (low impact tracked excavator) and materials.
cy-gb	•  Defnyddiwch beiriannau (peiriant cloddio â thrac, isel ei effaith ) a deunyddiau addas a chyffredin i wneud unrhyw waith gofynnol.

en-gb	Given the most suitable locations will be low lying, care should be taken to use machinery of an appropriate size for the task and at an appropriate time to minimise any ground disturbance.
cy-gb	O gofio y bydd y lleoliadau mwyaf addas ar dir isel, dylid defnyddio peiriannau o faint priodol ar gyfer y dasg ac ar adeg briodol rhag tyrchu'r tir.

en-gb	•  Aim to retain some water in the scrape until July-August.
cy-gb	•  Y nod yw cadw rhywfaint o ddwˆ r yn y pwll tan fs Gorffennaf-Awst.

en-gb	•  Do not create scrapes in areas identifed as priority habitat.
cy-gb	•  Peidiwch â chreu pyllau tymhorol ar dir sy'n gynefn â blaenoriaeth.

en-gb	•  Do not dispose of soil on the food plain or low lying wet areas, including those of historic interest.
cy-gb	•  Peidiwch â mynd ag unrhyw bridd a'i ollwng ar orlifdir neu ar fannau gwlyb ar dir isel, gan gynnwys ar safe o ddiddordeb hanesyddol

en-gb	•  Do not create new un-natural mounds or banks.
cy-gb	•  Peidiwch â chreu twmpathau neu argloddiau annaturiol newydd.

en-gb	•  Do not create islands.
cy-gb	•  Peidiwch â chreu ynysoedd.

en-gb	They are not appropriate for scrapes.
cy-gb	Dydyn nhw ddim yn addas mewn pyllau tymhorol.

en-gb	•  Do not make the scrape too deep.
cy-gb	•  Peidiwch â gwneud y pwll yn rhy ddwfn.

en-gb	This can generate extra spoil and make it diffcult to create gently sloping sides.
cy-gb	Hynny rhag cynhyrchu gwastraff ychwanegol a'i gwneud hi'n anodd creu glannau sy'n goleddfu'n fwyn.

en-gb	•  Do not install trees, shrubs and fencing as these deter open-country birds and can harbour predators.
cy-gb	•  Peidiwch â phlannu coed na llwyni na gosod ffensys gan eu bod yn rhwystr i adar tir agored ac yn creu cysgod i ysglyfaethwyr.

en-gb	•  Do not cause excessive rutting.
cy-gb	•  Peidiwch â chaniatáu gormod o rigoli.

en-gb	•  Do not interfere with, incorporate, or modify existing watercourses as part of scrape creation.
cy-gb	•  Peidiwch ag ymgorffori neu newid cyrsiau dwˆ r, nac amharu arnyn nhw, wrth greu pwll tymhorol.

en-gb	Such actions may require statutory body consents.
cy-gb	Efallai y bydd angen caniatâd corff statudol arnoch i wneud hyn.

en-gb	When do I have to complete this Action?
cy-gb	Pryd bydd rhaid i mi gwblhau'r Weithred hon?

en-gb	Depending on the condition of your existing ponds and scrapes, management will be needed on an ongoing basis.
cy-gb	Gan ddibynnu ar gyfwr y pyllau parhaol a thymhorol, bydd angen gwaith rheoli parhaus.

en-gb	If new scrapes are needed to meet the minimum area requirement, they must be completed at the frst available opportunity and by the end of your frst year in the Scheme.
cy-gb	Os oes angen creu pwll tymhorol newydd i fodloni'r arwynebedd lleiaf, dylech ei greu pan ddaw'ch cyfe cyntaf ac erbyn diwedd eich blwyddyn gyntaf yn y Cynllun.

en-gb	36
cy-gb	37

en-gb	Hedgerow management 
cy-gb	Rheoli perthi/gwrychoedd 

en-gb	Hedgerow management
cy-gb	Rheoli perthi/gwrychoedd

en-gb	Develop hedgerows to become thick dense stockproof barriers which also provide valuable shelter, and an important habitat for wildlife.
cy-gb	Datblygu perthi/gwrychoedd i fod yn rhwystr trwchus na all stoc fynd trwyddo sydd hefyd yn darparu cysgod gwerthfawr, ac yn gynefin pwysig i fywyd gwyllt.

en-gb	All regularly trimmed boundaries must meet the  following defnition of a hedge in good condition by the end of the ffth year in the Scheme:
cy-gb	 Rhaid i bob ffin sy'n cael ei thocio'n rheolaidd fodloni'r diffniad canlynol o berth/gwrych mewn cyfwr da erbyn diwedd pumed fwyddyn y Cynllun:

en-gb	•  at least 2m tall and 1.5m wide or 1.5m tall and 2m wide (except for sections which are gapped up, laid or coppiced).
cy-gb	•  o leiaf 2m o uchder ac 1.5m o led neu 1.5m o uchder a 2m o led (ac eithrio'r rhannau sydd wedi'u plygu neu eu bondocio neu lle mae bylchau wedi'u cau).

en-gb	Where a bank is present the height of the hedgerow should be measured from the top of the bank.
cy-gb	Os ydy’r gwrych ar glawdd, mesurwch uchder y gwrych o ben y clawdd.

en-gb	•  to be continuous with a maximum of 5% gaps along the length.
cy-gb	•  bydd y gwrych yn ddi-dor gyda dim mwy na 5% ohono'n fylchau ar ei hyd

en-gb	•  to be stockproof (in its own right, without fence lines) with the development of dense bushy growth starting at or near the base, to block livestock.
cy-gb	•  ni fydd stoc yn gallu mynd trwyddo (heb ffens), gyda thyfant trwchus o lwyni'n datblygu o fôn neu ger bôn y gwrych, i atal da byw rhag mynd trwyddo.

en-gb	•  to have standard trees spaced along the length of the hedgerows with a minimum number of 1 tree per 50 m length on average.
cy-gb	•  bydd coed safonol yn tyfu ar hyd y gwrych. Gydag o leiaf 1 goeden bob 50m ar gyfartaledd.

en-gb	•  to have an unfertilized and unsprayed (for example with plant protection products) margin greater than 1m wide measured from the edge/heel of the hedge bank or base of the hedge.
cy-gb	•  bydd ymyl mwy nag 1m o led, o'i fesur o fôn y gwrych neu'r clawdd, heb ei wrteithio na'i chwistrellu (er enghraifft â chynnyrch amddiffyn planhigion).

en-gb	Hedgerows are at the heart of the Welsh countryside. They are an essential part of the history of our land.
cy-gb	Perthi/gwrychoedd yw calon natur cefn gwlad Cymru ac maen nhw'n rhan hanfodol o hanes ein tir.

en-gb	They provide windbreaks for your crops, and shelter and security for your livestock.
cy-gb	Maen nhw'n cysgodi cnydau rhag y gwynt ac yn lloches i’ch da byw ac yn eu rhwystro rhag crwydro.

en-gb	They store carbon and slow down the fow of water.
cy-gb	Maen nhw'n storio carbon ac yn arafu llif dwˆ r.

en-gb	They provide a home for wildlife and are a vital link between other fragmented habitats.
cy-gb	Maen nhw'n gartref i fywyd gwyllt ac yn cysylltu cynefnoedd gwasgaredig â'i gilydd.

en-gb	Our intention is to encourage more and better-connected hedges in good condition.
cy-gb	Ein bwriad yw annog mwy o wrychoedd sydd mewn cyfwr da a'u cysylltu'n well â chynefnoedd eraill.

en-gb	We will support you to manage your hedgerows sustainably.
cy-gb	Byddwn yn eich cefnogi i reoli eich gwrychoedd yn gynaliadwy.

en-gb	This includes trimming sympathetically in such a way (e.g. to a slightly higher and wider point each trim) which keeps the hedge healthy and functional in the long term.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys bod yn ystyriol wrth eu tocio (e.e. i bwynt ychydig yn uwch ac yn lletach bob tro) mewn ffordd sy'n cadw'r gwrych yn iach ac yn ddefnyddiol ar gyfer y tymor hir.

en-gb	The goal of the hedgerow management requirements is to create a thick, dense hedgerow, which offers the most benefts to you and for nature.
cy-gb	Nod y gofynion rheoli gwrychoedd yw creu gwrych neu berth drwchus, sy'n cynnig y manteision mwyaf i chi ac i natur.

en-gb	The following management action is building on good practice and has been adapted to be more manageable compared to the Hedgerow Management Cycle proposed previously.
cy-gb	Mae'r camau rheoli canlynol yn datblygu'r arfer da sy'n bod eisoes ac wedi'u haddasu i fod yn hwylusach na'r Cylch Rheoli Perthi gafodd ei gynnig yn wreiddiol.

en-gb	For the purposes of the Scheme, hedgerows are defned as boundaries made up of trees or shrubs, which are over 20 meters long.
cy-gb	At ddiben y Cynllun, diffnnir gwrych/perth fel ffin sydd wedi'i gwneud o goed neu lwyni ac sydd dros 20 metr o hyd.

en-gb	This Action is applicable to all farms in the Scheme where hedgerows are regularly shaped by trimming or cutting.
cy-gb	Rhaid i bob fferm yn y Cynllun gynnal y weithred hon os oes ynddi wrychoedd sy'n cael eu tocio neu eu torri'n rheolaidd.

en-gb	2023 37
cy-gb	2023 38

en-gb	UA11:
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY 

en-gb	Hedgerow management 
cy-gb	Rheoli perthi/gwrychoedd

en-gb	Planting up gaps
cy-gb	Plannu i gau bylchau

en-gb	It is acceptable for hedgerows to have gaps up to 5% of the length.
cy-gb	Mae'n dderbyniol i hyd at 5% o hyd gwrych fod yn fylchau.

en-gb	Any planting to fll gaps should involve:
cy-gb	Wrth blannu i gau bwlch, gwnewch y canlynol:

en-gb	•  Plant native trees and shrubs in a mix of at least three hedging species, with no one component of the mix comprising more than 75% of the total.
cy-gb	•  Plannwch goed a llwyni brodorol mewn cymysgedd sy'n cynnwys o leiaf dair rhywogaeth gwrych, heb unrhyw un o'r elfennau'n fwy na 75% o'r cyfanswm.

en-gb	Traditional hedgerow species include Holly, hawthorn, blackthorn, and hazel.
cy-gb	Mae llwyni perth/gwrych traddodiadol yn cynnwys celyn, drain gwyn, drain du a chyll.

en-gb	Species selected should be in keeping with those traditionally used within your locality.
cy-gb	Dewiswch y mathau sy'n cael eu defnyddio'n draddodiadol yn eich ardal.

en-gb	•  Plant hedge plants that are at least 45cm – 60cm high which should have a strong leader shoot.
cy-gb	•  Plannwch blanhigion sydd o leiaf 45-60cm o uchder ac sydd ag egin tyfu cryf.

en-gb	•  Plant gaps at a density of 7 plants per metre in a staggered double row, with 20cm-40cm between each row.
cy-gb	•  Wrth blannu perth newydd, plannwch 7 planhigyn bob metr mewn rhes ddwbl bob yn ail, gydag 20cm – 40cm rhwng pob rhes.

en-gb	•  Prevent new plants from loss through shading out and smothering from excessive weed growth.
cy-gb	•  Gofalwch nad yw planhigion eraill a chwyn yn gorgysgodi neu'n tagu'r planhigion newydd ac yn eu lladd.

en-gb	•  Protect newly planted or restored sections from livestock.
cy-gb	•  Diogelwch y darnau rydych newydd eu plannu neu eu hadfer rhag da byw.

en-gb	•  Replace any dead plants.
cy-gb	•  Plannwch goed newydd yn lle rhai marw.

en-gb	•  Ensure that all redundant fencing or wire is removed.
cy-gb	•  Cymerwch unrhyw ffensys neu wifrau nad oes eu hangen mwyach o'r safe.

en-gb	•  Ensure there is at least 1m between new planting and protective fencing.
cy-gb	•  Gofalwch fod o leiaf 1m rhwng y ffens amddiffyn a’r planhigion newydd.

en-gb	•  Where you are installing new fences as part of ongoing maintenance they need to be at the base/heel of the bank (or wider) where one exists to avoid damage to the bank and wide enough to allow suffcient space for the hedge to develop to at least 2m wide.
cy-gb	•  Pan fyddwch yn gosod ffensys newydd fel rhan o'r gwaith cynnal a chadw, rhowch y pyst i sefyll wrth fôn y clawdd (neu ymhellach oddi wrtho) os oes clawdd, rhag difrodi'r clawdd ac yn ddigon pell oddi wrth y gwrych iddo allu tyfu o leiaf 2m o led.

en-gb	A hedgerow with any gaps greater than 20m could be eligible for restoration as part of the Optional Actions.
cy-gb	Gallai gwrych sydd â mwy nag 20m o fylchau ynddo gael ei adfer fel rhan o Weithred Opsiynol.

en-gb	Hedgerow trimming and cutting
cy-gb	Tocio a thorri perthi/gwrychoedd

en-gb	It is not mandatory to trim or cut all hedgerows on your farm, however where a hedgerow is to be cut or trimmed the following must be met:
cy-gb	Nid oes gofyn tocio na thorri pob gwrych ar eich fferm, ond pan fyddwch yn torri neu'n tocio gwrych, rhaid gwneud y canlynol:

en-gb	•  Traditional hedgerow restoration through gapping, laying, coppicing may be permitted until 31 March.
cy-gb	•  Defnyddio dulliau adfer traddodiadol trwy gau bylchau, plygu a bondocio tan 31 Mawrth.

en-gb	•  Where a length of hedgerow is devoid of standard trees, either plant or select suitable specimens within the hedgerow and allow to grow into hedgerow trees (1 per 50m on average).
cy-gb	•  Os nad oes coed safonol mewn gwrych, naill ai plannwch rai neu ddewiswch sbesimenau addas sydd yn y gwrych a'u gadael i dyfu, 1 bob 50m (ar gyfartaledd)

en-gb	•  Where individual branches of hedgerow trees are to be removed (e.g. to raise the tree canopy) these must be done using a clean cut i.e. not broken or snapped off using heavy machinery.
cy-gb	•  Pan fydd angen torri canghennau unigol coeden mewn gwrych (e.e. i godi'r canopi), rhaid gwneud hynny â thoriad glân h.y. nid eu rhwygo neu eu darnio gan beiriant trwm.

en-gb	•  Comply with the Universal Code for all Semi-Natural Habitats (see later in the chapter).
cy-gb	•  Cadwch at y Cod i Bawb ar gyfer Cynefn Lled-Naturiol.

en-gb	•  Cut all regularly trimmed hedgerows in alternate years so that no hedgerow is trimmed in successive years.
cy-gb	•  Tociwch eich perthi/gwrychoedd yn rheolaidd bob yn ail fwyddyn gan ofalu nad oes unrhyw berth yn cael ei thocio ddwy fynedd o'r bron.

en-gb	•  Do not mechanically cut or trim hedges during the bird nesting season (1 March to 31 August).
cy-gb	•  Peidiwch â thorri neu docio perth â pheiriant yn ystod tymor nythu'r adar (1 Mawrth i 31 Awst).

en-gb	Exemptions / derogations apply e.g. trimming of hedgerows and verges close to farm and feld entrances for visibility / health and safety.
cy-gb	Mae eithriadau i hyn a gellir llacio'r rheolau e.e. tocio perthi ac ymylon perthi ger mynedfa fferm a bwlch cae er mwyn gallu gweld yn ddiogel.

en-gb	•  Do not cultivate (e.g. plough, rotovate, tine, disc or spray with plant protection products) any land within 1m of the edge of the hedge bank or base of the hedge.
cy-gb	•  Peidiwch â thrin (e.e. aredig, rotofatio, tyrchu â phigyn neu ddisg na chwistrell â PPPs) unrhyw dir o fewn 1m i ymyl clawdd neu fôn perth.

en-gb	When do I have to complete this Action?
cy-gb	Pryd bydd rhaid i mi gwblhau'r Weithred hon?

en-gb	The trimming and cutting requirements apply to all your existing hedgerows annually from the frst year you enter the Scheme.
cy-gb	Bydd angen cadw at y gofynion tocio a thorri ar eich holl wrychoedd bob blwyddyn o'r fwyddyn gyntaf wedi ichi ymuno â'r Cynllun.

en-gb	Your hedgerows should meet the ‘good condition’ description by the end of your ffth year.
cy-gb	Dylai'ch gwrychoedd fodloni'r disgrifad 'cyfwr da' erbyn diwedd eich pumed fwyddyn.

en-gb	38
cy-gb	39

en-gb	Woodland maintenance 
cy-gb	Cynnal a chadw coetir 

en-gb	Woodland maintenance
cy-gb	Cynnal a chadw coetir

en-gb	Maintain existing woodlands to optimise benefts for livestock, wildlife, and business diversifcation.
cy-gb	Cynnal y coetiroedd sy'n bod i sicrhau'r manteision gorau posibl i dda byw a bywyd gwyllt ac o ran arallgyfeirio'r busnes.

en-gb	•  Retain all trees in woodland unless tree removal is necessary for safety reasons or managed under a Felling Licence or UKFS compliant Woodland Management Plan.
cy-gb	•  Dylid cadw pob coeden mewn coetir oni bai bod angen cael gwared ar goeden am resymau diogelwch neu ei rheoli o dan drwydded cwympo neu gynllun rheoli coetir sy'n cydymffurfo ag UKFS.

en-gb	•  Retain deadwood, including standing deadwood, unless necessary for health and safety reasons.
cy-gb	•  Cadw pren marw, gan gynnwys pren marw sy'n sefyll, oni bai bod angen cael eu gwared am resymau iechyd a diogelwch.

en-gb	•  In grazed woodlands, ensure grazing levels do not result in debarking of mature trees, there is no poaching, ground fora is retained, and fewer than 10% of trees have bare ground around their base.
cy-gb	•  Mewn coetir sy'n cael ei bori, sicrhewch nad yw'r lefelau pori yn arwain at dynnu rhisgl coed aeddfed, nad yw'r pridd yn cael ei stablad (sathru), bod ffora'r llawr yn cael ei chadw a bod llai na 10% o'r coed â thir moel o amgylch eu bonion.

en-gb	•  Protect trees from damage due to cultivation, compaction, use of machinery or use of agrochemicals, including fertilisers, under the tree canopy.
cy-gb	•  Gofalwch nad yw'r coed yn cael eu difrodi yn sgil trin tir, cywasgu, defnyddio peiriannau na defnyddio agrogemegau, gan gynnwys gwrtaith, o dan ganopi'r coed.

en-gb	•  Retain open spaces within the woodland.
cy-gb	•  Dylid cadw mannau agored o fewn y coetir.

en-gb	•  Ensure pruning or lopping is undertaken appropriately with a clean cut.
cy-gb	•  Dylid sicrhau bod unrhyw docio neu frigdorri yn cael ei wneud yn briodol a bod pob toriad yn lân.

en-gb	•  Support natural regeneration of trees within the woodland where appropriate
cy-gb	•  Dylech helpu aildyfant naturiol o goed yn y coetir lle bo hynny'n briodol

en-gb	Trees are a vital part of our cherished landscapes, important for wildlife, for our health and enjoyment and as integral features on farmland.
cy-gb	Mae coed yn rhan hanfodol o'n tirweddau gwerthfawr. Maen nhw'n bwysig i fywyd gwyllt, i'n hiechyd a'n mwynhad ac yn nodweddion annatod ar dir fferm.

en-gb	They provide shelter for your livestock, can reduce the fow of water during wet periods and they draw down carbon from the atmosphere.
cy-gb	Maen nhw'n rhoi cysgod i’ch da byw, yn gallu arafu llif dwˆ r mewn tywydd gwlyb ac yn tynnu carbon o'r atmosffer.

en-gb	Trees and wooded areas were excluded from payable areas under the Basic Payment Scheme.
cy-gb	Nid oedd taliad ar gyfer coed a thir coediog o dan Gynllun y Taliad Sylfaenol.

en-gb	We propose to pay you for these areas as part of the Scheme in recognition of their importance and the multiple benefts trees and woodlands provide.
cy-gb	Rydym yn cynnig eich talu am gynnal tir o dan goed fel rhan o'r Cynllun i gydnabod ei bwysigrwydd a'r manteision niferus y mae coed a choetiroedd yn eu darparu.

en-gb	This Action is applicable to all farms in the Scheme with existing woodland.
cy-gb	Rhaid cynnal y Weithred hon ar bob fferm yn y cynllun sydd â choetir.

en-gb	Manage existing trees and woodlands.
cy-gb	Rheoli'r coed a'r coetiroedd sy'n bod.

en-gb	A major difference between this Scheme and previous schemes such as Glastir and Tir Gofal, is that we do not propose a blanket stock exclusion from all woodlands.
cy-gb	Y gwahaniaeth mawr rhwng y Cynllun hwn a chynlluniau blaenorol fel Glastir a Tir Gofal, yw nad ydym yn cynnig gwahardd stoc o bob coetir.

en-gb	Woodlands can be grazed in line with the measurable outcomes listed below.
cy-gb	Gellir pori coetiroedd yn unol â'r canlyniadau mesuradwy a restrir isod.

en-gb	You will need to meet the requirements of existing management plans or funding arrangements which stipulate stock exclusion or fxed grazing patterns.
cy-gb	Os oes cynllun rheoli neu drefniant cyllido mewn grym sy'n gwahardd stoc neu'n gofyn am batrymau pori penodol, rhaid cadw at y gofynion hynny o hyd.

en-gb	2023 39
cy-gb	2023 40

en-gb	Woodland Maintenance 
cy-gb	Cynnal a chadw coetir 

en-gb	•  Comply with the Universal Code for all Semi-Natural Habitats (see later in the chapter).
cy-gb	•  Cadwch at y Cod i Bawb ar gyfer Cynefnoedd Lled-naturiol.

en-gb	•  Do not supplementary feed livestock within the woodland.
cy-gb	•  Peidiwch â rhoi porthiant atodol i dda byw yn y coetir.

en-gb	•  Do not use plant protection products except for the purposes of controlling invasive non-native species or managing identifed tree pests and diseases.
cy-gb	•  Peidiwch â defnyddio cynhyrchion amddiffyn planhigion ac eithrio i reoli rhywogaethau goresgynnol estron neu i reoli plâu a chlefydau coed sydd wedi'u gweld.

en-gb	Ensure you have NRW approval if using them within or next to a watercourse or protected site.
cy-gb	Gofalwh eich bod wedi cael caniatâd CNC os ydych yn eu defnyddio o fewn neu wrth ymyl cwrs dwˆ r neu safe gwarchodedig.

en-gb	•  Do not carry out unapproved earth moving activities within the woodland.
cy-gb	•  Peidiwch â symud pridd heb ganiatâd yn y coetir.

en-gb	•  Do not use woodland for unapproved off-road vehicle activities.
cy-gb	•  Peidiwch â defnyddio'r coetir ar gyfer gweithgareddau â cherbydau oddi ar y ffordd sydd heb eu cymeradwyo.

en-gb	•  Do not construct unauthorised new tracks, roads, yards, loading bays/stacking areas or any new structures within the woodland.
cy-gb	•  Peidiwch ag adeiladu traciau, ffyrdd, iardiau, mannau llwytho / pentyrru newydd nag unrhyw strwythurau newydd yn y coetir.

en-gb	2023 40
cy-gb	2023 41

en-gb	Scheme rule 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Rheol y cynllun 

en-gb	Scheme rule
cy-gb	Rheol y cynllun

en-gb	At least 10% under tree cover as woodland or individual trees.
cy-gb	O leiaf 10% o dan orchudd o goed, yn goetir neu goed unigol.

en-gb	We propose a minimum of 10% tree cover on each farm as a scheme requirement to be met by 2030.
cy-gb	Rydym yn cynnig, fel un o ofynion y cynllun, bod o leiaf 10% o bob fferm o dan orchudd o goed erbyn 2030.

en-gb	The Woodland Maintenance Action (UA12) above describes how existing woodland on the farm should be managed.
cy-gb	Mae'r Weithred Cynnal a Chadw Coetir (UA12) uchod yn disgrifo sut dylai coetir sydd ar y fferm gael ei reoli.

en-gb	When determining if you have suffcient tree cover to meet the 10% requirement, we will include existing broadleaf and coniferous woodland, scattered groups, and individual trees in felds and hedgerows (greater than 3m, so not the hedgerow itself).
cy-gb	Wrth benderfynu a oes gennych ddigon o orchudd coed i fodloni'r 10%, byddwn yn cyfrif coetir llydanddail a chonifferaidd, grwpiau gwasgaredig, a choed unigol mewn caeau a pherthi/gwrychoedd (sy’n fwy na 3m, felly nid y gwrych ei hun).

en-gb	Orchard trees and trees within agroforestry systems are also included.
cy-gb	Bydd coed a choed perllan o fewn systemau amaeth-goedwigaeth hefyd yn cael eu cynnwys.

en-gb	We will support you to determine your area of tree cover through the Habitat Baseline Review process.
cy-gb	Byddwn yn eich helpu i fesur faint o dir sydd gennych o dan goed trwy’r Adolygiad Sylfaenol o Gynefnoedd.

en-gb	We have refned this minimum tree cover requirement to address the concerns you raised about unplantable areas.
cy-gb	Rydym wedi addasu'r gofyn hwn am 10% o orchudd coed er mwyn tawelu'r pryderon a godwyd gennych am blannu ar dir nad yw'n bosib plannu coed arno.

en-gb	•  Some tenant farmers may not be able to plant trees or manage existing woodland due to the tenancy agreement.
cy-gb	•  Efallai na fydd rhai tenantiaid yn cael plannu coed newydd na rheoli'r coetir sydd ganddyn nhw oherwydd y cytundeb tenantiaeth.

en-gb	•  Permanent features such as roads, yards, hard standings, ponds cannot be planted.
cy-gb	•  Nid yw'n bosib plannu coed ar nodweddion parhaol fel ffyrdd, iardiau, arwynebau caled, pyllau dwˆ r.

en-gb	•  It would not be appropriate to plant trees in priority or high-quality habitats such as peatland.
cy-gb	•  Ni fyddai'n briodol plannu coed mewn cynefnoedd â blaenoriaeth neu o ansawdd uchel fel mawnogydd.

en-gb	We will also need to consider how best to address exposed high altitude or coastal locations.
cy-gb	Bydd angen i ni hefyd ystyried sut orau i ddelio â safeoedd ar dir uchel neu'r arfordir sy'n agored i'r elfennau.

en-gb	This might be through careful selection of hardy species, through more sheltered planting plots, or it may result in a larger unplantable area.
cy-gb	Gellid gwneud hynny drwy ddewis rhywogaethau gwydn neu blannu coed yn rhannau mwy cysgodol y fferm. Fel arall, gallai olygu bod yna ddarnau mawr o dir na fydd modd eu plannu.

en-gb	Where you have enough semi-natural habitats to meet the minimum 10% threshold, and subject to an assessment to verify habitat conditions, those areas above the threshold identifed as being of lesser quality habitat (e.g. dense bracken, species poor dry grasslands, soft rush dominated grasslands with the exception of peatlands) can be considered for tree planting.
cy-gb	Os oes gennych ddigon o gynefnoedd lled-naturiol i gyrraedd y trothwy o 10%, a'ch bod wedi cynnal asesiad i gadarnhau amodau'r cynefn, gellid ystyried plannu coed ar y darnau hynny o dir sydd dros y trothwy ond sydd wedi'u nodi fel cynefnoedd o ansawdd is (e.e. rhedyn trwchus, glaswelltir sych prin ei rywogaethau, glaswelltir brwynog ac eithrio mawnogydd).

en-gb	This allows you further fexibility in meeting this Scheme Rule.
cy-gb	Mae hyn yn caniatáu hyblygrwydd pellach i chi o ran bodloni'r rheol hon yn y Cynllun.

en-gb	The unplantable area of the farm may change over time which will change the area being used for the 10% calculation.
cy-gb	Gall y darnau tir ar y fferm na ellir eu plannu newid dros amser gan newid yr arwynebedd fydd yn sail i'r 10%.

en-gb	To address this, we intend to provide you with details of the tree cover on your farm, together with a minimum and maximum area for additional planting should you not meet the 10% requirement.
cy-gb	I'r diben hwnnw, rydym yn bwriadu rhoi manylion y gorchudd o goed sydd gennych ar eich fferm, ynghyd â'r arwynebedd lleiaf a mwyaf y bydd angen ichi ei blannu os nad ydych yn bodloni'r gofyn o 10%.

en-gb	This is expected to be updated annually.
cy-gb	Y gobaith yw diweddaru'r wybodaeth bob blwyddyn.

en-gb	Where additional planting is needed to meet the 10% requirement by 2030, we will work with you to fnd suitable locations where the trees can become useful to you and your farm business – see the Create new woodland and agro-forestry Action (UA13).
cy-gb	Os bydd angen plannu coed i fodloni'r gofyn o 10%, byddwn yn gweithio gyda chi i gael hyd i fannau addas lle gall y coed fod yn ddefnyddiol i chi a busnes y fferm – gweler y Weithred Creu Coetir newydd ac Amaeth-goedwigaeth (UA13).

en-gb	This means the 10% tree cover requirement will not be calculated on the whole farm area, rather it will be calculated on the remaining area once these unplantable areas have been removed from the calculation.
cy-gb	Felly, ni fyddwn yn ystyried arwynebedd cyfan y fferm wrth gyfri'r gofyn am 10% o orchudd coed. Byddwn ond yn defnyddio'r arwynebedd sy'n weddill ar ôl tynnu'r darnau na ellir plannu arnynt.

en-gb	There are other sensitivities which will need to be considered on a farm-by-farm basis to determine if an area is suitable for planting.
cy-gb	Mae sensitifeddau eraill y bydd angen eu hystyried fesul fferm wrth benderfynu a yw darn o dir yn addas ar gyfer ei blannu.

en-gb	For example, in certain locations you will need to assess if planting would be detrimental to species such as rare ground nesting birds, Sites of Special Scientifc Interest (SSSIs) or archaeological features.
cy-gb	Er enghraifft, mewn rhai lleoedd, bydd angen i chi asesu a fyddai plannu yn niweidio rhywogaethau fel adar pryn sy'n nythu ar y llawr, Safeoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) neu nodweddion archaeolegol.

en-gb	We will develop a process by which these areas are assessed, underpinned by the Habitat Baseline Review.
cy-gb	Byddwn yn datblygu proses ar gyfer asesu'r lleoedd hyn, yn seiliedig ar yr Adolygiad Sylfaenol o Gynefnoedd.

en-gb	2023 41
cy-gb	42

en-gb	Create new woodland and agro-forestry 
cy-gb	Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth newydd 

en-gb	Create new woodland and agro-forestry
cy-gb	Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth newydd

en-gb	Integrate additional trees and woodland to meet the scheme requirement for a minimum tree cover.
cy-gb	Integreiddio coed a choetir ychwanegol i gwrdd â gofynion y cynllun o ran y gorchudd coed gofynnol.

en-gb	Where new planting is required there are several options to consider, many of which could be eligible for capital funding from the Welsh Government.
cy-gb	Os oes angen plannu coed newydd, mae nifer o opsiynau y gallech eu hystyried, ac mae cyllid cyfalaf gan Lywodraeth Cymru ar gael ar gyfer sawl un ohonyn nhw.

en-gb	Block planting may be suitable if you are interested in investing in a future timber crop.
cy-gb	Gall plannu fesul bloc fod yn addas os ydych am fuddsoddi mewn cnwd pren ar gyfer y dyfodol.

en-gb	Where you are allowing established woodland to expand, it may be appropriate to consider natural regeneration from existing tree stock.
cy-gb	Os ydych am estyn hen goetir, efallai y byddai'n briodol ystyried gadael iddo aildyfu'n naturiol o'r stoc goed bresennol.

en-gb	This reduces costs and may be particularly useful on areas of diffcult terrain or where trees of local provenance are more important.
cy-gb	Byddai hynny'n golygu llai o gost a gall fod yn arbennig o ddefnyddiol ar dir anodd neu lle mae'n bwysicach tyfu coed o darddiad lleol.

en-gb	However, tree establishment may be slower and will likely become less successful the greater the distance from existing trees.
cy-gb	Ond pella’n y byd yw’r coed sy’n bod eisoes, arafa’n y byd y bydd y coed newydd yn cydio a lleiaf llwyddiannus yn y byd y byddan nhw.

en-gb	Its contribution to the 10% will be minimal until these trees have developed.
cy-gb	Bydd ei gyfraniad at y 10% yn fach iawn nes bod y coed yn datblygu.

en-gb	Alternatively, more farmers are exploring agroforestry models, where trees planting is integrated throughout the farm in a way that provides a mix of other benefts including shelter and tree forage for livestock.
cy-gb	Fel arall, mae mwy o ffermwyr yn ystyried modelau amaeth-goedwigaeth, lle mae'r coed a blennir yn cael eu defnyddio ledled y fferm i ddarparu cymysgedd o fanteision eraill gan gynnwys cysgod a phorthiant ar gyfer da byw.

en-gb	These examples include:
cy-gb	Dyma enghreifftiau o'r manteision hyn:

en-gb	•  Shelterbelts and shelterwoods – carefully located shelterbelts can be used to reduce the impact of prevailing winter weather and reduce exposure for livestock.
cy-gb	•  Lleiniau a choed cysgodi – gellir defnyddio lleiniau cysgodi, o'u lleoli'n ofalus, i leihau effaith tywydd y gaeaf a llochesu da byw rhagddo.

en-gb	•  Shade trees – during our increasingly hot and dry summers, additional trees in exposed open areas can provide valuable shade to reduce the risk of heat stress in livestock.
cy-gb	•  Coed cysgod – yn ystod ein hafau cynyddol dwym a sych, gall coed ychwanegol ar dir agored roi cysgod gwerthfawr i leihau'r risg o straen gwres mewn da byw.

en-gb	•  Air pollution interception barriers – carefully designed barriers of trees around animal housing or slurry storage can intercept ammonia and other airborne pollutants which can otherwise negatively impact ecosystems and contribute to respiratory illnesses.
cy-gb	•  Rhwystrau i ddal llygredd aer – gall lleiniau o goed o amgylch siediau anifeiliaid neu storfeydd slyri ddal yr amonia a llygryddion eraill yn yr aer a all fel arall effeithio'n negyddol ar ecosystemau a chyfrannu at salwch anadlu.

en-gb	•  Biosecurity barriers - shelterbelts located on farm boundaries can provide valuable biosecurity barriers between neighbouring focks and herds.
cy-gb	•  Rhwystrau bioddiogelwch - gall lleiniau cysgodi ar ffniau ffermydd greu rhwystr bioddiogelwch gwerthfawr rhwng eich diadell neu'ch buches chi a rhai'ch cymdogion.

en-gb	•  Parklands – specimen and group planting can complement important historic features.
cy-gb	•  Tir Parc – gall plannu sbesimenau a grwpiau ychwanegu at werth nodweddion hanesyddol pwysig.

en-gb	•  Orchards – traditional orchard varieties (excluding dwarf modern cultivars) can provide an alternative crop and provide important habitat for pollinating insects.
cy-gb	•  Perllannau – gall mathau traddodiadol o goed perllan (ac eithrio cyltifarau modern bach) gynhyrchu cnwd amgen a darparu cynefn pwysig ar gyfer pryfed peillio.

en-gb	42
cy-gb	43

en-gb	Create new woodland and agro-forestry 
cy-gb	Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth newydd 

en-gb	We propose that less productive areas of your farm such as steep banks or feld corners could be used for planting where this does not damage existing high-quality habitats or peatlands.
cy-gb	Rydym yn cynnig bod rhannau llai cynhyrchiol eich fferm, fel llethrau a chorneli caeau, yn cael eu defnyddio i blannu coed arnyn nhw os nad yw hynny'n niweidio cynefnoedd o ansawdd uchel neu fawndir.

en-gb	We will support you to implement further planting through knowledge transfer and advisory activities.
cy-gb	Byddwn yn eich helpu i blannu mwy o goed drwy roi gwybodaeth a chyngor ichi.

en-gb	This will help you decide where and what planting may be suitable for you.
cy-gb	Bydd hyn yn eich helpu i benderfynu ble i blannu a pha waith plannu allai fod yn addas i chi.

en-gb	After establishing new trees, you will be supported to manage the newly established trees as per the UK Forestry Standard (UKFS), where appropriate.
cy-gb	Ar ôl sefydlu coed newydd, cewch help i reoli'r coed sydd newydd eu sefydlu yn unol â Safon Goedwigaeth y DU (UKFS), lle bo hynny'n briodol.

en-gb	Registered woodland planners can develop a UKFS
cy-gb	Gall cynllunwyr coetir cofrestredig ddatblygu cynllun UKFS ar eich rhan ar gyfer safeoedd plannu mwy neu ar gyfer plannu ar dir sensitif.

en-gb	plan on your behalf for larger areas of planting or for planting on sensitive areas.
cy-gb	Ar ôl plannu coed, bydd angen i chi ofalu amdanyn nhw fel a ganlyn i roi'r cyfe gorau i'ch coed newydd oroesi.

en-gb	After planting trees, you will need to undertake the following management to ensure your new trees have the best chance of survival.
cy-gb	Canlyniadau mesuradwy:

en-gb	•  Control the vegetation directly around the base of trees and shrubs for a minimum of three years until the trees outgrow the surrounding vegetation, and to reduce competition for water and nutrients.
cy-gb	•  Rheoli'r llystyfant wrth fonion coed a llwyni am o leiaf tair blynedd nes bod y coed yn tyfu'n well na'r llystyfant o'u hamgylch, ac i leihau'r gystadleuaeth am ddwˆ r a maethynnau.

en-gb	•  Replace trees and shrubs to ensure there is 100% tree survival where a specifc planting density has been stipulated.
cy-gb	•  Plannu coed a llwyni yn lle'r rhai sy'n marw i sicrhau bod 100% o'r coed yn goroesi lle bo dwysedd plannu penodol wedi'i nodi.

en-gb	•  Check shelter / guards regularly to make sure they are secure to prevent rabbits and other small mammals’ access to the stems.
cy-gb	•  Cadwch olwg ar lewys a gardiau coed yn rheolaidd i sicrhau eu bod yn rhwystro cwningod a mamaliaid bach eraill rhag cael at y coesynnau.

en-gb	Thereafter, those trees will be managed per the woodland management actions above (for woodlands over 0.1 hectares).
cy-gb	Wedi hynny, rheolir y coed yn unol â'r camau rheoli coetir uchod (ar gyfer coetiroedd dros 0.1 hectar).

en-gb	Any additional planting required to meet the 10% scheme rule will need to be completed by 2030.
cy-gb	Bydd angen cwblhau unrhyw blannu ychwanegol sy'n ofynnol i fodloni rheol 10% y cynllun erbyn 2030.

en-gb	We recommend you plant incrementally to achieve this rather than leaving it to the last year.
cy-gb	Rydym yn argymell eich bod yn plannu i gyrraedd y targed o 10% bob yn gam yn hytrach na'i adael i'r fwyddyn ddiwethaf.

en-gb	2023 43
cy-gb	2023 44

en-gb	Historic environment – maintenance and enhancement 
cy-gb	Amgylchedd hanesyddol – cynnal a gwella 

en-gb	Historic environment – maintenance and enhancement
cy-gb	Amgylchedd hanesyddol – cynnal a gwella

en-gb	Protect our important heritage features from further damage to conserve our distinctive cultural character.
cy-gb	Diogelu nodweddion pwysig ein treftadaeth rhag difrod pellach i warchod ein cymeriad diwylliannol unigryw.

en-gb	This Action is applicable to all farms in the Scheme with at least one feature listed below.
cy-gb	Rhaid cynnal y Weithred hon ar bob fferm yn y Cynllun sydd ag o leiaf un o'r nodweddion a restrir isod:

en-gb	•  Scheduled Ancient Monuments
cy-gb	•  Henebion Cofrestredig

en-gb	•  Parks & Gardens:
cy-gb	•  Parciau a Gerddi:

en-gb	•  Listed Buildings
cy-gb	•  Adeiladau rhestredig

en-gb	•  Traditional Farm Buildings
cy-gb	•  Adeiladau Fferm Traddodiadol

en-gb	Registered & Unregistered
cy-gb	Wedi'u cofrestru a heb eu cofrestru

en-gb	•  Landscape Features – such as historic boundary features
cy-gb	•  Nodweddion Tirwedd – megis ffniau hanesyddol

en-gb	•  Registered Historic Landscapes and Historic Landscape Character areas
cy-gb	•  Tirweddau Hanesyddol Cofrestredig ac Ardaloedd â Chymeriad Tirwedd Hanesyddol

en-gb	Wales is a largely rural country and has a complex pattern of natural and cultural landscapes formed through thousands of years of human interaction with the natural environment.
cy-gb	Gwlad wledig yw Cymru i raddau helaeth ac mae ganddi batrwm cymhleth o dirweddau naturiol a diwylliannol gafodd eu ffurfo dros floedd o fynyddoedd o ryngweithio rhwng dyn a'r amgylchedd naturiol.

en-gb	The landscape of Wales as it is today, is a result of this interaction and is what gives Wales its distinctive visual and cultural character.
cy-gb	Mae tirwedd Cymru fel y mae heddiw, yn ganlyniad y rhyngweithio hwn a dyma'r hyn sy'n rhoi i Gymru ei chymeriad gweledol a diwylliannol unigryw.

en-gb	Within the Scheme, we propose to focus on the protection and regular management of historic features on farmland to ensure their preservation for current and future generations.
cy-gb	O fewn y Cynllun, rydym yn cynnig canolbwyntio ar ddiogelu a rheoli nodweddion hanesyddol ar dir fferm er mwyn sicrhau eu bod yn cael eu cadw ar gyfer cenedlaethau'r presennol a'r dyfodol.

en-gb	You will be provided with a map of known historic features on your land.
cy-gb	Byddwn yn rhoi map i chi o'r nodweddion hanesyddol  sy'n hysbys ar eich tir.

en-gb	If you have historic feature/s identifed on your land,  you will be required to follow general guidance on how to manage them.
cy-gb	Os oes gennych nodwedd hanesyddol wedi'i nodi ar eich tir, bydd gofyn i chi ddilyn canllawiau cyffredinol ar gyfer gofalu amdano.

en-gb	This includes undertaking regular management, straightforward conservation and a ‘do no damage’ approach.
cy-gb	Bydd hynny'n cynnwys gwneud gwaith rheoli rheolaidd, gwaith cadwraeth syml a dilyn yr egwyddor 'peidio â gwneud difrod'.

en-gb	2023 44
cy-gb	2023 45

en-gb	Historic environment – maintenance and enhancement 
cy-gb	Amgylchedd hanesyddol – cynnal a gwella 

en-gb	•  Inspect the features on a regular basis and record / report deterioration of the features
cy-gb	•  Archwili'r nodweddion yn rheolaidd a chofnodi / adrodd unrhyw ddirywiad

en-gb	•  Undertake specifc proactive management which will depend on the nature of the features on your farm, which could include;
cy-gb	•  Gwneud gwaith rheoli penodol, fydd yn dibynnu ar natur y nodweddion ar eich fferm, a allai gynnwys;

en-gb	-  Carry out basic scrub and invasive vegetation removal from earth work features.
cy-gb	-  Clirio prysgwydd a llystyfant goresgynnol oddi ar nodweddion gwrthgloddiau.

en-gb	-  Maintain traditional farm buildings in a stable condition that prevents deterioration, undertaking basic maintenance and repair, as necessary.
cy-gb	-  Cadw adeiladau fferm traddodiadol mewn cyfwr sefydlog i'w rhwystro rhag dirywio a chynnal gwaith cynnal a chadw ac atgyweirio sylfaenol, yn ôl yr angen.

en-gb	-  Carry out routine maintenance of historic park and garden buildings and structures, e.g. leaf and debris clearance from rainwater goods and water features.
cy-gb	-  Gwaith cynnal a chadw rheolaidd ar adeiladau a strwythurau parciau a gerddi hanesyddol, e.e. clirio dail a malurion o gafnau dwˆ r glaw ac ati a nodweddion dwˆ r.

en-gb	What will I need to do to comply with this Action?
cy-gb	Beth bydd angen i mi ei wneud i gynnal y Weithred Gyffredinol hon?

en-gb	Minor earthwork repairs are required when areas of historic earthworks have eroded or worn as a result of livestock wear, poaching, etc.
cy-gb	Bydd angen gwneud gwaith trwsio mân pan fydd gwrthgloddiau hanesyddol wedi erydu neu dreulio am fod da byw wedi rhwbio a sathru arnyn nhw ac ati.

en-gb	Small Scale Erosion Scars Measurable outcomes:
cy-gb	Creithiau Erydu Mân Canlyniadau mesuradwy:

en-gb	•  Two repair options are available:
cy-gb	•  Mae dau opsiwn trwsio ar gael:

en-gb	Infll the eroded area with topsoil derived from outside of the scheduled area and reseed the inflled area with a local/native seed mix.
cy-gb	Mewnlenwi'r darn sydd wedi'i erydu ag uwchbridd o'r tu allan i'r ardal gofrestredig ac ail-hau'r darn sydd wedi'i fewnlenwi â chymysgedd o hadau lleol/brodorol

en-gb	Infll the eroded area using whole turf derived from outside the scheduled area which negates the need for reseeding.
cy-gb	Mewnlenwi'r darn sydd wedi'i erydu gan ddefnyddio tyweirch cyfan o'r tu allan i'r ardal gofrestredig gan osgoi'r angen i ailhau.

en-gb	•  If sheep are grazing the area, it may be necessary to temporarily cover the inflled area with chicken wire/mesh (pegged into place), which can be removed once the eroded area has stabilised and revegetated.
cy-gb	•  Os oes defaid yn pori'r tir, efallai y bydd angen gorchuddio'r darn sydd wedi'i fewnlenwi am gyfnod â weiar netin (wedi'i begio i'w le). Gallwch ei symud pan fydd y gwaith llenwi wedi sefydlogi a'r tyfant wedi ailgydio.

en-gb	•  Where cattle are grazing they will need to be excluded from the treated area for a minimum of one year.
cy-gb	•  Pan fydd gwartheg yn ei bori, bydd angen eu cadw o'r darn tir gafodd ei drin am o leiaf blwyddyn.

en-gb	•  Where erosion has developed around a focus it is sometimes necessary to also remove the ‘cause’.
cy-gb	•  Os yw'r erydu'n digwydd o gwmpas 'ffocws', weithiau bydd angen dileu'r 'achos' hefyd.

en-gb	For example, individual trees or small stands of trees/shrubs often act as an area of shelter.
cy-gb	Er enghraifft, mae coed unigol neu gellïoedd bach o goed/llwyni yn aml yn denu da byw sy'n eu defnyddio fel man cysgodi.

en-gb	By removing the tree/shrubs and undertaking erosion repair the problem should not reoccur.
cy-gb	Trwy gael gwared ar y goeden/llwyni a thrwsio olion yr erydu, ni ddylai'r broblem ddigwydd eto.

en-gb	•  Where there are ‘pinch points’, for example along pathways, it will be necessary to repair the damaged area and then open up the path by removing some of the surrounding vegetation (scrub, bramble, weeds etc).
cy-gb	•  Lle ceir mannau o dan bwysau mwy, er enghraifft ar hyd llwybrau, bydd angen trwsio'r darn sydd wedi'i ddifrodi ac yna agor y llwybr i fyny drwy glirio peth o'r llystyfant o amgylch (prysgwydd, mieri, chwyn ac ati).

en-gb	•  Do not remove tree stumps to avoid damaging the underlying archaeological deposits.
cy-gb	•  Peidiwch â chodi boncyffon coed rhag niweidio'r archaeoleg sydd oddi tanynt.

en-gb	The stump should be left in situ although chemical treatment of the stump is permissible.
cy-gb	Dylid gadael y boncyff yn y fan a'r lle er y caniateir ichi ei drin â chemegau.

en-gb	•  Do not site feeders on historic features as they can result in large areas of surface wear and poaching.
cy-gb	•  Peidiwch â gosod cafnau bwydo ar nodweddion hanesyddol gan y gallai hynny arwain at dreulio a stablad (sathru) tir.

en-gb	For all historic features on your farm, you will need to:
cy-gb	Ar gyfer yr holl nodweddion hanesyddol ar eich fferm, bydd angen i chi:

en-gb	Comply with the approach of ‘do no damage’ which will be set out in technical guidance.
cy-gb	Cydymffurfo â'r egwyddor 'peidio â gwneud difrod' a fydd yn cael ei ddisgrifo mewn canllawiau technegol.

en-gb	We will provide further information and technical guidance on what is appropriate when undertaking these actions.
cy-gb	Byddwn yn rhoi rhagor o wybodaeth a chanllawiau technegol ar yr hyn sy'n briodol wrth gynnal y Weithred hon.

en-gb	The technical note for repairing and inflling of minor areas of erosion on historic features has been provided below as an example.
cy-gb	Rydym wedi darparu isod nodyn technegol ar gyfer trwsio a llenwi olion erydu mân ar nodweddion hanesyddol fel enghraifft.

en-gb	You may be asked to submit evidence (such as geo-tagged photos) at specifed points or where there is a marked change in condition.
cy-gb	Efallai y byddwn yn gofyn i chi gyfwyno tystiolaeth (fel ffotograffau wedi'u geodagio) ar adegau penodol neu pan welir newid amlwg yn eu cyfwr.

en-gb	Further information and advice may be required from Cadw, Welsh Archaeological Trusts or other historic environment organisations.
cy-gb	Efallai y bydd Cadw, Ymddiriedolaethau Archaeolegol Cymru neu sefydliadau amgylchedd hanesyddol eraill yn gofyn am ragor o wybodaeth.

en-gb	2023 45
cy-gb	2023 46

en-gb	Historic environment – maintenance and enhancement 
cy-gb	Amgylchedd hanesyddol – cynnal a gwella 

en-gb	The frequency of undertaking specifc maintenance tasks will directly link to the type of features on your farm, and the condition they are in.
cy-gb	Bydd pa mor aml y bydd angen i chi wneud tasgau cynnal a chadw yn dibynnu'n llwyr ar y math o nodweddion sydd gennych ar eich fferm, a'u cyfwr.

en-gb	2023 46
cy-gb	2023 47

en-gb	Universal Code for Habitats 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Cod i Bawb ar gyfer cynefnoedd 

en-gb	Universal Code for Habitats
cy-gb	Cod i Bawb ar gyfer cynefnoedd

en-gb	The following list builds on the ‘Whole Farm Code’ approach used in previous schemes.
cy-gb	Mae'r rhestr ganlynol yn adeiladu ar 'God y Fferm Gyfan' a ddefnyddiwyd mewn cynlluniau blaenorol.

en-gb	Habitat is defned as:
cy-gb	Ystyr cynefn yw:

en-gb	Any vegetation which has a composition of less than 25% sown agricultural species as per the Environmental Impact Assessment (Agriculture) (Wales) (EIA) Regulations 2017.
cy-gb	Unrhyw lystyfant â llai na 25% ohono’n rhywogaethau amaethyddol sydd wedi’u hau, yn unol â Rheoliadau Asesu Effeithiau Amgylcheddol (Amaethyddiaeth) (Cymru) 2017.

en-gb	Do not damage habitat land - damage is defned as causing a loss of the vegetation type typical of that habitat, such as through over or under grazing, poaching by livestock or rutting by machinery or other vehicles.
cy-gb	Peidiwch â difrodi tir cynefn - mae difrod yn golygu peri colli'r math o lystyfant sy'n nodweddiadol o'r cynefn hwnnw, megis trwy ei orbori neu ei danbori, ei stablad (sathru) gan dda byw neu ei rigoli gan beiriannau neu gerbydau.

en-gb	Do not agriculturally improve habitat land -agricultural improvement involves management that leads to an increase in agricultural species such as rye grass and white clover.
cy-gb	Peidiwch â gwella tir cynefn at ddiben amaethyddol - mae gwella amaethyddol yn golygu rheolaeth sy'n arwain at gynnydd mewn rhywogaethau amaethyddol fel rhygwellt a meillion gwyn.

en-gb	Do not plough, cultivate or re-seed habitat land.
cy-gb	Peidiwch ag aredig, trin nac ail–hau’r tir.

en-gb	Do not roll or chain harrow on habitat land between 15 March and 15 July.
cy-gb	Peidiwch â rowlio tir cynefn na'i lyfnu rhwng 15 Mawrth a 15 Gorffennaf.

en-gb	Do not install new drainage or modify existing drainage on habitat land or within 100m of a wetland habitat where the ditch or drain would intercept water running towards the wetland.
cy-gb	Peidiwch â gosod draeniau newydd ar dir cynefn na newid y draeniau sydd yno'n barod nac o fewn 100m o wlyptir lle byddai'r ffos neu'r draen yn atal dwˆ r rhag llifo i'r gwlyptir.

en-gb	Do not clear ditches between 1 March and 31 August on habitat land.
cy-gb	Peidiwch â charthu ffosydd rhwng 1 Mawrth a 31 Awst ar dir cynefn.

en-gb	Routine maintenance may be carried out on existing drainage as follows:
cy-gb	Gellir gwneud gwaith cynnal a chadw arferol ar ddraeniau sy'n bodoli eisoes fel a ganlyn:

en-gb	•  Vegetation and silt may be cleared, leaving vegetation along one side of the ditch.
cy-gb	•  Cewch glirio llystyfant a gwaddodion, gan adael llystyfant ar hyd un ochr y ffos.

en-gb	•  Deepening, widening of ditches or laying drainage pipes and inflling ditches is not permitted.
cy-gb	•  Peidiwch â dyfnhau, llenwi na lledu ffosydd na gosod pibellau newydd.

en-gb	•  Field drains may be maintained to the original standard if this does not damage the habitat.
cy-gb	•  Cewch gynnal draeniau caeau at y safon wreiddiol cyn belled na fydd hyn yn amharu ar y cynefn.

en-gb	•  Details of ditch clearance on habitat land must be recorded.
cy-gb	•  Rhaid cofnodi manylion unrhyw waith clirio ffosydd ar dir cynefn.

en-gb	Do not carry out any earth moving activities on habitat land, including cutting peat and inflling natural hollows.
cy-gb	Peidiwch â gwneud gwaith sy'n golygu symud pridd tir cynefn, gan gynnwys torri mawn a llenwi pantiau naturiol.

en-gb	Do not extract rock, scree, sand, shingle, gravel, clay or peat from habitat land or rivers.
cy-gb	Peidiwch â chodi craig, sgri, tywod, graean, clai na mawn oddi ar dir cynefn neu afon.

en-gb	Do not apply slurry, inorganic fertilisers, organic fertilisers, farmyard manure, basic slag, calcifed seaweed, sewage sludge, waste-paper sludge or other off and on–farm wastes (including sheep-dip) on habitat land.
cy-gb	Peidiwch â gwasgaru slyri, gwrtaith anorganig, gwrtaith organig, tail buarth, slag basig, gwymon calchog, slwtsh carthion, slwtsh papur gwastraff na gwastraff arall o’r fferm nac o le arall (gan gynnwys dip defaid) ar dir cynefn.

en-gb	Farmyard manure may be spread only where permitted by a specifc SFS habitat action.
cy-gb	Cewch wasgaru tail buarth dim ond lle bydd un o Weithredoedd cynefn penodol SFS yn gadael ichi wneud hynny.

en-gb	47
cy-gb	48

en-gb	Do not apply lime on habitat land, except where permitted by a specifc SFS habitat action.
cy-gb	Peidiwch â rhoi calch ar dir cynefn, ac eithrio pan fydd un o Weithredoedd Cynefn SFS yn gadael ichi wneud hynny.

en-gb	Do not store manure, silage or other farm wastes on habitat land, landscape or archaeological features or within 10 metres of any watercourse including feld drains.
cy-gb	Peidiwch â storio tail, silwair na gwastraff arall y fferm ar dir cynefn nac ar nodweddion archeolegol neu'r dirwedd nac o fewn 10 metr i gwrs dwˆ r gan gynnwys draeniau mewn cae.

en-gb	Do not use plant protection products except in the context of an integrated pest management plan to:
cy-gb	Peidiwch â defnyddio cynhyrchion amddiffyn planhigion ac eithrio fel rhan o gynllun rheoli plâu integredig i:

en-gb	i.  spot treat and control injurious weeds to the minimum extent this is necessary, including spear thistle, creeping thistle, curled dock, broad–leaved dock and ragwort; and to control invasive non-native species, like rhododendron, Himalayan balsam, giant hogweed: or
cy-gb	i.  sbot drin a rheoli chwyn niweidiol i'r graddau lleiaf sy'n angenrheidiol, gan gynnwys marchysgall, ysgall y maes, tafol crych, tafol llydanddail a llysiau'r gingroen; ac i reoli rhywogaethau estron goresgynnol, fel rhododendron, Jac y Neidiwr, yr efwr enfawr: neu i

en-gb	to control invasive vegetation on historic features and traditional buildings and farm structures.
cy-gb	reoli llystyfant goresgynnol ar nodweddion hanesyddol, adeiladau traddodiadol ac adeiladau fferm.

en-gb	Do not construct tracks, roads, yards, hardstanding or any new structures on habitat land, except where permitted by a specifc SFS habitat action.
cy-gb	Peidiwch ag adeiladu traciau, ffyrdd, iardiau, arwynebau caled nac unrhyw strwythurau newydd ar dir cynefn, ac eithrio lle bydd un o Weithredoedd cynefn SFS yn gadael ichi wneud hynny.

en-gb	Retain all existing mature trees.
cy-gb	Cadwch yr holl goed ffrwythau sydd yno eisoes.

en-gb	Do not burn vegetation, grassland or any cut material on habitat land, except as part of an agreed heather burning plan.
cy-gb	Peidiwch â llosgi llystyfant, glaswelltir nac unrhyw ddeunydd wedi'i dorri ar dir cynefn, ac eithrio fel rhan o gynllun llosgi grug y cytunwyd arno.

en-gb	Do not use supplementary feed on habitat land, except for the provision of licks or blocks to enable coarse forage to be utilised, or where required specifcally for the welfare of livestock.
cy-gb	Peidiwch â rhoi bwyd atodol i anifeiliaid ar dir cynefn, ac eithrio torthau mwynau neu halen fyddai'n eu galluogi i ddefnyddio'r borfa gras, neu lle bo angen hynny'n benodol er lles y da byw.

en-gb	Do not store materials, vehicles, trailers, or machinery on habitat land.
cy-gb	Peidiwch â storio deunyddiau, cerbydau, trelars na pheiriannau ar dir cynefn.

en-gb	Exemptions to the above conditions may apply where they are required to deliver towards specifc environmental benefts required within the Scheme.
cy-gb	Efallai y bydd eithriadau i’r amodau uchod os oes eu hangen i sicrhau'r manteision amgylcheddol penodol sydd eu hangen fel rhan o’r cynllun.

en-gb	2023 48
cy-gb	2023 49

en-gb	The Animal Health Improvement Cycle 
cy-gb	Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid 

en-gb	•  Incremental and iterative improvement of animal health and productivity of livestock over time.
cy-gb	•  Gwelliant cymalog ac aildroddus yn iechyd a chynhyrchiant da byw dros amser.

en-gb	•  Contribution to livestock farm business sustainability.
cy-gb	•  Cyfrannu at gynaliadwyedd busnesau fferm da byw.

en-gb	•  Fewer negative impacts on the environment, including on carbon footprint.
cy-gb	•  Lleihau effeithiau negyddol ar yr amgylchedd, gan gynnwys yr ôl troed carbon.

en-gb	•  Improved animal welfare.
cy-gb	•  Gwella lles anifeiliaid.

en-gb	•  Reduced public health risks through responsible use of medicines and production of safe food.
cy-gb	•  Lleihau'r risgiau i iechyd y cyhoedd drwy ddefnyddio meddyginiaethau yn gyfrifol a chynhyrchu bwyd diogel.

en-gb	•  Increased positive wellbeing for livestock keepers.
cy-gb	•  Gwella llesiant ceidwaid da byw.

en-gb	The Animal Health Improvement Cycle
cy-gb	Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid

en-gb	Work with your vet to establish an ongoing proactive approach to animal health.
cy-gb	Gweithio gyda'ch milfeddyg i sefydlu dull rhagweithiol parhaus ar gyfer ymdrin ag iechyd anifeiliaid.

en-gb	By focusing on animal welfare as well as health and production, and by taking a ‘prevention is better than cure’ approach, we can achieve incremental animal health improvements to beneft your farm, the wider sector, and the industry on a national scale.
cy-gb	Trwy ganolbwyntio ar les anifeiliaid yn ogystal ag ar eu hiechyd a'u cynhyrchiant, a thrwy ddeall bod 'atal yn well na gwella', gallwn wella iechyn anifeiliaid fesul cam hynny er lles eich fferm, y sector ehangach a'r diwydiant ar raddfa genedlaethol.

en-gb	The Animal Health Improvement Cycle (AHIC) contributes to farm resilience by providing a supported framework for you to work with your vet to drive improvements in health, welfare, and productivity.
cy-gb	Mae'r Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid (AHIC) yn cyfrannu at wneud y fferm yn fwy cydnerth drwy ddarparu fframwaith a chymorth i chi weithio  gyda'ch milfeddyg i ysgogi gwelliannau yn iechyd, lles a chynhyrchiant eich da byw.

en-gb	The AHIC should be delivered by you working with your principle veterinary practice responsible for day-to-day clinical services, who has knowledge of your farm’s livestock health history and real-time knowledge of the veterinary medicines’ usage, including access to antibiotic usage data.
cy-gb	Dylech gynnal yr AHIC drwy weithio gyda'r brif flfeddygfa sy'n gyfrifol am ddarparu gwasanaethau clinigol pob dydd i chi, sy'n gwybod hanes iechyd da byw eich fferm ac yn gwybod pa feddyginiaethau milfeddygol rydych yn eu defnyddio, gan gynnwys data am eich defnydd o wrthfotigau.

en-gb	This Action is applicable to all registered livestock keepers in the Scheme.
cy-gb	Rhaid i bob ceidwad da byw cofrestredig yn y cynllun gynnal y Weithred Gyffredinol hon.

en-gb	What will I need to do to complete this Action?
cy-gb	Beth bydd angen i mi ei wneud i gynnal y Weithred Gyffredinol hon?

en-gb	You will work with your vet to carry out the four steps of the AHIC:
cy-gb	Byddwch yn gweithio gyda'ch milfeddyg i ddilyn pedwar cam yr AHIC:

en-gb	The approach embodies sustainable livestock production through a focus on preventative medicine.
cy-gb	Mae'r ymagwedd hon yn ymgorffori egwyddorion cynhyrchu da byw cynaliadwy trwy arfer meddygaeth ataliol.

en-gb	•  Measure – With your vet establish available farm health and production data, analyse performance of the livestock enterprise and benchmark against your goals.
cy-gb	•  Mesur – Gyda'ch milfeddyg, penderfynu pa ddata sydd ar gael am iechyd a chynhyrchiant eich fferm, dadansoddi perfformiad y fenter da byw a'i meincnodi ar sail eich nodau.

en-gb	•  Plan – Prioritise an area of health/production for improvement that will have the greatest impact on health, welfare, and productivity and with your vet agree priorities for a realistic, farm specifc, action plan.
cy-gb	•  Cynllun – Blaenoriaethu maes iechyd/ cynhyrchu ar gyfer ei wella a fydd yn cael yr effaith fwyaf ar iechyd, lles a chynhyrchiant a chyda'ch milfeddyg, cytunwch ar faenoriaethau ar gyfer cynllun gweithredu realistig sy'n benodol i'ch fferm.

en-gb	•  Act – Carry out a manageable number (usually two to fve) of measurable actions over an agreed period of time and keep record/evidence that these actions have been completed.
cy-gb	•  Gweithredu – Cynnal nifer hylaw (dau i bump fel arfer) o weithredoedd mesuradwy dros gyfnod penodedig o amser a chadw cofnod/tystiolaeth bod y camau hyn wedi'u cymryd.

en-gb	Further advice and support may be available to facilitate the AHIC actions.
cy-gb	Efallai y bydd cyngor a chefnogaeth ar gael i hwyluso camau AHIC.

en-gb	•  Review – Review progress and impact with your vet.
cy-gb	•  Adolygu – Adolygu cynnydd ac effaith gyda'ch milfeddyg

en-gb	Its aims include:
cy-gb	Mae ei hamcanion yn cynnwys:

en-gb	2023 49
cy-gb	2023 50

en-gb	The Animal Health Improvement Cycle 
cy-gb	Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid 

en-gb	You will maintain a record that all four stages of the AHIC have been completed, including vet sign off.
cy-gb	Byddwch yn cadw cofnod bod pob un o bedwar cam yr AHIC wedi'u cwblhau, gan gynnwys ardystiad gan eich milfeddyg.

en-gb	A template will be provided to support the process.
cy-gb	Bydd templed yn cael ei ddarparu ar gyfer y broses.

en-gb	You will not need to routinely submit the completed AHIC template as you will confrm completion of the four steps of the AHIC by self-declaration.
cy-gb	Ni fydd angen i chi gyfwyno'r templed AHIC gorffenedig bob tro gan y gallwch gadarnhau'ch bod wedi cwblhau pedwar cam yr AHIC drwy hunan-ddatganiad.

en-gb	You must calculate and submit annual antibiotic usage per species as part of the Benchmarking process.
cy-gb	Rhaid i chi gyfrifo faint o wrthfotigau y mae pob rhywogaeth yn ei ddefnyddio bob blwyddyn a chyfwyno'r wybodaeth fel rhan o'r broses KPI.

en-gb	To be completed by the end of the frst year and repeated annually thereafter.
cy-gb	Dylech ei chwblhau erbyn diwedd y fwyddyn gyntaf a'i hailadrodd bob blwyddyn wedi hynny.

en-gb	2023 50
cy-gb	2023 51

en-gb	Good animal welfare 
cy-gb	Lles eich anifeiliaid 

en-gb	Good animal welfare
cy-gb	Lles eich anifeiliaid

en-gb	Complete competency training and carry out lameness and body condition scoring to improve livestock welfare standards.
cy-gb	Cwblhau hyfforddiant i fagu cymhwysedd i allu cynnal prawf sgorio cloffni a chyfwr corff i wella safonau lles da byw.

en-gb	We are committed to animals in Wales having a good quality of life.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo bod anifeiliaid yng Nghymru yn byw bywyd o ansawdd da.

en-gb	Methods of welfare assessment have historically focused on ‘biological functioning.’
cy-gb	Yn y gorffennol, mae dulliau asesu lles wedi canolbwyntio ar 'weithredu biolegol'.

en-gb	If animals are producing well and growing according to target, then they are assumed to have good welfare.
cy-gb	Os oedd anifeiliaid yn cynhyrchu'n dda ac yn tyfu'n unol â'r targed, yna tybiwyd bod eu lles yn dda.

en-gb	However, as a society we are shifting to consider an animal’s quality of life separately from its ability to produce food.
cy-gb	Fodd bynnag, fel cymdeithas rydym yn newid ac yn ystyried ansawdd bywyd anifail ar wahân i'w allu i gynhyrchu bwyd.

en-gb	Our intention is to focus this Action on lameness and body condition to address two of the most signifcant sources of welfare compromise on farms in Wales, which also impact signifcantly on productivity levels.
cy-gb	Rydym am i'r Weithred hon ganolbwyntio ar gloffni a chyfwr corff er mwyn mynd i'r afael â dwy o'r problemau lles mwyaf arwyddocaol ar ffermydd yng Nghymru, sydd hefyd yn effeithio'n sylweddol ar lefelau cynhyrchiant.

en-gb	This Action supports you to carry out a self-assessment of your stock as the frst step to identifying potential welfare issues, to take steps to manage problems, and proactively prevent problems occurring in the future.
cy-gb	Mae'r Weithred hon yn eich helpu i gynnal asesiad o'ch stoc fel y cam cyntaf tuag at adnabod problemau lles posibl, er mwyn cymryd camau i reoli problemau ac atal problemau rhag digwydd yn y dyfodol.

en-gb	This Action is applicable to all registered livestock keepers in the Scheme.
cy-gb	Rhaid i bob ceidwad da byw cofrestredig yn y cynllun gynnal y Weithred Gyffredinol hon.

en-gb	Complete online profciency training on body condition scoring and mobility scoring for the relevant species you keep (approximately two-hour time commitment) as part of the CPD Action (UA2).
cy-gb	Cwblhau hyfforddiant ar-lein ar sgorio cyfwr corff a sgorio symudedd y rhywogaethau perthnasol rydych chi'n eu cadw (tua dwy awr o hyd) fel rhan o’r Weithred DPP (UA2).

en-gb	The training can be completed by anyone with suffcient familiarity with your livestock i.e. shepherd or herds person.
cy-gb	Gall unrhyw un sy'n ddigon cyfarwydd â'ch da byw wneud yr hyfforddiant h.y. bugail neu fucheswr.

en-gb	The training does not need to be completed by a registered partner in the business.
cy-gb	Nid oes angen i'r hyfforddiant gael ei wneud gan bartner cofrestredig yn y busnes.

en-gb	The training will include templates and guidance to help you complete mobility and body condition scoring for the relevant stock types on your farm.
cy-gb	Bydd yr hyfforddiant yn cynnwys templedi a chanllawiau i'ch helpu i sgorio symudedd a chyfwr corff y mathau stoc perthnasol ar eich fferm.

en-gb	You will not need to do this for all animals.
cy-gb	Ni fydd angen i chi wneud hyn ar gyfer pob anifail.

en-gb	A representative number of animals, as directed by the online training, will need to be selected for scoring from relevant management groups on farm and at appropriate times in the production cycle (e.g., ewes at tupping and frst calving heifers).
cy-gb	Bydd angen dewis nifer gynrychioliadol o anifeiliaid, fel y dywed yr hyfforddiant ar-lein wrthych, a sgorio grwpiau rheoli perthnasol ar y fferm, ar adegau priodol yn y cylch cynhyrchu (e.e. mamogiaid wrth fynd at hwrdd a threisiedi/heffrod sy'n bwrw eu llo cyntaf).

en-gb	Additionally, the total number of lame animals in the herd or fock must be recorded each year as part of the Benchmarking Action (UA1).
cy-gb	Hefyd, mae'n rhaid cofnodi nifer yr anifeiliaid cloff yn y fuches neu'r ddiadell bob blwyddyn fel rhan o'r Weithred Dangosydd Allweddol (UA1).

en-gb	You will confrm completion of the condition and mobility scoring by self-declaration and keep appropriate records of scoring activity and lameness recording.
cy-gb	Byddwch yn cadarnhau eich bod wedi sgorio cyfwr a symudedd drwy hunanddatganiad ac yn cadw cofnodion priodol o weithgarwch sgorio a lefelau cloffni.

en-gb	The results of the scoring and level of lameness should be discussed with your vet as part of routine care.
cy-gb	Dylid trafod canlyniadau'r sgorio a'r lefel cloffni gyda'ch milfeddyg fel rhan o'r gofal arferol.

en-gb	The profciency training is to be completed in the frst year, and repeated every fve years thereafter, unless the trained individual leaves the business, in which case it will need to be repeated.
cy-gb	Dylech gwblhau'r hyfforddiant yn y fwyddyn gyntaf, a'i ailadrodd bob pum mlynedd wedi hynny, oni bai bod yr unigolyn gafodd ei hyfforddi yn gadael y busnes, ac os felly bydd angen ei ailadrodd o'r dechrau.

en-gb	The training of others in the business is therefore encouraged but not mandatory.
cy-gb	Felly, rydym yn eich annog i hyfforddi pobl eraill yn y busnes ond nid yw hyn yn orfodol.

en-gb	Scoring for body condition and mobility and recording lameness incidence need to be completed annually before the end of the year.
cy-gb	Mae angen sgorio cyfwr corff a symudedd a chofnodi achosion o gloffni bob blwyddyn cyn diwedd y fwyddyn.

en-gb	51
cy-gb	52

en-gb	Good farm biosecurity 
cy-gb	Bioddiogelwch da ar y fferm 

en-gb	•  Have wash stations and disinfectant available on entry and exit of the farm.
cy-gb	•  Sicrhau bod mannau golchi a diheintio ar gael wrth fynd i mewn ac allan o'r fferm.

en-gb	•  Livestock secure farm boundary.
cy-gb	•  Cynnal ffniau diogel ar y fferm na all da byw fynd drwyddyn nhw.

en-gb	•  A biosecurity assessment of incoming animals.
cy-gb	•  Asesu bioddiogelwch anifeiliaid sy'n dod i'r fferm.

en-gb	•  A record of the biosecurity actions you have completed.
cy-gb	•  Cofnodi'r camau bioddiogelwch rydych wedi'u cymryd.

en-gb	Biosecurity encompasses a set of practical measures to manage risks from the introduction of disease.
cy-gb	Mae bioddiogelwch yn golygu set o fesurau ymarferol i reoli'r risg o gyfwyno clefydau.

en-gb	Poor biosecurity and the introduction of diseases can have serious and long-term effects on your farm, the wider sector and nationally.
cy-gb	Gall bioddiogelwch gwael a chaniatáu clefydau gael effeithiau difrifol a hirdymor ar eich fferm, y sector ehangach ac yn genedlaethol.

en-gb	The risks of poor biosecurity are:
cy-gb	Dyma risgiau bioddiogelwch gwael:

en-gb	•  Increased risk of notifable disease outbreaks, such as bovine TB, Foot and Mouth Disease and Avian Infuenza and their spread within Wales.
cy-gb	•  Mwy o risg o glefydau hysbysadwy, fel TB gwartheg, Clefyd y Traed a'r Genau a Ffiw'r Adar ac o'u lledaenu yng Nghymru.

en-gb	•  Make wash stations and disinfectant available for people to clean their clothing, equipment, and vehicles as they enter/ exit the farm: to have a protocol, and have permanently available, the necessary robust equipment, which must be effectively maintained to enable effective cleaning with DEFRA approved disinfectant of footwear, waterproof clothing, and vehicle wheels at the farm entrance and exits, on farm premises where stock can be housed.
cy-gb	•  Sicrhau bod mannau golchi a diheintio ar gael i bobl sy'n dod i'r fferm neu'n ei gadael i lanhau eu dillad, offer a cherbydau: bod gennych brotocol; a bod gennych ar gael bob amser y cyfarpar angenrheidiol, sy'n cael ei gynnal mewn cyfwr da, i allu glanhau esgidiau, dillad gwrth-ddwˆ r ac olwynion cerbydau yn effeithiol wrth fynedfa ac allanfa ffermydd lle cedwir stoc, gan ddefnyddio diheintydd a gymeradwyir gan DEFRA.

en-gb	We will support you to identify risks and take a proactive approach to disease prevention and control using the “prevention is better than cure” principle.
cy-gb	Byddwn yn helpu ffermwyr i atal a rheoli clefydau gan ddefnyddio'r egwyddor "gwell atal na gwella clwy".

en-gb	This will lead to benefts for you as well as a collective national impact of improved health and welfare status of livestock in Wales.
cy-gb	Bydd hyn yn arwain at fanteision i chi yn ogystal â chael yr effaith o wella statws iechyd a lles da byw Cymru.

en-gb	Good farm biosecurity
cy-gb	Bioddiogelwch da ar y ferm

en-gb	Establish biosecurity protocols to reduce the risks of disease entering or leaving your farm.
cy-gb	Sefydlu protocolau bioddiogelwch i leihau'r risg o adael clefyd i mewn i'r fferm neu i fynd o'r fferm.

en-gb	•  Reduced farm proftability through production loss and cost of treatment.
cy-gb	•  Llai o elw i'r fferm oherwydd cynhyrchiant is a chost triniaethau.

en-gb	•  Reduced local, national, and international trade.
cy-gb	•  Llai o fasnachu'n lleol, yn genedlaethol ac yn rhyngwladol.

en-gb	•  Zoonotic diseases that threaten public health.
cy-gb	•  Clefydau milheintiol sy'n bygwth iechyd y cyhoedd.

en-gb	•  Environmental threats associated with ineffcient livestock production (greater carbon footprint).
cy-gb	•  Bygythiadau i'r amgylchedd sy'n gysylltiedig â chynhyrchu da byw yn aneffeithlon (cynyddu'r ôl troed carbon).

en-gb	•  Increased antibiotic use that encourages antibiotic resistance.
cy-gb	•  Mwy o ddefnydd o wrthfotigau all arwain at fagu ymwrthedd i wrthfotigau.

en-gb	The minimum biosecurity measures required as part of this action are:
cy-gb	Y mesurau bioddiogelwch gofynnol sydd eu hangen fel rhan o'r weithred hon yw:

en-gb	The wash station requirement is applicable to all farms in the Scheme.
cy-gb	Rhaid i bob fferm yn y Cynllun ddarparu mannau golchi.

en-gb	The requirements of secure boundaries and incoming animal risk assessments are applicable to all registered livestock keepers in the Scheme.
cy-gb	Rhaid i bob ceidwad da byw yn y Cynllun gynnal ffniau diogel ac asesu risg yr anifeiliaid sy'n dod i'r fferm.

en-gb	What will I need to do to complete this Action?
cy-gb	Beth bydd angen i mi ei wneud i gynnal y Weithred Gyffredinol hon?

en-gb	You will need to have the necessary biosecurity measures in place.
cy-gb	Bydd angen i chi gadw at yr holl fesurau bioddiogelwch angenrheidiol.

en-gb	These are:
cy-gb	Sef:

en-gb	52
cy-gb	53

en-gb	Good farm biosecurity 
cy-gb	Bioddiogelwch da ar y fferm 

en-gb	•  Secure all of your land boundaries to stop stock from straying.
cy-gb	•  Gofalu bod eich holl ffiniau yn cadw'ch stoc rhag crwydro.

en-gb	•  Complete a biosecurity assessment with your vet on the disease risks associated with sourcing and introduction of incoming animals and how these can be managed.
cy-gb	•  Gyda'ch milfeddyg, cynhaliwch asesiad bioddiogelwch o'r risg y gall anifail ddod â chlefyd i'r fferm a sut i'w rheoli.

en-gb	You will then need to seek and record available evidence for each ‘on’ movement relating to:
cy-gb	Yna bydd angen i chi gasglu a chofnodi tystiolaeth o'r canlynol ar gyfer pob symudiad i'r fferm:

en-gb	-  the provenance of incoming animals
cy-gb	-  tarddiad yr anifail sy'n dod i'r fferm

en-gb	-  the disease status of incoming animals
cy-gb	-  statws clefyd yr anifeiliaid sy'n dod i'r fferm

en-gb	-  and, for each ‘on’ movement record evidence for completion of actions recommended by your vet such as testing, quarantine, and vaccination of incoming animals.
cy-gb	-  ac ar gyfer pob symudiad i'r fferm, cofnodi tystiolaeth eich bod wedi cymryd y camau a argymhellir gan eich milfeddyg megis prof, cwarantin a brechu anifeiliaid sy'n dod i'r fferm.

en-gb	Records associated with the Action will not need to be submitted routinely to the Welsh Government but should be retained and made available on request.
cy-gb	Ni fydd angen cyfwyno cofnodion sy'n gysylltiedig â'r Weithred yn rheolaidd i Lywodraeth Cymru ond dylid eu cadw a'u darparu pan ofynnir amdanynt.

en-gb	You will confrm completion of the biosecurity Universal Action by self-declaration.
cy-gb	Byddwch yn cadarnhau'ch bod wedi cynnal y Weithred Gyffredinol bioddiogelwch trwy hunan-ddatgan.

en-gb	Wash stations and enclosed boundaries to be in place by the end of your frst year and maintained continually after.
cy-gb	Bydd gennych fannau golchi a ffniau diogel erbyn diwedd y fwyddyn gyntaf a byddwch yn eu cynnal yn barhaus wedi hynny.

en-gb	Incoming animal biosecurity assessment to be completed by the end of the frst year and repeated annually, with actions recorded routinely for each ‘on’ movement.
cy-gb	Bydd angen eich bod yn asesu bioddiogelwch anifeiliaid sy'n dod i'r fferm erbyn diwedd y fwyddyn gyntaf a'i ailadrodd bob blwyddyn, ac yn cofnodi'r camau rydych yn eu cymryd i ddelio â phob symudiad i'r fferm bob tro.

en-gb	2023 53
cy-gb	2023 54

en-gb	Specifc considerations 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Ystyriaethau penodol 

en-gb	Specifc considerations
cy-gb	Ystyriaethau penodol

en-gb	Tenant farmers
cy-gb	Ffermwyr tenant

en-gb	Given that tenant farmers and tenanted land make up such a signifcant proportion of our agricultural industry in Wales, we have said from the beginning that if the Scheme does not work for tenant farmers, it does not work at all.
cy-gb	Mae ffermwyr tenant a thir â thenant yn rhan arwyddocaol o'n diwydiant amaeth yng Nghymru. Rydym felly wedi dweud o'r dechrau, os nad yw'r Cynllun yn gweithio i ffermwyr tenant, nid yw'n gweithio o gwbl.

en-gb	We have been through a detailed analysis of the proposals, with help from specialist stakeholders, to identify mitigation for any specifc challenges for tenant farmers.
cy-gb	Rydym wedi dadansoddi'r cynigion yn fanwl, gyda chymorth arbenigwyr, i weld sut gallwn ni leihau'r problemau penodol i ffermwyr tenant.

en-gb	The two signifcant changes to the scheme design proposed below will support the fexibility already built into the Scheme for tenanted land and tenants.
cy-gb	Bydd y ddau newid pwysig i'r cynllun a gynigir isod yn hwb i'r hyblygrwydd sydd eisoes yn y Cynllun ar gyfer tenantiaid a thir rhent.

en-gb	Contract duration – we are proposing annualised agreements which means tenants will be able to access the Scheme and allows for the inclusion of more land.
cy-gb	Hyd y contract – rydym yn cynnig cytundebau blynyddol sy'n golygu bod tenantiaid yn cael ymuno â'r Cynllun a bod modd ychwanegu tir.

en-gb	We expect to introduce a scheme rule which means that if a tenant loses control of a piece of land unexpectedly, the land can be removed mid-way through the Scheme year with only a proportionate reduction in payment and no fnancial penalty, assuming no non-compliance issues have been identifed.
cy-gb	Rydym yn disgwyl cyfwyno rheol i'r cynllun sy'n golygu, os yw tenant yn colli rheolaeth yn annisgwyl ar ddarn o dir, caiff dynnu'r tir o'r Cynllun yn ystod y fwyddyn dan sylw gyda gostyngiad cymesur yn ei daliad ond heb gosb ariannol, cyn belled â'i fod yn cydymffurfo â phob agwedd arall.

en-gb	Minimum tree cover - we propose 10% of each farm should be under tree cover as a scheme rule.
cy-gb	Y gorchudd coed gofynnol - rydym yn cynnig y dylai 10% o bob fferm fod o dan orchudd coed fel un o reolau'r cynllun.

en-gb	This is not achievable for tenant farmers where existing trees have been retained by the landowner and, or additional planting is precluded by the tenancy agreement.
cy-gb	Ni fydd modd i ffermwyr tenant wneud hyn os bydd perchennog y tir yn cadw meddiant ar y coed sy'n bod a/neu nad yw'r cytundeb tenantiaeth yn caniatáu plannu rhagor o goed.

en-gb	Therefore, where the tenant farmer declares (and may be asked to prove) that some or all their tenanted land is subject to these restrictions, that land will be excluded from the scheme requirement.
cy-gb	Felly, pan fydd ffermwr tenant yn datgan (gellid gofyn iddo brof hynny) bod cyfyngiadau o'r fath ar y tir y mae'n ei rentu neu ar ran ohono, ni fydd gofyn cynnal y Rheol hon ar y tir hwnnw.

en-gb	The 10% tree cover will be calculated on the remaining land.
cy-gb	Bydd angen gorchudd o 10% o goed ar y tir sy'n weddill.

en-gb	The tenanted land would still be subject to all other scheme requirements
cy-gb	Bydd yn rhaid cydymffurfo â holl ofynion eraill ar y tir sy'n cael ei rentu.

en-gb	Cross Border Farm Businesses
cy-gb	Busnesau fferm bob ochr i'r ffin

en-gb	Agriculture and land management policy in Wales is  the responsibility of The Welsh Government.
cy-gb	Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am bolisi amaethyddiaeth a rheoli tir yng Nghymru.

en-gb	We will only be able to fund activity on Welsh land.
cy-gb	Dim ond gweithgarwch ar dir Cymru rydym yn cael ei ariannu.

en-gb	For the purposes of this Scheme, the business and Welsh proportion of your land will need to meet the eligibility requirements to qualify for the Scheme.
cy-gb	At ddiben y Cynllun hwn, rhaid i'r busnes a chyfran y tir sydd yng Nghymru fodloni'r amodau er mwyn cael bod yn rhan o'r Cynllun.

en-gb	We will continue to consider opportunities to ensure the scheme requirements are appropriate for this group of farmers and to encourage cross border collaboration.
cy-gb	Byddwn yn parhau i ystyried pob cyfe i sicrhau bod gofynion y cynllun yn briodol ar gyfer y gr wˆ p hwn o ffermwyr ac i annog cydweithio trawsffniol.

en-gb	We will test the Actions in this consultation with cross border farmers and introduce adjustments to the scheme requirements, where appropriate.
cy-gb	Byddwn yn prof'r Gweithredoedd yn yr ymgynghoriad hwn â ffermwyr trawsffniol ac yn addasu gofynion y cynllun os gwelwn fod angen.

en-gb	For example, not requiring an IPM for the Welsh land if you have one for the whole farm.
cy-gb	Er enghraifft, peidio â gofyn am IPM ar gyfer y tir yng Nghymru os oes gennych un ar gyfer y fferm gyfan.

en-gb	Certifed Organic Farms
cy-gb	Ffermydd Organig Ardystiedig

en-gb	The cumulative impacts of organic farming can make a signifcant contribution to a more sustainable industry, for example the lack of fertiliser and increased use of legumes is likely to promote benefcial soil fauna and fora, as the building blocks of more diverse ecosystem.
cy-gb	Gall effeithiau cronnol ffermio organig wneud cyfraniad sylweddol at gynaliadwyedd y diwydiant er enghraifft mae peidio â defnyddio gwrtaith a defnyddio mwy o godlysiau yn debygol o hyrwyddo ffawna a ffora rhinweddol yn y pridd, sy'n sylfaen ar gyfer adeiladu ecosystem fwy amrywiol.

en-gb	Farmers with organic certifcation will be ideally placed for a smooth entry into the Scheme with many Scheme Actions already integrated into your business model.
cy-gb	Bydd ffermwyr â thystysgrif organig mewn sefyllfa ddelfrydol ar gyfer ymuno'n rhwydd â'r Cynllun gan y bydd llawer o Weithredoedd y Cynllun eisoes yn rhan o fodel eich busnes.

en-gb	We have proposed a range of Optional Actions which will be introduced through the Transition Period, many of which are aligned with organic practices.
cy-gb	Rydym wedi cynnig cyfwyno nifer o Weithredoedd Opsiynol yn ystod y Cyfnod Pontio a bydd llawer ohonynt yn cyd-fynd ag arferion organig.

en-gb	We will continue exploring with specialist stakeholders, this alignment of the proposed Optional Actions and the requirements of organic certifcation to determine if there are gaps in support to address.
cy-gb	Byddwn yn edrych gyda rhanddeiliaid arbenigol, ar sut i gysoni'r Gweithredoedd Opsiynol sy'n cael eu cynnig â gofynion y dystysgrif organig ac i weld a oes bylchau yn y cymorth y gallwn eu llenwi.

en-gb	We will consider prioritising the introduction of these Optional Actions.
cy-gb	Byddwn yn ystyried rhoi blaenoriaeth i gyfwyno'r Gweithredoedd Opsiynol hyn.

en-gb	If a scheme is introduced to support the Organic Sector in 2024, which is being considered, then we propose to introduce an additional element of fnancial support through the Stability Payment during the Transition Period.
cy-gb	Os caiff cynllun i gefnogi'r Sector Organig ei gyfwyno yn 2024, ac rydym wrthi'n ystyried hyn, yna rydym yn cynnig cyfwyno elfen arall o gymorth ariannol yn ystod y Cyfnod Pontio drwy'r Taliad Sefydlogrwydd.

en-gb	See Chapter 4 for more information.
cy-gb	Gweler Pennod 4 am fwy o wybodaeth.

en-gb	54
cy-gb	55

en-gb	Specifc considerations 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY 

en-gb	New Entrants to farming
cy-gb	Ffermwyr Newydd

en-gb	Individuals from a farming background who are trying to establish themselves independently in the industry, and new entrants from outside the industry, are all important in bringing new talent, ideas, and entrepreneurial energy into Welsh farming.
cy-gb	Mae unigolion o gefndir ffermio sy'n ceisio cael lle iddyn nhw eu hunain yn annibynnol yn y diwydiant, a newydd-ddyfodiaid o'r tu allan i'r diwydiant, i gyd yn bwysig o ran dod â thalent, syniadau ac egni entrepreneuraidd newydd i ffermio yng Nghymru.

en-gb	This consultation is focused on proposed support which could be introduced as part of the Scheme.
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad hwn yn ymdrin â'r cymorth sy'n cael ei gynnig ac a allai cael ei gyfwyno fel rhan o'r Cynllun.

en-gb	The Scheme is being developed intentionally to remove some existing barriers for new entrants to gain support; the Scheme will not include a need for entitlements or quotas or payment rates based on previous reference periods.
cy-gb	Mae'r Cynllun yn cael ei ddatblygu'n fwriadol i chwalu rhai o'r rhwystrau sy'n ei gwneud yn anodd i ffermwyr newydd gael cymorth; ni fydd y Cynllun yn gofyn am hawliau na chwotâu.

en-gb	Access to skills can be a barrier to entry and progression in the industry.
cy-gb	Gall diffyg cyfe i ddysgu sgiliau fod yn rhwystr rhag ymuno â'r diwydiant a mynd yn eich blaen ynddo.

en-gb	We will continue to offer skills development (including business skills) and mentoring in support of those looking to enter the scheme for the frst and those new to farming.
cy-gb	Byddwn yn parhau i gynnig mentora a help i ddysgu sgiliau (gan gynnwys sgiliau busnes) i'r rheini sydd am ymuno â'r cynllun am y tro cyntaf a'r rhai sy'n newydd i ffermio.

en-gb	We also propose to support new business partnerships between established individuals and new entrants who would beneft from the opportunity of joining an existing farming business.
cy-gb	Rydym hefyd yn cynnig helpu partneriaethau busnes newydd rhwng unigolion sydd eisoes yn ffermio a newydd-ddyfodiaid a fyddai'n elwa o'r cyfe i ymuno â busnes ffermio.

en-gb	We are considering questions on the future Single Application Form (SAF) to identify additional opportunities for supporting these new business partnerships.
cy-gb	Rydym yn ystyried gofyn cwestiynau ar y Ffurfen Gais Sengl (SAF) yn y dyfodol i weld sut gallwn gefnogi'r partneriaethau busnes newydd hyn.

en-gb	We will need to consider whether any variations are needed to scheme eligibility requirements to accommodate such business partnerships.
cy-gb	Bydd angen i ni ystyried a oes angen newid y gofynion o ran pwy sy'n cael ymuno â'r cynllun er mwyn gallu cynnwys partneriaethau busnes o'r fath

en-gb	Common Land
cy-gb	Tir comin

en-gb	The proposals in this consultation primarily refer to enclosed farmland, however we need to consider how best to support the large area of common land in Wales.
cy-gb	Mae'r cynigion yn yr ymgynghoriad hwn yn ymwneud yn bennaf â thir ffermio wedi'i amgáu, ond mae angen i ni ystyried sut orau y gallwn gefnogi'r eangderau o dir comin sydd yng Nghymru.

en-gb	Common land provides important forage areas for livestock, provides important ecosystem services such as carbon storage and water management, and is an important social and cultural resource.
cy-gb	Mae tir comin yn darparu tir pori pwysig ar gyfer da byw, yn darparu gwasanaethau ecosystem pwysig fel storio carbon a rheoli dwˆ r, ac mae'n adnodd cymdeithasol a diwylliannol pwysig.

en-gb	There is no one scenario describing the condition of common land.
cy-gb	Nid oes un senario ar gyfer disgrifo cyfwr tir comin.

en-gb	The grazing regimes of some commons have signifcantly altered over the years as farmers have ceased grazing the common.
cy-gb	Mae trefniadau pori rhai tiroedd comin wedi newid yn sylweddol dros y blynyddoedd wrth i ffermwyr roi'r gorau i bori'r comin.

en-gb	Consequently, some commons have become under grazed resulting in unfavourable habitat condition, with a potential increased risk of fre damage, and the loss of hefted livestock.
cy-gb	O ganlyniad, mae rhai tiroedd comin yn cael eu tanbori gan ddirywio cyfwr y cynefn, cynyddu'r perygl o dân a cholli'r da byw sy'n gyfarwydd â'u 'cynefin'.

en-gb	Conversely, some areas of common land are overgrazed which can result in erosion and overgrazed vegetation which cannot support a full range of wildlife, flter water or sequester further carbon.
cy-gb	Ar y llaw arall, mae rhai tiroedd comin yn cael eu gorbori a gall hynny arwain at erydu a llystyfant na fydd yn gallu cynnal yr ystod lawn o fywyd gwyllt, hidlo dwˆ r na dal carbon..

en-gb	We are aware common land can make a signifcant contribution to some farmer’s income through the Basic Payment Scheme (BPS).
cy-gb	Rydym yn deall bod tir comin drwy'r Cynllun Taliad Sylfaenol (BPS) yn gallu gwneud cyfraniad pwysig at incwm rhai ffermwyr.

en-gb	We want to support your transition into the Scheme.
cy-gb	Rydym am eich helpu trwy'r cyfnod pontio i'r cynllun.

en-gb	We continue to explore the most effective way to incorporate common land, however the nature of common land presents a range of challenges.
cy-gb	Rydym wrthi'n ystyried sut orau i ymgorffori tir comin, ond mae natur tir comin yn creu amrywiaeth o heriau.

en-gb	Due to the complexities of common land ownership and allocation of rights, we are not able to pay individuals for many of the proposed Universal Actions, unless they have sole management responsibility for the common land, explained below.
cy-gb	Oherwydd y cymhlethdodau ynghylch pwy sy'n berchen ar dir comin a sut mae hawliau'n cael eu rhannu, ni fydd modd talu unigolion am lawer o'r Gweithredoedd Cyffredinol oni bai bod ganddyn nhw gyfrifoldeb rheoli llwyr am y tir comin, fel a eglurir isod.

en-gb	For example, an individual rights holder cannot take sole responsibility for the management or condition of a fxed area of common land.
cy-gb	Er enghraifft, ni all ffermwr â hawliau pori ysgwyddo'r cyfrifoldeb ar ei ben ei hun am reoli nac am gyfwr rhan benodol o'r comin.

en-gb	Similarly, rights holders generally do not have rights to cultivate or apply inputs which means that activities such as Integrated Pest Management are not appropriate to the individual.
cy-gb	Yn yr un modd, fel arfer ni fydd gan ffermwr sydd â hawliau pori yr hawl i drin y tir na gwasgaru mewnbynnau arno sy'n gylygu na fydd yn bosibl iddo Reoli Plâu yn Integredig.

en-gb	Some non-land based Universal Actions such as Benchmarking and Continuous Personal Development might be adaptable to make them applicable to common land usage.
cy-gb	Efallai y bydd modd addasu rhai Gweithredoedd Cyffredinol nad ydynt yn seiliedig ar y tir fel Meincnodi a Datblygiad Personol Parhaus i ddefnyddiwr tir comin allu eu cynnal.

en-gb	We believe that to achieve the long-term sustainable future of our commons, it is important we offer support for the careful planning and delivery of positive actions on common land.
cy-gb	Er mwyn sicrhau dyfodol cynaliadwy hirdymor i'n tiroedd comin, credwn ei bod yn bwysig ein bod yn cynnig help i gynllunio a chynnal gweithredoedd cadarnhaol ar dir comin.

en-gb	We propose that for common land rights holders to access a full range of land-based support, the common land must be entered into a separate agreement.
cy-gb	Rydym yn cynnig, er mwyn i ffermwyr sydd â hawliau pori tir comin allu manteisio ar yr holl gymorth sy'n seiliedig ar dir, bod tir comin yn dod o dan gytundeb ar wahân.

en-gb	We propose that for each common (or group of commons managed contiguously) a Commons Management Plan should be developed collectively by rights holders and landowners, possibly with the input of supporting organisations.
cy-gb	Rydym yn cynnig, ar gyfer pob comin (neu gr wˆ p o diroedd comin cyffniol) y dylai Cynllun Rheoli Tir Comin gael ei ddatblygu ar y cyd â deiliaid hawliau a pherchenogion tir, gyda chymorth sefydliadau cymorth o bosibl.

en-gb	The plan could identify the current condition of the landscape, habitats, and features unique to that common, and outline opportunities and the types of action needed to manage or enhance those features.
cy-gb	Gallai'r cynllun nodi cyfwr presennol y dirwedd, y cynefnoedd a'r nodweddion sy'n unigryw i'r comin hwnnw a nodi'r cyfeoedd a'r mathau o weithredoedd sydd eu hangen i reoli neu wella'r nodweddion hynny.

en-gb	It would utilise farmer knowledge and experience alongside technical expertise and co-ordination from relevant authorities.
cy-gb	Byddai'n defnyddio gwybodaeth a phrofad ffermwyr ynghyd ag arbenigeddau a threfniadau technegol awdurdodau perthnasol.

en-gb	We expect the plan to have a grazing strategy designed, as a minimum, to maintain habitats in favourable condition, or to improve the quality of the habitat where appropriate.
cy-gb	Rydym yn disgwyl y bydd gan y cynllun strategaeth bori i o leiaf cadw'r cynefnoedd mewn cyfwr ffafriol, neu i wella ansawdd cynefn lle gellir.

en-gb	This could for example focus on the level and timing of grazing and support the continuation or reintroduction of cattle grazing on the common.
cy-gb	Gallai, er enghraifft, ganolbwyntio ar lefel ac amseriad y pori a chefnogi cadw neu ailgyfwyno gwartheg i bori ar y comin.

en-gb	The plan and resulting actions are expected to evolve over time.
cy-gb	Disgwylir i'r cynllun a'r camau dilynol esblygu dros amser.

en-gb	55
cy-gb	56

en-gb	Specifc considerations 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Ystyriaethau penodol 

en-gb	In our development of a common land offer, we will
cy-gb	Wrth ddatblygu'r cynllun tir comin, byddwn yn

en-gb	Chapter 2 questions
cy-gb	Cwestiynau Pennod 2

en-gb	Q1.
cy-gb	C1.

en-gb	The Scheme will provide a long-term approach to support for our agricultural sector to respond to evolving challenges and changing needs, contributing to the Sustainable Land Management objectives.
cy-gb	Bydd y Cynllun yn cefnogi ein sector amaethyddol i'r tymor hir i ymateb i heriau ac anghenion sy'n newid, gan gyfrannu at yr amcanion Rheoli Tir yn Gynaliadwy.

en-gb	In your view, what may strengthen this support?
cy-gb	Yn eich barn chi, beth all gryfhau'r gefnogaeth hon?

en-gb	Q2.
cy-gb	C2.

en-gb	There will be Universal requirements in the SFS to have woodland cover at least 10% of suitable land, and to manage a minimum of 10% of your farm as habitat.
cy-gb	Bydd gofyn i bob fferm yn yr SFS fod ag o leiaf 10% o orchudd o goed, ac i reoli o leiaf 10% o'r fferm er lles bioamrywiaeth.

en-gb	a) What are your views on these requirements?
cy-gb	a) Beth yw eich barn am y gofynion hyn?

en-gb	b) What support might you need to achieve them?
cy-gb	b) Pa gefnogaeth a allai fod ei hangen arnoch i'w cynnal?

en-gb	Q3.
cy-gb	C3.

en-gb	Aside from the 10% woodland and habitat requirements, will the Universal Actions:
cy-gb	Ar wahân i'r gofynion o 10% o goetir a cynefn, a fydd y Gweithredoedd Cyffredinol:

en-gb	a) Provide beneft for your farm business?
cy-gb	a) O fantais i fusnes eich fferm?

en-gb	b) Provide an achievable set of actions paid for through the Universal Baseline Payment?
cy-gb	b) Yn rhoi set o gamau ymarferol y gallwch eu cymryd y bydd y Taliad Sylfaenol Cyffredinol yn talu amdanyn nhw?

en-gb	Q4.
cy-gb	C4.

en-gb	On-farm data reporting allows the Welsh Government to confrm actions are being undertaken and help you to make decisions about your farm.
cy-gb	Trwy lunio adroddiadau data fferm, byddwch yn rhoi'r modd i Lywodraeth Cymru allu cadarnhau'ch bod wedi cynnal gweithredoedd a byddan nhw'n eich helpu i wneud penderfyniadau am eich fferm.

en-gb	In your view, is the reporting requirement for the Universal Actions appropriate?
cy-gb	Yn eich barn chi, a yw gofynion y Gweithredoedd Cyffredinol o ran llunio adroddiadau yn briodol?

en-gb	Q5.
cy-gb	C5.

en-gb	The Stability Payment will provide additional support for common graziers during the Transition Period.
cy-gb	Bydd y Taliad Sefydlogrwydd yn rhoi cymorth ychwanegol yn ystod y Cyfnod Pontio.

en-gb	In your view, is this appropriate whilst the Optional and Collaborative Actions are being introduced?
cy-gb	Yn eich barn chi, a yw hyn yn briodol wrth gyfwyno'r Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol?

en-gb	establish how we expect funding to be allocated to graziers and to apportion payments according to individuals’ contribution and/or levels of responsibility for ensuring action is taken.
cy-gb	penderfynu sut y dylai'r arian gael ei ddyrannu i borwyr a sut i rannu taliadau yn ôl cyfraniad a/neu lefelau cyfrifoldeb unigolion am gymryd camau.

en-gb	Commons Associations working collaboratively with the landowners are well placed to manage our commons sustainably, to address the needs of the rights holders and to provide the facilitation and governance required to manage at landscape scale.
cy-gb	Mae Cymdeithasau Tir Comin sy'n cydweithio â pherchenogion tir mewn sefyllfa dda i allu rheoli ein tiroedd comin yn gynaliadwy, i fynd i'r afael ag anghenion y ffermwyr sydd â hawliau ac i roi'r help a'r trefniadau sydd eu hangen er mwyn rheoli ar raddfa tirwedd.

en-gb	We are considering if it is appropriate to provide further support for this, to facilitate new associations or develop existing associations.
cy-gb	Rydym wrthi'n ystyried a ddylem roi rhagor o help ar gyfer hyn, i hwyluso creu cymdeithasau newydd neu i ddatblygu cymdeithasau sy'n bod eisoes.

en-gb	We are proposing an additional element of fnancial support for individual graziers paid through the Stability Payment, until the Collaborative support has been introduced (Chapter 4).
cy-gb	Rydym yn cynnig elfen ychwanegol o gymorth ariannol ar gyfer porwyr unigol drwy'r Taliad Sefydlogrwydd, tan y caiff yr elfen Gydweithredol ei chyfwyno (Pennod 4).

en-gb	Where land is grazed in common, but is not registered common land, the same proposals in the above section apply.
cy-gb	Os oes tir yn cael ei bori ar y cyd, nad yw wedi'i gofrestru'n dir comin, rydyn ni'n cynnig yr un cynigion ag yn yr adran uchod.

en-gb	Where a common is managed by the landowner who is eligible for the Scheme, and there are no other rights of common associated with that common (actively used or otherwise), it may be possible to declare that common as an extension of the farm to count towards the Universal Baseline Payment.
cy-gb	Os yw'r tir comin yn cael ei reoli gan berchennog y tir sy’n gymwys i’r Cynllun, ac nad oes hawliau eraill yn gysylltiedig â'r tir comin hwnnw (p'un a ydynt yn cael eu defnyddio neu beidio), efallai y bydd yn bosibl datgan y tir comin fel estyniad o'r fferm a'i gyfrif ar gyfer y Taliad Sylfaenol Cyffredinol.

en-gb	These may be assessed on a case-by-case basis.
cy-gb	Caiff pob cais ei asesu yn ôl ei rinweddau.

en-gb	2023 56
cy-gb	2023 57

en-gb	2023 57
cy-gb	2023 58

en-gb	The Sustainable Farming Scheme Process 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Proses y Cynllun Ffermio Cynaliadwy 

en-gb	The Sustainable Farming Scheme process
cy-gb	Proses y Cynllun Ffermio Cynaliadwy

en-gb	The programme ambition is an integrated long-term approach to support the resilience of our agricultural industry, delivered through a combination of annual declarations and longer-term agreements.
cy-gb	Uchelgais y rhaglen yw creu cynllun integredig hirdymor fydd yn gwneud ein diwydiant amaeth yn un cydnerth, trwy gyfuniad o ddatganiadau blynyddol a chytundebau tymor hwy.

en-gb	This chapter outlines what you will need to do annually to enter and be part of the Scheme.
cy-gb	Mae'r bennod hon yn disgrifo'r hyn y bydd angen i chi ei wneud bob blwyddyn i ymuno â'r Cynllun a bod yn rhan ohono.

en-gb	Scheme eligibility
cy-gb	Pwy sy’n gymwys

en-gb	We propose to set the following eligibility criteria for applicants to the Universal and Optional Layers of the Scheme:
cy-gb	Rydym yn cynnig bod ymgeiswyr yn gorfod bodloni'r meini prawf canlynol i fod yn gymwys i Haenau Cyffredinol ac Opsiynol y Cynllun:

en-gb	•  You (the Farmer) must undertake agricultural or ancillary activities on agriculture land.
cy-gb	•  Rhaid i chi (y ffermwr) ymgymryd â gweithgareddau amaethyddol neu weithgareddau cysylltiedig ar dir amaethyddol.

en-gb	•  You must have at least three hectares of eligible agricultural land in Wales or be able to demonstrate more than 550 standard labour hours,
cy-gb	•  Rhaid bod gennych o leiaf dri hectar o dir amaethyddol cymwys yng Nghymru neu ddangos i chi wneud mwy na 550 awr o lafur safonol,

en-gb	•  You must have exclusive occupation and management control of the land for at least 10 months of the calendar year.
cy-gb	•  Rhaid mai chi yw unig feddiannydd y tir a bod gennych reolaeth lwyr arno am o leiaf

en-gb	We have defned ‘Farmer’ as a natural or Legal Person or a group of natural or Legal Persons, regardless of the legal status granted to such persons or groups by national law, whose holding is situated within Wales and who exercises an agricultural or ancillary activity on agriculture land.
cy-gb	Rydym wedi diffnio 'ffermwr' fel person naturiol neu gyfreithiol neu grˆwp o bersonau naturiol neu gyfreithiol, waeth pa statws cyfreithiol sydd wedi’i roi i'r cyfryw bersonau neu grwpiau dan gyfraith genedlaethol, y mae eu daliad wedi'i leoli yng Nghymru ac sy’n cynnal gweithgarwch amaethyddol neu weithgarwch cysylltiedig ar dir amaethyddol.

en-gb	A ‘Holding’ means all the land units used for agricultural activities, managed, and situated within Wales.
cy-gb	Ac ystyr 'daliad' yw'r holl unedau tir a ddefnyddir ar gyfer gweithgareddau amaethyddol, sy'n cael eu rheoli a'u lleoli yng Nghymru.

en-gb	Agriculture and ancillary activities are defned within the Agriculture Act.
cy-gb	Diffnnir amaethyddiaeth a gweithgareddau cysylltiedig yn y Ddeddf Amaethyddiaeth.

en-gb	This can be summarised as the production, rearing, or growing of agricultural products, including harvesting, milking, breeding animals and keeping animals for farming purposes and taking action on land used for agriculture to create and manage habitats, nature conservation, mitigate and adapt climate change or maintain and enhance resilience of ecosystems.
cy-gb	Gellir crynhoi hyn fel cynhyrchu, magu neu dyfu cynhyrchion amaethyddol, gan gynnwys cynaeafu, godro, bridio anifeiliaid a chadw anifeiliaid at ddibenion ffermio a gweithredu ar dir a ddefnyddir ar gyfer amaethyddiaeth i greu a rheoli cynefnoedd, cadw natur, lliniaru ac addasu i'r newid yn yr hinsawdd neu gynnal a gwella cydnerthedd ecosystemau.

en-gb	We propose a minimum area of three hectares of agriculture land must be maintained in a state that makes it suitable for agriculture and ancillary activities to be eligible for the Scheme.
cy-gb	Rydym yn cynnig, er mwyn bod yn gymwys i ymuno â'r Cynllun, y dylid cynnal o leiaf dri hectar o dir amaeth mewn cyfwr sy'n ei wneud yn addas ar gyfer cynnal gweithgarwch amaethyddol neu gysylltiedig arno.

en-gb	We propose to also accept farmers with less than three hectares of eligible land, provided you can demonstrate you work more than 550 standard labour hours in agriculture and ancillary activities.
cy-gb	Rydym yn cynnig hefyd derbyn ffermwyr sydd â llai na thri hectar o dir cymwys, os ydych chi’n gallu dangos eich bod yn gweithio mwy na 550 o oriau llafur safonol mewn amaethyddiaeth a gweithgarwch cysylltiedig.

en-gb	You will also need to meet the scheme rules and deliver the Universal Actions.
cy-gb	Bydd gofyn i chi hefyd fodloni rheolau'r cynllun a chynnal y Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	Farmers applying for the Scheme must have ‘Management Control’ of the land for at least 10 months of the year and ensure the Universal Actions are maintained for the full calendar year.
cy-gb	Rhaid bod gan y ffermwyr sy'n gwneud cais i'r Cynllun 'Reolaeth Lwyr' ar y tir am o leiaf 10 mis o'r fwyddyn a'u bod yn cynnal y Gweithredoedd Cyffredinol am y fwyddyn galendr lawn.

en-gb	Land will be accepted as under ‘Management Control’ if you are:
cy-gb	Bydd tir yn cael ei ystyried o dan eich 'Rheolaeth Lwyr':

en-gb	•  the Owner Occupier.
cy-gb	•  Os chi yw'r Perchennog Feddiannydd.

en-gb	•  a tenant who has ‘exclusive occupation’ under either the Agricultural Tenancies Act 1995 with a Farm Business Tenancy, or a full Agricultural Holdings Act 1986 tenancy.
cy-gb	•  Os ydych yn denant sydd â ‘meddiant llwyr’ ar y tir naill ai o dan Ddeddf Tenantiaethau Amaethyddol 1995 gyda Thenantiaeth Busnes Fferm neu denantiaeth lawn o dan Ddeddf Daliadau Amaethyddol 1986.

en-gb	•  a tenant with an unwritten tenancy with the same level of control as the above.
cy-gb	•  Os ydych yn denant â thenantiaeth lafar â’r un lefel o reolaeth â’r uchod.

en-gb	In cases where two or more farmers have a share farming agreement, so do not have exclusive occupation, we propose that only one can claim SFS.
cy-gb	Os oes gan ddau ffermwr neu fwy gytundeb ffermio cyfran, fel nad oes gan yr un ohonynt feddiant llwyr, rydym yn cynnig mai dim ond un sy'n cael hawlio SFS.

en-gb	All the land within the agreement must be included on the designated farmer’s Single Application Form (SAF).
cy-gb	Rhaid cynnwys yr holl dir sydd o fewn y cytundeb ar Ffurfen Cais Sengl (SAF) y ffermwr a ddewisir.

en-gb	Compliance with the land based Universal Actions will need to be met by both, to ensure appropriate management of the land.
cy-gb	Bydd angen i'r ddau gydymffurfo â'r Gweithredoedd Cyffredinol ar y tir er mwyn sicrhau rheolaeth briodol ar y tir.

en-gb	We will consider whether any variations are needed to scheme eligibility requirements to accommodate business partnerships designed to enable new entrants a route into the industry.
cy-gb	Byddwn yn ystyried a oes angen newid y gofynion o ran pwy sy'n gymwys i ymuno â'r cynllun er mwyn medru cynnwys partneriaethau busnes a rhoi ffordd i mewn i'r diwydiant i ffermwyr newydd.

en-gb	58
cy-gb	2023 59

en-gb	The Sustainable Farming Scheme Process 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY 

en-gb	The following features and non-agricultural land uses would not be deemed eligible under the Scheme:
cy-gb	Ni fydd nodweddion anamaethyddol na defnydd anamaethyddol o'r tir yn cael eu hystyried yn gymwys o dan y Cynllun:

en-gb	•  Manmade, constructions (e.g. buildings, hardstanding’s, roads and ungrazed tracks)
cy-gb	•  Adeileddau a wnaed gan bobl (e.e. adeiladau, arwynebedau caled, ffyrdd a llwybrau heb eu pori)

en-gb	•  ineligible ponds, rivers, and streams
cy-gb	•  phyllau, afonydd a nentydd anghymwys

en-gb	•  gardens, golf courses, recreational parks, campsites, urban commons, zoos, fenced off pylons.
cy-gb	•  gerddi, cyrsiau golff, parciau hamdden, meysydd gwersylla, tiroedd comin trefol, swˆ au, peilonau wedi'u ffensio.

en-gb	How we propose the operating model will work
cy-gb	Sut yr ydym yn cynnig bod y model gweithredu yn gweithio

en-gb	Our proposal is to deliver the Scheme using the Rural Payments Wales (RPW) operating model, building on the success of the RPWonline, Single Application Form (SAF) and management of the rural investment schemes.
cy-gb	Ein cynnig yw cynnal y Cynllun gan ddefnyddio model gweithredu Taliadau Gwledig Cymru (RPW), gan adeiladu ar lwyddiant RPW ar-lein, y SAF a'r cynlluniau buddsoddi gwledig .

en-gb	Whilst the Scheme is a multi-annual commitment, we are proposing to use an annual declaration approach for the Universal Layer, following the SAF model.
cy-gb	Er bod y Cynllun yn ymrwymiad aml-fynyddol, rydym yn cynnig defnyddio datganiadau blynyddol ar gyfer yr Haen Gyffredinol, gan ddilyn model y SAF.

en-gb	To apply for the Universal Baseline Payment, you will have to complete the SAF on an annual basis.
cy-gb	I wneud cais am y Taliad Sylfaenol Cyffredinol, bydd yn rhaid i chi lenwi'r SAF bob blwyddyn.

en-gb	This provides fexibility to accommodate changes in tenure or land and other matters on an annual basis during the programme period.
cy-gb	Mae hyn yn rhoi hyblygrwydd i allu delio â newidiadau i'ch deiliadaeth neu'ch tir a materion eraill bob blwyddyn yn ystod cyfnod y rhaglen.

en-gb	The proposed application window for the Scheme will open in March and close on 15 May, in line with the current SAF application period.
cy-gb	Rydym yn cynnig agor cyfnod ymgeisio'r Cynllun ym mis Mawrth a'i gau ar 15 Mai, yn unol â chyfnod ymgeisio'r SAF.

en-gb	This is established in our agricultural calendar and appropriate for the SFS design.
cy-gb	Mae hyn wedi hen ennill ei le yn ein calendr amaethyddol ac mae'n addas ar gyfer trefniadau'r SFS.

en-gb	You may be required to update your customer records during the year to confrm the completion of Actions which do not need to be completed when you submit your SAF.
cy-gb	Efallai y bydd gofyn i chi ddiweddaru'ch cofnod cwsmer ystod y fwyddyn i gadarnhau eich bod wedi cynnal y gweithredoedd hynny na fydd angen i chi fod wedi'u cwblhau pan fyddwch yn cyfwyno'ch SAF.

en-gb	The SAF will be supplemented by separate agreements, where appropriate, which may operate over longer time frames to deliver Optional or Collaborative Actions.
cy-gb	I ategu'r SAF, bydd yna o bosib gytundebau ar wahân, lle bo hynny'n briodol, all ganiatáu mwy o amser i gynnal Gweithredoedd Opsiynol neu Gydweithredol.

en-gb	Registration
cy-gb	Cofrestru

en-gb	If you wish to join the Scheme you will need to register your business through RPWonline and provide details of your land.
cy-gb	Os ydych am ymuno â'r Cynllun, bydd angen i chi gofrestru'ch busnes ar RPW Ar-lein a rhoi manylion eich tir.

en-gb	Businesses already registered on RPWonline and have a Customer Reference Number (CRN) will not have to register again but may need to update their details once the fnal Scheme is confrmed.
cy-gb	Ni fydd gofyn i fusnesau sydd eisoes wedi cofrestru ar RPW Ar-lein ac sydd wedi cael Cyfeirnod Cwsmer (CRN) gofrestru eto, ond efallai y bydd angen iddynt ddiweddaru eu manylion ar ôl cadarnhau’r Cynllun terfynol.

en-gb	Farm businesses may also need to register to access information, help and guidance regarding the Scheme, which is expected to be consistent with the current Farming Connect approach.
cy-gb	Efallai y bydd angen i fusnesau fferm gofrestru hefyd i gael gwybodaeth, help ac arweiniad am y Cynllun. Ni ddisgwylir i'r drefn fod yn wahanol i drefn bresennol Cyswllt Ffermio.

en-gb	Habitat Baseline Review
cy-gb	Adolygiad Sylfaenol o Gynefnoedd

en-gb	A requirement for the Scheme will be for you to actively manage at least 10% of your land as habitat to beneft biodiversity and you will need to have or work towards 10% tree cover.
cy-gb	Un o ofynion y Cynllun fydd i chi reoli o leiaf 10% o'ch tir fel cynefn er budd bioamrywiaeth a bydd angen bod 10% o'ch tir o dan orchudd coed neu'ch bod yn gweithio at hynny.

en-gb	In order to be able to administer and calculate a farm’s eligibility against these requirements, it will be necessary to identify and capture  the features present on your farm on entry to the Scheme.
cy-gb	Er mwyn gallu gweinyddu a chyfrifo bod fferm yn bodloni'r gofynion hyn ac felly'n gymwys, bydd angen nodi a chofnodi'r nodweddion sy'n bresennol ar eich fferm pan fyddwch yn ymuno â'r Cynllun.

en-gb	To do this, we are proposing an environmental baseline assessment of the farm called The Level 1 Habitat Baseline Review (HBR1).
cy-gb	I wneud hyn, rydym yn cynnig cynnal asesiad sylfaenol o amgylchedd y fferm sef yr Adolygiad Sylfaenol Lefel 1 o Gynefnoedd (HBR1) fel yr ydym am ei alw.

en-gb	The HBR1 will identify the broad habitat types, trees and hedgerows present on your farm.
cy-gb	Bydd yr HBR1 yn nodi'r mathau bras o gynefnoedd, coed a pherthi/gwrychoedd sy'n bresennol ar eich fferm.

en-gb	The HBR1 will also identify other important features present on your farm such as historic features, designated sites, and their buffers.
cy-gb	Bydd y HBR1 yn nodi hefyd nodweddion pwysig eraill ar eich fferm fel nodweddion hanesyddol, safeoedd dynodedig a'u clustogfeydd.

en-gb	There will be a clear HBR1 review process which will involve you being able to check and update the information we hold.
cy-gb	Bydd proses glir ar gyfer adolygu'r HBR1 er mwyn i chi allu cadarnhau a diweddaru'r wybodaeth sydd gennym.

en-gb	This is important as it will be used to support the calculation of payments and direct you to the requirements you will need to meet.
cy-gb	Mae hyn yn bwysig gan y bydd yn cael ei ddefnyddio i'n helpu i gyfrif eich taliadau a dangos y gofynion y bydd angen i chi eu bodloni.

en-gb	In addition, we are also proposing a more in-depth Level 2 Habitat Baseline Review (HBR2) process which will support the Optional Layer of the Scheme and additional planting of trees on sensitive areas.
cy-gb	Yn ogystal, rydym yn cynnig proses Adolygu Sylfaenol fanylach Lefel 2 o Gynefnoedd (HBR2) i gefnogi Haen Opsiynol y Cynllun a phlannu coed ar dir sensitif.

en-gb	The HBR2 process will include technical support and is expected to provide an opportunity to sign-post or refer you to other information, schemes, or support services.
cy-gb	Bydd proses HBR2 yn cynnwys cymorth technegol, a disgwylir iddi roi cyfe i dynnu'ch sylw at wybodaeth, cynlluniau neu wasanaethau cymorth eraill.

en-gb	Data Confrmation
cy-gb	Cadarnhau Data

en-gb	RPW propose to run a Data Confrmation exercise in 2024, to collect and verify as much information as possible in advance of the start of the Scheme.
cy-gb	Mae RPW yn cynnig cynnal ymarfer Cadarnhau Data yn 2024, i gasglu a dilysu cymaint o wybodaeth â phosibl cyn dechrau'r Cynllun.

en-gb	The intention is to provide and agree with you a digital map and associated information compiled to show the habitat, hedgerows and trees present on your farm as held in the RPW mapping system.
cy-gb	Y bwriad yw rhoi map digidol i chi gyda gwybodaeth gysylltiedig, sy'n dangos y cynefnoedd, y perthi/gwrychoedd a'r coed sy'n bresennol ar eich fferm fel sydd ar hyn o bryd ar system mapio RPW, ac i chi gadarnhau'r map hwnnw.

en-gb	This will inform the HBR1.
cy-gb	Bydd hyn yn bwydo'r HBR1.

en-gb	59
cy-gb	60

en-gb	Carbon Calculator
cy-gb	Cyfrifannell Carbon

en-gb	It is essential that all farmers understand the carbon impact of their business and the opportunities which come from this.
cy-gb	Mae'n hanfodol bod pob ffermwr yn deall effaith ei fusnes o ran carbon a'r cyfeoedd sy'n deillio o hyn.

en-gb	We will require you to complete a carbon assessment within the frst year of joining the Scheme.
cy-gb	Byddwn yn gofyn i chi gwblhau asesiad carbon yn y fwyddyn gyntaf ar ôl ymuno â'r Cynllun.

en-gb	We expect the carbon assessment to take the form of a carbon calculator.
cy-gb	Rydym yn disgwyl i'r asesiad carbon fod ar ffurf cyfrifannell carbon.

en-gb	This will give you a starting point from which to understand your current carbon impact.
cy-gb	Bydd yn fan cychwyn i chi ddeall eich effaith carbon.

en-gb	You will need to repeat the assessment as part of the 2029 Scheme, but we would prefer you to complete it annually.
cy-gb	Bydd angen i chi ailadrodd yr asesiad fel rhan o Gynllun 2029, ond byddai'n well gennym eich bod yn ei wneud bob blwyddyn.

en-gb	By undertaking a carbon assessment, you can identify opportunities and effciencies to not only reduce emissions but reduce your costs, such as through a more targeted use of inputs.
cy-gb	Trwy gynnal asesiad carbon, gallwch nodi cyfeoedd ac arbedion, nid yn unig o ran lleihau allyriadau ond hefyd o ran lleihau costau, megis trwy dargedu gwrteithiau ac ati yn well.

en-gb	Scheme rules
cy-gb	Rheolau’r Cynllun

en-gb	Detailed scheme guidance and a set of verifable standards setting out scheme rules, actions and evidence required to meet the conditions of the Scheme will be produced following this consultation and in advance of the Scheme opening.
cy-gb	Ar ôl yr ymgynghoriad hwn a chyn agor y Cynllun, byddwn yn cyhoeddi canllawiau manwl ar y cynllun a chyfres o safonau dilysadwy fydd yn nodi rheolau, gweithredoedd a'r dystiolaeth angenrheidiol i fodloni amodau'r Cynllun.

en-gb	All or part of your payment may be affected if you do not meet these rules.
cy-gb	Efallai y bydd peidio â bodloni'r rheolau hyn yn effeithio ar eich taliad, neu ran ohono.

en-gb	A number of these rules will be consistent with previous support schemes and Cross Compliance requirements which you should be familiar with, but some of the more important rules to be aware of include:
cy-gb	Bydd nifer o’r rheolau hyn yn debyg i rai cynlluniau cymorth blaenorol a’r safonau Trawsgydymffurfo y dylech fod yn gyfarwydd â nhw, ond dyma rai o'r rheolau pwysicaf y dylech wybod amdanyn nhw:

en-gb	•  The Scheme will operate on a calendar year and run from 1 January to 31 December.
cy-gb	•  Bydd y Cynllun yn dilyn y fwyddyn galendr, 1 Ionawr i 31 Rhagfyr.

en-gb	•  Scheme participation will be at a farm business level including all land registered under your Customer Reference Number (CRN).
cy-gb	•  Cymerir rhan yn y cynllun ar lefel busnes y fferm a chynhwysir yr holl dir sydd wedi'i gofrestru o dan eich Cyfeirnod Cwsmer (CRN).

en-gb	•  You will declare annually all the land at your disposal / within your management control (owned and / or rented).
cy-gb	•  Byddwch yn datgan yn fynyddol yr holl dir sydd ar gael i chi / o dan eich rheolaeth (sy'n eiddo i chi a/neu ar rent i chi).

en-gb	The deadline for this is expected to be 15 May.
cy-gb	Y dyddiad cau ar gyfer datgan fydd 15 Mai.

en-gb	•  You will need to ensure you can meet the conditions of the Universal Actions applicable to your farm,
cy-gb	•  Bydd angen i chi sicrhau eich bod yn gallu bodloni amodau'r Gweithredoedd Cyffredinol sy'n berthnasol i'ch fferm,

en-gb	•  Each farm will have a minimum of 10% tree cover to be in place by the end of 2029.
cy-gb	•  Bydd o leiaf 10% o bob fferm o dan orchudd o goed erbyn diwedd 2029.

en-gb	•  A minimum of 10% of each farm will be managed as habitat for the beneft of biodiversity alongside food production.
cy-gb	•  Bydd o leiaf 10% o bob fferm yn cael ei rheoli fel cynefn er budd bioamrywiaeth ochr yn ochr â chynhyrchu bwyd.

en-gb	•  You will adhere to the Universal Code for Habitats to prevent further loss or damage to semi-natural habitats.
cy-gb	•  Byddwch yn cadw at y Cod i Bawb ar gyfer Cynefnoedd fydd yn rhwystro unrhyw golled neu ddifrod pellach i gynefnoedd lled-naturiol.

en-gb	At national level, the anonymised, aggregated results of these assessments will contribute to an understanding of the sector’s overall impact, both in terms of emissions and the opportunities for sequestration.
cy-gb	Ar lefel genedlaethol, bydd canlyniadau'r asesiadau hyn, ar ôl tynnu'ch enw a'u cyfuno, yn ein helpu i ddeall effaith gyffredinol y sector, o ran allyriadau a'r cyfeoedd i ddal carbon.

en-gb	We will use this information to identify and develop Optional and Collaborative Actions to help you reduce your carbon footprint, increase opportunities for sequestration, and beneft the farm business.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'r wybodaeth i nodi a datblygu Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol i'ch helpu i leihau'ch ôl troed carbon, cynyddu cyfeoedd ar gyfer dal carbon, ac i wella busnes y fferm.

en-gb	We welcome views on how best to achieve this requirement in a way that provides benefts to you as well as the wider objectives.
cy-gb	Rydym am glywed eich barn ynghylch y ffordd orau o ateb y gofyniad hwn mewn ffordd sy'n sicrhau manteision i chi yn ogystal â gwireddu amcanion ehangach.

en-gb	There are many existing carbon calculators available to help farm businesses understand their carbon impact.
cy-gb	Mae llawer o gyfrifanellau carbon ar gael i helpu busnesau fferm i ddeall eu heffaith carbon.

en-gb	Some are aligned to particular agricultural sectors and results can often differ between calculators due to the underlying methodology used.
cy-gb	Mae rhai wedi'u creu ar gyfer sectorau amaethyddol penodol a gall canlyniadau yn aml fod yn wahanol rhwng cyfrifanellau oherwydd y fethodoleg sylfaenol a ddefnyddir.

en-gb	We are keen to avoid duplication of effort and to make use of existing information where possible.
cy-gb	Rydym yn awyddus i osgoi dyblygu ymdrech ac i ddefnyddio gwybodaeth sy'n bod eisoes lle medrwn.

en-gb	It is important however that the information collected is comparable, and capable of aggregation to provide a national picture on a consistent basis.
cy-gb	Ond mae'n bwysig gallu cymharu'r wybodaeth a gesglir, a chasglu'r wybodaeth yn rheolaidd i greu darlun cenedlaethol.

en-gb	As a result, we expect to specify that you will need to complete a particular carbon calculator, rather than, for example offering a choice of calculators.
cy-gb	O ganlyniad, rydym yn disgwyl nodi'r cyfrifannell carbon benodol y bydd gofyn i chi ei defnyddio, yn hytrach nag, er enghraifft cynnig dewis o gyfrifanellau i chi.

en-gb	2023 60 The Sustainable Farming Scheme Process 
cy-gb	2023 61 Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY 

en-gb	We are also considering the introduction of additional regulations into scheme rules.
cy-gb	Rydym hefyd yn ystyried cyfwyno rheoliadau ychwanegol at reolau'r cynllun.

en-gb	Examples of these are shown below.
cy-gb	Dyma enghreifftiau ohonyn nhw isod.

en-gb	•  Meet your legal responsibilities to ensure the Public Rights of Way (PRoW) network on your land is open, accessible, and safe for public use.
cy-gb	•  Ysgwyddo'ch cyfrifoldebau cyfreithiol i sicrhau bod y rhwydwaith Hawliau Tramwy Cyhoeddus (PRoW) ar eich tir yn agored, yn hygyrch ac yn ddiogel i'r cyhoedd.

en-gb	You must also manage Open Access land appropriately as set out in the Countryside Rights of Way Act, 2000.
cy-gb	Rhaid i chi hefyd reoli tir Mynediad Agored yn briodol yn unol â Deddf Hawliau Tramwy Cefn Gwlad, 2000.

en-gb	•  Complying with the new Workplace Recycling Regulations, which means the separation and recycling of ‘household-waste like wastes’ produced on farms – for example cardboard and plastic containers, and the ban on sending separated recyclables to incineration or landfll.
cy-gb	•  Cydymffurfo â'r Rheoliadau Ailgylchu yn y Gweithle newydd, sy'n golygu gwahanu ac ailgylchu 'gwastraff tebyg i wastraff domestig' a gynhyrchir ar ffermydd – er enghraifft cynwysyddion cardbord a phlastig, a'r gwaharddiad ar anfon deunydd y gellir ei ailgylchu i'w losgi neu i safeoedd tirlenwi.

en-gb	•  Meet your legal responsibilities in the Wildlife and Countryside Act 1981 and Invasive Alien Species (Enforcement and Permitting Order) 2019 not to plant, or otherwise cause to grow, listed invasive non-native species.
cy-gb	•  Ysgwyddo'ch cyfrifoldebau cyfreithiol o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 a Gorchymyn Rhywogaethau Goresgynnol Estron (Gorfodi a Chaniatáu) 2019 i beidio â phlannu rhywogaethau goresgynnol estron rhestredig na'u peri i dyfu.

en-gb	Administrative Validation Process
cy-gb	Y Broses Ddilysu Weinyddol

en-gb	All land tenure, parcels and cover will be cross checked against RPW’s Land Parcel Identifcation System (LPIS).
cy-gb	Bydd deiliadaeth pob tir, parsel a gorchudd tir yn cael ei chadarnhau ar System Adnabod Parseli Tir (LPIS) RPW.

en-gb	Cross checks will be undertaken to ensure payments are made on the correct land area, there is no double funding and the land use classifcations do not contradict the land use required as part of scheme rules.
cy-gb	Gwneir hyn i sicrhau bod y taliadau’n cael eu gwneud ar y darnau tir cywir, na chaiff ffermwr ei dalu ddwywaith am yr un peth ac nad yw’r categori defnyddio tir yn groes i’r defnydd tir y mae rheolau'r cynllun yn gofyn amdano.

en-gb	Checks will also be undertaken on the SAF declarations relating to the completion or progress of the Universal Actions.
cy-gb	Bydd archwiliadau'n cael eu cynnal hefyd o'r datganiadau SAF o ran cwblhau neu gynnydd y Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	We will recognise and correct errors that are straightforward to identify at a clerical check of the information given on the SAF, supporting documentation or any other application and claim.
cy-gb	Byddwn yn cydnabod ac yn cywiro gwallau sy'n trial eu darganfod mewn archwiliad gweinyddol o'r wybodaeth a roddir ar y SAF, dogfennau ategol neu unrhyw gais a hawliad arall.

en-gb	Where you are prevented from fulflling certain obligations or completing Actions due to events outside your control, we will consider these under the Exceptional Circumstances provision.
cy-gb	Os cewch eich rhwystro rhag cyfawni rhwymedigaeth neu gwblhau Gweithred oherwydd digwyddiad y tu hwnt i'ch rheolaeth, byddwn yn ei ystyried o dan y ddarpariaeth Amgylchiadau Eithriadol.

en-gb	On-the-spot-checks
cy-gb	Archwiliadau ar y safe

en-gb	The on-the-spot-checks will be conducted using a combination of physical inspection and earth observation (e.g. remote sensing and aerial photography) where applicable.
cy-gb	Bydd archwiliadau ar y safe'n cael eu cynnal fydd yn gyfuniad o archwiliadau ffsegol a lluniau o'r ddaear (e.e. synhwyro o bell a ffotograffau o'r awyr) lle bo hynny'n berthnasol.

en-gb	RPW will select and inspect a percentage of scheme applications each year to confrm the scheme rules, including the regulatory baseline requirements, are being met.
cy-gb	Bydd RPW yn dewis ac yn arolygu canran o geisiadau'r cynllun bob blwyddyn i gadarnhau bod rheolau'r cynllun, gan gynnwys y gofynion rheoleiddio sylfaenol, yn cael eu bodloni.

en-gb	The Rural Inspectorate for Wales (RIW) and other Competent Control Authorities (CCA) will conduct these inspections.
cy-gb	Arolygiaeth Wledig Cymru (RIW) ac Awdurdodau Rheoli Cymwys eraill (CCA) fydd yn cynnal yr archwiliadau hyn.

en-gb	The inspection rate will increase where signifcant irregularities are identifed to ensure the appropriate allocation of public funds.
cy-gb	Bydd nifer yr archwiliadau'n cynyddu lle gwelir afreoleidd-dra arwyddocaol i sicrhau bod arian cyhoeddus yn cael ei ddyrannu'n briodol.

en-gb	Payments
cy-gb	Taliadau

en-gb	We will use the declared and validated farm details from the SAF to calculate the Universal Baseline Payment based on the methodology which is set out in more detail in Chapter 4.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio manylion eich fferm sydd wedi'u datgan a'u dilysu ar y SAF i gyfrif y Taliad Sylfaenol Cyffredinol yn unol â'r fethodoleg a ddisgrifr yn fanylach ym Mhennod 4.

en-gb	The eligible hectares determined for each payment category will be multiplied by the corresponding rate per hectare and added together to establish the Universal Baseline Payment each year.
cy-gb	Bydd yr hectarau cymwys ym mhob categori talu yn cael eu lluosi gan y gyfradd gyfatebol a delir fesul hectar a'u hadio at ei gilydd i roi'r Taliad Sylfaenol Cyffredinol bob blwyddyn.

en-gb	Any Stability Payment for the Transition Period will be additional to the Universal Baseline Payment.
cy-gb	Bydd unrhyw Daliad Sefydlogrwydd ar gyfer y Cyfnod Pontio yn ychwanegol at y Taliad Sylfaenol Cyffredinol.

en-gb	Scheme payment categories or the total value of the Universal Baseline Payment may be subject to fnancial controls such as capping.
cy-gb	Daw categorïau talu'r cynllun neu gyfanswm gwerth y Taliad Sylfaenol Cyffredinol o dan fesurau rheoli ariannol fel capio.

en-gb	We propose to make an advanced payment from October followed by a balance payment once all validation and checks have been completed from December onwards.
cy-gb	Rydym yn cynnig talu rhag-daliad o fs Hydref ac yna talu'r balans unwaith y bydd yr holl waith dilysu a chadarnhau wedi'i wneud o fs Rhagfyr ymlaen.

en-gb	Warnings & Penalties
cy-gb	Rhybuddion a chosbau

en-gb	Maintaining compliance with the scheme eligibility criteria, scheme rules, regulatory baseline, and all applicable Scheme Actions are a condition of payment.
cy-gb	Mae cydymffurfo â meini prawf cymhwysedd y cynllun, rheolau'r cynllun, y llinell sylfaen reoleiddio a holl Weithredoedd y Cynllun i gyd yn amod o'r taliad.

en-gb	Failure to accurately declare information such as eligible areas and features may result in an under or over declaration of eligible areas, which may lead to reductions and penalties.
cy-gb	Gallai peidio â datgan gwybodaeth yn gywir fel tir a nodweddion cymwys arwain at orddatgan neu danddatgan yr arwynebedd cymwys a gallai hynny arwain at ostwng eich taliad a'ch cosbi.

en-gb	It may include circumstances created to gain advantage from any of the rules relating to the Scheme.
cy-gb	Gall gynnwys amgylchiadau a grëwyd i gael mantais o unrhyw un o'r rheolau sy'n ymwneud â'r Cynllun.

en-gb	61
cy-gb	62

en-gb	In circumstances where there is a level of non-compliance, and it is felt that fnancial penalties are required, there will be a set of variable standards and a sanctions matrix clearly setting out consequences.
cy-gb	Pan welir lefel o ddiffyg cydymffurfo, ac y teimlir bod angen cosbau ariannol, bydd set o safonau dilysadwy a matrics sancsiynau yn nodi'r canlyniadau'n glir.

en-gb	Guidance will be available to help you correct minor problems, allowing you time to put right any issues where possible.
cy-gb	Bydd canllawiau pellach yn cael eu paratoi i’ch helpu i gywiro mân broblemau, gan roi amser i chi unioni unrhyw faterion lle bo hynny'n bosibl.

en-gb	Appeals process
cy-gb	Y broses apelio

en-gb	The Welsh Government grants appeal process differs from the appeals process currently managed by RPW which includes an assessment by an independent panel and the fnal decision is made by Welsh Ministers.
cy-gb	Mae proses apelio grantiau Llywodraeth Cymru yn wahanol i'r broses apelio a reolir ar hyn o bryd gan RPW sy'n cynnwys asesiad gan banel annibynnol a lle gwneir y penderfyniad terfynol gan Weinidogion Cymru.

en-gb	The current process is both costly and time consuming with little beneft, when compared to the proposed administrative process below, especially in light of our intended proportionate approach to non-compliance.
cy-gb	Mae'r broses bresennol yn gostus ac yn cymryd llawer o amser heb fawr o fantais o’i chymharu â'r broses weinyddol a gynigir isod, yn enwedig yng ngoleuni'r ymagwedd gymesur sydd gennym ar y gweill at ddiffyg cydymffurfio.

en-gb	Optional & Collaborative application process
cy-gb	Proses ymgeisio'r haenau Opsiynol a Chydweithredol

en-gb	We will use existing scheme processes where possible, which may be scored and selected in line with SLM objectives where the budget restricts take up.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio prosesau'r cynllun lle medrir, i sgorio a dewis yn unol ag amcanion SLM os bydd y gyllideb yn cyfyngu ar faint fydd yn cael cymryd rhan.

en-gb	This could involve a simple application process similar to the Small Grants application process, or an appraisal process may be needed for larger applications.
cy-gb	Gallai hynny olygu proses ymgeisio syml tebyg i'r broses ymgeisio am Grantiau Bach, neu efallai y bydd angen proses arfarnu ar gyfer ceisiadau mwy.

en-gb	Any Actions will need to be carried out within a predetermined time frame.
cy-gb	Bydd angen cynnal y Gweithredoedd o fewn yr amserlen a fydd wedi'i phennu ymlaen llaw.

en-gb	All Collaborative Groups will need to register with RPW and obtain a CRN for the group prior to applications.
cy-gb	Bydd angen i bob Gr wˆ p Cydweithredol gofrestru gyda RPW a chael CRN ar gyfer y gr wˆ p cyn ymgeisio.

en-gb	Payments will be made to the Collaborative Group and not individual members of the group.
cy-gb	Bydd taliadau'n cael eu gwneud i'r Gr wˆ p Cydweithredol ac nid i aelodau unigol y gr wˆ p.

en-gb	Q6.
cy-gb	C6.

en-gb	We have proposed that applicants should have sole management responsibility for the land for 10 months and ensure completion of the Universal Actions for the full scheme year (12 months).
cy-gb	Rydym wedi cynnig y dylai fod gan ymgeiswyr reolaeth lwyr ar eu tir am 10 mis a'u bod yn cynnal y Gweithredoedd Cyffredinol am fwyddyn lawn y cynllun (12 mis).

en-gb	In your view, is the 10-month period suffcient?
cy-gb	Yn eich barn chi, a yw'r cyfnod o 10 mis yn ddigon?

en-gb	Q7.
cy-gb	C7.

en-gb	We are proposing the use of a single carbon calculator for everyone in the Scheme.
cy-gb	Rydym yn cynnig bod pawb yn y Cynllun yn defnyddio'r un gyfrifannell carbon.

en-gb	Do you agree and how might we best support you to complete this?
cy-gb	A ydych yn cytuno a sut y gallwn eich cefnogi i wneud hyn?

en-gb	Q8.
cy-gb	C8.

en-gb	To ensure continued high standards on our farms, we have outlined a proportionate approach to controls and sanctions, including compliance with additional legislation as a condition of Scheme payment.
cy-gb	Er mwyn cael parhau i gynnal y safonau uchel ar ein ffermydd, rydym yn cynnig ffordd gymesur o ymdrin â mesurau rheoli a sancsiynau, gan gynnwys cydymffurfo â deddfwriaeth ychwanegol fel amod o gael taliad y Cynllun.

en-gb	Do you have any views on this approach?
cy-gb	Beth yw'ch barn am hyn?

en-gb	Q9.
cy-gb	C9.

en-gb	Adopting the Welsh Government appeals process will provide an effective and effcient mechanism.
cy-gb	Bydd proses apelio Llywodraeth Cymru yn cynnig trefn effeithiol ac effeithlon i ni.

en-gb	Is there any reason we should deviate from this?
cy-gb	A oes unrhyw reswm pam y dylem beidio â'i dilyn?

en-gb	Appeals are intended to be a two-stage review process, involving different offcials to those who made the original decisions.
cy-gb	Bwriedir i apeliadau fod yn broses adolygu dau gam, gyda swyddogion gwahanol i'r rhai a wnaeth y penderfyniadau gwreiddiol yn cymryd rhan.

en-gb	Appeals would be fully considered, and the outcome of the appeal clearly set out in our reply.
cy-gb	Byddai apeliadau yn cael eu hystyried yn llawn, a bydd canlyniad yr apêl yn cael ei nodi'n glir yn ein hymateb.

en-gb	Advice and Support
cy-gb	Cyngor a chymorth

en-gb	You may be familiar with the subsidised advice, learning and development currently on offer through Farming Connect.
cy-gb	Efallai'ch bod yn gyfarwydd â'r cyngor, y dysgu a'r datblygiad y mae Cyswllt Ffermio yn ei gynnig ar hyn o bryd, y cyfan gyda chymhorthdal.

en-gb	You may have attended a training course, completed soil testing, or received advice or guidance on the actions you can take to improve your business resilience, or on the things you can do on your farm to help address the climate and nature emergency.
cy-gb	Efallai'ch bod wedi bod ar gwrs hyfforddi, wedi cynnal profon pridd, neu wedi cael cyngor neu arweiniad ar yr hyn y gallwch ei wneud i wneud eich busnes yn fwy cydnerth, neu'r pethau y gallwch eu gwneud ar eich fferm i fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd a natur.

en-gb	We want to continue to support you through your learning and development journey following introduction of the Scheme.
cy-gb	Rydym am barhau i'ch helpu ar eich taith dysgu a datblygu ar ôl cyfwyno'r Cynllun.

en-gb	We will provide advice to support your completion of the SAF, HBR1 and 2 and on the delivery of Scheme Actions.
cy-gb	Byddwn yn rhoi cyngor i chi ar sut i lenwi'r SAF, cynnal HBR1 a 2 a chynnal Gweithredoedd y Cynllun.

en-gb	We want you to be able to make the most of the Scheme once you have joined, so we will also support you to gain and maintain the knowledge and skills you need to help deliver Optional and Collaborative Actions.
cy-gb	Rydym am i chi gael y gorau o'r Cynllun unwaith y byddwch wedi ymuno, felly byddwn yn eich cefnogi hefyd i ennill a meithrin yr wybodaeth a'r sgiliau sydd eu hangen arnoch i gynnal y Gweithredoedd Opsiynol a Chydweitrhedol.

en-gb	We know you value the current mix of training, advice, and technical expertise on offer, and that you particularly welcome the face-to-face opportunities to learn and share experience on farm or from your colleagues directly.
cy-gb	Rydym yn gwybod eich bod yn gwerthfawrogi'r gymysgedd presennol o hyfforddiant, cyngor ac arbenigedd technegol sydd ar gael, a'ch bod yn croesawu'n arbennig y cyfeoedd i ddysgu a rhannu profad wyneb yn wyneb ar y fferm neu gyda'ch cydweithwyr.

en-gb	We propose to continue to offer this range of advice, guidance and learning in the years to come.
cy-gb	Rydym yn cynnig parhau i gynnig y cyngor, yr arweiniad a'r dysgu hwn am fynyddoedd i ddod.

en-gb	2023 62
cy-gb	2023 63

en-gb	2023 63
cy-gb	2023 64

en-gb	Payments methodology 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Dull talu 

en-gb	Payment methodology
cy-gb	Dull 4talu

en-gb	CHAPTER 4
cy-gb	PENNOD

en-gb	Until the UK left the European Union in 2019, Wales beneftted from long-term funding certainty through the Common Agricultural Policy.
cy-gb	Cyn i'r DU adael yr Undeb Ewropeaidd yn 2019, roedd Cymru yn manteisio ar sicrwydd cyllid hirdymor drwy'r Polisi Amaethyddol Cyffredin.

en-gb	Our exit means that we no longer have this certainty or the ability to routinely move funding between years.
cy-gb	Mae'r ffaith ein bod wedi gadael yr UE yn golygu nad oes gennym bellach y sicrwydd hyn na'r gallu i symud cyllid rhwng blynyddoedd fel mater  o drefn.

en-gb	The Universal Baseline Payment will be based on the area of your farm.
cy-gb	Bydd y Taliad Sylfaenol Cyffredinol yn seiliedig ar arwynebedd eich fferm.

en-gb	The total value of this payment will be made up from (i.e. calculated as the sum of) four separate payment values, representing different payment categories:
cy-gb	Bydd cyfanswm gwerth y taliad hwn (wedi'i gyfrifo fel cyfanswm) yn cynnwys pedwar taliad ar wahân, a fydd yn cynrychioli gwahanol gategorïau talu:

en-gb	Universal Baseline Payment Categories
cy-gb	Categorïau'r Taliad Sylfaenol Cyffredinol

en-gb	•  Universal – Maintenance of existing woodland
cy-gb	•  Cyffredinol – Cynnal a chadw’r coetir presennol

en-gb	Payment value for each hectare of existing woodland that is managed;
cy-gb	Gwerth y taliad ar gyfer pob hectar o goetir presennol a reolir;

en-gb	•  Universal - Woodland creation1 Payment value for each additional hectare of newly created woodland, once created;
cy-gb	•  Cyffredinol – Creu coetir1 Taliad ar gyfer pob hectar ychwanegol o goetir newydd sy'n cael ei greu, unwaith mae wedi'i greu;

en-gb	•  Universal - Habitat maintenance2 Payment value for each hectare of semi natural habitat managed, and/or each additional hectare of temporary habitat up to the required 10%, once created;
cy-gb	•  Cyffredinol – Cynnal a chadw2  cynefnoedd2 Taliad ar gyfer pob hectar o gynefn lled-naturiol a reolir a/neu bob hectar ychwanegol o gynefn dros dro hyd at y 10% gofynnol, unwaith mae wedi'i greu;

en-gb	•  Universal - Actions
cy-gb	•  Cyffredinol – Gweithredoedd

en-gb	Payment value per hectare covering all other Universal Actions on the total eligible area.
cy-gb	Taliad fesul hectar sy'n cwmpasu'r holl Weithredoedd Cyffredinol ar gyfanswm yr arwynebedd cymwys.

en-gb	We do not know how much funding will be available to the Welsh Government as a whole, or whether the next spending review will specifcally allocate funding to support you, agriculture and rural communities.
cy-gb	Nid ydym yn gwybod faint o gyllid fydd ar gael i Lywodraeth Cymru yn ei chyfanrwydd, nac a fydd yr adolygiad gwariant nesaf yn dyrannu cyllid yn benodol i amaethyddiaeth a chymunedau gwledig.

en-gb	This means it is diffcult to commit a specifc level of funding to the Sustainable Farming Scheme which starts in 2025.
cy-gb	Mae hyn yn golygu ei bod yn anodd ymrwymo i lefel benodol o gyllid ar gyfer y Cynllun Ffermio Cynaliadwy (SFS) sy'n dechrau yn 2025.

en-gb	The Welsh Government will pursue, at least, the same total level of funding for farmers and land managers from the UK Government as we will receive in 2024/25.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn ceisio cael yr un cyfanswm o gyllid o leiaf gan Lywodraeth y DU ar gyfer ffermwyr a rheolwyr tir ag y byddwn yn ei dderbyn yn 2024/25.

en-gb	Recognising the infationary pressures which have impacted the farming industry, as it has impacted other sectors and everyone in Wales, we will expect the UK Government to provide an infationary uplift in funding.
cy-gb	Gan gydnabod y pwysau mae chwyddiant wedi'i roi ar y diwydiant ffermio, fel y mae wedi effeithio ar sectorau eraill a phawb yng Nghymru, byddwn yn disgwyl i Lywodraeth y DU godi'r cyllid yn unol â chwyddiant.

en-gb	We are proposing that you can claim BPS or SFS during the Transition Period, but not both.
cy-gb	Rydym yn cynnig eich bod yn cael hawlio'r BPS neu'r SFS yn ystod y Cyfnod Pontio, ond nid y ddau.

en-gb	The methodology of the SFS payments (Universal and Stability) are set out below, with BPS covered in Chapter 6.
cy-gb	Nodir methodoleg taliadau'r SFS (Cyffredinol a Sefydlogrwydd) isod, ac ymdrinnir â'r BPS ym Mhennod 6.

en-gb	Universal Baseline Payment
cy-gb	Y Taliad Sylfaenol Cyffredinol

en-gb	The proposal is for the Scheme to provide an annual Universal Baseline Payment to farmers for carrying out a set of Universal Actions, which can be delivered by farms across Wales and go above and beyond what is required by legislation.
cy-gb	Y cynnig yw i'r Cynllun roi Taliad Sylfaenol Cyffredinol i ffermwyr bob blwyddyn am gyfawni cyfres o Weithredoedd Cyffredinol y gellir eu cyfawni gan  ffermydd ledled Cymru ac sy'n mynd y tu hwnt i'r hyn sy'n ofynnol gan ddeddfwriaeth.

en-gb	Payments will support the actions you undertake to deliver against the SLM objectives set out in the Agriculture Act as part of sustainable food production.
cy-gb	Bydd taliadau'n cefnogi'r gweithredoedd rydych yn eu cynnal i  gyfawni yn erbyn yr amcanion ar gyfer rheoli tir yn  gynaliadwy a nodir yn y Ddeddf Amaethyddiaeth fel  rhan o gynhyrchu bwyd cynaliadwy. 

en-gb	We propose a separate payment rate per hectare for each of four payment categories in recognition of the different costs incurred and income forgone from the completion of the associated Actions.
cy-gb	Rydyn ni'n cynnig cyfradd dalu ar wahân fesul hectar ar gyfer pob un o'r pedwar categori talu, i gydnabod y gwahanol gostau a ysgwyddir a'r incwm a gollir   drwy gwblhau Gweithredoedd cysylltiedig.

en-gb	We are considering how payment rates can include factors beyond this, recognising the social value provided by the outcomes being delivered.
cy-gb	Rydyn ni'n ystyried sut y gall cyfraddau talu gynnwys ffactorau y tu hwnt i hyn, gan gydnabod y gwerth cymdeithasol a ddarperir gan y canlyniadau sy'n cael eu cyfawni.

en-gb	The evidence base relating to cost incurred and income foregone, and the social value provided by the outcomes, is summarised in Chapter 8.
cy-gb	Mae’r dystiolaeth ynghylch costau a ysgwyddir ac incwm a gollir, ynghyd â'r gwerth cymdeithasol a ddarperir gan y canlyniadau, yn cael eu crynhoi ym Mhennod 8.

en-gb	1 Existing Welsh Government woodland planting agreements will be paid at the rates already confrmed under those schemes and be excluded from the calculation, until the end of the agreement.
cy-gb	1 Bydd taliadau ar gyfer cytundebau plannu coetir presennol Llywodraeth Cymru yn cael eu gwneud ar y cyfraddau sydd eisoes wedi cael eu cadarnhau o dan y cynlluniau hynny, ac yn cael eu heithrio o'r cyfrifad, tan ddiwedd y cytundeb.

en-gb	2  This may include areas managed as habitat, such as areas of peatland restoration.
cy-gb	2  Caiff hyn gynnwys ardaloedd sy'n cael eu rheoli fel cynefn, er enghraifft, ardaloedd adfer mawndiroedd.

en-gb	2023 64
cy-gb	2023 65

en-gb	Payments methodology 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Dull talu 

en-gb	Annual payments
cy-gb	Taliadau blynyddol

en-gb	What the annual payment covers
cy-gb	Beth mae'r taliad blynyddol yn ei gynnwys

en-gb	Area of farm land the annual payment applies to
cy-gb	Y rhan o'r tir fferm y mae'r taliad blynyddol yn berthnasol iddi

en-gb	Universal – Maintenance of existing woodland
cy-gb	Cyffredinol – Cynnal a chadw’r coetir presennol

en-gb	Existing woodland area, excluding existing SSSI woodland.
cy-gb	Coetir presennol, ac eithrio coetir SoDdGA presennol.

en-gb	SSSI woodland counts towards the 10% woodland requirement, but we are unable to pay farmers to meet existing legal obligations regarding SSSI land.
cy-gb	Mae coetir SoDdGA yn cyfrif tuag at y gofyniad am 10% o goetir, ond ni allwn dalu ffermwyr i fodloni'r rhwymedigaethau cyfreithiol presennol ar gyfer tir SoDdGA.

en-gb	Payments to enhance SSSI condition will be included as part of the Optional Action.
cy-gb	Bydd taliadau i wella cyfwr SoDdGA yn cael eu cynnwys fel rhan o Weithredoedd Opsiynol yr SFS.

en-gb	Universal – Woodland creation
cy-gb	Cyffredinol – Creu coetir

en-gb	Costs of managing the area of newly established additional woodland.
cy-gb	Costau rheoli'r darn o goetir ychwanegol sydd newydd ei sefydlu.

en-gb	Income foregone with regard to the area of additional newly created woodland.
cy-gb	Yr incwm a gollir o ganlyniad i'r darn newydd o goetir sydd wedi cael ei greu.

en-gb	The area of new woodland created.
cy-gb	Yr darn o goetir newydd wedi'i greu.

en-gb	This payment may be payable for up to 12 years from planting, after which the payment will refect the rate for the management of existing woodland.
cy-gb	Gall y taliad hwn gael ei dalu am hyd at 12 mlynedd ar ôl y plannu, ac ar ôl hynny bydd y taliad yn adlewyrchu'r gyfradd ar gyfer rheoli coetir presennol.

en-gb	Universal – Habitat maintenance
cy-gb	Cyffredinol – Cynnal a chadw cynefnoedd

en-gb	Cost of managing existing semi-natural habitat.
cy-gb	Cost rheoli cynefnoedd lled-naturiol presennol.

en-gb	Cost (including income foregone) of creating and managing newly created temporary habitat.
cy-gb	Cost (gan gynnwys incwm a gollir) creu a rheoli cynefn dros dro newydd.

en-gb	SSSI habitat land still counts to the 10% habitat target but we are unable to pay farmers to meet existing legal obligations regarding SSSI land.
cy-gb	Mae tir cynefn SoDdGA yn cyfrif tuag at y gofyniad am 10% o gynefn, ond ni allwn dalu ffermwyr i fodloni'r rhwymedigaethau cyfreithiol presennol ar gyfer tir SoDdGA.

en-gb	Universal – Actions
cy-gb	Cyffredinol – Gweithredoedd

en-gb	See table below.
cy-gb	Gweler y tabl isod.

en-gb	All eligible area, including SSSIs.
cy-gb	Pob darn cymwys, gan gynnwys SoDdGAau.

en-gb	Semi-natural habitat area, excluding existing SSSI habitat land.
cy-gb	Darn o gynefn lled-naturiol, ac eithrio tir cynefn SoDdGA presennol.

en-gb	We are also considering the need for capping of the Universal Baseline Payment or payment categories, in a similar way to our approach to capping BPS payments, and for payments under the Habitat Wales Scheme.
cy-gb	Rydyn ni'n ystyried hefyd yr angen i gapio cyfanswm gwerth y Taliad Sylfaenol Cyffredinol neu'r categorïau o daliadau, mewn ffordd debyg i'n dull o gapio taliadau'r BPS, a thaliadau o dan Gynllun Cynefn Cymru.

en-gb	Any capping proposals would be consulted on through our stakeholder group in advance of introduction.
cy-gb	Bydden ni'n ymgynghori ynghylch unrhyw gynigion ar gyfer capio drwy ein gr wˆ p rhanddeiliaid cyn cyfwyno capiau o'r fath.

en-gb	The table below sets out the cost incurred, and income foregone activity being considered for the four Universal Baseline Payment categories listed above.
cy-gb	Mae'r tabl isod yn nodi'r gost a ysgwyddir a'r incwm a gollir o ganlyniad i Weithredoedd sy'n cael eu hystyried ar gyfer pedwar categori'r Taliad Sylfaenol Cyffredinol a restrir uchod.

en-gb	2023 65
cy-gb	2023 66

en-gb	Payments methodology 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Dull talu 

en-gb	When setting the payment rate for the Universal – Actions payment category, we will consider the costs incurred and income foregone of the actions outlined below:
cy-gb	Wrth bennu'r gyfradd dalu ar gyfer y categori talu am Weithredoedd Cyffredinol, byddwn yn ystyried y costau a ysgwyddir a'r incwm a gollir o ganlyniad i'r gweithredoedd a amlinellir isod:

en-gb	Universal - Actions
cy-gb	Gweithredoedd Cyffredinol

en-gb	Costs incurred and income foregone considered for the payment
cy-gb	Y costau a ysgwyddir a'r incwm a gollir a fydd yn cael eu hystyried ar gyfer y taliad

en-gb	Benchmarking •  Data gathering and reporting time for Key Performance Indicators
cy-gb	Meincnodi                                                 •  Casglu data ac amser adrodd ar gyfer Dangosyddion Perfformiad Allweddol

en-gb	Continuous Personal Development
cy-gb	Datblygiad Personol Parhaus

en-gb	•  Time cost to complete mandatory learning
cy-gb	•  Cost amser i gwblhau dysgu gorfodol

en-gb	Soil Health Planning •  Farmer time to undertake actions •  Sample kit/postage costs
cy-gb	Cynllunio iechyd pridd                           •  Amser ffermwr i gynnal gweithredoedd •  Costau pecynnau samplu/costau postio

en-gb	Multispecies Crop Cover
cy-gb	Gorchudd cnwd amrywogaeth

en-gb	•  Costs of establishing and managing an appropriate cover crop
cy-gb	•  Costau sefydlu a rheoli cnwd gorchudd priodol

en-gb	Integrated Pest Management •  Planning and reporting time
cy-gb	Rheoli Plâu Integredig •  Amser cynllunio ac adrodd

en-gb	Managing heavily modifed peat
cy-gb	Rheoli mawn sydd wedi'i newid yn fawr

en-gb	•  Costs of not exposing peat to additional degradation or erosion
cy-gb	•  Costau diogelu mawn rhag diraddio neu erydu ychwanegol

en-gb	Designated Site •  Farmer time for developing an appropriate management plan Management Plans
cy-gb	Cynlluniau Rheoli Safe •  Amser ffermwr ar gyfer datblygu cynllun rheoli priodol Dynodedig

en-gb	•  Ongoing costs of maintenance of scrapes and ponds •  Costs of scrape creation
cy-gb	•  Costau parhaus cynnal a chadw pyllau dwˆ r parhaol a thymhorol •  Costau creu pyllau dwˆ r tymhorol

en-gb	•  Costs of pond restoration
cy-gb	•  Costau adfer pyllau

en-gb	Hedgerow management •  Hedge management and small maintenance tasks e.g., gapping up
cy-gb	Rheoli gwrychoedd (perthi) •  Rheoli gwrychoedd a thasgau cynnal a chadw bach e.e. cau bylchau

en-gb	Historic environment – maintenance and enhancement
cy-gb	Yr amgylchedd hanesyddol – cynnal a chadw a gwella

en-gb	•  Routine maintenance and management costs
cy-gb	•  Costau cynnal a chadw a rheoli rheolaidd

en-gb	Animal Health •  Farmer time to meet with their vet Improvement Cycle •  Cost of vet visits
cy-gb	Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid •  Amser ffermwr i gwrdd â'i flfeddyg •  Cost ymweliadau milfeddygon

en-gb	•  Reporting time (e.g. antibiotic use)
cy-gb	•  Amser adrodd (e.e. defnyddio gwrthfotigau)

en-gb	Good Animal Welfare
cy-gb	Lles Anifeiliaid Da

en-gb	•  Farmer time to complete profciency training and complete mobility and lameness scoring
cy-gb	•  Amser ffermwr i gwblhau hyfforddiant hyfedredd a chwblhau sgorio symudedd a chloffni

en-gb	Good Farm Biosecurity •  Farmer time to meet with their vet •  Cost of vet visit
cy-gb	Bioddiogelwch Fferm Da •  Amser ffermwr i gwrdd â'i flfeddyg •  Cost ymweliad milfeddyg

en-gb	•  Adherence to biosecurity plan (e.g., cleansing and disinfection, monitoring) •  Farmer time to review and revise biosecurity plan
cy-gb	•  Dilyn cynllun bioddiogelwch (e.e. glanhau a diheintio, monitro) •  Amser ffermwr i adolygu a diwygio cynllun bioddiogelwch

en-gb	Carbon Calculator
cy-gb	Cyfrifannell Carbon

en-gb	•  Farmer time to complete
cy-gb	•  Amser ffermwr i'w chwblhau

en-gb	2023 66
cy-gb	2023 67

en-gb	Payments methodology 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY 

en-gb	The total value of the Universal Baseline Payment in any of the transition years is less than
cy-gb	Byddwch yn derbyn Taliad Sefydlogrwydd os bydd:

en-gb	•  Annual Universal Baseline Payment plus
cy-gb	•  Taliad Sylfaenol Cyffredinol blynyddol a'r

en-gb	•  Stability Payment (where applicable).
cy-gb	•  Taliad Sefydlogrwydd (pan fydd hynny'n berthnasol).

en-gb	The ‘notional’ BPS payment the farm business would have received.
cy-gb	Y taliad BPS 'tybiannol' y byddai'r busnes fferm wedi ei dderbyn.

en-gb	Q10.
cy-gb	C10.

en-gb	We would like to know your views on the proposed approach to:
cy-gb	Hoffem glywed eich barn am y cynigion ar gyfer:

en-gb	a) the SFS universal baseline payment b) the SFS stability payment
cy-gb	a) taliad sylfaenol cyffredinol SFS b) taliad sefydlogrwydd SFS

en-gb	Calculation of “notional” BPS value
cy-gb	Cyfrifo gwerth 'tybiannol' y BPS

en-gb	Payable area              The farm area determined3 for SFS in the current year.
cy-gb	Arwynebedd y Taliad             Arwynebedd y fferm wedi'i neilltuo3  ar gyfer yr SFS yn y fwyddyn bresennol.

en-gb	plus
cy-gb	ac

en-gb	The notional area of Common Land allocated3 (for stability purposes only)
cy-gb	Arwynebedd tybiannol Tir Comin wedi'i neilltuo3  (at dibenion sefydlogrwydd yn unig)

en-gb	We will review the costs incurred and income foregone following consultation, and routinely as part of the scheme development, to ensure that they remain comprehensive and up to date.
cy-gb	Byddwn yn adolygu'r costau a ysgwyddir a'r incwm a gollir yn dilyn ymgynghori, ac yn rheolaidd fel rhan o'r gwaith o ddatblygu'r cynllun, er mwyn sicrhau eu bod yn parhau i fod yn gynhwysfawr ac yn gyfredol.

en-gb	A summary of the evidence to support the development of payment rates for the Universal Layer of the Sustainable Farming Scheme is detailed in Chapter 8.
cy-gb	Mae crynodeb o’r dystiolaeth i gefnogi datblygu cyfraddau talu ar gyfer Haen Gyffredinol y Cynllun Ffermio Cynaliadwy yn cael ei amlinellu ym Mhennod 8.

en-gb	Stability Payment
cy-gb	Taliad Sefydlogrwydd

en-gb	During the Transition Period (2025-2029), we propose that if you join the Scheme, and received a BPS payment in 2024, you could also receive a Stability Payment, which is additional to the Universal Baseline Payment.
cy-gb	Yn ystod y Cyfnod Pontio (2025–2029), rydym yn cynnig, os ydych yn ymuno â'r Cynllun, ac wedi derbyn taliad y BPS yn 2024, y gallech hefyd dderbyn Taliad Sefydlogrwydd, sy'n ychwanegol at y Taliad Sylfaenol Cyffredinol.

en-gb	You will receive a Stability Payment if:
cy-gb	Byddwch yn derbyn Taliad Sefydlogrwydd os bydd:

en-gb	When calculating the Stability Payment, we will consider any changes in farm size between the current year and your previous BPS area.
cy-gb	Wrth gyfrifo'r Taliad Sefydlogrwydd, byddwn yn ystyried unrhyw newidiadau ym maint y fferm rhwng y fwyddyn bresennol a'ch arwynebedd BPS blaenorol.

en-gb	The ‘notional’ BPS value will therefore be calculated annually and will be based on the following methodology:
cy-gb	Felly, cyfrifr gwerth 'tybiannol' y BPS yn fynyddol a bydd yn seiliedig ar y fethodoleg ganlynol:

en-gb	No SFS Stability Payment will be payable if, in any year, the total value of the SFS Universal Baseline Payment is equal or greater than the ‘notional’ BPS value.
cy-gb	Ni fydd unrhyw Daliad Sefydlogrwydd yr SFS yn daladwy os bydd cyfanswm gwerth Taliad Sylfaenol Cyffredinol yr SFS yn cyfateb i werth tybiannol y BPS neu'n fwy nag ef mewn unrhyw un fwyddyn.

en-gb	The Stability Payment will help you to make the transition from one system of support to another and provide additional fnancial support in advance of the Optional and Collaborative Actions of the SFS becoming available.
cy-gb	Bydd y Taliad Sefydlogrwydd yn eich helpu i bontio o un system gymorth i'r llall, ac yn darparu cymorth ariannol ychwanegol cyn i Weithredoedd Opsiynol a Gweithredoedd Cydweithredol yr SFS ddod ar gael.

en-gb	For this reason, the payment is also expected to provide continuity for BPS applicants who previously claimed for common land, the inclusion of SSSI areas and organic status (which is being considered for possible introduction in 2024).
cy-gb	Am y rheswm hwn, disgwylir i'r taliad hefyd ddarparu parhad i ymgeiswyr y BPS a oedd yn arfer hawlio am dir comin, a chynnwys ardaloedd SoDdGA a statws organig (y mae'n bosibl y bydd yn cael ei gyfwyno yn 2024).

en-gb	Payment Value
cy-gb	Gwerth y Taliad

en-gb	During the Transition Period your total payment value will be a combination of:
cy-gb	Yn ystod y Cyfnod Pontio, bydd cyfanswm eich taliad yn gyfuniad o'r:

en-gb	The payment methodology described above provides fexibility to refect future changing budget scenarios and priorities.
cy-gb	Mae'r fethodoleg dalu a ddisgrifr uchod yn rhoi hyblygrwydd i adlewyrchu senarios a blaenoriaethau cyllideb sy'n newid yn y dyfodol.

en-gb	We will be able to confrm fnal payment rates in 2024 once the fnal scheme design has been agreed and the budget confrmed.
cy-gb	Byddwn yn gallu cadarnhau'r cyfraddau talu terfynol yn 2024 pan gytunir ar ddyluniad terfynol y cynllun a bod y gyllideb wedi'i chadarnhau.

en-gb	Multiplied by
cy-gb	Wedi’i luosi â'r

en-gb	Payment rate
cy-gb	Y Gyfradd Dalu

en-gb	The previous year’s rates including the effects of tapering for BPS Entitlement, Redistributive and Young Famer (where applicable)
cy-gb	Cyfraddau'r fwyddyn faenorol, gan gynnwys effeithiau tapro ar gyfer Hawl i'r BPS, y Taliad wedi'i Ailddosbarthu a'r Taliad i Ffermwyr Ifanc (lle bo hynny'n berthnasol)

en-gb	3  The payable area for the Stability Payment will be limited to the number of entitlements activated for BPS in the year before your frst SFS trial, additionally where applicable BPS capping rules may apply to the calculation of the notional BPS payment.
cy-gb	3  Cyfyngir ar yr arwynebedd y cewch Daliad Sefydlogrwydd yr SFS arno i nifer yr hawliau a gafodd eu defnyddio o dan y BPS yn y fwyddyn cyn eich hawliad cyntaf o dan yr SFS. Hefyd, pan fydd hynny'n berthnasol, efallai y bydd rheolau capio'r BPS yn berthnasol i gyfrifo taliad tybiannol y BPS.

en-gb	2023 67
cy-gb	2023 68

en-gb	2023 68
cy-gb	2023 69

en-gb	Transition period 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Y cyfnod pontio 

en-gb	Transition Period
cy-gb	Y Cyfnod Pontio

en-gb	1In this chapter, we present our approach to  assist you before and after the introduction of the Universal Actions in 2025 and subsequent  Optional and Collaborative Actions.
cy-gb	Yn y bennod hon, rydyn ni'n cyfwyno ein dull ar gyfer eich cynorthwyo cyn ac ar ôl   cyfwyno'r Gweithredoedd Cyffredinol yn 2025 a'r Gweithredoedd Opsiynol a'r Gweithredoedd Cydweithredol dilynol.

en-gb	The proposed approach for the support of Collaborative Actions will vary, but is expected to include;
cy-gb	Bydd y dull arfaethedig o gefnogi Gweithredoedd Cydweithredol yn amrywio, ond disgwylir iddo gynnwys:

en-gb	•  Landscape scale action, for the delivery of nature-based solutions at landscape scale to ensure ecosystems are resilient, connected and in good condition.
cy-gb	•  Gweithredu ar lefel tirwedd, er mwyn cynnal atebion sy'n seiliedig ar natur ar lefel tirwedd i sicrhau bod ecosystemau yn gydnerth, yn gysylltiedig ac mewn cyfwr da.

en-gb	•  Innovation and knowledge transfer in agriculture, for the delivery of knowledge transfer and innovative activity for the development of new processes, techniques and technologies, and the development of solutions to solve sector challenges.
cy-gb	•  Rhannu arloesedd a gwybodaeth ym maes amaethyddiaeth, i sicrhau bod gwybodaeth a gweithgareddau arloesol yn cael eu rhannu er mwyn datblygu prosesau, technegau a thechnolegau newydd, a datblygu atebion i ddatrys heriau'r sector.

en-gb	•  Co-operative working, we want to enable farming businesses to engage in co-operative working, enabling the sharing of facilities and resources to increase the proftability and resilience of farm businesses.
cy-gb	•  Cydweithredu – rydyn ni am alluogi busnesau fferm i gydweithredu â'i gilydd, gan alluogi rhannu cyfeusterau ac adnoddau i gynyddu proffdioldeb a chydnerthedd busnesau fferm.

en-gb	•  Added value: for example, through actions to support increased resource effciency and new supply chain opportunities to support increased local high quality food supply.
cy-gb	•  Gwerth ychwanegol: er enghraifft drwy weithredoedd i gynyddu effeithlonrwydd o ran adnoddau a chyfeoedd newydd ar gyfer y gadwyn gyfenwi, i gefnogi cyfenwi rhagor y fwyd o ansawdd uchel o ffynonellau lleol.

en-gb	Optional and Collaborative Actions
cy-gb	Y Gweithredoedd Opsiynol a'r Gweithredoedd Cydweithredol

en-gb	Optional Actions - may be targeted to specifc land or landscape feature issues which you may choose to deliver.
cy-gb	Gweithredoedd Opsiynol - gellir defnyddio’r rhain i dargedu mater penodol sy’n ymwneud â thir neu nodwedd o’r dirwedd y gallech ddewis rhoi sylw iddi.

en-gb	We expect them to be informed by or lead on from the Universal Actions.
cy-gb	Rydyn ni'n disgwyl iddyn nhw ddilyn neu gael eu llywio gan y Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	Some farmers will already be carrying out some of these Actions.
cy-gb	Bydd rhai ffermwyr yn cynnal rhai o'r Gweithredoedd hyn eisoes.

en-gb	You will be able to choose which Actions you undertake in this layer and receive payment for delivery (in addition to the Universal Baseline Payment).
cy-gb	Byddwch yn cael dewis pa Weithredoedd rydych am eu cynnal yn yr haen hon a chael eich talu am eu cynnal (yn ogystal â'r Taliad Sylfaenol Cyffredinol).

en-gb	You will be supported, using the data and outputs of the Universal Actions, to understand the options available to choose from, the benefts they can deliver and the income they can generate.
cy-gb	Byddwch yn cael eich cefnogi, gan ddefnyddio data ac allbynnau'r Gweithredoedd Cyffredinol, i ddeall yr opsiynau sydd ar gael i ddewis ohonyn nhw, y manteision y gallan nhw eu darparu a'r incwm y gallan nhw ei gynhyrchu.

en-gb	The list of potential options published in the previous Scheme Outline have been replicated at Annex 2 to provide an idea of the Optional Actions being considered.
cy-gb	Mae'r rhestr o opsiynau posibl a gyhoeddwyd yn yr amlinelliad blaenorol o'r Cynllun wedi cael eu hailadrodd yn Atodiad 2 i roi syniad o'r Gweithredoedd Opsiynol sy'n cael eu hystyried.

en-gb	Collaborative Actions - will provide the opportunity for farmers to deliver action at a trial, landscape, catchment, or national scale.
cy-gb	Gweithredoedd Cydweithredol - bydd y rhain yn rhoi cyfe i ffermwyr weithredu ar lefel leol, lefel tirwedd, lefel dalgylch neu lefel genedlaethol, gan gefnogi ffermwyr sydd am wneud mwy. 

en-gb	These Actions support an increase in collaborative and partnership working between farmers, land managers, foresters, and others to deliver actions and interventions aligned to the SLM Objectives.
cy-gb	Bydd y Gweithredoedd hyn yn helpu i gynyddu cydweithio a gweithio mewn partneriaeth rhwng ffermwyr, rheolwyr tir, coedwigwyr ac eraill i gyfawni gweithredoedd ac ymyriadau sy'n cyd-fynd â'r amcanion ar gyfer rheoli tir yn gynaliadwy. 

en-gb	Delivering at scale through the Optional and Collaborative Actions will improve the resilience of your farm.
cy-gb	Bydd cyfawni ar raddfa fawr drwy'r Gweithredoedd Opsiynol a'r Gweithredoedd Cydweithredol, yn gwella cydnerthedd eich fferm.

en-gb	They will support the targeted co-ordination of actions and interventions to improve biodiversity, soil, air, and water quality, to ensure high animal health and welfare, to mitigate food and drought risk and to improve resource effciency and maximise carbon storage.
cy-gb	Byddan nhw’n cefnogi cydgysylltu gweithredoedd ac ymyriadau wedi'u targedu i wella bioamrywiaeth ac ansawdd pridd, aer ac d ˆwr, er mwyn sicrhau iechyd a lles da ar gyfer anifeiliaid, lliniaru perygl llifogydd a sychder a gwella effeithlonrwydd adnoddau a storio cymaint o garbon ag y bo modd.

en-gb	69
cy-gb	2023 70

en-gb	Transition Period 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY 

en-gb	Chapter 5 questions
cy-gb	Cwestiynau Pennod 5

en-gb	Q11.
cy-gb	C11.

en-gb	Farmers outside the Scheme may wish to access support for actions similar to those offered in the Optional and Collaborative Layers.
cy-gb	Efallai y bydd ffermwyr y tu allan i'r Cynllun am gael help i gynnal gweithredoedd tebyg i'r rhai a gynigir yn yr Haenau Opsiynol a Chydweithredol.

en-gb	In your view, should farmers within the Scheme receive priority support to undertake these actions?
cy-gb	Yn eich barn chi, a ddylai ffermwyr sy'n rhan o'r Cynllun gael blaenoriaeth i wneud y gweithredoedd hyn?

en-gb	Q12.
cy-gb	C12.

en-gb	What actions and support within the Optional and Collaborative layers do you believe should be prioritised?
cy-gb	Pa gamau a chymorth yn yr haenau Opsiynol a Chydweithredol ddylai yn eich barn chi gael blaenoriaeth?

en-gb	The Small Grants – Yard Coverings scheme is supporting efforts to lower the environmental impact of ammonia.
cy-gb	Mae'r cynllun Grantiau Bach – Gorchuddio Iardiau yn cefnogi ymdrechion i leihau effaith amgylcheddol amonia.

en-gb	Our range of woodland schemes are helping to create new and manage existing agro-forestry and woodland areas.
cy-gb	Mae ein hamrediad o gynlluniau coetir yn helpu i greu darnau o amaeth-goedwigaeth a choetir newydd a rheoli rhai presennol.

en-gb	The Small Grant – Environment scheme is supporting farmers to put in place 3-metre- wide fence and hedges along the farm boundary (where appropriate) to prevent neighbouring stock coming into contact.
cy-gb	Mae'r cynllun Grantiau Bach – Yr Amgylchedd yn cefnogi ffermwyr i roi ffensys a gwrychoedd tair metr o led ar hyd ffn eu fferm (lle bo hynny'n briodol) i atal stoc gyfagos rhag dod i gysylltiad â'u stoc nhw.

en-gb	Phased introduction of Optional and Collaborative Actions
cy-gb	Cyfwyno Gweithredoedd Opsiynol a Gweithredoedd Cydweithredol yn raddol

en-gb	The Universal Actions will be launched in 2025 with the Optional and Collaborative Actions following this.
cy-gb	Bydd y Gweithredoedd Cyffredinol yn cael eu lansio yn 2025 a bydd y Gweithredoedd Opsiynol a'r Gweithredoedd Cydweithredol yn dilyn.

en-gb	We want to allow you the opportunity to get used to the new Scheme before we introduce the remaining Actions.
cy-gb	Rydyn ni am roi'r cyfe ichi ddod i arfer â'r Cynllun newydd cyn inni gyfwyno'r Gweithredoedd sy'n weddill.

en-gb	These will be introduced between 2025 and 2029, and implementation will be subject to further engagement with stakeholder groups and budget availability.
cy-gb	Bydd y rhain yn cael eu cyfwyno rhwng 2025 a 2029, a bydd y gweithredu yn destun ymgysylltiad pellach â grwpiau rhanddeiliaid ac yn dibynnu ar faint o arian fydd ar gael.

en-gb	We may introduce some Actions before others, where there is need for their prioritisation.
cy-gb	Efallai y byddwn yn cyfwyno rhai Gweithredoedd cyn eraill, lle mae angen eu blaenoriaethu.