Skip to main content

Sut y dylai ysgolion sicrhau bod disgyblion sy'n derbyn prydau ysgol am ddim yn parhau i dderbyn bwyd yn ystod y pandemig coronafeirws.

Cyhoeddwyd gyntaf:
20 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Trosolwg

Mae’r canllawiau yn nodi’r hyn y dylai ysgolion ei wneud er mwyn helpu i sicrhau fod disgyblion sy’n cael prydau ysgol am ddim yn parhau i gael bwyd tra bo’u haddysg statudol wedi’i hatal dros dro yn sgil sefyllfa COVID-19.

Mae’r canllawiau wedi’u diwygio a’u hailgyhoeddi gan fod y Llywodraeth wedi cyflwyno mesurau pellach i gadw pellter cymdeithasol er mwyn helpu i gyfyngu ar nifer yr achosion o’r haint.

Y ddarpariaeth bresennol ar gyfer Prydau Ysgol am Ddim

Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl y bydd ysgolion yn parhau i ddarparu cinio ar gyfer disgyblion sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim (gan gynnwys y rhai sy’n cael eu hamddiffyn wrth bontio) yn ystod y cyfnod pan na fyddant yn gallu mynd i’r ysgol o ganlyniad i COVID-19.  

Mae’r cyngor diweddaraf i helpu i reoli lledaeniad y feirws wedi arwain at ragor o gyfyngiadau er mwyn cadw pellter cymdeithasol. Yng ngoleuni hyn, y cyngor nawr yw na ddylai plant sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim fynd i’r ysgol os nad ydynt yn blant i weithwyr allweddol neu wedi’u pennu fel plant agored i niwed. Rydym yn ymwybodol o’r systemau lleol sydd wedi'u gosod i ymateb yn gyflym iawn i’r sefyllfa o gau ysgolion, ac yn ddiolchgar iawn amdanynt, ond gan fod angen cyfyngu gymaint â phosibl nawr ar unrhyw deithio, rhaid eu hadolygu.

Er mwyn sicrhau bod teuluoedd a phlant sy'n dibynnu ar brydau ysgol am ddim yn cael cymorth yn ystod gwyliau'r Pasg, dylai'r ddarpariaeth am brydau ysgol am ddim barhau y tu hwnt i dymor yr ysgol a dros doriad gwyliau'r Pasg. Bydd hyn yn caniatáu i ni ddatblygu cynllun talebau, gan sicrhau bod teuluoedd a phlant agored i niwed yn cael cymorth yn y cyfamser. Byddwn yn rhyddhau rhagor o wybodaeth am y cynllun hwnnw cyn hir. 

Opsiynau a awgrymir

Mae'r opsiynau blaenorol bellach wedi'u diweddaru yng ngoleuni newidiadau i gyngor y Llywodraeth ynghylch cadw pellter cymdeithasol a'r cyfyngiad ar symudiadau yn y wlad. Mae'r opsiynau sy'n cael eu hamlinellu isod yn gofyn am lai o ryngweithio cymdeithasol na'r awgrymiadau blaenorol ac rydym bellach yn argymell y dylai ysgolion ac awdurdodau lleol ystyried yr opsiynau hynny.  Nid ydynt yn cynnwys pob posibilrwydd ac efallai bod dulliau eraill o weithredu a fyddai’n gweithio’n well yn eich ardal yn eich barn chi. Fodd bynnag, os byddwch yn dewis opsiynau lleol, mae'n hanfodol i chi sicrhau eich bod yn cadw at y mesurau priodol i gadw pellter cymdeithasol. Er enghraifft, ni ddylai teuluoedd fod yn teithio i gasglu bwyd oni bai bod hynny'n amhosibl ei osgoi.

Darparu talebau bwyd

Mae gan ysgolion neu awdurdodau lleol ddisgresiwn i brynu talebau rhodd neu e-dalebau gan archfarchnadoedd neu siopau lleol.   Dylid dewis manwerthwyr sy’n masnachu yn yr ardal. Yn ddelfrydol, dylid cyfyngu’r hyn y gellir ei brynu â’r daleb i eitemau bwyd, ond rydym yn derbyn na fydd manwerthwyr bob amser yn gallu gwneud hynny. Os na fydd modd cyfyngu'r talebau i eitemau bwyd, gellid rhoi neges gyda'r daleb i ddweud wrth y rhieni a'r gofalwyr mai dim ond bwyd ddylid ei brynu â nhw.

Gellir prynu talebau’n uniongyrchol gan y manwerthwr ac mae’n bosibl y bydd modd eu harchebu mewn un swmp drwy is-adran gorfforaethol y manwerthwr.  Mewn rhai achosion, mae'n bosibl y bydd modd i chi negodi gostyngiad mewn pris am brynu swmp o dalebau gan y manwerthwr.

Mae’r talebau’n werth £3.90 mewn arian parod fesul plentyn, fesul dydd, ac ar hyn o bryd rydym yn awgrymu bod y talebau’n cael eu dosbarthu’n wythnosol (5 diwrnod yr wythnos yn unol â’r ddarpariaeth bresennol o brydau ysgol am ddim). Bydd awdurdodau lleol yn gallu adhawlio cost y talebau neu’r talebau rhodd a brynwyd ar ran eu hysgolion oddi wrth Lywodraeth Cymru.  

Cludo eitemau bwyd at deuluoedd disgyblion sy’n cael prydau ysgol am ddim

Efallai y byddwch yn dewis cydweithredu â busnesau lleol a sefydliadau’r trydydd sector i ddarparu ac i gyflenwi parseli bwyd ac opsiynau ‘casglu a mynd’ ar gyfer plant sy’n cael prydau ysgol am ddim. Os byddwch yn dewis yr opsiwn hwn, bydd angen gofalu bod y mesurau priodol yn eu lle i gadw pellter cymdeithasol, ac ymgynghori â'r teuluoedd. Gallai hwn fod yn opsiwn defnyddiol i’r teuluoedd hynny nad ydynt, am ba reswm bynnag, yn gallu cael gafael ar gyflenwad o fwyd. Efallai eu bod yn ynysu eu hunain yn sgil y feirws, neu nad oes archfarchnad leol ar gael iddynt. O ganlyniad, rydym yn argymell y dylid ystyried yr opsiwn hwn dim ond os yw'r teuluoedd wedi dweud eu bod yn fodlon i'r bwyd gael ei gludo atynt. 

Gallai parseli bwyd gynnwys cynhwysion, ryseitiau a chyngor ar sut i gadw’r bwyd. Gellir hefyd ddefnyddio eitemau ‘hir oes’ a fydd yn para am ychydig wythnosau.

Gallai hynny gael ei wneud gan sefydliad lleol, fel elusen, a fyddai’n cydgysylltu’r ceisiadau a wneir am gymorth.

Mae cyfle i ddatblygu’r opsiwn hwn mewn partneriaeth â dulliau cyflenwi eraill fel gwasanaethau pryd ar glud.

Trosglwyddo cyllid i gyfrifon banc teuluoedd sy'n gymwys i gael prydau ysgol am ddim (taliadau BACS)

Byddai'r opsiwn hwn yn caniatáu i dîm llyfr prynu'r awdurdod lleol drosglwyddo cyllid yn uniongyrchol i gyfrifon banc teuluoedd sydd â phlant sy'n gymwys i gael prydau ysgol am ddim. 

Yn ôl arolwg o'r awdurdodau lleol, mae teuluoedd sydd ar hyn o bryd yn derbyn Grant Datblygu Disgyblion yn cael y prif daliadau yn uniongyrchol i'w cyfrifon. Mae rhai eithriadau, gyda rhai awdurdodau lleol hefyd yn defnyddio talebau neu sieciau i deuluoedd sydd am ryw reswm neu'i gilydd yn methu defnyddio'r opsiwn BACS.

Fodd bynnag, nid yw pob teulu sy'n gymwys i gael prydau ysgol am ddim yn gymwys am y Grant Datblygu Disgyblion - Mynediad, felly bydd angen cysylltu â'r teuluoedd hynny i ofyn am eu manylion banc os byddwch yn dewis yr opsiwn hwn. Gallai hynny fod drwy e-bost yn gofyn i'r derbynwyr fewngofnodi i wefan y cyngor i roi eu manylion banc. Sylwch, am resymau diogelwch, ni ddylid gofyn i unrhyw un roi manylion banc drwy e-bost neu neges destun.

Bydd mesurau cadw pellter cymdeithasol yn cael eu cynnal gan y bydd teuluoedd yn cael lwfans prydau ysgol am ddim eu plant wedi’i dalu’n uniongyrchol i'w cyfrif banc, i'w wario wrth siopa. Ni fydd angen unrhyw deithio ychwanegol na chysylltiad ag eraill oni bai am yr hyn sy'n hanfodol.

E-byst twyllodrus

Rhaid i awdurdodau lleol sicrhau bod eu teuluoedd cymwys yn gwybod bod negeseuon e-bost twyllodrus yn cael eu hanfon, yn gofyn i deuluoedd roi eu manylion banc drwy e-bost. Rhaid i awdurdodau lleol fod yn effro i ymateb i negeseuon o'r fath, a rhoi gwybod i'r teuluoedd cyn gynted ag y bo modd. Byddwn yn rhoi rhybudd ar bob cyfrwng sydd gennym i godi ymwybyddiaeth am y mater hwn.

Deietau arbennig

Os byddwch yn dewis cludo bwyd i'r disgyblion, bydd angen i chi sicrhau  eich bod yn darparu ar gyfer disgyblion â deietau arbennig neu alergeddau. Rhaid gofalu eich bod yn gwirio gyda'r teuluoedd a oes alergeddau neu ddeietau arbennig gan unrhyw ddisgyblion cyn dosbarthu bwyd iddyn nhw.

A oes angen i mi gydymffurfio â Rheoliadau Bwyta'n Iach mewn Ysgolion (Gofynion a Safonau Maeth) (Cymru) 2013 o hyd?

Rydym yn cydnabod ei bod yn fwy heriol cydymffurfio â'r Rheoliadau Bwyta'n Iach mewn Ysgolion dan yr amgylchiadau eithriadol sydd ohoni. Dan yr amgylchiadau, rydym yn argymell y dylid gwneud pob ymdrech i sicrhau fod y bwyd sy'n cael ei ddarparu i ddisgyblion mor iach a maethlon â phosib, o fewn cyfyngiadau presennol y cadwyni cyflenwi lleol a chenedlaethol.

Costau

Pan nad yw ysgolion o dan ymrwymiad contractiol, dylech ddefnyddio’r cyllid presennol a ddyrannwyd ar gyfer arlwyo mewn ysgolion i ariannu darparu prydau ysgol am ddim.              

Mewn achosion lle’r aethpwyd i gostau ychwanegol er mwyn darparu bwyd i ddisgyblion sy’n cael prydau ysgol am ddim, bydd Llywodraeth Cymru yn ad-dalu’r costau pan ellir dangos eich bod wedi mynd i’r costau hynny o ganlyniad i ddelio â COVID-19.      

Rhannu’r dudalen hon