Neidio i'r prif gynnwy

Canllawiau i ddiogelu eich hun yn ystod cyfnod y coronafeirws a pha reolau sydd yn eu lle i ddiogelu pobl.

Cyffredinol

Beth y mae gofyn i bobl yng Nghymru ei wneud ar ôl y cyfnod atal byr?

Mae pobl wedi gorfod aberthu llawer iawn er mwyn byw o fewn y rheolau, cyn ac yn ystod y cyfnod atal byr. Nawr, mae angen inni wneud yn siŵr nad yw ein hymdrechion yn cael eu gwastraffu ac nad oes rhaid inni gael cyfnod atal pellach yn nes ymlaen yn y flwyddyn.

I sicrhau hynny, mae angen inni gymryd camau i ddiogelu ein gilydd ac mae’n rhain inni ddal i fyw ein bywydau’n wahanol.

Y prif bethau rydym yn gofyn i bobl eu gwneud yw:

  • Aros allan o gartrefi eich gilydd, ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig iawn
  • Cyfyngu ar faint rydych yn gadael eich cartref, a’r pellter rydych yn ei deithio
  • Pan fyddwch yn gadael eich cartref, ceisiwch gyfyngu ar faint o wahanol bobl yr ydych yn eu gweld. Mae'n well gweld un neu ddau o bobl yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl yn achlysurol
  • Cadwch bellter cymdeithasol, gan gynnwys yn yr awyr agored 
  • Ceisiwch gwrdd â phobl yn yr awyr agored yn hytrach na dan do lle bo hynny'n bosibl, hyd yn oed mewn amgylchiadau lle mae’r gyfraith yn caniatáu ichi gwrdd o dan do
  • Gweithio gartref os gallwch
  • Golchi eich dwylo'n rheolaidd a dilyn cyngor arall ar hylendid
  • Hunanynysu os oes gennych symptomau

A gaf i ddirwy os na ddilynaf y canllawiau hyn?

Nid yw’r rhai o'r canllawiau a nodir uchod yn gyfraith ac felly ni fyddant yn cael eu gorfodi gan yr heddlu. Fodd bynnag, hyd yn oed os oes hawl i wneud pethau, rydym yn gofyn ichi feddwl am beth sy’n synhwyrol i’w wneud i ddiogelu eich teulu, eich ffrindiau a’ch cymuned yn hytrach na meddwl am yr hyn a ganiateir. Dim ond os yw pawb yn gwneud eu gorau i ddilyn y canllawiau hyn y gallwn osgoi cyfnodau atal pellach.

Mae rhai cyfreithiau o hyd hefyd i sicrhau nad yw pobl yn dewis cymryd risgiau yn ddiangen. Y prif ofynion yw:

  • ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig iawn, rhaid i bobl beidio â mynd i mewn i gartrefi na gerddi ei gilydd
  • wrth gwrdd â phobl nad ydynt yn byw gyda chi, yn y rhan fwyaf o achosion y nifer uchaf o bobl a gaiff gyfarfod â’i gilydd yw pedwar (heb gynnwys plant o dan 11 oed)
  • rhaid gwisgo gorchudd wyneb mewn mannau cyhoeddus o dan do
  • rhaid ichi hunanynysu pan fydd gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu’r GIG yn gofyn ichi wneud hynny

A fydd angen cyfnod atal byr arall yn y dyfodol?

Un o’r ffyrdd gorau sydd gennym o leihau’r risg o gyfnod atal neu gyfyngiadau pellach yw dilyn y rheolau syml hyn sydd wedi’u cynllunio i atal lledaeniad y feirws drwy ein cymunedau. Drwy ddilyn y rheolau newydd gallwn chwarae ein rhan i fynd i’r afael â’r feirws, diogelu eraill ac achub bywydau.

Byddwn yn parhau i adolygu’r sefyllfa i weld a allwn wneud newidiadau pellach i’r rheolau.

Gweld pobl eraill yn eich cartref

Pwy gaf i gwrdd â nhw yn fy nghartref?

Ni chaiff pobl nad ydych yn byw gyda nhw ddod i mewn i'ch cartref, oni bai eich bod wedi ffurfio aelwyd estynedig (neu “swigen”) gyda nhw (ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig iawn, fel gweithwyr sy’n gwneud gwaith yn eich cartref). Yn yr un modd, amgylchiadau cyfyngedig iawn sydd lle caniateir ichi fynd i gartrefi pobl eraill.

Mae llawer o ledaeniad y coronafeirws wedi digwydd yng nghartrefi pobl. Er bod rhai pobl yn gallu cadw eu tai'n gymharol ddiogel i ymwelwyr, mae’n anorfod y bydd pobl yn ymddwyn yn wahanol gartref. Ni allwn wirio chwaith bod y rheolau yn cael eu dilyn yng nghartrefi preifat pobl, fel yr ydyn ni’n gallu ei wneud mewn siopau, caffis, gweithleoedd a mannau cyhoeddus eraill. Dyna pam mae'n rhaid i'r rheolau fod yn llymach mewn cartrefi preifat.

Mae’r gosb yn fwy hefyd am gymryd rhan mewn partïon mewn tai.

Gweler y canllawiau ar weld pobl eraill mewn cartrefi preifat i gael rhagor o fanylion.

Beth yw ystyr aelwyd estynedig?

Caiff dwy aelwyd ddod ynghyd i ffurfio aelwyd estynedig. Mae hyn yn golygu y cewch dreulio amser gyda nhw yn eich cartref neu’ch gardd, neu yn eu cartref neu eu gardd nhw. Mae hyn yn cynnwys aros dros nos yn nhai eich gilydd. Mae hefyd yn caniatáu ichi eu cwrdd mewn grwpiau o fwy na phedwar yn eu mannau awyr agored.

Gweler y canllawiau ar weld pobl eraill mewn cartrefi preifat i nodi’r rheolau ar bwy gaiff fod mewn aelwyd estynedig, sut i ddewis gyda phwy y dylech greu swigen, a sut mae hyn yn gweithio i bobl â gwahanol fathau o drefniadau byw.

Rwyf wedi llunio aelwyd estynedig o’r blaen – oes rhaid imi gadw at hynny neu a gaf i greu swigen gyda rhywun arall awr?

Gan fod y rheolau ar aelwydydd estynedig yn newid ar 9 Tachwedd, gallwn ddechrau o’r newydd mewn ffordd. Cewch greu swigen gydag unrhyw aelwyd arall nawr. Fodd bynnag, pan fyddwch wedi cytuno ac wedi ymuno â’r aelwyd estynedig honno, ni chaiff unrhyw un o’r aelwydydd adael a ffurfio aelwyd newydd.

A gaf i greu aelwyd estynedig gydag aelwyd mewn ardal awdurdod lleol wahanol?

Cewch, does dim cyfyngiad daearyddol ar bwy gaiff fod yn eich aelwyd estynedig. Wedi dweud hynny, mae’r llywodraeth yn argymell eich bod yn ffurfio aelwyd estynedig gydag aelwyd leol os yw’n bosibl. Bydd hyn yn helpu i atal y feirws rhag lledaenu o ardal lle gall fod cyfradd haint uwch.

A gaf i greu aelwyd estynedig gydag aelwyd yn Lloegr?

Cewch, ond bydd angen i'r trefniadau gydymffurfio â'r rheolau yn y ddwy wlad. Gwiriwch pa gyfyngiadau teithio sydd ar waith yn Lloegr (ar GOV.UK).

Rwy’n rhannu cyfrifoldeb rhiant am blentyn gyda rhywun nad yw’n byw gyda mi – a gaiff y plentyn eu trin fel rhan o’r ddwy aelwyd estynedig?

Os rhennir cyfrifoldeb rhiant, gall trefniadau presennol barhau a caiff y plentyn symud rhwng tai’r ddau riant, ac felly rhwng aelwydydd y ddau riant.

Ni ddylai cyflwyno aelwydydd estynedig effeithio ar hyn, a dylid ystyried y plentyn yn rhan o aelwyd neu aelwyd estynedig y rhiant y maent gyda nhw ar yr adeg honno. Mewn geiriau eraill, os yw’r naill riant neu’r llall, neu’r ddau riant yn ffurfio aelwyd estynedig gydag aelwyd nad yw’n cynnwys y rhiant arall, caiff y plentyn barhau i symud yn rhydd rhwng tai’r rhieni, a bod yn rhan o’r ddwy aelwyd estynedig (h.y. nid oes rhaid i’r plentyn gadw pellter cymdeithasol o fewn aelwyd estynedig y naill riant na’r llall).

Dydw i ddim yn rhan o aelwyd estynedig gyda rhywun ond rwy'n credu bod arnynt angen gofal neu gymorth gen i – a gaf i ymweld â nhw?

Caniateir ichi ddarparu gofal neu gymorth i rywun sydd ei angen, fel person hŷn, plentyn neu oedolyn agored i niwed, hyd yn oed os nad yw'n rhan o'ch  aelwydydd estynedig. Mae hyn yn cynnwys bod mewn cartref preifat gyda nhw os oes angen. Cewch hefyd ymweld â rhywun ar sail dosturiol os bydd angen.

Wrth ystyried a oes angen ymweld â rhywun y tu allan i’ch aelwyd estynedig, yn enwedig o dan do, cofiwch fod cyfrifoldeb personol ar bob un ohonom i gydnabod y risgiau y mae’r feirws yn eu peri i ni ein hunain, i’n teuluoedd a’n ffrindiau, ac i’n cymunedau ehangach. Er enghraifft, dylech ystyried ffyrdd eraill o gyfathrebu megis galwad fideo ar eich ffôn neu’ch cyfrifiadur.

Bydd angen i bobl benderfynu beth sy'n rhesymol, yn unol â'r egwyddor gyffredinol honno. Cofiwch mai diben y cyfyngiadau sy’n parhau yw atal trosglwyddiad y feirws, gan gynnwys i’n hanwyliaid. Os gallwch gwrdd â phobl yn yr awyr agored neu mewn lleoliad diogel o ran COVID-19 yn hytrach nag mewn cartref preifat yna dylech wneud hynny.

A gaf i ymweld â phobl mewn cartrefi gofal neu leoliadau annomestig eraill?

Cewch - caniateir ymweliadau â chartrefi gofal, yn ogystal ag ymweliadau â hosbisau, sefydliadau troseddwyr ifanc a chyfleusterau llety diogel i blant. Bydd angen i'r ymweliadau hyn fod yn unol â'r rheolau a roddwyd ar waith gan y lleoliad unigol.

Gweler adran iechyd a gofal cymdeithasol y dudalen hon i gael rhagor o wybodaeth am gartrefi gofal yn benodol.

Beth ydych chi’n ei olygu wrth sail dosturiol?

Efallai y bydd gennych resymau tosturiol dros ymweld â rhywun os yw’r person hwnnw yn gweld pethau’n anodd yn gyffredinol yn ystod y cyfyngiadau, neu os yw’n byw gyda salwch corfforol neu feddyliol, wedi cael profedigaeth neu os ydych chi’n bryderus am ei les yn gyffredinol.

A yw'r rheolau'n wahanol i blant – a ydynt yn cael ymweld â’m cartref?

Yn y rhan fwyaf o achosion, mae'r rheolau ynghylch ymweld â chartrefi pobl eraill yr un fath ar gyfer oedolion a phlant. Ond mewn rhai amgylchiadau caniateir gwarchod plant mewn tai preifat – gweler yr adran addysg a gofal plant i gael rhagor o fanylion.

A yw'r rheolau ar ymestyn aelwydydd yn wahanol os wyf yn byw mewn llety a rennir, fel tŷ amlfeddiannaeth neu dŷ â chymorth?

Nac ydyn. Os ydych yn aelwyd unigol (e.e. mae gennych eich tenantiaeth eich hun) o fewn y cartref hwnnw a rennir, mae'r un rheolau'n berthnasol; gallwch greu aelwyd estynedig gydag un aelwyd arall o'r tu allan i'ch cartref a rennir. Mae hyn hefyd yn berthnasol i fyfyrwyr sy'n byw mewn tai amlfeddiannaeth (HMO) ac i bobl mewn tai â chymorth.

Os ydych yn rhannu cyfleusterau fel ystafell ymolchi neu gegin gyda phobl eraill, does dim angen ichi greu aelwyd estynedig gyda nhw er mwyn treulio amser gyda nhw yn yr adeilad. Fodd bynnag, dylech fod yn ymwybodol bod mwy o risg o wneud hyn a chymryd gofal priodol i leihau'r risg honno. Cewch wneud hyn mewn grwpiau o ddim mwy na 4 o bobl ar y tro, heb gynnwys unrhyw blant o dan 11 oed.

Mae’r canllawiau ar weld pobl mewn cartrefi preifat ac ar fyw â chymorth yn cynnwys rhagor o wybodaeth am y lleoliadau hyn.

Beth os nad oes gennyf gartref, neu os wyf yn byw mewn llety anaddas?

Dylai eich awdurdod lleol eich helpu i ddod o hyd i lety brys addas a’ch cefnogi os nad oes gennych gartref neu os ydych yn byw mewn llety anaddas: mae ganddynt gyllid a gyfer hyn.

Os ydych chi angen cymorth, cysylltwch â’r tîm opsiynau tai yn eich ardal leol. Bydd eu manylion cyswllt ar wefan yr awdurdod lleol.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn ariannu Shelter Cymru i ddarparu cyngor a chymorth tai annibynnol. Gallwch gael rhagor o wybodaeth, cyngor a chymorth ar wefan Shelter Cymru.

Cwrdd â phobl y tu allan i'r cartref

A gaf i gwrdd â phobl o'r tu allan i'm swigen?

Cewch, ond ni chewch eu cwrdd mewn cartref preifat neu mewn gardd breifat os nad ydych yn rhan o’u haelwyd estynedig.

Mewn mannau eraill, cewch gwrdd ag eraill yn yr awyr agored. Fodd bynnag, gofynnwn ichi wneud y canlynol

  • ceisio cyfyngu ar faint o wahanol bobl rydych chi'n eu gweld. Mae'n well gweld un neu ddau o bobl yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl yn achlysurol 
  • cadw pellter cymdeithasol, gan gynnwys yn yr awyr agored
  • ceisio cwrdd â phobl yn yr awyr agored yn hytrach nag o dan do os oes modd
  • ceisio osgoi gwneud gweithgareddau a allai gynyddu’r risg o drosglwyddo’r feirws, er enghraifft gweiddi i gael eich clywed dros gerddoriaeth uchel, neu ganu yn agos at bobl eraill)

Os ydych yn cwrdd â phobl nad ydynt yn byw gyda chi, yn y rhan fwyaf o amgylchiadau y nifer mwyaf o bobl sy’n cael ymgynnull yw pedwar (heb gynnwys unrhyw blant o dan 11 oed). Fodd bynnag, uchafswm yw hwn ac nid targed – po leiaf o bobl sy’n ymgynnull, y lleiaf yw'r risg.

Darllenwch y canllawiau ar adael eich cartref a gweld pobl eraill i gael rhagor o fanylion.

A oes rhaid i mi gwrdd â'r un pedwar o bobl bob tro neu a gaf i amrywio pwy rwy'n eu cyfarfod?

Pedwar yw’r nifer uchaf o bobl, nad ydynt yn yw gyda’i gilydd (heb gynnwys plant o dan 11 oed) sy'n cael ymgynnull. Uchafswm yw hwn, nid targed. Po leiaf o bobl sy’n ymgynnull, y lleiaf yw'r risg.

Mae hynny'n golygu y gallwch, mewn theori, amrywio'r bobl yr ydych yn eu cyfarfod, ond gofynnwn ichi geisio cyfyngu ar faint o wahanol bobl yr ydych yn eu gweld. Mae'n well gweld un neu ddau o bobl yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl yn achlysurol.

Mae mynd allan gyda phobl yn eich aelwyd estynedig hefyd yn debygol o fod yn fwy diogel, gan y byddwch yn debygol o fod yn treulio amser yn agos atynt beth bynnag. Oherwydd hyn, tra byddwch yn yr awyr agored, nid yw’r uchafswm o bedwar yn berthnasol pan fydd pawb sydd wedi ymgynnull yn rhan o’r un aelwyd estynedig. Ond mae’r rheol uchafswm o bedwar person nad ydynt yn byw gyda’i gilydd yn berthnasol mewn ardaloedd awyr agored sy’n rhan o siopau, caffis, tafarndai ac ati – er enghraifft byddai’n berthnasol mewn ardaloedd awyr agored mewn garej gwerthu ceir, mewn canolfan arddio ac mewn gardd gwrw.

Yn gyffredinol, rydym yn gofyn i bobl feddwl beth yw’r peth synhwyrol i’w wneud i’ch diogelu chi, eich ffrindiau a’ch cymuned, yn hytrach na meddwl am beth y caniateir ichi ei wneud. Dim ond os yw pawb yn gwneud eu gorau i ddilyn y canllawiau hyn y gallwn osgoi cyfnodau atal pellach.

Os byddaf yn cwrdd ag un grŵp o bobl, a gaf i gwrdd â grŵp arall yn ddiweddarach yr un diwrnod?

Nid yw hyn yn cael ei wahardd yn ôl y gyfraith, ond nid yw'n cael ei argymell. Mae'n well gweld un neu ddau o bobl yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl yn achlysurol.

Os ydych am weld gwahanol grwpiau o bobl, yr hiraf yw’r cyfnod rhwng gweld gwahanol grwpiau o bobl, y mwyaf tebygol ydych chi o’u cadw nhw a chi eich hun yn ddiogel. Bydd hyn yn eich galluogi i fod yn gymharol hyderus nad ydych wedi datblygu symptomau coronafeirws ar ôl gweld y grŵp cyntaf o bobl.

A yw'r rheolau'n wahanol gan ddibynnu a ydych o dan do neu yn yr awyr agored?

Yn rhan fwyaf o achosion mae’r rheolau yr un fath mewn unrhyw fan nad yw’n gartref preifat neu gardd breifat. Y prif wahaniaeth yw, pan fyddwch yn yr awyr agored nad yw’r uchafswm o bedwar yn berthnasol os yw’r bobl i gyd yn rhan o’r un aelwyd estynedig.

Felly, er enghraifft, pe bai teulu o bedwar mewn swigen gyda theulu o bump, fe allai’r swigen gyfan fynd am dro gyda’i gilydd. Ond mae’r rheol uchafswm o bedwar person nad ydynt yn byw gyda’i gilydd yn berthnasol mewn ardaloedd awyr agored sy’n rhan o siopau, caffis, tafarndai ac ati – er enghraifft byddai’n berthnasol mewn ardaloedd awyr agored mewn garej gwerthu ceir, mewn canolfan arddio ac mewn gardd gwrw.

Mae cyfarfod yn yr awyr agored yn dal i fod yn fwy diogel na chyfarfod o dan do os oes modd. Fodd bynnag, er bod y risg o drosglwyddo’r haint yn is yn yr awyr agored nag o dan do, ond mae'r risg yn yr awyr agored yn uwch nawr nag yr oedd yn yr haf. Y rheswm am hyn yw bod golau'r haul yn chwarae rhan bwysig wrth chwalu’r feirws. Felly mae cadw pellter cymdeithasol a sicrhau hylendid da yn bwysicach nag erioed, p'un a ydych o dan do neu yn yr awyr agored.

Cofiwch hefyd na chewch fynd i gartref preifat neu i ardd breifat oni bai eich bod yn aelod o aelwyd estynedig rhywun, ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig iawn.

Darllenwch y canllawiau ar adael eich cartref a gweld pobl eraill i gael rhagor o fanylion.

A gaf i gwrdd â phobl yn fy ngardd os nad ydw i'n byw gyda nhw?

Mae gerddi'n cael eu trin fel rhan o'r cartref. Y rheswm dros hyn yw ei bod yn llawer mwy tebygol yn y gaeaf y bydd pobl sy’n ymgynnull yn yr ardd eisiau neu angen mynd i mewn i’r tŷ. Mae hynny'n golygu mai dim ond y bobl yn eich aelwyd estynedig neu'ch swigod y cewch gwrdd â nhw yno. Mae'r un peth yn wir am ymweld â phobl eraill yn eu gerddi.

A gaiff faint fynnir o blant o dan 11 oed gwrdd?

Mae'r rheolau ar gyfarfod yng nghartrefi pobl yn berthnasol i blant yn ogystal ag oedolion. Felly, yn gyffredinol, ni chaniateir i blant chwaith fynd i gartref rhywun arall oni bai eu bod wedi ffurfio aelwyd estynedig â nhw.

Mewn lleoliadau eraill, nid oes cyfyngiad o fewn y gyfraith ar nifer y plant o dan 11 oed sy'n cael ymgynnull.

Nid yw plant ifanc wedi'u cynnwys yn ein rheol ar y nifer o bobl gaiff ymgynnull oherwydd bod astudiaethau wedi canfod bod plant ifanc yn llai tebygol o drosglwyddo'r feirws, i blant eraill neu i oedolion, ac mae'n ymddangos nad yw’r feirws mor ddifrifol mewn plant ag y mae mewn oedolion gan amlaf. Gwnaed hyn hefyd er mwyn peidio ag atal rhieni sydd â mwy o blant rhag cyfarfod ag oedolion eraill.

Fodd bynnag, oherwydd bod plant ifanc yn gallu trosglwyddo'r feirws, dylai rhieni plant ifanc barhau i ddefnyddio synnwyr cyffredin, a gofalu'n arbennig bod eu plant yn sicrhau hylendid dwylo da ac yn lleihau cysylltiad agos lle bynnag y bo modd. Hyd yn oed gyda phlant mae'n fwy diogel cwrdd mewn niferoedd llai, a chwrdd â'r un bobl yn rheolaidd yn hytrach nag amrywiaeth o wahanol bobl.

Mae’r un rheolau ag oedolion yn berthnasol i blant 11 oed a throsodd.

Darllenwch y canllawiau ar adael eich cartref a gweld pobl eraill i gael rhagor o fanylion.

A oes angen i blant o dan 11 oed gadw pellter cymdeithasol?

I blant ifanc (11 oed neu iau), mae'n llai hanfodol ceisio cadw pellter o 2 fetr rhyngddynt, neu rhwng y plant ac unrhyw oedolion nad ydynt yn byw gyda nhw. Fodd bynnag, dylech barhau i wneud pob ymdrech i wneud yn siŵr eu bod yn cadw pellter.

A oes unrhyw amgylchiadau lle caniateir cynulliadau o fwy na phedwar o bobl?

Mae rhai sefyllfaoedd lle mae’n ddigon posibl y bydd angen i bobl ddod at ei gilydd mewn grwpiau o fwy na phedwar, ac os felly, byddai'r rheini'n cael eu caniatáu. Er enghraifft, er mwyn cael addysg, at ddibenion gwaith, i fynychu addoldy neu i gymryd rhan mewn achosion llys. Caniateir i fwy na phedwar o bobl ddod ynghyd hefyd i alluogi unrhyw weithgareddau a drefnir yn benodol ar gyfer datblygiad neu les plant.

Ar gyfer y gweithgareddau uchod i gyd, nid oes unrhyw gyfyngiadau cyfreithiol penodol ar nifer y bobl a ganiateir, er y bydd mesurau diogelwch eraill yn golygu y bydd safleoedd unigol yn gosod eu terfynau eu hunain. Ceir rhestr lawnach o'r amgylchiadau lle caniateir i bobl ymgynnull yn Rheoliad 6.

Caiff uchafswm o 15 o bobl fynychu derbyniad priodas neu bartneriaeth sifil neu wylnos ar ôl angladd, cyn belled â bod hyn yn digwydd mewn safle a reoleiddir. Mae nifer y bobl sy'n gallu mynychu angladd neu seremoni priodas neu bartneriaeth sifil yn dibynnu ar y safle y mae'n digwydd ynddo.

Yn olaf, caiff mwy na phedwar o bobl nad ydynt i gyd yn byw gyda'i gilydd hefyd ddod ynghyd ar gyfer unrhyw weithgaredd arall wedi’i drefnu (gweler y cwestiwn nesaf).

Beth yw ystyr gweithgaredd wedi’i drefnu?

Gall gweithgaredd wedi'i drefnu fod yn unrhyw weithgaredd na chaniateir ymgynnull ar ei gyfer o dan unrhyw ran arall o'r Rheoliadau. Gellir cynnal gweithgareddau wedi’u trefnu yn yr awyr agored neu o dan do.  Rhaid i drefnydd y digwyddiad gynnal asesiad risg a chymryd pob mesur rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Ni ddylid gwerthu nac yfed alcohol yn y digwyddiadau ac ni ddylid eu cynnal yng nghartrefi pobl.

Enghraifftiau o weithgareddau wedi’u trefnu fyddai gweithgareddau chwaraeon ac ymarfer corff, grwpiau cymorth a grwpiau eraill i gefnogi iechyd neu les pobl, fel dosbarthiadau bwydo ar y fron neu grwpiau colli pwysau.

Uchafswm o 15 o unigolion a gaiff gymryd rhan yn y gweithgareddau hyn o dan do, neu 30 os ydynt yn yr awyr agored. Nid yw hyn yn cynnwys plant o dan 11 oed neu bobl sy’n gweithio.

Wrth gymryd rhan yn y gweithgareddau hyn, dylai pobl ddal i gadw pellter cymdeithasol oddi wrth bobl eraill y tu allan i’w haelwyd.

Er na fydd hyn yn bosibl ym mhob amgylchiad, mae'n dal i fod yn fwy diogel cynnal y gweithgareddau hyn ar-lein lle bo modd.

Darllenwch y canllawiau ar adael eich cartref a gweld pobl eraill i gael rhagor o fanylion.

Hunanynysu

Beth yw dyletswydd i hunanynysu?

Bydd yn ofynnol yn ôl y gyfraith i bobl sydd wedi cael prawf coronafeirws positif, neu sydd wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi'n bositif, hunanynysu am 10 diwrnod neu 14 diwrnod, yn y drefn honno, pan fydd gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru yn dweud wrthynt am wneud hynny. Daw’r cyfarwyddyd hwn drwy gyfrwng galwad ffôn, neges destun neu e-bost. Gall peidio â gwneud hynny arwain at hysbysiad cosb benodedig neu erlyniad troseddol.

Rydym yn eich cynghori’n gryf i hunanynysu os cewch gyfarwyddyd gan ap COVID-19 y GIG. Fodd bynnag, nid oes dyletswydd gyfreithiol arnoch i wneud hynny gan fod rheolau preifatrwydd ac anhysbysrwydd yr ap yn golygu nad yw’n casglu unrhyw fanylion personol.

Rydym yn eich cynghori’n gryf hefyd os oes gennych symptomau COVID-19, waeth pa mor ysgafn, y dylech ddilyn y canllawiau cyffredinol ar hunanynysu a threfnu i gael prawf (er nad yw hyn chwaith yn ddyletswydd gyfreithiol).

Beth yn union y mae hunanynysu yn ei olygu?

Hunanynysu yw pan ydych yn aros adref ac yn cyfyngu ar bob cyswllt diangen ag eraill y tu allan i'ch cartref. Mae hyn yn cynnwys peidio â mynd i weithio y tu allan i’ch cartref. Diben hyn yw sicrhau nad yw pobl sydd wedi cael prawf COVID-19 positif yn ei basio i’w ffrindiau, eu teulu a'u cymuned ehangach, gan gynnwys eu cydweithwyr yn y gwaith.

Rwyf wedi cael prawf coronafeirws positif. Am ba hyd y mae angen imi hunanynysu?

Os ydych wedi cael prawf coronafeirws positif ac yn gwybod pa bryd y dechreuodd eich symptomau, mae angen ichi hunanynysu nes y bydd o leiaf 10 o ddiwrnodau wedi pasio ers diwrnod cyntaf eich symptomau.

Ond os ydych wedi cael prawf coronafeirws positif ac na allwch roi gwybod i’r swyddogion olrhain cysylltiadau pa bryd y dechreuodd eich symptomau, neu os nad oes gennych symptomau, rhaid ichi hunanynysu am 10 diwrnod ar ôl cael y prawf.

Nid wyf wedi cael prawf coronafeirws positif ond mae’r swyddogion olrhain cysylltiadau wedi dweud wrthyf am hunanynysu. Am ba mor hir y bydd angen imi wneud hyn?

Bydd angen ichi hunanynysu am 14 diwrnod.

Os nad ydych yn byw gyda’r person sydd wedi cael prawf coronafeirws positif, mae’r 14 diwrnod yn dechrau o’r tro diwethaf y cawsoch gysylltiad agos â’r person hwnnw. Dylai swyddogion olrhain cysylltiadau roi gwybod ichi beth oedd y dyddiad hwn.

Os ydych yn byw gyda’r person sydd wedi cael prawf positif, mae’r 14 diwrnod yn dechrau ar y diwrnod pan wnaethant roi gwybod am eu symptomau. Neu, os nad oes ganddynt symptomau, mae’r 14 diwrnod yn dechrau o’r amser y cawsant y prawf.

Rwyf wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu – a oes unrhyw sefyllfaoedd lle gallaf adael fy nghartref o hyd?

Mae rhai eithriadau prin lle cewch adael eich cartref pan ydych yn hunanynysu:

  • i geisio cyngor meddygol brys, neu ar gais gweithiwr meddygol proffesiynol
  • os oes risg o niwed difrifol ichi, fel i osgoi camdriniaeth ddomestig neu drais rhywiol
  • i ddiwallu rhwymedigaeth gyfreithiol neu i gymryd rhan mewn achos llys, os na ellir gwneud hyn o gartref
  • am resymau tosturiol fel mynd i angladd aelod o’r teulu neu ffrind agos
  • i siopa am hanfodion, ond dim ond os nad oes unrhyw un arall a all wneud hyn ac na allwch gael danfoniad bwyd
  • i symud tŷ, os oes rhaid gwneud hyn gan nad yw bellach yn bosibl ichi aros yn eich cartref presennol
  • i gael gwasanaethau milfeddygol, os na all unrhyw un arall gludo’r anifail i gael y gwasanaethau hynny

Fodd bynnag, er bod gennych hawl i adael eich cartref at  y dibenion hyn, dylech feddwl yn ofalus a oes dewis arall ar gael yn lle gneud hyn.

Os oes rhaid ichi adael eich cartref ac nad oes gennych ddewis arall, yn yr holl achosion uchod, rhaid i chi fod i ffwrdd o’ch cartref am cyn lleied â phosibl o amser a dylech gymryd pob cam posibl i osgoi’r risg o ledaenu’r feirws. Mae hyn yn cynnwys cadw’r pellter mwyaf oddi wrth bobl, osgoi defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus a gwisgo gorchudd wyneb.

Pa gymorth sydd ar gael i bobl y mae’n rhaid iddynt hunanynysu?

Gall pobl ar incwm isel wneud cais i dderbyn taliad o £500 os ydynt wedi cael prawf coronafeirws neu os yw swyddogion Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru wedi gofyn iddynt hunanynysu gan eu bod wedi dod i gysylltiad agos gyda rhywun sydd wedi cael prawf coronafeirws positif.

Mae’r taliad ar gael i bobl ar incwm isel nad ydynt yn gallu gweithio gartref ac a fyddai’n colli incwm o ganlyniad i hunanynysu. I fod yn gymwys, mae’n rhaid i bobl fod yn hunanynysu ac yn derbyn Credyd Cynhwysol neu fudd-dal penodedig arall.

Mae’r trefniadau terfynol yn cael eu gwneud cyn y bydd y cynllun Taliad Hunanynysu ar gael. Bydd pobl yn gallu gwneud cais am y taliadau ar wefan eu hawdurdod lleol a bydd y taliadau’n cael eu hôl-ddyddio i 23 Hydref.

Mae fy mhlentyn wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu. A oes dyletswydd arno i hunanynysu?

Bydd plant 16 ac 17 oed fel arfer yn cael cyfarwyddyd uniongyrchol gan wasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru. Yn yr amgylchiadau hynny bydd y plentyn yn cael ei drin fel oedolyn ac mae’n rhaid iddo hunanynysu yn unol â’r un rheolau.

Gyda phlant iau, rhiant, gwarcheidwad neu oedolyn cyfrifol arall a fydd yn cael gwybod bod angen i blentyn hunanynysu. Yn yr achosion hyn y rhiant, gwarcheidwad neu oedolyn cyfrifol sy'n gyfrifol am sicrhau bod y plentyn yn cydymffurfio â’r gofyniad i hunanynysu. Mewn rhai amgylchiadau, os yw rhiant, gwarcheidwad neu oedolyn cyfrifol yn cael gwybod am blentyn 16 neu 17 oed, bydd angen iddynt gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod y plentyn yn hunanynysu.

Os oes rhaid i blentyn hunanynysu oherwydd ei fod wedi dod i gysylltiad â pherson o’r tu allan i’r cartref sydd wedi cael prawf COVID-19 positif, dim ond y plentyn hwnnw sy’n gorfod cwblhau cyfnod o hunanynysu (nid yr aelwyd gyfan).

A oes rhaid i'm cyflogwr adael imi hunanynysu?

Oes. Dylai cyflogwyr alluogi i unrhyw weithiwr sy’n gorfod hunanynysu wneud hynny.

A gaf i weithio gartref pan wyf yn hunanynysu?

Os ydych chi’n gallu gweithio gartref, rydym yn annog pobl i barhau i wneud hyn os yw’n bosibl, ac os ydynt yn teimlo’n ddigon da i wneud hynny. Dylai eich cyflogwr eich cefnogi i weithio gartref cymaint â phosibl pan ydych yn hunanynysu. Os na allwch weithio gartref, efallai y byddwch yn gymwys i gael taliad hunanynysu neu dâl salwch statudol oherwydd COVID-19 (ar GOV.UK).

Gwaith

Beth yw'r rheolau ynghylch gweithio gartref?

Rydym yn dal i annog pobl i weithio gartref os yw’n bosibl. Fodd bynnag, gall pobl nad ydynt yn gallu gweithio gartref, ond sy'n gallu gweithio'n ddiogel yn eu gweithleoedd, wneud hynny, ar yr amod bod eu gweithle yn dal yn agored.

Ein canllawiau i gyflogwyr yw na ddylai gweithwyr gael eu rhoi o dan bwysau i ddychwelyd i weithle os nad oes angen busnes clir iddynt wneud hynny. Dylai cyflogwyr sy'n ystyried ei gwneud yn ofynnol i'w staff ddychwelyd i weithleoedd asesu'n gyntaf a allai trefniadau amgen ddiwallu'r rhan fwyaf o anghenion y cyflogwr. Dylid trafod hyn gyda staff neu gynrychiolwyr staff.

Beth allaf i ei wneud os wyf yn poeni am y mesurau diogelwch yn fy ngweithle?

Mae'r cyfyngiadau coronafeirws yn gosod rhwymedigaethau ar bobl sy'n gyfrifol am safleoedd lle mae gwaith yn digwydd i gymryd pob cam rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl bod busnesau ac eraill yn deall mor ddifrifol yw’r sefyllfa rydym ni fel cymdeithas yn ei hwynebu, ac y byddant yn cymryd y camau rhesymol sydd eu hangen. Rydym yn annog cyflogwyr a gweithwyr i ddod at ei gilydd bob amser i ddatrys problemau. Fodd bynnag, os ydych yn parhau i bryderu am y mesurau diogelwch mewn unrhyw leoliad, gallwch roi gwybod i wasanaethau diogelu'r cyhoedd yr awdurdod lleol perthnasol.

A gaf i wneud gwaith adeiladu, trwsio neu gynnal a chadw yng nghartref rhywun?

Caiff gwaith yng nghartrefi pobl, er enghraifft gan weithwyr, barhau cyn belled â'i fod yn cael ei reoli mewn ffordd ddiogel a bod y gweithiwr ac aelodau'r cartref yn iach ac nad oes ganddynt unrhyw symptomau coronafeirws.

Fel busnesau eraill, rhaid i bobl sy'n gweithio yng nghartref rhywun arall gymryd pob cam rhesymol i leihau’r risg o ledaenu’r coronafeirws wrth weithio yng nghartrefi pobl eraill. Gweler y canllawiau ar fesurau rhesymol ac ar weithio yng nghartrefi pobl eraill i gael rhagor o wybodaeth.

Argymhellir hefyd na ddylai unrhyw waith gael ei wneud mewn cartref lle mae rhywun yn hunanynysu, heblaw os yw’n argyfwng fel trwsio nam sy'n peri risg uniongyrchol i ddiogelwch pobl – er enghraifft, gwaith plymio brys neu wneud addasiad i alluogi’r preswylwyr i aros yn eu cartref. Os na ellir osgoi cael gweithwyr i’r tŷ (oherwydd sefyllfa frys neu argyfwng), dylid cymryd pob gofal ychwanegol i gadw’r gweithwyr ac aelodau’r cartref ar wahân yn llwyr. Mewn achosion o’r fath, gall Iechyd Cyhoeddus Cymru roi cyngor i weithwyr ac aelwydydd. Ond ni ddylai unrhyw waith gael ei wneud gan weithiwr sydd â symptomau coronafeirws, waeth pa mor ysgafn ydyn nhw.

Rwy'n gweithio i fusnes a fydd yn gorfod cau/a fydd yn cael ei effeithio gan y rheoliadau hyn. A fydd cymorth ariannol ar gael i gefnogi fy swydd?

Bydd, dylai busnesau cymwys y mae COVID-19 wedi effeithio arnynt gael mynediad i’r cymorth sydd ar gael gan Lywodraeth y DU drwy'r Cynllun Cadw Swyddi (ar GOV.UK) a fydd nawr yn parhau tan ddechrau mis Rhagfyr.

A oes cymorth ar gael i bobl sydd wedi gweld lleihad yn eu hincwm, er enghraifft pobl ar gontractau dim oriau?

Mae amryw o ddewisiadau cymorth ariannol ar gael os ydych yn cael llai o waith neu ddim gwaith o gwbl oherwydd COVID-19. Mae’n bosibl y gallwch gael helpu drwy’r Gronfa Cymorth Dewisol a gwneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Pa gymorth sydd ar gael i bobl hunangyflogedig a llawrydd?

Efallai y gall pobl hunangyflogedig hawlio cymorth ariannol drwy'r Cynllun Cymorth Incwm i'r Hunangyflogedig (ar GOV.UK).

Gall unigolion llawrydd sy'n gweithio yn y sectorau diwylliannol a chreadigol wneud cais drwy'r Gronfa Adferiad Diwylliannol (ar GOV.UK)

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn rhoi £25m i awdurdodau lleol ddarparu grant dewisol i fusnesau sydd ar gau neu sydd wedi dioddef effaith sylweddol. Gallwch gofrestru a gwneud cais am y cymorth hwn ar wefan eich awdurdod lleol.

Mae cymorth coronafeirws i fusnesau hefyd ar gael ar wefan Busnes Cymru

Mae fy nghyflogwr wedi cael arian gan Lywodraeth Cymru ond mae’n dileu swyddi nawr. Beth ddylwn i ei wneud?

Bydd rhaid i unrhyw gyflogwr sy’n cael arian gan Lywodraeth Cymru barhau i fodloni’r amodau sy’n berthnasol i’r arian hwnnw. Mae’r amodau sy’n gysylltiedig ag arian yn amrywio ac nid ydynt o reidrwydd yn atal cyflogwr rhag diswyddo staff, Os ydych chi mewn perygl o golli eich swydd, dylech siarad â’ch undeb llafur, neu geisio cyngor pellach gan Acas ynglŷn â’ch hawliau ar ôl colli eich gwaith.  

Rwy’n byw yn Lloegr ond yn gweithio yng Nghymru - a gaf i deithio o hyd?

Nid oes hawl i deithio i mewn ac allan o Gymru oni bai bod gennych esgus rhesymol. Os oes angen, mae teithio i weithle yng Nghymru yn esgus rhesymol o dan y rheolau dros adael eich cartref. Yn yr un modd, mae’r rheolau’n caniatáu i bobl sy'n byw yng Nghymru deithio i Loegr at ddibenion gwaith lle bo hynny'n angenrheidiol ac na allant weithio gartref.

Fodd bynnag, ni all Llywodraeth Cymru roi cyngor ar y gyfraith yn Lloegr. Darllenwch ganllawiau Llywodraeth y DU ar y cyfyngiadau yn Lloegr (ar GOV.UK) i gael rhagor o wybodaeth.

A gaf i wneud gwaith gwirfoddol?

Cewch, er y dylech wneud hynny o'ch cartref os yw'n rhesymol ymarferol. Os ydych yn chwilio am fwy o gyfleoedd gwirfoddoli lleol gallwch gysylltu â Chyngor Gwirfoddol eich Sir.

Cewch hefyd fynd allan i roi gofal neu gymorth i berson agored i niwed, gan gynnwys cymorth brys. Mae hyn yn cynnwys mynd i nôl bwyd a meddyginiaethau iddynt. Ond mae'n bwysig nad ydych yn achosi unrhyw risg i chi eich hun na'r person rydych yn gofalu amdano.

Addysg a gofal plant

A fydd ysgolion yn cael agor?

Byddant. Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud drwy'r amser fod sicrhau bod plant yn gallu parhau i gael eu haddysgu yn yr ysgol yn flaenoriaeth, ac mae ysgol hefyd yn amgylchedd diogel. O 9 Tachwedd, bydd pob ysgol yn dychwelyd i weithredu’n llawn gan ddefnyddio’r canllawiau gweithredol ar gyfer ysgolion fel fframwaith i sicrhau eu bod mor ddiogel â phosibl.

Sut y gall ysgolion reoli disgyblion y mae'n ofynnol iddynt hunanynysu?

Mae mesurau yn y canllawiau cadw dysgwyr yn ddiogel mewn addysg y dylai ysgolion eu cymryd i leihau’r nifer o gysylltiadau posibl ac atal trosglwyddo’r feirws – mae’r rhain yn cynnwys cadw pellter cymdeithasol, lleihau cymysgu heb fod angen a sicrhau hylendid dwylo a hylendid anadlol.

Bydd ysgolion sy’n gweithio’n agos gyda gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru yn gweithio drwy’r broses olrhain cysylltiadau i ganfod y disgyblion sydd wedi bod mewn cysylltiad agos ag achos positif yn unig, ac felly yn gorfod hunanynysu. Mae canllawiau ychwanegol ar olrhain cysylltiadau ar gael i ysgolion.

Os oes angen i ddisgybl hunanynysu, bydd yn cael gwaith priodol a digonol i sicrhau ei fod yn parhau i ddysgu. Dylai ysgolion gadw mewn cysylltiad â disgyblion gan gynnwys cysylltu â nhw yn unigol lle bo’n briodol.

A yw lleoliadau addysg bellach yn cael agor?

Ydynt. Bydd colegau addysg bellach, dysgu seiliedig ar waith a dysgu oedolion yn dychwelyd i'r un model gweithredu â chyn y cyfnod atal byr.

Beth yw’r rheolau ynglŷn â dysgu mewn prifysgolion?

Gall prifysgolion barhau i ddarparu cyfuniad o ddysgu personol a dysgu cyfunol.

Er bod yr achosion o COVID-19 wedi cynyddu ymysg y boblogaeth fyfyrwyr, mae tystiolaeth yn dangos bod hyn yn digwydd y tu allan i'r amgylchedd addysgu a dysgu.

Mae prifysgolion yn gweithredu i ddiogelu eu campysau rhag COVID ac yn cadw at reolau llym o ran cadw pellter cymdeithasol. Mae’r achosion o’r coronafeirws ymysg staff yn parhau’n isel.

Mae hi hefyd yn llawer mwy diogel i fyfyrwyr aros yn eu cyfeiriad yn ystod y tymor yn hytrach na theithio adref.

Mae Llywodraeth Cymru’n gweithio gyda’r gweinyddiaethau datganoledig eraill a’r sector Prifysgolion i gynllunio a pharatoi ar gyfer cefnogi myfyrwyr, eu teuluoedd a’u cyfeillion i sicrhau ei bod yn ddiogel i fyfyrwyr deithio adref yn ddiogel ar gyfer y Nadolig

A gaf i deithio i Loegr i fynd i'r ysgol, i’r coleg neu i'r brifysgol?

Cewch. Mae addysg yn un o’r rhesymau lle caniateir i bobl deithio o Gymru i Loegr, neu o Loegr i Gymru. Caiff athrawon hefyd deithio dros y ffin i fynd i’r gwaith.

A yw darparwyr gofal plant yn cael gweithio o hyd?

Ydynt. Caiff plant barhau i fynd at eu darparwr gofal plant arferol, a chewch deithio i ddarparu gofal plant, i gael gafael ar ofal plant neu i dderbyn gofal plant. Caiff plant barhau hefyd i fynychu darpariaeth gwaith chwarae wedi'i staffio, er enghraifft sesiynau chwarae mynediad agored.

Caiff pob darparwr gofal plant a gwaith chwarae, gan gynnwys gofal plant Dechrau'n Deg, aros ar agor a chynnig eu gwasanaethau arferol, gan gynnwys darpariaeth drwy'r gwyliau hanner tymor. Mae hyn yn cynnwys darparwyr gofal plant a gwaith chwarae sy'n gweithredu ar safleoedd ysgolion, canolfannau cymunedol ac addoldai. Caiff nanis hefyd barhau i ddarparu gofal plant. Dylai lleoliadau ddilyn y mesurau yn y canllawiau diogelu mewn lleoliadau gofal plant: cadw gofal plant yn ddiogel i sicrhau eu bod yn lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws.

Os ydych chi’n byw yng Nghymru ond yn darparu neu’n defnyddio gofal plant yn Lloegr, gallwch barhau i wneud hyn. Gallwch hefyd deithio i Gymru i ddarparu neu i ddefnyddio gofal plant.

Rwy'n dibynnu ar aelodau o'm teulu ehangach a'm ffrindiau i ddarparu gofal plant pan fyddaf yn y gwaith. A ydyn nhw’n cael gwneud hyn?

Ydyn, mae teulu a ffrindiau yn cael gofalu am eich plentyn, ond oni bai eu bod yn rhan o’ch aelwyd estynedig dim ond os nad oes unrhyw ddewis rhesymol arall y dylech ofyn iddynt wneud hyn. Mae hyn yn adlewyrchu’r awydd cyffredinol i leihau ymweliadau â chartrefi pobl eraill cymaint ag y bo modd, gan gynnwys ymweliadau gan blant. Dylai pawb sy’n cymryd rhan mewn trefniadau gofal plant wneud popeth posibl i atal lledaeniad y feirws.

Gellir darparu gofal plant anffurfiol yn yr amgylchiadau hyn yng nghartref y plentyn neu yn nghartref y person sy’n rhoi’r gofal. Ni ddylid gofalu am blant y tu allan i'r cartref os oes ganddynt symptomau COVID-19, neu os ydynt yn gorfod hunanynysu. Ni ddylai unrhyw un â symptomau COVID-19 neu sy’n gorfod hunanynysu ofalu am blant.

A oes hawl i gynnal gweithgareddau a chlybiau i blant?

Oes – caniateir cynnal gweithgareddau ar gyfer datblygiad a llesiant plant, fel clybiau chwaraeon, dosbarthiadau drama, grwpiau rhieni a phlant bychain, grwpiau ieuenctid a grwpiau crefyddol yn yr awyr agored ac o dan do, yn amodol ar y rheolau ynghylch y nifer o bobl sy’n cael ymgynnull o dan do ac yn yr awyr agored.

Mae dyletswydd ar drefnwyr i gymryd pob mesur rhesymol i sicrhau bod y gweithgareddau hyn yn cael eu cynnal mewn modd sy’n lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Felly, dylent ystyried y gwagle sydd ar gael i alluogi cadw pellter cymdeithasol cyhyd ag y bo modd gyda phlant, yn hytrach na gwahodd yr uchafswm nifer o blant. Dylid defnyddio’r canllawiau mesurau diogelu mewn lleoliadau gofal plant: cadw gofal plant yn ddiogel fel canllaw ar gyfer cadw plant ac oedolion yn ddiogel yn ystod gweithgareddau wedi’u trefnu i blant.

Dylai trefnwyr ystyried mai cyfarfodydd rhithwir yw’r rhai diogelaf ac y dylid defnyddio’r dulliau hyn lle bo modd, er nad yw bob amser yn ddelfrydol ar gyfer y grŵp oedran hwn, ac mae cynulliadau awyr agored yn fwy diogel na chynulliadau o dan do.

Iechyd a gofal cymdeithasol

A gaf i ddefnyddio gwasanaethau iechyd o hyd?

Mae GIG Cymru yma o hyd i'ch helpu os oes angen gofal arnoch, ac mae'n bwysig eich bod yn parhau i fynychu apwyntiadau, gan gynnwys ar gyfer sgrinio a brechu, ac yn gofyn am help ar gyfer materion meddygol brys. Cewch adael eich cartref i ddefnyddio gwasanaethau iechyd lleol, gan gynnwys eich meddygfa, eich deintydd, eich optometrydd, eich clinig sgrinio neu unrhyw wasanaeth iechyd arall. Os bydd eich apwyntiad yn newid, bydd eich bwrdd iechyd neu'ch gweithiwr iechyd proffesiynol yn cysylltu â chi. Mae cyngor ar wasanaethau sy'n dal i weithredu ar gael ar wefan eich bwrdd iechyd neu'ch ymddiriedolaeth. Rydym yn eich cynghori i ffonio ymlaen llaw a dilyn unrhyw ganllawiau sydd gan eich meddygfa, eich deintydd, eich optometrydd, eich clinig sgrinio neu'ch gwasanaeth iechyd lleol i'ch amddiffyn chi a'r staff, gan gynnwys yr angen i gadw 2 fetr oddi wrth gleifion eraill wrth aros i gael eich gweld.

Os oes gennych symptomau coronafeirws, peidiwch ag ymweld â meddyg teulu, ysbyty, fferyllfa, deintydd nac optometrydd. I gael rhagor o wybodaeth, defnyddiwch wiriwr symptomau GIG Cymru.

A gaf i ymweld â rhywun yn yr ysbyty?

Fe’ch cynghorir chi i gysylltu â'r bwrdd iechyd neu'r ymddiriedolaeth i gael gwybodaeth leol cyn ymweld â rhywun yn yr ysbyty.

A gaf i ymweld â rhywun mewn cartref gofal?

Cewch – mae’r rheoliadau’n caniatáu ymweliadau â chartrefi gofal.

Awdurdodau lleol yng Nghymru sy’n gyfrifol am gynghori darparwyr cartrefi gofal am sut y dylid ymdrin ag ymweliadau â chartrefi gofal yn ardal yr awdurdod lleol. Bydd angen i ddarparwyr unigol wneud yn siŵr eu bod yn gallu cefnogi ymweliadau’n ddiogel. Rydym yn argymell gwirio gyda’r cartref gofal perthnasol i gael gwybod beth yw eu trefniadau penodol o ran ymweliadau.

Hyd yn oed lle rhoddwyd cyfyngiadau ar ymweliadau o dan do, rydym yn gofyn i awdurdodau lleol a darparwyr cartrefi gofal i sicrhau bod trefniadau priodol a sensitif yn cael eu gwneud i gefnogi ymweliadau o dan do mewn amgylchiadau eithriadol gan gynnwys, ond heb eu cyfyngu i, ymweliadau diwedd oes. Dylid trafod hyn a chytuno gyda'r cartref gofal ymlaen llaw cyn teithio.

A fydd y cynllun gwarchod yn ailddechrau?

Nid oes unrhyw gynlluniau i ailddechrau’r cynllun gwarchod ar hyn o bryd.

Pan wnaethom gynghori pobl sy'n agored iawn i niwed i gymryd camau gwarchod llym ar ddechrau'r pandemig, roedd y sefyllfa'n wahanol iawn – nid oedd unrhyw fesurau mewn unrhyw sector o gymdeithas i leihau lledaeniad y feirws ac nid oedd unrhyw reolau na rheoliadau ar waith. Erbyn hyn, gan fod mesurau cyson wedi’u sefydlu, nid gofyn i bobl warchod eu hunain gartref eto yw'r opsiwn gorau ar hyn o bryd gan y gallai achosi niwed i iechyd meddwl a chorfforol pobl.

Beth yw'r cyngor diweddaraf i bobl a oedd yn gwarchod eu hunain?

Mae'r cyngor i bobl a fu’n gwarchod eu hunain yr un fath i bawb. Dylech gadw’r cysylltiad â phobl eraill i'r eithaf, cadw pellter o 2m oddi wrth eraill, golchi’ch dwylo'n rheolaidd, gwisgo gorchudd wyneb lle bo angen ac osgoi cyffwrdd ag arwynebau y mae eraill wedi'u cyffwrdd, os oes modd. Ystyriwch pa adeg o'r dydd rydych chi'n mynd allan a ble rydych chi'n mynd, er enghraifft osgoi ymweld â siopau ar adegau prysur.

Os yw hynny’n bosibl, dylech barhau i weithio o gartref.

Ymweld â lleoedd

Dydw i ddim yn byw yng Nghymru - a gaf i deithio yno ar wyliau neu i ymweld â theulu a ffrindiau?

A siarad yn gyffredinol, na chewch. Nid oes hawl teithio i mewn i Gymru  heb esgus rhesymol, er enghraifft teithio at ddibenion gwaith. Nid yw teithio i Gymru i ymweld â theulu neu ffrindiau (ac eithrio os ydyn nhw’n rhan o aelwyd estynedig) neu i gael gwyliau yn cael eu hystyried yn esgus rhesymol ar hyn o bryd, er ein bod yn gobeithio gallu’ch croesawu yma cyn bo hir iawn.

Mae angen i bobl sy’n teithio i Gymru o rywle arall yn y DU neu o wlad dramor fod ag esgus rhesymol dros ddod i Gymru ac aros yma, a rhaid iddynt gydymffurfio â’r holl reoliadau sydd mewn grym yng Nghymru, fel yr esbonnir yn y canllawiau hyn.

Mae angen i bobl sydd ag esgus rhesymol dros deithio o wlad dramor ddilyn y gofynion sydd yn y canllawiau ar deithioOs oes gofyn ichi ynysu am eich bod wedi teithio o wlad neu diriogaeth sydd heb ei heithrio, rhaid ichi ddilyn y gofynion sydd yn y canllawiau ar hunanynysu ar ôl teithio.

Ar ôl i’r cyfnod hunanynysu ar ôl teithio ddod i ben, dylech ddilyn y rheoliadau sydd mewn grym yng Nghymru, fel yr esbonnir yn y canllawiau hyn.

Dydw i ddim yn byw yng Nghymru. A gaf i deithio i Gymru i wneud fy nghwch/carafán/cartref gwyliau yn saff ar gyfer y gaeaf?

O dan y rheolau yng Nghymru, caiff perchennog cwch/carafán/cartref gwyliau o rywle arall yn y DU ddychwelyd i gasglu’i eiddo a gwneud y cwch/carafán/cartref gwyliau yn saff at y gaeaf. 

Dylech gytuno ar amser a dyddiad pryd i ymweld â’r safle. Ar y safle, rhaid cadw at y rheolau cadw pellter ac ni chewch aros dros nos tra bo’r cyfyngiadau teithio hyn mewn grym.

Ond bydd angen ichi wirio a ganiateir ichi wneud hyn o dan y rheolau yn eich ardal chi. Ni all Llywodraeth Cymru eich cynghori ynglŷn â’r rhain.

Rwy’n byw yng Nghymru - a gaf i fynd ar wyliau yng Nghymru neu rywle arall yn y Deyrnas Unedig?

Rydych yn cael mynd ar wyliau yng Nghymru os ydych yn byw yma, ond ni chewch ddod i Gymru o rywle arall i gael gwyliau. Nid yw gwyliau’n un o’r rhesymau dros adael Cymru a ganiateir o dan y Rheoliadau, boed hynny i fynd i ardal arall yn y DU neu dramor.

Os ydych wedi trefnu gwyliau ymlaen llaw – ac eisoes wedi talu amdano – byddem yn eich cynghori i gysylltu â'r asiant neu’r cwmni teithio i drafod y sefyllfa yng Nghymru a'r cyfyngiadau a gyflwynwyd gan Lywodraeth Cymru i gyfyngu ar deithio nad yw'n hanfodol. Dylech hefyd gysylltu â'ch yswiriwr teithio i drafod y sefyllfa – er bod sawl yswiriwr wedi llunio polisïau gyda chymalau eithrio o ran y coronafeirws, mae'n bosibl y bydd rhai polisïau blynyddol yn cynnwys y sefyllfa hon.

A gaf i fynd ar wyliau dramor?

Na chewch. Dim ond pobl sydd ag esgus rhesymol sy’n cael teithio dramor.

Gwyddom y bydd hyn yn eich siomi, ond nid yw teithio allan o Gymru yn un o'r rhesymau a ganiateir o dan y Rheoliadau. Mae'r Rheoliadau ar waith er mwyn eich diogelu chi a'ch anwyliaid rhag y coronafeirws ac i atal y feirws rhag lledaenu i ardaloedd eraill o Gymru, y DU a gwledydd eraill.

Os ydych wedi trefnu gwyliau ymlaen llaw – ac eisoes wedi talu – byddem yn eich cynghori i gysylltu â'r asiant neu’r cwmni teithio i drafod y sefyllfa yng Nghymru a'r cyfyngiadau a gyflwynwyd gan Lywodraeth Cymru i gyfyngu ar deithio nad yw'n hanfodol. Dylech hefyd gysylltu â'ch yswiriwr teithio i drafod y sefyllfa – er bod sawl yswiriwr wedi llunio polisïau gyda chymalau eithrio o ran y coronafeirws, mae'n bosibl y bydd rhai polisïau blynyddol yn cwmpasu'r sefyllfa hon.

A gaf i ymweld â ffrindiau a theulu y tu allan i Gymru?

Ar hyn o bryd, oherwydd y lefelau uchel o achosion yng Nghymru, ni chaniateir ichi greu risg o ledaenu’r feirws drwy adael Cymru heb esgus rhesymol. Nid yw ymweld â ffrindiau a theulu yn gymdeithasol yn esgus rhesymol.

Fodd bynnag, mae rhai amgylchiadau lle y gallai fod gennych esgus rhesymol dros ymweld â phobl y tu allan i Gymru – er enghraifft os oes gennych gyfrifoldebau gofalu, os ydych wedi creu aelwyd estynedig gyda nhw, neu os oes gennych sail dosturiol dros fynd i'w gweld.

A gaf i fynd i faes awyr i ddanfon neu gasglu rhywun os ydynt yn teithio i mewn neu allan o Gymru am reswm sy’n cael ei ganiatáu?

Cewch, os mai'r unig ddewis arall fyddai iddynt ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu dacsi. Dilynwch y canllawiau ar deithio'n ddiogel.

Pa fath o lety sydd ar agor yng Nghymru?

Caiff pob math o lety fod ar agor nawr, ond rhaid rhoi mesurau ar waith i ddiogelu pobl rhag y coronafeirws.

A yw bwytai a bariau mewn gwestai yn cael agor nawr?

Ydynt.

A gaf i fynd yn fy ngharafán/cartref modur i aros mewn maes carafannau?

Cewch – mae meysydd carafannau ar agor i bobl sy’n byw yng Nghymru. Mae meysydd yn cael agor eu toiledau, cawodydd, ac ardaloedd golchi llestri a golchi dillad ar gyfer carafanwyr a gwersyllwyr, ar yr amod bod mesurau ar waith i sicrhau’ch bod yn cadw pellter corfforol ac y caiff y safle ei lanhau’n briodol.

A gaf i fynd i wersylla?

Cewch – caiff meysydd gwersylla agor i bobl sy’n byw yng Nghymru. Bydd y blociau toiledau/cawodydd, ac ardaloedd golchi llestri a golchi dillad ar gyfer gwersyllwyr hefyd ar agor ar yr amod bod mesurau ar waith i sicrhau’ch bod yn cadw pellter corfforol ac y caiff y safle ei lanhau'n briodol (ar GOV.UK).

Gyda phwy y caf i aros mewn llety gwyliau fel gwestai, pebyll, carafannau neu lety hunanddarpar?

Yr unig bobl y cewch rannu llety gwyliau â nhw yw’r bobl rydych yn byw gyda nhw nhw (neu rhywun sydd yno i roi gofal neu gymorth i unigolyn agored i niwed).

Bydd hynny’n helpu i leihau’r risg o drosglwyddo’r coronafeirws yn fawr gan fod risg uchel o drosglwyddo’r feirws wrth gysgu’n agos at bobl eraill, hynny oherwydd yr amser hir y byddwch yn ei dreulio’n agos i’ch gilydd.

Pa atyniadau fydd ar agor a beth fydd yn dal ar gau?

Caiff pob atyniad i ymwelwyr fod ar agor. Bydd mesurau i ddiogelu ymwelwyr, gan gynnwys mesurau cadw pellter cymdeithasol a chorfforol ar waith.

Bwytai, caffis a thafarndai

Sut y bydd caffis, bwytai, tafarndai a bariau yn gallu gweithio'n ddiogel o dan do?

Mae'n anochel y bydd y profiad o fynd i dafarndai, bariau, bwytai a chaffis yn wahanol iawn i'r hyn ydoedd cyn pandemig y coronafeirws. Bydd yn ofynnol i leoliadau, yn enwedig y rhai sy'n gweini alcohol, roi nifer o fesurau ar waith i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Er enghraifft:

  • yn y rhan fwyaf o leoedd mae'n debyg y bydd gofyn i chi archebu ymlaen llaw a rhoi manylion holl aelodau'r grŵp
  • bydd mynediad i'r safle yn cael ei reoli
  • dim ond gwasanaeth wrth y bwrdd fydd yn cael ei gynnig mewn safleoedd sy’n gweini alcohol, fel tafarndai
  • dylai popeth gael ei fwyta a’i yfed wrth y bwrdd
  • bydd mesurau cadw pellter cymdeithasol ar waith, er enghraifft mwy o le rhwng y byrddau
  • dim ond grwpiau o hyd at 4 o bobl a ganiateir (heb gynnwys plant o dan 11 oed) oni bai eu bod i gyd o’r un aelwyd.
  • bydd gofyn gwisgo gorchudd wyneb, heblaw pan fyddwch yn eistedd i fwyta neu i yfed
  • bydd gofyn ichi roi manylion cyswllt fel bod modd cael gafael arnoch os bydd achos yn cael ei gysylltu â'r lleoliad
  • dylid cynnal cerddoriaeth byw yn unig os gall y lleoliad arddangos y gallant lleihau risg. Mae canllawiau ar ymarfer, perfformio a chymryd rhan yn y celfyddydau perfformio bellach wedi’u cyhoeddi.
  • bydd angen cadw’r swn yn isel pan yn darlledu ar deledu.

Darllenwch y canllawiau ar adael eich cartref a gweld pobl eraill i gael rhagor o fanylion.

Gyda phwy y caf i fynd i gaffis, bwytai, tafarndai neu fariau?

Cewch fynd i’r lleoedd hyn gyda phobl o’r tu allan i’ch aelwyd, cyn belled ag nad oes mwy na 4 o bobl yn eich grŵp (heb gynnwys plant o dan 11 oed neu rywun sy’n gofalu am aelod o’r grŵp). Os bydd hyd at 4 o bobl o aelwydydd gwahanol yn eistedd wrth yr un bwrdd, dylent wneud pob ymdrech i gadw mor bell ag sy’n bosibl oddi wrth ei gilydd wrth y bwrdd. 

Os yw pawb yn byw gyda’i gilydd, caiff mwy na 4 fod yn y grŵp.

Ond, fel ymhob sefyllfa, rydyn ni’n gofyn i chi feddwl beth yw’r peth mwyaf synhwyrol i’w wneud i ddiogelu’ch teulu, eich ffrindiau a’ch cymuned, yn lle meddwl beth ydych chi’n cael ei wneud.  Rydyn ni’n gofyn yn arbennig ichi:

  • geisio cyfyngu ar nifer y bobl wahanol rydych chi’n eu gweld. Mae’n well gweld yr un un neu ddau o bobl yn rheolaidd na gweld llawer o bobl wahanol yn achlysurol.
  • cadwch bellter cymdeithasol, gan gynnwys yn yr awyr agored
  • ceisiwch gwrdd â phobl tu allan yn hytrach na dan do, os medrwch
  • peidiwch â gwneud pethau allai gynyddu’r risg o drosglwyddo’r feirws (er enghraifft, gweiddi er mwyn cael eich clywed dros gerddoriaeth uchel, neu ganu yn agos i rywun)•    

A fydd gofyn imi roi tystiolaeth o’m manylion cyswllt?

Os byddwch yn archebu lle fel grŵp o hyd at 4 o bobl (ac eithrio plant o dan 11 oed), gofynnir i chi ddangos prawf o’ch enw, er enghraifft trwy ddangos trwydded yrru, cerdyn banc neu gerdyn credyd. Os byddwch yn archebu lle fel grŵp o aelwyd breifat o fwy na 4 o bobl (heb gynnwys plant o dan 11 oed), bydd hefyd yn ofynnol i leoliadau ofyn i oedolion yn y grŵp ddarparu prawf o’u cyfeiriad.

A oes angen i mi wisgo gorchudd wyneb mewn caffis, bwytai, tafarndai neu fariau?

Oes, rhaid gwisgo gorchudd wyneb oni bai bod gennych esgus rhesymol dros ei dynnu, er enghraifft i fwyta neu yfed. Darllenwch y canllawiau ar orchuddion wyneb i weld yr esgusodion rhesymol eraill).

A oes cyfyngiadau ynghylch pryd y caf i brynu alcohol?

Oes. Nid oes hawl gwerthu alcohol rhwng 10pm a 6am.

Bydd rhaid i fusnesau lletygarwch yng Nghymru – fel tafarndai, caffis, bwytai, clybiau chwaraeon a chasinos – roi'r gorau i werthu alcohol am 10pm. Hefyd, bydd rhaid i leoedd sy'n gwerthu alcohol i'w yfed ar y safle ddarparu gwasanaeth bwrdd yn unig.

Bydd angen i bob safle sydd wedi'i drwyddedu i werthu alcohol i'w yfed ar y safle gau erbyn 10.20pm. Nid oes angen i safleoedd nad ydynt wedi'u trwyddedu i werthu alcohol gau erbyn 10.20pm.

Caiff safleoedd trwyddedig gynnig gwasanaethau ‘take-away’ ar ôl yr amser hwn cyn belled nad yw hynny’n  cynnwys gwerthu na danfon alcohol ar ôl 10pm.

Bydd yn rhaid i siopau diodydd trwyddedig, gan gynnwys archfarchnadoedd, roi'r gorau i werthu alcohol am 10pm hefyd. Mae hyn hefyd yn berthnasol i ddosbarthu alcohol, er enghraifft drwy ap danfon i’r cartref.

Ni chaiff safleoedd a siopau trwyddedig ailddechrau gwerthu alcohol tan 6am y diwrnod canlynol.

A oes lleoliadau eraill y mae'n ofynnol iddynt roi'r gorau i werthu alcohol am 10pm, heblaw tafarndai a bariau?

Oes. Mae'r rheol yn berthnasol i fwytai ac unrhyw leoliadau eraill sydd wedi'u trwyddedu i werthu diodydd alcoholaidd i'w hyfed ar y safle. Mae hefyd yn berthnasol i siopau trwyddedig ac archfarchnadoedd.

A gaf i ddal i gael diod mewn bwyty ar ôl 10pm?

Na chewch – bydd gofyn i unrhyw fwyty sydd wedi'i drwyddedu i werthu diodydd alcoholaidd roi'r gorau i werthu alcohol am 10pm a chau erbyn 10.20pm.

A gaf i sefyll wrth y bar i gael diod?

Na chewch. Bydd rhaid i bob busnes lletygarwch yng Nghymru sy'n gwerthu alcohol – gan gynnwys tafarndai, caffis, bwytai a chasinos – ddarparu gwasanaeth gweini wrth y bwrdd yn unig.

A gaf i ddal i archebu gwasanaeth yn fy ystafell mewn gwesty ar ôl 10pm?

Cewch, ond ni ellir gweini alcohol ichi.

A oes rhaid i fusnesau fel siopau coffi, nad ydynt yn gwerthu alcohol, ddarparu gwasanaeth gweini wrth y bwrdd?

Nac oes.

A oes rhaid i fwytai sy’n cynnig bwffe ddarparu gwasanaeth gweini wrth y bwrdd?

Nac oes, ond bydd rhaid gweini pob diod wrth y bwrdd. Dylai aelod o staff fod wrth law i weini’r bwffe, yn hytrach na’r cwsmeriaid yn helpu eu hunain ac yn cyffwrdd â'r un offer.

A oes rhaid i fwytai a bariau mewn meysydd awyr a phorthladdoedd gau erbyn 10.20pm os ydynt yn gweini alcohol?

Nac oes, mae eithriad wedi’i gwneud i ganiatáu i'r lleoliadau hyn aros ar agor. Fodd bynnag, ni ellir gweini alcohol rhwng 10pm a 6am.

Mae gan fy ffreutur yn y gwaith/prifysgol drwydded i werthu alcohol – a oes rhaid iddi ddarparu gwasanaeth gweini wrth y bwrdd?

Nac oes, caiff ffreutur mewn gweithle neu mewn sefydliad addysgol barhau i ddarparu gwasanaeth cownter (ond rhaid iddynt barhau i gymryd pob cam rhesymol i leihau'r risg o ledaenu’r coronafeirws). Os ydynt wedi'u trwyddedu, nid oes ganddynt hawl i weini alcohol ar ôl 10pm.

Casglu gwybodaeth gyswllt

Pa fusnesau y mae’n ofynnol iddynt gasglu gwybodaeth gyswllt gan ymwelwyr?

Mae angen i unrhyw fusnesau sy'n gweithredu mewn lleoliadau risg uchel gasglu gwybodaeth gyswllt. Mae lleoliadau risg uchel yn cynnwys mannau lle bydd cwsmeriaid ac ymwelwyr yn treulio amser hir ar y safle, a/neu efallai’n dod i gysylltiad agos â phobl y tu allan i'w haelwyd (neu eu haelwyd estynedig os ydynt wedi ffurfio un).

Dyma enghreifftiau o leoliadau risg uchel y byddem yn disgwyl iddynt gasglu a chadw gwybodaeth gyswllt:

  • mannau lletygarwch, gan gynnwys tafarndai, bariau, bwytai a chaffis
  • sinemâu
  • gwasanaethau cysylltiad agos, gan gynnwys siopau trin gwallt, harddwch, tatŵs, barbwr, therapyddion chwaraeon a thylino
  • pyllau nofio, stiwdios ffitrwydd dan do, campfeydd, sbaon, neu ganolfannau neu gyfleusterau hamdden dan do eraill
  • neuaddau bingo
  • casinos

Pam y mae'n ofynnol i fusnesau gasglu'r wybodaeth hon?

Mae casglu gwybodaeth gyswllt yn helpu i nodi pobl a allai fod wedi dod i gysylltiad â’r feirws ac sy'n asymptomatig (h.y. nid ydynt yn arddangos symptomau eto). Mae cyfyngu achosion yn hollbwysig er mwyn lleihau lledaeniad y coronafeirws, diogelu’r GIG yng Nghymru ac achub bywydau. Bydd hyn yn helpu’r wlad i ddychwelyd at ffordd o fyw fwy normal, ac i gynnal hynny.

Pa wybodaeth fydd yn cael ei chasglu gennyf fi?

Y gofyniad cyfreithiol yw casglu enw’r person a gwybodaeth sy’n ddigonol i allu cysylltu â’r person, i roi gwybod iddo y gall fod wedi dod i gysylltiad â’r coronafeirws yn y safle (gan gynnwys rhif ffôn a’r dyddiad a’r amser yr oedd y person yn y safle).

Sut y byddaf i'n gwybod bod fy nata personol yn ddiogel ac na fydd yn cael ei drosglwyddo yn groes i’m dymuniad?

Mae'r Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data yn gosod rhwymedigaethau cyfreithiol ar fusnesau sy'n ymdrin â'ch data personol, a darparwyd canllawiau hefyd i sefydliadau sy'n casglu'r data, gan ddefnyddio gwaith Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth.

Er enghraifft, lle na fyddai'r wybodaeth wedi'i chasglu a'i chadw fel arall, rhaid i'ch gwybodaeth gyswllt gael ei gwaredu neu ei dileu'n ddiogel ar ôl 21 diwrnod. Ystyr gwaredu diogel yw malurio dogfennau papur yn hytrach na’u rhoi mewn biniau cyhoeddus, a sicrhau bod ffeiliau electronig yn cael eu dileu'n barhaol.

Beth sy'n digwydd os nad ydw i eisiau rhoi fy manylion?

Os yw'r lleoliad yr ydych yn ceisio'i ddefnyddio o dan ddyletswydd i gasglu eich manylion ac nad ydych yn fodlon eu rhannu, ni chaniateir ichi ddod i mewn i’r safle.

Adloniant

A fydd lleoliadau adloniant ar agor?

Mae'n dal yn ofynnol cau theatrau a neuaddau cyngerdd, clybiau nos a lleoliadau adloniant rhywiol. Cyn hir, byddwn yn cyhoeddi canllawiau ar gyfer ailagor cyrchfannau diwylliant a threftadaeth yn raddol, sy'n cynnwys canllawiau ar gyfer ailagor theatrau a neuaddau cyngerdd pan fydd yr amodau'n caniatáu hynny.

Caniateir i leoliadau eraill, megis sinemâu, alïau bowlio, rinciau sglefrio, amgueddfeydd, orielau, neuaddau bingo, casinos ac arcedau difyrrwch fod ar agor cyn belled â’u bod yn cadw at y rheolau ar gadw pellter cymdeithasol.

Nid oes hawl i weini alcohol yn unrhyw un o'r lleoliadau hyn rhwng 10pm a 6am, ac os oes gan safle drwydded i werthu alcohol bydd yn rhaid iddo gau am 10.20pm (ac eithrio sinemâu, a gaiff aros ar agor nes bydd ffilm a ddechreuodd cyn 10.00pm wedi dod i ben).

Gyda phwy y caf i ymweld â lleoliadau adloniant?

Mae'r rheolau ar gyfer ymweld â lleoliadau adloniant yr un fath ag unrhyw le arall y tu allan i'r cartref. Y nifer mwyaf o bobl nad ydyn nhw’n byw gyda’i gilydd sy'n cael ymgynnull yn y lleoliadau hyn yw pedwar (heb gynnwys plant o dan 11 oed). Fodd bynnag, uchafswm yw hwn ac nid targed – po fwyaf o bobl sy’n ymgynnull, y mwyaf yw'r risg.

Fel ym mhob lleoliad arall, gofynnwn ichi geisio cyfyngu faint o wahanol bobl rydych chi'n eu gweld. Mae'n well gweld un neu ddau o unigolion yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl yn achlysurol. Rydym hefyd yn eich cynghori i gadw pellter cymdeithasol.

Teithio a thrafnidiaeth gyhoeddus

A oes cyfyngiadau ar deithio yng Nghymru?

Nid oes cyfyngiadau ar deithio yng Nghymru. Fodd bynnag, rydym yn gofyn i bawb feddwl yn ofalus am y teithiau y maent yn eu gwneud a'r bobl y maent yn eu cyfarfod. Dylem i gyd feddwl yn ofalus ynghylch ble'r ydyn ni’n mynd a phwy rydym yn cwrdd â nhw, oherwydd po fwyaf o leoedd yr awn iddynt a'r mwyaf o bobl yr ydym yn cwrdd â nhw, y mwyaf yw'r siawns sydd o ddal y coronafeirws. Yn benodol, mae hefyd yn synhwyrol osgoi teithio i mewn ac allan o ardaloedd sydd â chyfraddau uwch o achosion os gallwch.

A oes cyfyngiadau ar deithio allan o Gymru, er enghraifft i fynd i Loegr?

Oes. Dim ond o dan amgylchiadau cyfyngedig y caniateir teithio allan o Gymru, megis ar gyfer gwaith neu addysg. Bydd angen ichi hefyd ddilyn y cyfreithiau sydd mewn grym yn Lloegr (ar GOV.UK), na all Llywodraeth Cymru eich cynghori arnynt.

A gaf i deithio i Gymru, neu o Gymru i bleidleisio?

Cewch. Efallai y bydd angen ichi deithio i Gymru, neu o Gymru i arfer eich hawl i bleidleisio (er enghraifft, gwladolion tramor). Ond dylech wneud hyn dim ond os nad oes unrhyw ddewis arall, er enghraifft os na allwch drefnu pleidlais bost. Os ydych chi’n teithio allan o Gymru, bydd angen ichi ddilyn cyfreithiau’r wlad yr ydych yn teithio iddi, ac ni all Llywodraeth Cymru eich cynghori ar y rhain.

Dydw i ddim yn byw yng Nghymru. A gaf i deithio drwy Gymru i gyrraedd rhywle arall?

Caiff pobl sy'n byw y tu allan i Gymru ddal i deithio drwy Gymru os oes ganddynt esgus rhesymol dros wneud hynny. Gallai hyn gynnwys teithio ar hyd ffordd sy'n mynd drwy Gymru (e.e. i deithio o Loegr i Iwerddon) lle nad oes dewis rhesymol arall i deithio i'w cyrchfan. Mae hyn hefyd yn berthnasol i ymwelwyr sy'n teithio ar drafnidiaeth gyhoeddus, er enghraifft newid trenau mewn gorsafoedd yng Nghymru.  Fodd bynnag, bydd angen i unrhyw un nad yw'n byw yng Nghymru fod yn ymwybodol o unrhyw gyfyngiadau sydd mewn grym lle maent yn byw.

Pryd mae angen gwisgo gorchudd wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus?

Mae’n ofyniad cyfreithiol i wisgo gorchudd wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus – gan gynnwys bysiau, trenau, tramiau, tacsis, cychod ac awyrennau (pan fyddant yn cychwyn o Gymru neu'n glanio yma). Mae angen i bawb sy'n 11 oed a throsodd sy'n teithio ar drafnidiaeth gyhoeddus wisgo gorchudd wyneb.

Nid ydynt yn orfodol mewn cerbydau preifat fel eich car eich hun, nac yn unman arall y tu allan i gerbyd trafnidiaeth gyhoeddus (fel arosfannau bysiau a gorsafoedd rheilffordd) – ond rydym yn eich cynghori i wisgo gorchudd wyneb mewn mannau cyfyng neu brysur lle mae’n anodd cadw pellter corfforol.

I gael rhagor o wybodaeth, gan gynnwys yr eithriadau rhag y gofynion hyn a chyngor ar ba fath o orchuddion sy’n cael eu hargymell, gweler yr adran ar orchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus neu ein canllawiau llawnach ar wisgo gorchuddion wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus.

A gaf i rannu car gyda rhywun neu roi lifft iddynt?

Mae'n well osgoi rhannu car gyda pherson arall y tu allan i'ch aelwyd (neu’ch aelwyd estynedig os oes gennych un) os oes modd. Os ydych yn rhannu car, eisteddwch mor bell â phosibl oddi wrth eich gilydd yn y car, gwisgo gorchudd wyneb a chadw’r ffenestri’n agored. Gallwch ddilyn y canllawiau hyn ar deithio'n ddiogel.

A ydw i’n cael trefnu gwersi gyrru nawr?

Ydych.

A fydd profion gyrru a theori yn ailddechrau?

Byddant. Mae’r Asiantaeth Trwyddedu Gyrwyr a Cherbydau (DVSA) wedi cyhoeddi canllawiau ar yr hyn y gall hyfforddwyr a disgyblion ei ddisgwyl wrth gael profion theori (ar GOV.UK) and profion gyrru (ar GOV.UK).

Siopa a bwyd

Pa siopau sydd ar agor?

Caiff pob siop fanwerthu agor, os gall gydymffurfio â'r ddyletswydd  i gymryd pob mesur rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r feirws ac i atal y coronafeirws rhag lledaenu. Dylai pobl osgoi teithio’n ddiangen ac osgoi mannau prysur, yn enwedig o dan do.

A gaf i deithio mor bell ag y mynnaf i fynd i siopa?

Nid oes cyfyngiadau cyfreithiol ar deithio o fewn Cymru, ond cynghorir pobl o hyd i osgoi teithio diangen ac osgoi mannau gorlawn, yn enwedig o dan do.

Gweler y canllawiau i fanwerthwyr i gael rhagor o wybodaeth.

A gaf i fynd i siopa gyda fy ffrindiau?

Nid ydym argymell eich bod yn mynd i siopa gyda’ch ffrindiau na neb arall nad ydych yn byw gyda nhw. Ond, os ydych yn dewis gwneud hyn, gofynnwn ichi:

  • geisio cyfyngu ar nifer y gwahanol bobl rydych chi'n eu gweld. Mae'n well gweld yr un unigolyn neu ddau yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl yn achlysurol
  • cadw pellter cymdeithasol, gan gynnwys yn yr awyr agored
  • treulio cymaint o amser yn yr awyr agored ag sy’n bosibl yn hytrach nag o dan do
  • osgoi gwneud gweithgareddau a allai gynyddu'r risg o drosglwyddo’r feirws (er enghraifft gweiddi i gael eich clywed dros gerddoriaeth uchel).

Os byddwch yn cwrdd â phobl nad ydych yn byw gyda nhw, y nifer uchaf o bobl sy'n cael ymgynnull, o dan y rhan fwyaf o amgylchiadau, yw pedwar (heb gynnwys plant o dan 11 oed). Fodd bynnag, uchafswm yw hwn ac nid targed – po fwyaf o bobl sy’n ymgynnull, y mwyaf yw'r risg.

A gaf i fynd i siopa os ydw i wedi bod yn gwarchod fy hun?

Cewch, mae'r cyngor i warchod eich hun wedi dod i ben am y tro, felly nid oes angen ichi osgoi pob siop mwyach. Ond mae angen ichi fod yn ofalus iawn o hyd, felly dylech siopa ar adegau tawelach, gwneud yn siŵr eich bod yn cynnal pellter o 2m oddi wrth eraill a golchi eich dwylo neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo yn aml.

Rwy’n byw'n agos at y ffin rhwng Cymru a Lloegr – a gaf i groesi'r ffin i fynd i siopa?

O dan gyfraith Cymru, caniateir hyn os oes angen ichi brynu bwyd, cyflenwadau meddygol neu gynhyrchion ar gyfer cynnal a chadw'r cartref (naill ai eich cartref eich hun, neu gartref rhywun rydych yn gofalu amdano).

Ond bydd angen ichi hefyd ddilyn y cyfreithiau sydd mewn grym yn Lloegr (ar GOV.UK), na all Llywodraeth Cymru eich cynghori arnynt.

Gorchuddion wyneb

Ble mae angen gwisgo gorchudd wyneb?

Rhaid gwisgo gorchudd wyneb ym mhob man cyhoeddus o dan do. Mae hyn yn cynnwys trafnidiaeth gyhoeddus a thacsis, a mannau lle gweinir bwyd a diod, ac eithrio pan fyddwch yn eistedd i fwyta neu yfed. Mae hyn yn berthnasol i bawb sy’n 11 oed a throsodd, oni bai bod eithriad yn berthnasol. Nid oes rhaid i blant o dan 11 oed wisgo gorchudd wyneb.

Gweler ein canllawiau ar orchuddion wyneb i weld y rheolau ynghylch pryd y mae angen gorchudd wyneb a manylion am eithriadau. 

A oes modd i mi gael fy eithrio rhag gwisgo gorchudd wyneb?

Nid oes rhaid i rai pobl wisgo gorchudd wyneb, ac mae nifer o sefyllfaoedd lle gall pobl dynnu eu gorchudd dros dro.  Edrychwch ar ein canllawiau i weld a allech fod wedi’ch eithrio.

Oes angen gorchuddion wyneb mewn lleoliadau addysg a gofal plant?

Dylai dysgwyr a staff ysgolion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb ym mhob man y tu allan i’r ystafell ddosbarth. Dylai disgyblion ysgolion uwchradd hefyd wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant i’r ysgol, ac fe ddylai ymwelwyr a rhieni eu gwisgo ar safle’r ysgol.

A oes rhaid i mi wisgo gorchudd wyneb yn fy ngweithle?

Os ydych yn gweithio mewn ardal sy'n agored i'r cyhoedd, oes. Os nad ydych chi, dylai eich cyflogwr eich cynghori.

Disgwylir i gyflogwyr orfodi'r defnydd o orchuddion wyneb mewn gweithleoedd eraill o dan do lle nad oes modd cadw pellter cymdeithasol, oni bai bod rhesymau cryf dros beidio. Felly, efallai y bydd yn rhaid ichi wisgo gorchudd wyneb yn y gwaith, hyd yn oed mewn mannau nad ydynt yn agored i'r cyhoedd.

Gweler y canllawiau ar orchuddion wyneb i gael rhagor o wybodaeth.

Gwasanaethau cysylltiad agos

A fydd siopau trin gwallt a siopau barbwr yn cael ailagor?

Byddant, cyn belled â'u bod yn cymryd pob mesur rhesymol i atal y feirws rhag lledaenu.  

Wrth ddarparu gwasanaethau cysylltiad agos nid yw’n bosibl, yn gyffredinol, cydymffurfio â’r canllawiau cadw pellter cymdeithasol. O ganlyniad, bydd rhaid i’r rhan fwyaf o ddarparwyr gwasanaethau wisgo cyfarpar diogelu personol. Bydd angen gwisgo gorchudd wyneb o leiaf, ond mae’n bosibl y byddai hi’n werth gwisgo cyfarpar arall fel feisor. Gweler ein canllawiau ychwanegol (gorchuddion wyneb: canllawiau i'r cyhoedd).

Bydd disgwyl ichi ddarparu manylion cyswllt wrth fynd i siop trin gwallt neu siop barbwr, a chynghorir chi i fynd i’r apwyntiad ar eich pen eich hun os oes modd.

A fydd salonau harddwch ar agor?

Bydd salonau harddwch a busnesau tebyg yn cael agor cyn belled â'u  bod yn cymryd pob mesur rhesymol i atal y feirws rhag lledaenu.  

Byddwn yn cyhoeddi canllawiau wedi’u diweddaru ar gyfer y sector hwn, a fydd yn cael eu hadolygu’n rheolaidd (busnesau gwasanaethau cysylltiad agos: canllawiau’r coronafeirws i weithleoedd) - rydym yn argymell bod y diwydiant yn parhau i gadw llygad ar ein gwefan i weld y fersiwn ddiweddaraf. Rydym yn parhau i weithio gyda'r diwydiant harddwch i sicrhau bod y canllawiau'n glir ac yn adlewyrchu ffyrdd priodol o weithio.

Wrth ddarparu gwasanaethau cysylltiad agos nid yw’n bosibl, yn gyffredinol, cadw pellter cymdeithasol. O ganlyniad, bydd rhaid i’r rhan fwyaf o ddarparwyr gwasanaethau wisgo cyfarpar diogelu personol, fel masg wyneb a/neu feisor. Bydd angen gwisgo gorchudd wyneb o leiaf, ond mae’n bosibl y byddai hi’n werth gwisgo cyfarpar arall fel feisor. Gweler ein canllawiau ychwanegol (gorchuddion wyneb: canllawiau i'r cyhoed).

Bydd disgwyl hefyd ichi ddarparu manylion cyswllt wrth fynd i’r salon a  chynghorir chi i fynd i’r apwyntiad ar eich pen eich hun os oes modd.

A oes rhai pethau nad ydynt yn cael eu caniatáu mewn salonau harddwch? 

Rydym yn disgwyl i bob mesur rhesymol gael ei gymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r feirws. Mae hyn yn golygu cadw pellter corfforol a chyfyngu ar ryngweithio wyneb yn wyneb, a gwell hylendid (glanhau a rhannu offer, golchi dwylo a hylendid anadlol ac ati).

Mae cyngor iechyd cyhoeddus cryf yn erbyn cynnal rhai mathau o driniaethau oherwydd y cysylltiad agos sydd ei angen rhwng y cleient a'r ymarferwr. Mae’r meysydd dan sylw wedi’u rhestru yn y canllawiau sydd i’w cyhoeddi cyn hir i fusnesau sy'n cynnig gwasanaethau cysylltiad agos. Fel mesur rhesymol, rydym yn cynghori na ddylent gael eu cynnal os nad yw’r ymarferwr wedi cael hyfforddiant priodol a bod modd gwisgo cyfarpar diogelu addas,

Pa fesurau sydd ar waith i’w gwneud yn ddiogel i wasanaethau tylino, acwbigo ac electrolysis ailagor?

Fel yn achos salonau harddwch, rydym wedi gweithio gyda’r darparwyr i wneud yn siŵr bod canllawiau clir ar gael ar ddulliau priodol o weithio (busnesau gwasanaethau cysylltiad agos: canllawiau’r coronafeirws i weithleoedd) . Bydd fersiwn wedi’i diweddaru yn cael ei chyhoeddi cyn hir.

Rydym yn cynghori'n gryf na ddylai triniaethau ar yr wyneb digwydd ar hyn o bryd oni bai bod hyfforddiant priodol wedi'i gynnal ac y gellir gwisgo offer diogelu addas. Bydd disgwyl ichi roi manylion cyswllt.

A oes modd imi gael trin fy ngwallt neu gael triniaeth harddwch neu driniaethau eraill yn fy nghartref?

Oes, ond gyda’r un cyfyngiadau ag a nodir uchod ar y gwasanaethau a ddarperir. Gofynnwyd i unigolion sy’n darparu’r gwasanaethau hyn siarad â’u cwsmeriaid ymlaen llaw i drafod y camau sy’n ofynnol i ddarparu gwasanaethau cysylltiad agos yn ddiogel yn y cartref. 

A gaf i fynd i gael y triniaethau hyn gyda’m ffrindiau?

Oni bai eu bod yn mynd gyda phlant neu oedolyn bregus, byddai’n well gennym pe bai cwsmeriaid yn mynd i’r apwyntiad a drefnwyd ganddynt ar eu pen eu hunain os oes modd, i sicrhau ei bod yn haws cadw pellter cymdeithasol. Mae ein canllawiau ar gyfer busnesau sy’n darparu gwasanaethau cysylltiad agos yn eu cynghori i ofyn i gwsmeriaid, pan fyddant yn trefnu’r apwyntiad, i ddod ar eu pen eu hunain.

A gaiff sbas agor?

Mae sbas yn cael agor ond mae’n bosibl na fydd rhai triniaethau ar gael, a bydd sawnas ac ystafelloedd stêm ar gau.

Pa ganllawiau sydd ar waith ar gyfer gwasanaethau tatŵio a thyllu'r corff?

Rydym wedi gweithio gyda’r diwydiant i sicrhau y bydd canllawiau clir ar ffyrdd priodol o weithio (busnesau gwasanaethau cysylltiad agos: canllawiau’r coronafeirws i weithleoedd). Bydd fersiwn wedi’i diweddaru yn cael ei chyhoeddi cyn hir.

Yn amlwg, wrth ddarparu gwasanaethau cyswllt agos nid yw'n bosibl, yn gyffredinol, cadw pellter cymdeithasol. O ganlyniad, bydd angen i ddarparwyr gwasanaethau wisgo cyfarpar diogelu personol. Bydd disgwyl ichi roi eich manylion cyswllt. 

Rydym yn cynghori'n gryf yn erbyn cael tatŵs ar yr wyneb neu gael gwared arnynt, a hefyd tyllu'r tafod, y geg, y gwefusau, y trwyn, yr aeliau neu’r foch.

Chwaraeon a gweithgareddau awyr agored

Pa gyfleusterau chwaraeon a hamdden sydd ar agor bellach?

Erbyn hyn, caniateir i'r holl gyfleusterau chwaraeon a hamdden fod ar agor. Disgwylir i weithredwyr y cyfleusterau gymryd pob mesur rhesymol i reoli risg a chadw pellter cymdeithasol.

A fydd chwaraeon proffesiynol yn parhau ac a fydd chwaraeon elît yn cael ailddechrau?

Bydd chwaraeon proffesiynol yn cael parhau a bydd chwaraeon elît a ataliwyd yn ystod y toriad atal byr yn cael ailddechrau. Bydd gwylwyr yn parhau i gael eu gwahardd rhag mynychu digwyddiadau chwaraeon.

A yw'r cyfyngiadau ar gynulliadau o fwy na 4 o bobl yn berthnasol i chwaraeon ac ymarfer corff?

Caiff unrhyw un gymryd rhan mewn chwaraeon neu ymarfer corff mewn grŵp o hyd at 30 o bobl yn yr awyr agored neu 15 o bobl dan do, os yw hyn yn rhan o weithgaredd wedi'i drefnu a reolir er enghraifft gan gampfa, canolfan hamdden neu glwb chwaraeon. Bydd hyfforddwyr a swyddogion yn cael eu cyfrif fel rhai sy’n cymryd rhan fel arfer felly dylai’r terfyn o 30 neu 15 eu cynnwys nhw. Fodd bynnag, bydd unrhyw un sydd yno i drefnu neu i gefnogi’r gweithgaredd, sy’n gweithio neu’n darparu gwasanaeth gwirfoddol, hefyd yn cael bod yn bresennol ac nid oes rhaid eu cyfrif fel rhan o’r terfyn o 30 neu 15. Mae Plant o dan 11 oed hefyd wedi’u heithrio o’r uchafswm sy’n cael ymgynnull.

Caniateir cynulliadau o grwpiau ac unigolion ar yr un pryd, o dan do ac yn yr awyr agored, os oes digon o le i wneud hynny yn ddiogel ac yn annibynnol.

Mae gan drefnwyr a’r rhai sy’n gyfrifol am yr eiddo gyfrifoldeb i gymryd pob cam rhesymol i leihau’r risg o ledaenu coronafeirws, gan gynnwys sicrhau bod digon o le i gadw pellter cymdeithasol. 

Are sports events allowed?

Ni chaniateir trefnu digwyddiad lle bydd mwy na 30 o bobl yn bresennol ar yr un amser yn yr awyr agored, neu 15 o bobl o dan do. Ni chaniateir digwyddiadau gyda tonnau o wahanol ymgeiswyr, neu ymgeiswyr yn dechrau ar wahanol amseroedd os oes risg o dorri’r rheolau ar yr uchafswm o 30 o bobl yn ymgynnull yn yr awyr agored neu 15 o bobl o dan do.

Can outdoor team sports now be played?

Caiff unrhyw un gymryd rhan mewn chwaraeon neu ymarfer corff mewn grŵp o hyd at 30 o bobl yn yr awyr agored neu hyd at 15 o bobl o dan do, os yw’n rhan o weithgaredd a drefnwyd gan gampfa, canolfan hamdden neu glwb chwaraeon er enghraifft. Bydd hyfforddwyr a swyddogion fel arfer yn cael eu hystyried fel unigolion sy’n cymryd rhan ac felly dylai’r terfyn o 30 neu 15 eu cynnwys nhw. Fodd bynnag, caiff unrhyw un sydd yno i drefnu neu i gefnogi’r gweithgaredd, os ydynt yn gweithio neu’n darparu gwasanaeth gwirfoddol, hefyd fod yn bresennol ac nid oes rhaid eu hystyried yn y terfyn o 30 neu 15. Mae plant o dan 11 oed hefyd wedi’u heithrio o’r nifer.

Mae Chwaraeon Cymru wedi cael y cyfrifoldeb o ystyried gwneud dynodiadau pellach o athletwyr elît i alluogi cynnal mwy o chwaraeon tîm wedi’u trefnu yn yr awyr agored os yw’r uchafswm o 30 person wedi bod yn gyfyngedig. Bydd hyn yn cael ei wneud yn ofalus a fesul cam a bydd canllawiau clir ar gael gan gyrff llywodraethu’r chwaraeon i ddiogelu’r holl gyfranogwyr.

A oes hawl i gynnal dosbarthiadau ymarfer corff i grwpiau o dan do, hyd yn oed gyda mwy na 4 o bobl?

Oes. Gellir cynnal dosbarthiadau ymarfer corff ar gyfer grwpiau o hyd at 15 o dan do, ond dylai’r rhai sy’n gyfrifol amdanynt ystyried pa mor dda y mae’r ystafell wedi’i hawyru ac a oes digon o le yno i sicrhau bod pellter corfforol o 2m yn cael ei gynnal.

Caniateir i gynulliadau o hyd at 15 o bobl gael eu cynnal yr un pryd o dan do, os oes digon o le i wneud hynny yn ddiogel ac yn annibynnol.

Rydym yn disgwyl i bob mesur rhesymol gael ei gymryd i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws. Mae hyn yn golygu cadw pellter corfforol a chyfyngu ar ryngweithio wyneb yn wyneb, a gwell hylendid (glanhau a rhannu cyfarpar, golchi dwylo a hylendid anadlol ac ati.) (ar GOV.UK)  O ganlyniad, efallai na fydd rhai dosbarthiadau yn gallu ailddechrau ar hyn o bryd..

A yw’r cyfyngiadau ar niferoedd yn berthnasol i chwaraeon ac ymarfer i blant o dan 18 oed?

Does dim cyfyngiad ar nifer y plant o dan 18 oed sy’n cael cymryd rhan mewn chwaraeon a drefnwyd neu ei hwyluso, er lles datblygiad neu lesiant plant. Rhaid i’r gweithgaredd gael ei drefnu gan gorff cyfrifol fel clwb chwaraeon, corff cyhoeddus, elusen neu gampfa neu ganolfan hamdden. Yr unig beth a allai gyfyngu ar nifer y plant o dan 18 oed sy'n gallu cymryd rhan yn gyfreithiol yw ffiniau'r lleoliad a'r angen i ddigon o oedolion fod yn bresennol i oruchwylio.

Ni ddylai unrhyw oedolion sy’n bresennol yn ystod y gweithgareddau hyn, ond sydd ddim yn cymryd rhan yn uniongyrchol neu’n hwyluso’r gweithgareddau, aros yn yr ardal pan gynhelir y gweithgaredd. Dylid cyfyngu ar gefnogwyr ac arsylwyr y gweithgareddau i’r bobl sydd angen bod yno yn unig. Er enghraifft, rhieni neu warcheidwaid plant sydd angen iddynt fod yno at ddibenion iechyd neu ddiogelu.

A gaf i weithio gyda hyfforddwr personol, gan gynnwys mewn campfa?

Cewch. Wrth i gyfleusterau hamdden o dan do, gan gynnwys campfeydd,  ailagor gellir cynnal hyfforddiant personol, ond rhaid i'r cleient a'r hyfforddwr ddilyn yr un rheolau â phawb arall. Rydym yn disgwyl i bob mesur rhesymol gael ei gymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws. Mae hyn yn golygu cadw pellter corfforol a chyfyngu ar ryngweithio wyneb yn wyneb, a gwell hylendid (glanhau a rhannu cyfarpar, golchi dwylo a hylendid anadlol ac ati) (ar GOV.UK). Mae’n ofynnol gwisgo gorchudd wyneb hefyd, er bod eithriadau ar gyfer y sawl sy’n gwneud yr ymarfer (gweler isod). O ganlyniad, efallai na fydd rhai gweithgareddau yn gallu ailddechrau ar hyn o bryd.

A oes angen imi wisgo gorchudd wyneb wrth wneud ymarfer corff mewn canolfan hamdden neu gampfa?

Gan fod campfeydd a chanolfannau hamdden yn fannau cyhoeddus dan do, bydd angen ichi wisgo gorchudd wyneb pan fyddwch yn mynd yno a bydd angen ichi barhau i'w wisgo, yn dibynnu ar beth y byddwch yn ei wneud. Os byddwch yn paratoi i wneud ymarfer corff, yn newid neu'n cymryd rhan mewn unrhyw weithgaredd nad yw'n egnïol, yn enwedig pan fyddwch mewn cysylltiad agos â phobl eraill, bydd angen ichi wisgo gorchudd wyneb.

Ond mae’n bosibl y bydd amgylchiadau lle bydd cynllun y safle a natur yr ymarfer corff rydych yn ei wneud yn golygu na fyddai'n rhesymol disgwyl ichi wisgo gorchudd wyneb. Mae Sefydliad Iechyd y Byd yn cynghori na ddylid gwisgo gorchudd wyneb wrth wneud ymarfer corff oherwydd y gall chwys wlychu gorchudd wyneb yn gyflymach, gan ei gwneud yn anoddach anadlu a galluogi micro-organebau i dyfu’n gyflymach. Mae'n cynghori mai'r mesur ataliol pwysig wrth wneud ymarfer corff yw cadw pellter corfforol oddi wrth eraill.

Fel rhan o'r mesurau y bydd angen i weithredwr y gampfa neu'r ganolfan hamdden eu rhoi ar waith i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, bydd angen iddynt ystyried pryd yna fyddai’n briodol gofyn i bobl wisgo gorchudd wyneb a pha gamau lliniaru y gallai fod eu hangen. Bydd disgwyl iddynt roi rhagor o wybodaeth ichi am y systemau sydd ar waith a'r hyn y bydd disgwyl ichi ei wneud.

A oes rhaid i staff a'r cyhoedd wisgo gorchudd wyneb mewn canolfan hamdden neu gampfa?

Oes. Mae'n ofynnol yn ôl y gyfraith hefyd i staff sy'n gweithio yn y rhannau hynny o safleoedd o dan do sy'n agored i'r cyhoedd wisgo gorchudd wyneb tra byddant yn mannau hynny, ond gan ddilyn yr un eithriadau ag sy'n berthnasol i gwsmeriaid.

Pa fesurau sydd ar waith i'w gwneud yn ddiogel i ganolfannau hamdden a phyllau nofio fod ar agor?

Cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ganllawiau i helpu gweithredwyr cyfleusterau i baratoi ar gyfer ailagor cyfleusterau dan do ac yn yr awyr agored ym mis Mehefin. Ers hynny rydym wedi gweithio mewn partneriaeth â Chwaraeon Cymru, Cymdeithas Chwaraeon Cymru, cyrff llywodraethu megis Nofio Cymru a'r sector. Mae gweithredwyr hamdden hefyd wedi cytuno i rannu arferion gorau a gwersi a ddysgwyd gyda'i gilydd, er budd pawb sy'n gweithio yn eu cyfleusterau ac yn eu mynychu.

Bydd yn rhaid i'r holl gyfleusterau sy'n gymwys i ailagor sicrhau bod y canllawiau hyn yn cael eu dilyn a rhaid iddynt gynnal asesiadau risg. Disgwyliwn i bob bob mesur rhesymol gael ei gymyd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws. Mae hyn yn golygu cadw pellter corfforol a chyfyngu ar ryngweithio wyneb yn wyneb, a gwell hylendid (glanhau a rhannu cyfarpar, golchi dwylo a hylendid anadlol ac ati) (ar GOV.UK). O ganlyniad, efallai na fydd rhai gweithgareddau hyfforddi, ac ni ddylai sawnas ac ystafelloedd stêm agor. Bydd disgwyl ichi hefyd roi manylion cyswllt.

Sut y bydd meysydd chwarae’n cael eu cadw’n ddiogel?

Mae gofyn i bob perchennog neu weithredwr gymryd pob mesur rhesymol i leihau lledaeniad y coronafeirws. Rydym wedi darparu canllawiau sy’n gofyn i berchenogion a gweithredwyr gynnal asesiad risg a chyflwyno camau ymarferol i leihau’r risg o drosglwyddo’r coronafeirws - ailagor meysydd chwarae plant a mannau chwarae awyr agored.  Bydd angen i bob perchennog neu weithredwr roi’r canllawiau hynny ar waith ar gyfer y cyfleusterau y maent yn gyfrifol amdanynt, gan ddibynnu ar yr amgylchiadau ac ar sut y mae’r cyfleusterau hynny wedi’u gosod a’u cynllunio. Bydd angen ystyried maint y maes chwarae a’r math o gyfarpar sydd yno a sut y mae’n cael ei drefnu, ei redeg a’i reoli.

Does dim modd dileu risg yn llwyr. Er hynny, mae chwarae yn yr awyr agored o fudd mawr i blant ac mae ailagor parciau’n helpu plant gyda’u hiechyd meddwl, eu hiechyd corfforol a’u lles. Mae llai o risg o drosglwyddo coronafeirws mewn amgylcheddau awyr agored.

Mae rhieni a gwarcheidwaid yn cael eu hannog i ysgwyddo’r cyfrifoldeb dros gadw pellter cymdeithasol ac arferion da o ran hylendid, er enghraifft drwy annog y plant i olchi neu ddiheintio’u dwylo, i beidio â bwyta nac yfed mewn parciau, i lanhau cyfarpar â’u clytiau glanhau eu hunain, ac i sicrhau mai dim ond niferoedd bach fydd yn y parciau ac yn defnyddio’r cyfarpar ar yr un pryd, gan wneud hynny drwy ddefnyddio’r cyfarpar yn eu tro a mynd i’r parciau ar adegau llai prysur.

Symud tŷ

A gaf i symud tŷ?

Cewch. Rydym yn argymell y dylai’r tŷ gael ei lanhau’n drylwyr cyn ichi fynd yno os nad yw wedi bod yn wag am o leiaf dri diwrnod cyn hynny. Mae rhagor o wybodaeth ar symud tŷ yn ystod pandemig y coronafeirws.

A fydd unrhyw gyfyngiadau ar fynd i weld tai a thrafodion eraill y farchnad dai?

Na, bydd y cyfyngiadau ar fynd i weld eiddo yn cael eu codi ddydd Llun 9 Tachwedd, a gall darpar brynwyr a thenantiaid bellach wneud trefniadau priodol gyda landlordiaid, asiantau neu berchnogion i fynd i weld eiddo. Dylai pawb sy'n rhan o'r broses ddilyn canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol a golchi dwylo a hylendid anadlol.

Mae unrhyw un sydd yng Nghymru, boed yn byw yma neu'n teithio yma, wedi'i rwymo gan y rheolau hyn. Fodd bynnag, mae teithio i symud tŷ, neu weithgaredd cysylltiedig arall, yn esgus rhesymol dros ddod i mewn i Gymru. Yn yr un modd, gall pobl sy'n byw yng Nghymru deithio i Loegr at ddibenion symud tŷ neu weithgarwch cysylltiedig arall. Mewn achos o’r fath, bydd angen ichi gydymffurfio ag unrhyw gyfyngiadau a allai fod yn berthnasol i chi mewn rhannau eraill o’r DU. Mae rhagor o wybodaeth ar symud tŷ yn ystod pandemig y coronafeirws.

A gaf i drefnu i gynnal arolwg morgais neu brisio yn fy eiddo?

Cewch. Mae gwerthwyr tai, syrfewyr a gweithwyr symud dodrefn yn cael mynd i eiddo pobl eraill. Rhaid iddynt gymryd pob mesur rhesymol i atal y coronafeirws rhag lledaenu, ac rydym yn argymell hefyd y dylent ddilyn y canllawiau ar weithio yng nghartrefi pobl eraill.

Mannau addoli, priodasau a phartneriaethau sifil, mynwentydd ac angladdau

Beth yw’r rheolau ar gyfer gwasanaethau crefyddol?

Bydd addoldai'n cael ailagor ar gyfer addoli cymunedol, ond mae dyletswydd ar y rhai sy’n gyfrifol am y man addoli i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a rhoi gwybodaeth i bobl sy'n mynychu sut y gallant leihau'r risg. Gellir cynnal seremonïau hefyd, naill ai fel rhan o weithred addoli gymunedol neu fel digwyddiadau ynddynt eu hunain. Bydd disgwyl i bobl gadw pellter corfforol a dilyn arferion da o ran golchi dwylo a hylendid anadlol.

Os yw addoldy yn rhy fach i ymgynnull yn ddiogel ynddo, mae’n bosibl y gellir trefnu i hyd at 30 o bobl ddod ynghyd yn yr awyr agored gyda mesurau priodol ar waith.

A oes rhaid i mi wisgo gorchudd wyneb wrth fynychu gwasanaeth crefyddol?

Oes, mae addoldai yn fannau cyhoeddus dan do ac felly bydd y gofynion o ran gwisgo gorchudd wyneb yn berthnasol yno fel mewn mannau cyhoeddus eraill. Rydym o’r farn fod gan y rhai sy'n arwain addoliad neu seremoni esgus rhesymol dros beidio â gwisgo gorchudd wyneb os na allant wneud hynny'n effeithiol tra'n gwisgo un, ar yr amod eu bod wedi cymryd camau lliniaru digonol eraill megis cadw 2 fetr i ffwrdd oddi wrth bobl eraill bob amser a gwisgo feisor.

A yw pob lleoliad priodas neu seremoni partneriaeth sifil posibl ar agor erbyn hyn?

Ydynt, gall pob safle sydd wedi'i drwyddedu i weinyddu priodas neu ffurfio partneriaeth sifil agor ar gyfer seremonïau priodas a phartneriaethau sifil. Fodd bynnag, bydd angen cymryd pob mesur rhesymol i leihau'r risg o ledaenu'r feirws ar y safle.

A oes cyfyngiadau ar nifer y bobl sy'n cael mynychu seremonïau?

Bydd y nifer a fydd yn gallu mynychu seremoni o dan do yn cael ei gyfyngu gan gapasiti'r lleoliad lle mae'n cael ei gynnal, gan gadw’r mesurau cadw pellter cymdeithasol mewn cof.    

Er mwyn sicrhau bod y rheolau’n cael eu dilyn o ran uchafswm y nifer a all fynychu’r seremoni, rhaid i hynny fod drwy wahoddiad yn unig. Gweler y canllawiau perthnasol ar seremonïau priodas a phartneriaeth sifil.

A oes angen gorchudd wyneb mewn seremonïau priodas a phartneriaeth sifil?

Bydd angen i westeion wisgo gorchudd wyneb, ond o ystyried pwysigrwydd y seremoni i’r cwpl, a lefel y risg dan sylw, rydym o’r farn ei bod yn rhesymol i'r cwpl dynnu eu gorchuddion ar gyfer cusan, gwneud yr adduned, cerdded at yr allor a thynnu lluniau o dan do, ac ar gyfer y “ddawns gyntaf", cyn belled â bod mesurau eraill ar waith i ddiogelu pobl sy'n mynychu'r seremoni rhag y risg o ddal y coronafeirws, er enghraifft, dylai gwesteion gadw 2m i ffwrdd oddi wrth y cwpl bob amser.

Beth yw'r rheolau ar gynnal derbyniadau?

Gellir cynnal derbyniad ar gyfer hyd at 15 o bobl o dan do. Pan fydd y derbyniad yn digwydd o dan do, bydd angen ei gynnal mewn safle a reoleiddir (fel tafarn, bwyty, gwesty neu ganolfan gymunedol) ac mae cyfyngiadau ar y math o weithgaredd y gellir ei gynnal – er enghraifft ni ddylid chwarae cerddoriaeth uchel, a dylid gweini unrhyw fwyd a ddarperir wrth y bwrdd yn hytrach nag mewn bwffe. Nid yw’r cyfyngiadau ar y rhai sy’n cael bod yn bresennol yn cynnwys plant o dan 11 oed na’r staff sy’n gweithio yn y digwyddiad.

I gael rhagor o wybodaeth darllenwch ein canllawiau ar gynnal derbyniadau priodas.

Mae aelod agos o'r teulu wedi marw ac mae angen i mi drefnu'r angladd – beth ddylwn i ei wneud?

Gall angladdau fod yn brofiad gofidus, ac mae effaith y coronafeirws yn ei gwneud yn anoddach fyth i wneud trefniadau ymarferol. Cyhoeddir canllawiau wedi'u diweddaru ar angladdau cyn bo hir.

A gaf i fynd i angladd?

Cewch, ond mae'n rhaid ichi gael gwahoddiad. Mae'r niferoedd wedi'u cyfyngu oherwydd yr angen i gadw pellter cymdeithasol. Nid yw’r cyfyngiadau cyffredinol ar gynulliadau o fwy na phedwar o bobl yn berthnasol i angladdau.

A oes hawl i gynnal gwylnos neu fath arall o gynulliad yn dilyn angladd?

Caiff hyd at 15 o bobl ddod ynghyd at y dibenion hyn (nid yw’r terfyn hwn yn cynnwys plant o dan 11 neu staff sy’n gweithio yn y digwyddiad). Os yw o dan do, bydd angen i'r crynhoad ddigwydd mewn safleoedd a reoleiddir (fel cyfarwyddwyr angladdau, tafarndai, bwytai, gwestai neu ganolfannau cymunedol) ac mae cyfyngiadau ar y math o weithgaredd y gellir ei gynnal – er enghraifft ni ddylid chwarae cerddoriaeth uchel, a dylid gweini unrhyw fwyd a ddarperir wrth y bwrdd yn hytrach nag mewn bwffe.

Cyhoeddir canllawiau wedi'u diweddaru ar angladdau cyn bo hir.

Llyfrgelloedd a chanolfannau cymunedol

A yw llyfrgelloedd yn cael agor?

Caniateir i lyfrgelloedd agor erbyn hyn. Fodd bynnag, mae'r penderfyniad ynghylch agor pob llyfrgell unigol yn ddewis i'r awdurdod lleol perthnasol.

A yw canolfannau cymunedol yn cael agor?

Mae gan ganolfannau cymunedol hawl i agor erbyn hyn. Fodd bynnag, mater i’r rhai sy’n gyfrifol am ganolfannau unigol yw penderfynu agor ai peidio. Ein neges yw nad yw’r ffaith eich bod yn cael agor olygu y dylech wneud hynny.

Mae rhai canolfannau wedi penderfynu aros ar gau oherwydd y risg o drosglwyddo’r feirws neu o beidio â chael digon o aelodau staff neu wirfoddolwyr i agor yn ddiogel. Mewn rhai achosion gellir darparu gweithgareddau'n ddigidol neu'r tu allan.

Pa weithgareddau y mae hawl i’w cynnal mewn canolfan gymunedol?

Mae’r gyfraith yn caniatáu cynnal unrhyw weithgaredd cyn belled â'i fod wedi'i drefnu gan glwb neu gorff cydnabyddedig o fewn y terfynau cyfreithiol ar y niferoedd sy'n mynychu, ac nad yw'n cynnwys gwerthu nac yfed alcohol.

Fodd bynnag, er bod y rheoliadau'n caniatáu ar gyfer ystod ehangach o weithgareddau na chyn y cyfnod atal byr, byddem yn annog trefnwyr i ystyried a oes angen i'r gweithgaredd ddigwydd o dan do, yn enwedig os yw wedi’i gynnal yn llwyddiannus dros y we neu yn yr awyr agored dros y misoedd diwethaf.

Y trefnwyr fydd yn gyfrifol am gymryd pob cam rhesymol i leihau'r risg y bydd y rhai sydd ar y safle yn dod i gysylltiad â’r coronafeirws neu bod y feirws yn cael ei ledaenu.

Ystyrir bod canu, siantio, gweiddi neu chwarae offerynnau chwyth yn weithgareddau risg uchel, a dylid eu hosgoi yn gyffredinol, yn enwedig dan do, hyd yn oed pan cedwir pellter corfforol a defnyddir gorchuddion wyneb. Os bydd y gweithgareddau hyn yn cael eu cynnal, rhaid i’r trefnwyr gymryd camau lliniaru helaeth, neu fel arall, mae’n bosibl y byddant yn methu â chyflawni eu dyletswydd statudol i gymryd pob mesur rhesymol i atal y coronafeirws rhag lledaenu. Mae canllawiau ar ymarfer, perfformio a chymryd rhan yn y celfyddydau perfformio bellach wedi’u cyhoeddi.

Gweler ein canllawiau ar ganolfannau cymunedol i gael rhagor o wybodaeth.

Gorfodi a dirwyon

Pwy sy'n gorfodi'r cyfyngiadau?

Caiff y cyfyngiadau eu gorfodi gan swyddogion gorfodi awdurdodau lleol a'r heddlu yn bennaf.

Beth gaiff swyddogion gorfodi wneud?

Cânt gyhoeddi hysbysiadau cosb benodedig neu argymell erlyn mewn llys ynadon. Yn ogystal, mae ganddynt bwerau eang i gymryd camau ymarferol i wasgaru cynulliadau, ei gwneud yn ofynnol i bobl fynd adref a chael mynediad i eiddo.

Beth os na chymerir camau rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws mewn safle neu weithle?

Mae swyddogion gorfodi yr awdurdodau lleol bellach yn gallu cyflwyno hysbysiad gwella mangre. Bydd hyn yn ei gwneud yn ofynnol i'r person sy'n gyfrifol am y safle (a elwir yn ‘fangre’ yn y ddeddfwriaeth) gymryd camau penodedig ac, os na chymerir y camau hynny, gall swyddog gyflwyno ‘hysbysiad cau mangre’ a fydd yn golygu y bydd yn rhaid cau'r safle. Pan fo angen, gall swyddog hefyd gyflwyno hysbysiad cau mangre hyd yn oed os na chyflwynwyd hysbysiad gwella mangre o'r blaen.

Felly, os na fydd pobl yn cydymffurfio, gellir cau'r safle.

Beth fydd yr heddlu yn ei wneud?

Bydd yr heddlu yng Nghymru yn trafod â phobl, yn esbonio beth sydd angen iddynt ei wneud ac yn eu hannog i gydymffurfio. Ond rhoddwyd pwerau i'n heddluoedd a byddant yn eu defnyddio – caiff y cyfyngiadau eu gorfodi os na fydd pobl yn ymateb.

Beth yw'r cosbau ariannol?

Mae rheoliadau'r coronafeirws yn cynnwys darpariaethau ar gyfer cyflwyno hysbysiad cosb benodedig ar gyfer y rhan fwyaf o fathau o dorri'r rheoliadau, gan gynnwys dirwy o £60; caiff y swm hwn ei gynyddu i £120 am ail drosedd a bydd yn parhau i ddyblu ar gyfer troseddau pellach, hyd at gyfanswm o £1,920. Fodd bynnag, os caiff yr unigolyn ei erlyn, caiff llys orfodi unrhyw ddirwy (nid oes uchafswm).

Ystyrir fod trefnu digwyddiadau dros faint penodol (mwy na 15 o bobl o dan do neu 30 yn yr awyr agored) yn ymddygiad risg uchel, a all yr heddlu roi dirwy posibl o £200, gan adlewyrchu’r canlyniadau difrifol posibl. Mae cynulliadau mawr mewn tai preifat wedi cyfrannu’n sylweddol at ledaeniad coronafeirws. Mae’n bosibl erlyn pobl am drefnu digwyddiadau o’r fath hefyd, ac nid oes terfyn ar lefel y ddirwy y gall llys ei roi.

Mae trefnu digwyddiad cerddoriaeth didrwydded ar gyfer mwy na 30 o bobl yn drosedd ar wahân. Digwyddiadau yw'r rhain nad ydynt wedi'u trwyddedu neu eu hawdurdodi fel arall o dan Ddeddf Trwyddedu 2003. Bydd torri'r gwaharddiad hwn yn drosedd y gellir ei chosbi drwy gollfarn a dirwy ddiderfyn neu, yn lle collfarn, drwy gosb benodedig a bennir ar £10,000.  

Mae'r ddirwy ddiderfyn neu gosb benodedig sylweddol i drefnwyr y digwyddiadau anghyfreithlon hyn yn adlewyrchu'r canlyniadau difrifol posibl i iechyd y cyhoedd ar hyn o bryd.

Rydym yn gobeithio y bydd pobl yn deall difrifoldeb y sefyllfa rydym yn ei hwynebu ac y byddant yn cydymffurfio â'r rheoliadau, heb orfod eu cosbi.