Neidio i'r prif gynnwy

Esbonio profi am wrthgyrff ar gyfer COVID-19 gan gynnwys na all ddweud wrth bobl os oes ganddynt imiwnedd.

Cyhoeddwyd gyntaf:
29 Mehefin 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Beth yw profion gwrthgyrff COVID-19?

Defnyddir profion gwrthgyrff COVID-19 i weld os yw person eisoes wedi cael y feirws.

Mae’r prawf gwrthgyrff yn gweithio drwy gymryd sampl o waed a’i brofi i weld os oes gwrthgyrff yn bresennol. Caiff gwrthgyrff eu cynhyrchu gan y corff mewn ymateb i haint, ac maent fel rheol i’w gweld yn y gwaed tua phythefnos ar ôl i berson gael ei heintio.

Mae profion gwrthgyrff yn wahanol i’r profion antigenau (swab) sy’n cael eu defnyddio’n eang ledled Cymru i weld a oes gan berson y feirws ar y pryd. Mae profion antigenau yn parhau i chwarae rhan hanfodol bwysig wrth reoli’r clefyd yng Nghymru. Pan fydd pobl yn gwybod bod y feirws arnynt, byddant yn hunanynysu ac yn gweithio gyda thîm Profi, Olrhain, Diogelu y GIG er mwyn helpu i sicrhau nad yw’r bobl y maent wedi dod i gysylltiad â nhw yn lledaenu’r feirws chwaith.

Gwerth profion gwrthgyrff

Bydd profion gwrthgyrff yn gweld a yw pobl wedi cael y feirws neu beidio. Byddant yn helpu i greu darlun o faint o bobl sydd wedi cael yr haint, a pha mor bell ac eang mae’r feirws wedi lledaenu ar draws Cymru.

Nid oes modd i brofion gwrthgyrff ddweud a oes gan bobl imiwnedd i’r clefyd nac nad oes perygl o heintio pobl eraill.

Gan fod COVID-19 yn haint newydd, nid ydym yn gwybod digon eto ynghylch pa mor effeithiol yw’r gwrthgyrff yn cael gwared â’r feirws, a fyddant yn eich diogelu rhag dal yr haint eilwaith, ac a yw presenoldeb y gwrthgyrff yn golygu nad oes modd i chi basio’r feirws ymlaen i eraill. Nid ydym chwaith yn gwybod am ba hyd fydd y gwrthgyrff yn para. Wrth i’r dystiolaeth wyddonol dyfu, gobeithiwn gael yr atebion i’r cwestiynau hyn.

Hyd yn oed pan wyddoch eich bod wedi cael y feirws, yr unig ffordd o ostwng y risg o fod yn sâl, neu osgoi pasio’r clefyd ymlaen i’ch anwyliaid, yw dilyn y cyngor diweddaraf gan y llywodraeth ar reoli lledaeniad y feirws. Felly hyd yn oed ar ôl cael prawf positif am wrthgyrff, er mwyn diogelu’ch anwyliaid a chwarae eich rhan yn diogelu Cymru, bydd rhaid i chi barhau i gadw pellter cymdeithasol, golchi eich dwylo yn dda ac yn aml, cael prawf (swab) os byddwch yn cael y symptomau, a hunanynysu os yw’r feirws arnoch neu os ydych wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael y feirws.

Mathau o brofion gwrthgyrff

Mae dau fath o brofion gwrthgyrff. Mae’r ddau yn gofyn am sampl o waed ac ar hyn o bryd angen eu cynnal gan staff hyfforddedig.

Mae’r profion labordy, lle bydd sampl o waed yn cael ei brofi mewn labordy, bellach wedi cael eu cymeradwyo i’w defnyddio, ac yng Nghymru rydym yn gweithio ar sail pedair cenedl i sicrhau ein bod yn cael y profion labordy sydd eu hangen arnom.

Mae’r prawf pigiad bys (prawf llif unffordd) yn cael ei ddilysu yng Nghymru ar hyn o bryd i sicrhau ei fod yn effeithiol. Disgwylir y bydd y gwaith hwn yn dod i ben cyn hir. Mae gwaith hefyd yn parhau i benderfynu a fedrai’r math hwn o brawf fod yn addas i’w ddefnyddio yn y cartref. Byddwn yn darparu rhagor o fanylion ar ddatblygiad y math hwn o brawf wrth i’r gwaith fynd rhagddo.

Byddwn hefyd yn parhau i gydweithio’n agos gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru, Hwb Gwyddorau Bywyd Cymru a’r sector preifat i edrych ar yr holl opsiynau ar gyfer profion gwrthgyrff a sganio’r farchnad am brofion newydd.

Blaenoriaethu profion gwrthgyrff

Ar hyn o bryd, grwpiau â blaenoriaeth yn unig sy’n medru cael profion gwrthgyrff. Os nad ydych yn perthyn i un o’r grwpiau hynny, ac nad ydych wedi’ch gwahodd i gael prawf, peidiwch â chysylltu â’ch Bwrdd Iechyd Lleol i ofyn am brawf gwrthgyrff eto.

Am y tro, bydd y canlynol yn cael blaenoriaeth:

  • sampl o staff ysgolion sydd wedi bod yn gweithio yn yr hybiau addysg yn cefnogi plant gweithwyr allweddol a phlant agored i niwed yn ystod y pandemig
  • gweithwyr gofal iechyd, gan roi blaenoriaeth i’r rhai sydd o bosib wedi dod i gysylltiad â’r feirws dro ar ôl tro

Bydd modd i glinigwyr hefyd ofyn am brofion ar gyfer cleifion mewn ysbytai os byddant o’r farn bod hynny’n briodol.

Ar gyfer staff gofal iechyd ac addysgu, bydd eu cyflogwyr yn gweithio gyda’r byrddau iechyd lleol i benderfynu pwy fydd yn cael eu gwahodd i gael prawf fel rhan o’r rhaglen hon, a phryd. Ni fydd profion yn cael eu cynnal ar gais unigolion, ac fe ddylai gweithwyr gofal iechyd a staff addysgu droi at eu cyflogwyr i gael rhagor o wybodaeth.

Mae manteision o wybod a yw staff dysgu yr hybiau addysg a gweithwyr gofal iechyd wedi cael y feirws, a chasglu data canlyniadau’r profion. Bydd deall patrymau’r haint yn helpu i dynnu sylw at fannau penodol yn y lleoliadau hyn lle gellid targedu rhagor o fesurau i atal a rheoli’r haint er mwyn cyfyngu ar ledaeniad y feirws. Bydd yr wybodaeth sy’n dod i law hefyd yn cael ei defnyddio gan y grŵp arbenigol sy’n ddatblygu’r dull gorau o ddefnyddio’r profion gwrthgyrff yng Nghymru yn y dyfodol.

Bydd cynllun profi diwygiedig yn cael ei gyhoeddi cyn hir, gan ddwyn ynghyd y profion antigenau a’r profion gwrthgyrff, a darparu fframwaith pwysig i helpu i gyflawni strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu Cymru.

Beth mae prawf positif am wrthgyrff yn ei olygu

Os byddwch yn cael prawf positif am wrthgyrff COVID-19, mae hynny’n golygu eich bod fwy na thebyg wedi cael y feirws (coronafeirws newydd) sy’n achosi COVID-19, a’ch bod wedi cynhyrchu gwrthgyrff yn ei erbyn.

Nid oes modd i brofion gwrthgyrff ddweud a oes gan bobl imiwnedd i’r clefyd nac nad oes perygl o heintio pobl eraill.

Hyd yn oed pan wyddoch eich bod wedi cael y feirws, yr unig ffordd o ostwng y risg o fod yn sâl, neu osgoi pasio’r clefyd ymlaen i’ch anwyliaid, yw dilyn y cyngor diweddaraf gan y llywodraeth ar reoli lledaeniad y feirws.

Felly hyd yn oed ar ôl cael prawf positif am wrthgyrff, er mwyn diogelu’ch anwyliaid a chwarae eich rhan yn diogelu Cymru, bydd rhaid i chi barhau i gadw pellter cymdeithasol, golchi eich dwylo yn dda ac yn aml, cael prawf (swab) os byddwch yn cael y symptomau, a hunanynysu os yw’r feirws arnoch neu os ydych wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael y feirws.

Beth mae prawf negyddol am wrthgyrff yn ei olygu

Os bydd eich prawf gwrthgyrff yn negyddol, bydd hynny’n golygu nad yw’r labordy fu’n edrych ar eich sampl yn medru dod o hyd i wrthgyrff i’r feirws sy’n achosi COVID-19 yn eich gwaed. Gallai hyn fod am nifer o resymau:

  • am nad ydych wedi dod i gysylltiad â’r feirws sy’n achosi COVID-19
  • am i chi gael y prawf ar ôl dod i gysylltiad â’r feirws ond cyn i’ch corff gynhyrchu gwrthgyrff mewn ymateb i hynny
  • am fod lefelau’r gwrthgyrff yn eich corff yn rhy isel i’w canfod, er enghraifft gan eich bod wedi cael eich heintio yn ddiweddar a heb gynhyrchu gwrthgyrff eto neu gan i chi gael yr haint amser hir yn ôl, a bod lefelau’r gwrthgyrff wedi gostwng

Beth mae prawf gwrthgyrff amhendant yn ei olygu

Os bydd eich prawf gwrthgyrff yn amwys, bydd hynny’n golygu bod y canlyniad yn amhendant.

Gwybodaeth angenrheidiol

Er gwaethaf canlyniad unrhyw brawf gwrthgyrff, os byddwch yn dioddef symptomau COVID-19 ar unrhyw adeg (gwres, peswch, newid yn eich synhwyrau blasu ac arogli), rhaid i chi wneud cais am brawf antigenau a hunanynysu nes cael y canlyniad. Rhaid i chi barhau i hunanynysu am 7 diwrnod o ddechrau’r symptomau os bydd canlyniad eich prawf antigenau yn bositif, ac fe ddylai aelodau eraill eich aelwyd hunanynysu am 14 diwrnod.

Os ydych yn dod o dan un o’r 2 grŵp â blaenoriaeth ar gyfer profion gwrthgyrff, bydd disgwyl i chi lofnodi ymwadiad cyn eich prawf gwaed. Bydd hyn er mwyn sicrhau eich bod wedi deall yr hyn mae’r prawf yn ei olygu (hynny yw, er bod gennych wrthgyrff, nad ydych wedi’ch eithrio rhag canllawiau’r Llywodraeth ar gadw pellter cymdeithasol, nad oes gennych imiwnedd o reidrwydd rhag cael eich heintio eto, ac y gallech basio’r feirws ymlaen i eraill o hyd). Os nad ydych yn dymuno cael y prawf ar ôl trafod gyda’ch gweithiwr gofal iechyd, gallwch ei wrthod. Bydd holl ganlyniadau profion antigenau a gwrthgyrff ar gael i ymarferwyr iechyd meddygol drwy eich cofnodion meddygol.

Rhannu’r dudalen hon