Neidio i'r prif gynnwy

Cefndir

1. Nod olrhain cysylltiadau a chymorth Diogelu yw ymyrryd â lledaeniad COVID-19 drwy sicrhau bod achosion a'u cysylltiadau yn hunanynysu. Felly, mae'r gwaith o olrhain y bobl hynny sydd wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad prawf positif, a rhoi cyngor, arweiniad a chymorth i helpu pobl i hunanynysu, yn hollbwysig er mwyn atal y feirws rhag lledaenu drwy ein cymunedau.

2. Dangoswyd bod y broses o sefydlu a gweithredu'r gwasanaeth olrhain cysylltiadau a diogelu yng Nghymru wedi bod yn hynod effeithiol ac wedi gwneud gwahaniaeth sylweddol o ran cadw'r boblogaeth yn ddiogel yn ystod y pandemig. Dangoswyd hefyd werth gwasanaethau cyhoeddus a ddarperir yn lleol, gallu ein gweision cyhoeddus a'n gweithlu digidol, ac effeithlonrwydd ac arloesedd y sefydliadau dan sylw – gall pobl yng Nghymru ymfalchïo, a hynny'n gyfiawn, yn y rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu.

3. Cefnogwyd y gwasanaeth gan ap Olrhain Cysylltiadau y DU - mae tua 550-570,000 o ddyfeisiau/defnyddwyr yng Nghymru wedi gosod yr ap. Caiff yr ap ei ddefnyddio law yn llaw â’r dulliau olrhain cysylltiadau traddodiadol i roi gwybod i ddefnyddwyr os ydyn nhw wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedyn yn cael prawf coronafeirws positif. Mae’r ap yn caniatáu i bobl roi gwybod am symptomau, archebu prawf coronafeirws, nodi eu presenoldeb mewn lleoliadau drwy sganio’r cod QR ac mae hefyd yn helpu’r GIG i olrhain unigolion allai fod wedi dal y coronafeirws.

Creu'r system bresennol

4. Mabwysiadodd Llywodraeth Cymru wasanaeth olrhain cysylltiadau yn seiliedig ar y boblogaeth gyfan fel rhan o'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu ar 1 Mehefin. Mae wedi chwarae rhan hollbwysig yn ymateb Llywodraeth Cymru i bandemig y coronafeirws (COVID-19), a weithredwyd mewn partneriaeth gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, awdurdodau lleol, byrddau iechyd a phartneriaid ehangach. Mae strwythur Profi, Olrhain, Diogelu yng Nghymru wedi cael ei ganmol fel un o gryfderau gwirioneddol y rhaglen, er enghraifft yn adroddiad y Swyddfa Archwilio Genedlaethol ar y rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu1.

5. Ein nod oedd cyflwyno'r gallu i olrhain cysylltiadau ar raddfa fawr er mwyn gallu olrhain degau o filoedd o gysylltiadau newydd yn gyflym bob dydd, a hefyd gasglu gwybodaeth leol a chenedlaethol ar yr un pryd i ganfod mannau heintus a llywio'r broses o reoli'r haint yn dactegol. Bu perfformiad y gwasanaeth olrhain cysylltiadau yn rhagorol, ac mae'n parhau felly, er gwaethaf sawl cynnydd heriol yn nifer yr achosion a'u cysylltiadau (1).

6. Rhwng 21 Mehefin 2020 a 22 Mai 2021:

  • o blith y 174,295 o achosion positif a oedd yn gymwys ar gyfer gwaith dilynol, cyrhaeddwyd 173,768 (99.7%) a gofynnwyd iddynt roi manylion am eu cysylltiadau diweddar
  • o'r 379,003 o gysylltiadau agos a oedd yn gymwys ar gyfer gwaith dilynol, llwyddwyd i gysylltu â 359,385 (94.8%) a'u cynghori'n briodol, neu datryswyd eu hachos fel arall (2).

7. Ers mis Mawrth 2020, mae llawer o waith caled wedi cael ei wneud ar gyflymder na welwyd ei debyg o'r blaen er mwyn sefydlu gwasanaeth profi, olrhain, diogelu cyfan o'r newydd. Roedd y broses o sefydlu'r gwasanaeth yn cynnwys nifer o bartneriaid yn gweithio gyda'i gilydd, gan gynnwys Llywodraeth Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru, saith bwrdd iechyd, 22 o awdurdodau lleol, Gwasanaeth Gwybodeg GIG Cymru (Iechyd a Gofal Digidol Cymru erbyn hyn), cydweithwyr o'r lluoedd arfog a Llywodraeth y DU. Mae partneriaethau cadarn ac ethos Cymru gyfan wedi cael eu ffurfio ym mhob rhan o'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu, a gwelwyd rhanbarthau a chydweithwyr yn gwneud popeth o fewn eu gallu i helpu ei gilydd i gadw Cymru yn ddiogel.

8. Mae'r gwasanaeth olrhain cysylltiadau wedi'i seilio ar system Rheoli Cofnodion Cwsmeriaid genedlaethol a gafodd ei chaffael, ei chreu a'i rhoi ar waith o fewn chwe mis. Aeth Gwasanaeth Gwybodeg Cenedlaethol Cymru ati i sicrhau bod un llwyfan digidol a threfniadau llywodraethu gwybodaeth cadarn ar gael ar gyfer olrhain cysylltiadau, sydd wedi helpu timau olrhain cysylltiadau i weithio'n gyson ledled Cymru ac i sicrhau bod modd cysylltu ag achosion a'u cysylltiadau yn gyflym, ochr yn ochr â chynnig gwybodaeth ychwanegol ar ledaeniad y clefyd.

9. Cafodd gweithdrefnau gweithredol strategol eu datblygu a'u cymeradwyo mewn ymgynghoriad â phob partner, ochr yn ochr â'r Gweithdrefnau Gweithredol Safonol ar gyfer staff olrhain cysylltiadau a chynghorwyr, a oedd yn cynnwys llwybrau i uwchgyfeirio drwy'r haenau rhanbarthol a chenedlaethol. Cafodd dogfennu canllaw cenedlaethol eu datblygu a'u cyhoeddi hefyd wrth baratoi ar gyfer dechrau'r gwasanaeth ar 1 Mehefin.

10. Gweithiodd Llywodraeth Cymru gyda byrddau iechyd ac awdurdodau lleol i ddatblygu cynlluniau'r gweithlu a allai ddarparu'r gwasanaeth angenrheidiol mewn ffordd realistig. Cafodd staff mewn byrddau iechyd ac awdurdodau lleol eu symud i dimau olrhain cysylltiadau er mwyn dechrau'r gwasanaeth ym mis Mehefin. Ochr yn ochr â hyn, sicrhaodd Llywodraeth Cymru gyllid i gynnal y gweithrediad olrhain cysylltiadau yn llawn. Cafodd cynlluniau'r gweithlu eu datblygu, eu cyflwyno a'u cymeradwyo a chafodd contractau eu dyfarnu erbyn 6 Gorffennaf.

11. Yn ystod 2020, gwelodd Cymru gynnydd sylweddol yn nifer yr achosion a'r cysylltiadau sawl gwaith ac ehangwyd y gweithlu i fynd i'r afael â hyn. Dyrannwyd £45m ar gyfer y gwasanaeth olrhain cysylltiadau i ddechrau ym mis Gorffennaf 2020, a oedd yn ei gwneud yn bosibl i gyflogi gweithlu olrhain cysylltiadau o tua 700 o staff, a oedd yn rheoli 123 o achosion newydd yr wythnos ar gyfartaledd yng Nghymru. Cynyddodd hynny'n gyflym i tua 1000 o staff erbyn mis Medi 2020. Dyrannwyd £15.7m arall ym mis Tachwedd 2020, a arweiniodd at gynnydd yn nifer y staff ychwanegol a oedd yn cael eu recriwtio i'r gweithlu a'r adnoddau o fewn y system, ynghyd â thîm ymchwydd penodol o 70 o bobl i'w sefydlu i helpu i olrhain cysylltiadau ar sail Cymru gyfan. Yn ystod mis Rhagfyr 2020, cyfartaledd yr achosion positif a oedd yn gymwys i gael gwaith dilynol oedd tua 14,000 yr wythnos, mwy na dwywaith y ffigur wythnosol cyfartalog ar gyfer mis Tachwedd 2020 (tua 6,000 o achosion positif). Ar ei lefel uchaf ym mis Ionawr, roedd bron 2,500 o bobl yn gweithio yn y gwasanaeth olrhain cysylltiadau ledled Cymru.

12. Gwnaed gwaith pellach hefyd i hwyluso'r broses ac ehangu'r adnoddau a oedd ar gael i'r timau olrhain cysylltiadau er mwyn cyrraedd pobl, eu hynysu a chynnig y cymorth perthnasol iddynt yn gyflymach. Roedd hyn yn cynnwys proses er mwyn galluogi cyd-gymorth rhwng rhanbarthau Cymru, cyflwyno prosesau olrhain cysylltiadau tuag yn ôl ac olrhain cysylltiadau manylach, a'r defnydd cynyddol o awtomeiddio, e.e. defnyddio e-ffurflen.

Y cyd-destun presennol

13. Mae'r sefyllfa o ran iechyd y cyhoedd yng Nghymru yn parhau i wella ac mae cyffredinrwydd y feirws wedi bod yn lleihau ers mis Chwefror. Mae cyfraddau trosglwyddo cyffredinol, nifer yr achosion o COVID-19, nifer y bobl a dderbynnir i'r ysbyty a nifer y marwolaethau yn parhau i leihau, gyda'r cyfyngiadau yn cael eu llacio yn unol â hynny. Mae'r rhaglen frechu yn parhau i fynd o nerth i nerth, ac mae'r amserlenni cyflawni eisoes wedi symud ymlaen. Erbyn yr wythnos a ddaeth i ben 28/05/2021, roedd cyfanswm o 2.13 miliwn o ddosau o frechlyn COVID-19 wedi cael eu rhoi yng Nghymru ac wedi'u cofnodi ar System Imiwneiddio Cymru ar gyfer COVID-19. O'r 2.13 miliwn o ddosau a roddwyd yn genedlaethol, roedd 1.08 miliwn yn ail ddosau.

14. Mae amrywiaeth o senarios posibl ar gyfer difrifoldeb y pandemig dros y misoedd sydd i ddod, felly un cysyniad canolog ar gyfer y gwasanaeth profi, olrhain, diogelu fydd y gallu i addasu i'r hyn sydd o'n blaen. Mewn senario lle mae cyffredinrwydd y feirws yn parhau'n isel, bydd y gwasanaeth olrhain cysylltiadau a diogelu yn canolbwyntio ar weithredu yn y ffordd gyflymaf, fwyaf cynhwysfawr a fforensig ac wedi'i thargedu i adnabod achosion o drosglwyddo a'u hatal ac annog unigolion i gydymffurfio â gofynion hunanynysu. Yn y senario hon, bydd angen i dimau olrhain cysylltiadau addasu i ymgymryd â swyddogaethau ychwanegol er mwyn cefnogi'r camau gweithredu ehangach a gymerir mewn perthynas â'r pandemig.

15. Ers brig yr achosion ym mis Ionawr, mae'r gweithlu wedi gostwng i tua 2,000 ym mis Ebrill (gan gynnwys tua 800 o swyddogion olrhain cysylltiadau ac 800 o gynghorwyr cyswllt). Mae hyn o ganlyniad i'r gostyngiad mawr yn nifer yr achosion positif. Mae hyn wedi galluogi byrddau iechyd ac awdurdodau lleol i ehangu rôl eu timau ac ychwanegu rhai swyddogaethau ychwanegol i gefnogi’r adferiad ehangach wedi’r pandemig:

  • rheoli a rhoi sicrwydd i bron i 18,000 o deithwyr o wledydd ar y rhestr oren sy’n gorfod hunanynysu a chymryd profion
  • cefnogi’r rhaglen frechu drwy gymryd galwadau gan y cyhoedd, trefnu apwyntiadau a chysylltu ag unigolion sydd ddim yn dod i’w hapwyntiadau
  • gweithredu fel canolfan gyswllt ar gyfer Gwasanaeth Tystysgrifau Brechu Cymru
  • cysylltu â busnesau mawr a chyflogwyr lleol i’w hannog i dderbyn cynnig Llywodraeth Cymru o brofion llif unffordd (LFT) ar gyfer unigolion asymptomatig
  • cysylltu â busnesau lleol, gan gynnwys eiddo trwyddedig, lletygarwch a chartrefi gofal i sicrhau bod ganddynt y manylion cyswllt cywir ar eu cyfer a chanfod a oes arnynt angen unrhyw gymorth yn ymwneud â mesurau COVID-19, gofynion rheoleiddio a materion iechyd y cyhoedd eraill
  • cefnogi’r gwaith o sefydlu a chynnal safleoedd profi cymunedol

16. Wrth i ni symud tuag at adferiad llawn, mae'r angen i ymgymryd â thasgau ychwanegol yn debygol o barhau i dyfu, fodd bynnag pe bai cyffredinrwydd y feirws yn cynyddu, bydd yn rhaid i'r gwasanaeth olrhain cysylltiadau – fel y mae wedi'i wneud o'r blaen – ymaddasu i weithgarwch gweithredol lefel uchel, gan ailgyflogi staff olrhain cysylltiadau medrus iawn yn gyflym a chefnogi’r camau gweithredu ehangach ar draws Cymru i sicrhau mwy o hunanynysu a thorri'r gadwyn drosglwyddo.

Yr ysgogwyr presennol a'r ffocws yn y dyfodol

17. Fel y nodwyd yn ein Strategaeth Brofi a gyhoeddwyd ym mis Ionawr 2021, mae profi yn helpu i adnabod pobl â COVID-19. Mae ein strategaeth yn amlinellu sut y gall profi unigolion symptomatig ac asymptomatig chwarae rhan i leihau'r niwed sy'n gysylltiedig â COVID-19.

18. Mae'r galw presennol am brofion PCR (adwaith cadwynol polymeras) ar gyfer unigolion â symptomau yn tua 60-65k yr wythnos. Caiff tua 60% o'r samplau eu prosesu mewn labordai goleudy ac anfonir 70% ohonynt i'r labordy goleudy yng Nghasnewydd. Caiff gweddill y samplau eu prosesu yn labordai GIG Cymru. Felly, mae canran uchel o samplau profion Cymru yn elwa o'n buddsoddiad mewn capasiti genomeg pathogen. Mae hyn yn golygu y gallwn ganfod a nodi amrywiolynnau sy'n peri pryder a gall ein timau olrhain cysylltiadau wneud gwaith manwl i helpu i atal unrhyw frigiad o achosion rhag lledaenu ymhellach.

19. Mae ein strategaeth yn amlinellu o dan bum maes allweddol sut rydym hefyd yn defnyddio profion asymptomatig i ganfod achosion newydd.

i. Profi i wneud diagnosis – Er mwyn cefnogi gofal clinigol y GIG, mae angen inni adnabod cleifion sydd wedi'u heintio/heintus mor gyflym â phosibl, yn enwedig y rhai sy'n dod i'r ysbyty. Rydym yn profi cleifion pan gant eu derbyn i’r ysbyty; 5 diwrnod ar ôl eu derbyn i’r ysbyty; ac o fewn 3 diwrnod os yw’r arhosiad yn yr ysbyty wedi'i gynllunio.

ii. Profi i ddiogelu - mae COVID-19 yn her mewn lleoliadau caeedig megis ysbytai, cartrefi gofal a charchardai oherwydd gall fod yn anodd rheoli'r lledaeniad unwaith y bydd yr haint wedi'i gyflwyno. Er mwyn diogelu'r bobl sydd fwyaf agored i niwed, rydym yn profi staff asymptomatig sy'n gweithio gyda phobl sy'n agored i niwed er mwyn adnabod unigolion wedi'u heintio/heintus a allai fel arall achosi risg.

iii. Profi i ddarganfod – Drwy dargedu brigiadau a gwella prosesau gwyliadwriaeth yn y gymuned, gallwn adnabod ac ynysu achosion o COVID-19 yn y gymuned, a thrwy hynny leihau'r lefel drosglwyddo, a helpu i arafu neu atal lledaeniad y clefyd. Mae hyn yn golygu sicrhau mynediad i brofion llif unffordd mewn mannau casglu a phecynnau sy’n cael eu danfon yn uniongyrchol i'r cartref.

iv. Profi i gynnal – Drwy ganfod achosion yn gyflymach gellir cyfyngu ar ledaeniad yr haint. Er mwyn cefnogi addysg a gweithleoedd, rydym wedi cyflwyno profion rheolaidd i ganfod achosion a chefnogi prosesau gwyliadwriaeth.

v. Profi i alluogi – Gall cynlluniau profi priodol ac effeithiol gynnig mesurau diogelu ychwanegol ochr yn ochr â chyflwyno'r broses frechu er mwyn helpu i gefnogi'r broses o lacio cyfyngiadau a hyrwyddo llesiant cymdeithasol, economaidd a diwylliannol. Rydym wedi defnyddio profion yn ddiweddar fel rhan o'r mesurau lliniaru risg wrth dreialu nifer o ddigwyddiadau. Bydd yr hyn a ddysgwyd o'r digwyddiadau hyn yn ein helpu i greu cynlluniau ar gyfer adloniant a lletygarwch yn y dyfodol.

20. Fodd bynnag, bydd profion ond yn dweud wrthym pwy sydd wedi dal y feirws – er mwyn atal y feirws rhag lledaenu ymhellach mae'n hanfodol olrhain cysylltiadau a rhoi cymorth priodol. Felly, rydym wedi bod yn canolbwyntio ar gyrraedd cynifer o bobl â COVID-19 mor gyflym â phosibl, er mwyn adnabod ac ynysu eu cysylltiadau agos. Bu hyn yn hollbwysig i'r ffordd y mae'r Llywodraeth yn helpu i arafu ac atal trosglwyddiad COVID-19 i eraill. Yn ystod y cyfnod o lefelau uchel o drosglwyddo a chyffredinrwydd y gaeaf hwn (y tu allan i'r cyfnod atal byr), amcangyfrifodd y Grŵp Cynghori Technegol fod y rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu wedi peri i werthoedd R ostwng o tua 1.7 i. 1.3. Drwy ddefnyddio gwerthoedd R diweddar a gwelliannau o ran cadarnhau achosion ac amseroedd profi ac olrhain, gellir peri i werthoedd R ostwng o tua 1.3 i 0.8 (3).

21. Mae'r ddau ysgogydd canlynol yn rhoi sylfaen i'n gwaith yn y dyfodol:

22. Erys trosglwyddiad y feirws yn fygythiad difrifol iawn o hyd a bydd angen i'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu a'r gwasanaeth olrhain cysylltiadau barhau i weithredu ochr yn ochr â'r rhaglen frechu genedlaethol a byd-eang.

23. Erys gweithgarwch olrhain cysylltiadau ‘craidd’ yn flaenoriaeth. Mae'r rhaglen frechu wedi bod yn llwyddiannus iawn, gyda niferoedd mawr yng Nghymru yn cael eu brechu a'r dystiolaeth gynnar yw bod dau ddos ar hyn o bryd yn lleihau'r tebygolrwydd o fynd yn ddifrifol sâl o ganlyniad i COVID-19 dros 90% a'r tebygolrwydd o ddal a throsglwyddo'r feirws dros 85%, er y gallai'r rhain fod yn is ar gyfer feirws (4) sy'n amrywiolyn.4 At hynny, er ein bod yn gweld llawer llai o achosion a chysylltiadau nag a welwyd ym mis Rhagfyr 2020 a mis Ionawr 2021, rhaid inni barhau i fod yn ofalus. Erys yn hollbwysig bod y cyhoedd yn parhau i gydymffurfio â'r ddyletswydd i hunanynysu a'r rheolau ynglŷn â chadw pellter cymdeithasol, gwisgo gorchuddion wyneb a golchi eu dwylo yn fynych. Bydd angen i'r gwasanaeth olrhain cysylltiadau, gan gynnwys y strategaeth gyfathrebu, ymateb yn hyblyg i'r gofynion gweithredol, polisi a chlinigol wrth inni ddysgu mwy am y brechlyn a'i rôl wrth symud o bandemig i endemig.

24. Mae amrywiolynnau sy'n peri pryder yn fygythiad sylweddol i'r cynnydd a wnaed gennym i fynd i'r afael â COVID-19. Bydd y gwasanaeth olrhain cysylltiadau yn chwarae rôl ganolog yn y gwaith o reoli amrywiolynnau ac atal eu trosglwyddiad.

25. Rydym wedi gweld sawl amrywiolyn gwahanol o COVID-19 sy'n peri pryder yn datblygu yn y DU (Caint) a thramor mewn gwledydd eraill megis Denmarc, De Affrica, Brasil ac India. Mae'n debygol iawn y bydd amrywiolynnau eraill sy'n peri pryder yn dod i'r amlwg, a all effeithio ar ddifrifoldeb y pandemig yn y dyfodol, gyda risgiau sylweddol o ganlyniad i ddechrau mwy o deithio rhyngwladol ar 17 Mai.

26. Mae ein strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn canolbwyntio ar dri diben rhyngddibynnol:

  • Adnabod cysylltiadau agos achosion positif
  • Ymyrryd â chadwyni trosglwyddo ac atal y feirws rhag cael ei drosglwyddo i eraill drwy hunanynysu, gyda chymorth Diogelu i achosion a chysylltiadau
  • Rhoi Dirnadaeth, gan lywio'r ffordd rydym yn gweithredu a gwella cydymffurfiaeth drwy ddefnyddio dulliau deall ymddygiad ac adborth rhanddeiliaid
Image
Venn diagram

Nodi

27. Mae'r Grŵp Cynghori Gwyddonol ar Argyfyngau a Chell Cyngor Technegol Llywodraeth Cymru yn cynghori y dylai amcanion system profi ac olrhain gynnwys ynysu cynifer o gysylltiadau â phosibl, mor gyflym â phosibl (5),(6), ond mae'r Gell Cyngor Technegol hefyd yn nodi y gwelir gostyngiadau mwy sylweddol yn R o ganlyniad i olrhain cysylltiadau lle y caiff mwy o achosion cyfeirio eu cadarnhau (7).

Mae profion asymptomatig yn helpu i ganfod achosion positif o COVID-19 ymhlith pobl nad ydynt yn ymwybodol eu bod wedi dal y feirws. Mae'r Grŵp Cynghori Gwyddonol ar Argyfyngau yn cynghori ‘contact tracing that rapidly identifies and quarantines the vast majority of cases and their contacts could plausibly reduce the unmitigated reproduction number by the order of 30-60%’(8).

Byddwn yn sicrhau ein bod yn adnabod cysylltiadau agos achosion positif yn gyflym er mwyn eu hysbysu i hunanynysu'n ddi-oed, ynghyd â'r achos cyfeirio, sy'n ymyrryd â lledaeniad pellach y feirws ac yn atal clystyrau a brigiadau rhag digwydd.

28. Gan adeiladu ar y gwasanaeth olrhain cysylltiadau a gynigir gennym ar hyn o bryd, yn 2021, byddwn yn canolbwyntio ar wella'r broses o adnabod a chynorthwyo'r cysylltiadau agos hynny drwy'r canlynol:

  • Parhau i wella perfformiad a chanolbwyntio ar ba mor gyflym yw'r daith o gynnal prawf i olrhain cysylltiadau o'r dechrau i'r diwedd
  • Ehangu gallu digidol
  • Parhau i wella ansawdd a chysondeb y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu
  • Adnabod ffynonellau o haint drwy olrhain cysylltiadau tuag yn ôl

Yr amcanion allweddol ar gyfer Adnabod yw:

  1. cysylltu ag o leiaf 70% o'r cysylltiadau agos o fewn 24 awr i gofnodi achos cyfeirio ar y system olrhain cysylltiadau
  2. sefydlu gweithgor i ddeall effaith niferoedd is o achosion ar fesurau ac amcanion perfformiad
  3. datblygu metrigau o'r dechrau i'r diwedd ar gyfer mesur yr amser rhwng profi achosion a chysylltu â'u cysylltiadau
  4. datblygu metrigau gweithredol ar gyfer olrhain cysylltiadau tuag yn ô

Cyflymu'r broses o olrhain cysylltiadau a'r daith o'r dechrau i'r diwedd

29. Mae polisïau a thechnolegau profi newydd yn rhoi cyfleoedd i brofi a diagnosio mwy o bobl, a gwneud hynny'n gyflymach ac mae amseroldeb wrth wraidd gwasanaethau olrhain cysylltiadau effeithiol. Gan gadw ein cysylltiadau cadarn â phrofi er mwyn darparu gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu integredig, ein prif flaenoriaeth o hyd yw adnabod cysylltiadau agos achosion positif mor gyflym â phosibl, fel y gallant hunanynysu ac y gellir eu hatal rhag trosglwyddo'r feirws i eraill. Bydd y penderfyniad diweddar i ddechrau profi cysylltiadau agos yn ychwanegu ymhellach at ein hymrwymiad i Brofi i Ddarganfod.

30. Ar hyn o bryd, cyrhaeddir 92% o achosion positif a 81% o gysylltiadau agos o fewn 24 awr (16 i 22 Mai 2021). Os bydd cyffredinrwydd y feirws yn parhau ar lefelau y gellir eu rheoli, byddwn yn gweithio gyda rhanbarthau i sicrhau y cysylltir ag o leiaf 70% o gysylltiadau agos o fewn 24 awr i gofnodi achos cyfeirio ar y system olrhain cysylltiadau, gan ddefnyddio'r adnoddau sydd ar gael i reoli perfformiad yn rhanbarthol, megis prosesau tynn sy'n ymwneud â'r rhai na ellir cysylltu â nhw a'r defnydd cywir o ddatrys achosion. Mewn ymateb i argymhelliad Swyddfa Archwilio Cymru, byddwn hefyd yn datblygu metrig o'r dechrau i'r diwedd ychwanegol, gan fesur yr amser rhwng trefnu prawf a phan fydd y gwasanaeth olrhain cysylltiadau yn cysylltu ag achosion a chysylltiadau agos ac yn gofyn iddynt hunanynysu.

Ehangu a chynyddu'r defnydd o allu digidol ein gwasanaeth olrhain cysylltiadau er mwyn cyrraedd pobl yn gyflymach a gwella'r defnydd o'r system gyfan o safbwynt y cyhoedd.

31. Hyd yma, mae'r rhan fwyaf o'r gwaith olrhain cysylltiadau wedi cael ei wneud dros y ffôn, yn seiliedig ar ddulliau traddodiadol o olrhain cysylltiadau. Rydym yn parhau i ymdrechu i sicrhau mynediad cyfartal at y gwasanaeth olrhain cysylltiadau ac rydym wedi bod yn gweithio i ehangu ein hadnoddau, gan gynnwys:

  • cyfieithu negeseuon SMS i tua 30 o ieithoedd fel y gallwn ymgysylltu â'r rhai yng Nghymru nad Cymraeg na Saesneg yw eu hiaith gyntaf
  • dylunio a gweithredu ffurflen we er mwyn cyflymu mynediad at y gwasanaeth a'i hwylustod a'i symlrwydd

32. Rydym yn gweithio gyda'n partneriaid i wella'r ffordd y defnyddir y swyddogaethau presennol a'u hansawdd a byddwn yn cydweithio i gyflwyno adnoddau newydd a ffyrdd newydd o weithio. Rydym yn gwrando ar brofiad y cyhoedd ac yn defnyddio dulliau deall ymddygiad er mwyn llywio'r broses honno, gan ei gwneud yn haws i'n hachosion a'n cysylltiadau ryngweithio â'n gwasanaeth, cofrestru eu gwybodaeth yn haws a thrwy amrywiaeth o ffyrdd sy'n diwallu eu hanghenion, gan gynnwys cefnogi pobl nad oes ganddynt fynediad digidol.

33. Bydd ein ffocws ar symleiddio'r broses olrhain cysylltiadau gyfan o'r dechrau i'r diwedd yn ddiogel a lle y bo modd, ar ddiwallu amrywiol anghenion ein cyhoedd a hefyd roi ffocws ar sicrhau bod achosion a'u cysylltiadau yn cael eu hysbysu i hunanynysu'n gyflym. Rydym hefyd yn gweithio gyda'n cydweithwyr a'n partneriaid yn elfen Diogelu'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu, er mwyn sicrhau bod pobl sy'n defnyddio'r Ap yn gallu cael rhagor o gymorth hefyd drwy integreiddio â'n system Rheoli Cysylltiadau Cwsmeriaid.

34. Mae gofynion y system yn cael eu hadolygu'n barhaus a'u datblygu mewn camau ‘carlam’ Byddwn yn parhau i weithio gyda phartneriaid er mwyn sicrhau bod un system ddigidol yn datblygu i ddarparu llwyfan addas at y diben er mwyn ategu datblygiadau epidemiolegol parhaus ar lefel leol, genedlaethol a rhyngwladol.

35. Byddwn hefyd yn ymdrechu i wneud defnydd pellach o wybodaeth y system Rheoli Cysylltiadau Cwsmeriaid er mwyn helpu i lywio mwy o ddulliau Profi, Olrhain, Diogelu wedi'u targedu ac awtomeiddio'r broses o ddadansoddi data lle y bo modd, er enghraifft drwy ddefnyddio gwybodaeth a geir o achosion a chysylltiadau drwy olrhain cysylltiadau er mwyn adeiladu ar y gallu presennol i helpu i nodi tueddiadau a mannau heintus a darparu profion, olrhain cysylltiadau a chymorth diogelu wedi'u targedu'n wythnosol, yn lleol ac yn genedlaethol. Bydd y broses o integreiddio data genomeg o brofion hefyd yn golygu y bydd modd gwneud mwy o waith dadansoddi manwl a rhoi data i swyddogion iechyd yr amgylchedd rhanbarthol er mwyn cefnogi clystyrau posibl a nodwyd drwy olrhain cysylltiadau.

Adnabod ffynonellau'r haint drwy olrhain cysylltiadau tuag yn ôl

36. Mae olrhain cysylltiadau tuag yn ôl yn chware rôl hollbwysig o ran ‘edrych tuag yn ôl’ dros y cyfnod o 14 diwrnod cyn i achos ddod yn heintus, er mwyn adnabod ffynhonnell bosibl haint yr achos.

37. Mae olrhain cysylltiadau tuag yn ôl yn anelu at wneud y canlynol:

  • Adnabod ffynonellau posibl o haint achosion o COVID-19 a gadarnhawyd.
  • Gwella'r gallu i ganfod clystyrau a brigiadau o COVID-19 mewn lleoliadau cymunedol er mwyn cefnogi camau gweithredu iechyd y cyhoedd.
  • Ychwanegu at wyliadwriaeth / ymwybyddiaeth o’r sefyllfa o ran brigiadau a chadwyni trosglwyddiad COVID-19 yng Nghymru.

38. Cyflwynwyd gweithdrefnau gweithredol safonol ar gyfer olrhain cysylltiadau tuag yn ôl a newidiadau i'r sgript a'r ffordd o weithredu i ymdrin â'r lleoliadau a oedd yn achosi'r risg fwyaf o drosglwyddo er mwyn helpu i adnabod ffynonellau posibl o'r haint ym mis Hydref 2020. Fodd bynnag, gydag ymchwydd mewn achosion a niferoedd, symudodd y ffocws er mwyn sicrhau bod achosion a chysylltiadau o'r 48 awr ddiwethaf yn cael eu hadnabod a'u hynysu mor gyflym â phosibl er mwyn torri cadwyni trosglwyddo.

39. Gyda llai o achosion a chysylltiadau erbyn hyn, o gymharu â misoedd blaenorol, mae olrhain cysylltiadau tuag yn ôl yn rhoi cyfleoedd i weithio'n wahanol a symud tuag at ddull gweithredu wedi'i dargedu'n well ar raddfa ehangach na chynt. Os bydd cyffredinrwydd yn parhau ar lefel is, mae'n bwysig ein bod yn gwneud pob ymdrech i adnabod ffynhonnell haint pob achos. Bydd cynnig profion i gysylltiadau tuag yn ôl yn nodi mwy o achosion, gobeithio, ac felly fwy o gysylltiadau, gan gynyddu nifer yr achosion a'r cysylltiadau sy'n hunanynysu drwy'r amser ac atal trosglwyddiad ymlaen.

Defnyddio'r holl wybodaeth sydd ar gael

40. Byddwn yn parhau i edrych am ffyrdd arloesol o ganfod ardaloedd gyda chyfraddau trosglwyddo uchel. Ers mis Mehefin 2020 mae rhaglen sy'n monitro coronafeirws yn systemau carthffosiaeth Cymru wedi darganfod bod lefelau uchel o firysau yn y gymuned i’w canfod mewn dŵr gwastraff lleol. Ymchwilwyr o brifysgolion Cymru oedd y cyntaf i ddechrau’r rhaglen wyliadwriaeth genedlaethol COVID-19 mewn canolfannau trefol mawr yn y DU, a datblygwyd y dechnoleg i wneud hyn gyntaf yng Nghymru hefyd. Mae swm y feirws mewn dŵr gwastraff eisoes wedi'i ddefnyddio i fonitro llwyddiant cyfyngiadau coronafeirws ac mae'r data'n cael eu rhannu â system Profi, Olrhain, Diogelu Cymru i awgrymu lle y gallai brigiadau newydd fod.

Ymyrryd a diogelu

41. Adnabod yw'r cam cyntaf yn y broses olrhain cysylltiadau. Mae ymyrryd â chadwyni trosglwyddo yn golygu sicrhau bod pobl sydd â'r feirws a'r rhai sy'n wynebu risg o ddatblygu'r feirws yn hunanynysu ac yn cael cymorth Diogelu i wneud hynny'n llwyddiannus. Gan adeiladu ar ein cynnig presennol, yn 2021, byddwn yn canolbwyntio ar ymyrryd â throsglwyddiad y feirws drwy'r canlynol:

  • Parhau i ganolbwyntio ar ein helfen Diogelu er mwyn rhoi cymorth wedi'i deilwra i bobl y gofynnir iddynt hunanynysu
  • Parhau i roi cymorth ar gyfer ein blaenoriaethau profi fel y'u nodwyd yn ein strategaeth brofi
  • Cadw'r ddyletswydd gyfreithiol i hunanynysu, gan gynnwys dechrau gwaith dilynol/ymyriad rheoleiddiol gan bartneriaid lle y bo angen
  • Monitro teithwyr sy'n cyrraedd ac Amrywiolynnau a Mwtaniadau sy'n Peri Pryder

Yr amcanion allweddol ar gyfer Ymyrryd a Diogelu yw:

  1. Cyhoeddi canllawiau ar y cynnig Diogelu wedi'i ddiweddaru
  2. Adolygu cynlluniau peilot Diogelu a defnyddio'r dadansoddiad i lywio'r gwasanaeth olrhain cysylltiadau a diogelu a gynigir
  3. Dadansoddi ymholiadau dros y ffôn er mwyn llywio polisi
  4. Sicrhau bod achosion positif newydd o dechnolegau newydd yn cael eu cofnodi ar y system Rheoli Cysylltiadau Cwsmeriaid ar gyfer gwaith dilynol (parhaus)
  5. Gweithio gyda phartneriaid i ddatblygu metrigau gweithredol ar gyfer teithwyr sy'n cyrraedd

Diogelu

42. Mae elfen Diogelu'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu yn nodi unrhyw gymorth y gall fod ei angen i helpu a galluogi pobl i gael profion a hunanynysu'n llwyddiannus er mwyn atal lledaeniad COVID-19. Mae awdurdodau lleol yn cydlynu'r cymorth hwn i amrywiaeth eang o grwpiau penodol ar lefel leol, gan weithio gyda'r cyhoedd, cynghorau gwirfoddol sirol a sefydliadau yn y trydydd sector i ddarparu gwasanaethau ac atgyfeirio achosion at asiantaethau eraill, lle y bo'n briodol.

43. Mewn rhai achosion, nid oes cymorth ffrindiau na theulu gan bobl sydd wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu ac, felly, gallant wynebu anawsterau yn ystod eu cyfnod hunanynysu. Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn atgyfeirio'r bobl hyn at eu hawdurdod lleol er mwyn cynnal asesiad manylach o unrhyw anghenion cymorth.

44. Mae llawer o'r cymorth sydd ar gael ar hyn o bryd yn debyg i'r hyn a gynigiwyd yn ystod misoedd cynnar y pandemig i'r rhai a oedd ar y rhestr o'r cleifion a oedd yn gwarchod eu hunain, yn ogystal â phobl a oedd agored i niwed nad oeddent yn gwarchod eu hunain ac eraill yr oedd angen cymorth arnynt. Mae hyn yn cynnwys:

  • Gwasanaethau cyfeillio
  • Siopa mewn archfarchnadoedd
  • Gwasanaeth casglu eitemau o'r fferyllfa
  • Gwasanaethau mynd â'r ci am dro
  • Cymorth ariannol (drwy'r Cynllun Cymorth Hunanynysu a'r Gronfa Cymorth Dewisol)

45. Dywedodd achosion positif a chysylltiadau agos wrthym mai un o'r prif resymau yr oeddent yn ei chael yn anodd hunanynysu oedd caledi ariannol. Ym mis Hydref 2020, darparodd Llywodraeth Cymru gyllid i gefnogi pobl a dileu'r rhwystrau ariannol a wynebir gan bobl y mae angen iddynt hunanynysu. Darperir y cynllun cymorth hunanynysu ar gyfer y rhai ar incwm isel, na allant weithio o gartref ac y mae'n rhaid iddynt hunanynysu. Mae hefyd ar gyfer rhieni a gofalwyr ar incwm isel gyda phlant sy'n hunanynysu. Mae taliad sefydlog o £500 ar gael i bobl sy'n gymwys y gofynnir iddynt hunanynysu am eu bod wedi cael canlyniad prawf positif ar gyfer y coronafeirws neu am eu bod wedi cael eu hadnabod fel cysylltiad agos gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Mae'r Cynllun Ychwanegiad at Dâl Salwch Statudol hefyd yn darparu cyflog llawn ar gyfer gweithwyr gofal cymdeithasol penodol pan fydd angen iddynt gymryd amser i ffwrdd o'r gwaith o ganlyniad i COVID-19. Felly, byddwn yn sicrhau bod ein swyddogion olrhain cysylltiadau yn parhau i gynnig gwasanaeth atgyfeirio pwrpasol a chyflym i'r bobl y maent yn eu holrhain, fel y byddant yn cyrraedd y gwasanaethau cymorth perthnasol i'w galluogi i gydymffurfio'n llwyddiannus â gofynion hunanynysu, yn unol â'u hamgylchiadau personol.

46. Rydym hefyd yn treialu dulliau newydd o roi cymorth hunanynysu drwy wella'r hyn a gynigir gennym i achosion positif a chysylltiadau agos er mwyn eu helpu i aros gartref. Caiff anghenion unigolion eu hasesu a bydd pecyn o gymorth wedi'i deilwra ar gael drwy awdurdodau lleol. Gallai hyn gynnwys cymorth gyda llety amgen, bwyd, eitemau hanfodol megis cynhyrchion glanhau a chynhyrchion ar gyfer babanod a gwasanaethau iechyd meddwl er mwyn sicrhau gwell cydymffurfiaeth â gofynion hunanynysu.

47. Rydym hefyd yn cydnabod y bydd y daith allan o'r pandemig yn fwy heriol i'r rhai y mae hunanynysu neu warchod wedi cael effaith fwy andwyol arnynt. Mae cynllun adfer i helpu ein pobl fwyaf agored i niwed fod yn rhan o'r gymuned unwaith eto wrthi'n cael ei ddatblygu a bydd yn rhoi cymorth ymarferol i awdurdodau lleol, y sector gwirfoddol a grwpiau cymunedol ynglŷn â sut i annog pobl sydd wedi colli hyder dros y flwyddyn diwethaf i ailymgysylltu. Rydym hefyd yn datblygu canllawiau manwl ar ein cynnig Diogelu wedi'i ddiweddaru i awdurdodau lleol a'r sector gwirfoddol er mwyn sicrhau bod y cynnig Diogelu yn fwy cyson a helpu ‘swyddogion arweiniol Diogelu’ awdurdodau lleol a'r timau Profi, Olrhain, Diogelu rhanbarthol i weithio'n agosach gyda'i gilydd.

48. Mae gweithrediad galwadau ffôn i mewn cenedlaethol wedi cael ei gyflwyno ym mhob rhanbarth erbyn hyn, er mwyn helpu i sicrhau mwy o hygyrchedd a rhyngweithio â'r cyhoedd. Bydd hyn yn helpu i gasglu rhagor o wybodaeth a chaiff ei ddefnyddio'n bennaf fel swyddogaeth gymorth barhaus sy'n ddolen ychwanegol i wasanaethau Diogelu i'r rhai y mae'n rhaid iddynt hunanynysu. Wrth inni nesáu at ddiwedd y cynlluniau a ariennir gan y Llywodraeth megis ffyrlo, gallwn hefyd ddisgwyl y bydd pobl yn wynebu heriau sylweddol nad ydynt yn ymwneud yn uniongyrchol â hunanynysu nac agweddau cychwynnol COVID-19 o bosibl. Bydd integreiddio'r gweithrediad galwadau ffôn i mewn hwn â gwasanaethau Diogelu ehangach a dadansoddi'r mathau o ymholiadau a godir yn hanfodol o ran cynnig un pecyn cymorth pwrpasol, lleol i'r cyhoedd, yn dibynnu ar anghenion unigol.

Profi

49. Mae technolegau profi newydd yn ei gwneud yn bosibl i ganlyniadau profion gael eu prosesu'n gyflym ac ar raddfa lawer mwy, mewn nifer o sectorau, gan gynnwys ysgolion, diwydiannau preifat ac iechyd a gofal cymdeithasol. Byddwn yn sicrhau bod y gwasanaeth olrhain cysylltiadau yn dechrau cyn gynted â phosibl ar ôl i ganlyniad positif gael ei gofnodi ar y system, yn monitro achosion sy'n datblygu o fod yn gysylltiadau ac yn sicrhau ein bod yn ymwybodol yn gyffredinol o ddatblygiadau profi newydd, gan gynnwys profi cysylltiadau yn ddyddiol, er mwyn llywio'r gwasanaeth olrhain cysylltiadau a gynigir yn lleol ac yn genedlaethol. Bydd angen i'n gwasanaethau Diogelu hefyd ymaddasu i sicrhau bod pobl yn gwybod y bydd cymorth wedi'i deilwra yn cael ei gynnig os gofynnir iddynt hunanynysu o ganlyniad i brawf positif neu fel cysylltiad agos. Bydd cymorth ychwanegol yn cael ei gynnig i ddiwallu anghenion penodol unigolion a chymunedau er mwyn sicrhau bod pobl yn ymgysylltu â rhaglenni profi sy'n mynd rhagddynt.

Dyletswydd i hunanynysu

50. Ar 9 Tachwedd 2020 cyflwynwyd dyletswyddau newydd i hunanynysu mewn deddfwriaeth. Os ydych wedi cael eich hysbysu gan wasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru fod angen i chi hunanynysu am eich bod wedi cael canlyniad prawf positif ar gyfer COVID-19 neu am eich bod wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad prawf positif, mae hunanynysu yn ddyletswydd gyfreithiol. Mae dyletswydd ar gyflogwyr hefyd i gymryd camau rhesymol i leihau'r risg o amlygiad i'r coronafeirws, neu'r risg y bydd yn lledaenu, ac un o'r camau hyn yw galluogi cyflogeion i aros gartref os bydd angen iddynt hunanynysu. Nid yw'r rheoliadau hyn yn gymwys i ddefnyddwyr yr Ap, oni bai eu bod wedi cytuno i'w gwybodaeth gael ei rhannu â gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru drwy'r botwm cymorth ariannol ar yr Ap.

51. Rydym wedi bod yn gweithio'n agos gyda'r heddlu a phartneriaid ehangach i roi proses datgelu a reolir yn ofalus ar waith o ran gorfodi a monitro'r dyletswyddau hyn a lefelau cydymffurfiaeth. Os dylai person fod yn hunanynysu ac nad yw'n gwneud hynny, bydd yr heddlu yn esbonio beth mae angen iddo ei wneud ac yn ei annog i gydymffurfio. Os bydd yn parhau i beidio â chydymffurfio, yna gall heddluoedd arfer y pwerau cyfreithiol sydd ar gael iddynt yn ôl yr angen. Gallant roi hysbysiadau cosb benodedig i'r rhai 18 oed neu'n hŷn, yn dechrau ar £60 ac yn cynyddu i £1920 os bydd sawl achos o beidio â chydymffurfio.

52. Sefydlwyd grŵp tactegol ar y cyd i adolygu a gwella'r broses hon yn rheolaidd, gan sicrhau mai diogelwch pobl Cymru sy'n cael blaenoriaeth yn y broses.

Monitro teithwyr sy'n cyrraedd ac Amrywiolynnau a Mwtaniadau sy'n Peri Pryder

53. Fel y nodwyd eisoes, mae amrywiolynnau a mwtaniadau sy'n peri pryder yn fygythiad sylweddol i'r cynnydd a wnaed gennym o ran mynd i'r afael â COVID-19. Gwyddom fod amrywiolynnau yn gallu bod yn haws i'w trosglwyddo. Er enghraifft, mae 10% o gysylltiadau yn datblygu COVID-19 ar gyfartaledd, sy'n cynyddu'n agosach at 15% yn achos amrywiolyn Caint (9) Mae'r Gell Cyngor Technegol (10) yn nodi, hyd yn oed gyda chyfyngiadau symud, y byddai'r gyfradd uwch o ran trosglwyddo'r feirws yn arwain at fwy o achosion ac mae'n hyderus iawn y byddai'n arwain at gynnydd sylweddol yng ngweithgarwch ysbytai dros gyfnod byr.

54. Rydym eisoes wedi cyflwyno tîm cenedlaethol penodedig i weithio ochr yn ochr â'r timau olrhain cysylltiadau traddodiadol er mwyn nodi'n benodol y teithwyr rhyngwladol sy'n dychwelyd a'r cysylltiadau sy'n rhan o'u haelwyd. Mae hyn yn cynnwys eu hysbysu am y gofynion cyfreithiol perthnasol i gael profion rheolaidd a/neu gwarantin, a'u helpu i gydymffurfio drwy gamau monitro rhagweithiol ac ymyrryd. Wrth i fwy o goridorau teithio gael eu hagor, mae mwy o dimau Profi, Olrhain, Diogelu rhanbarthol yn cael eu hyfforddi'n rhagweithiol i allu ymdopi â'r niferoedd cynyddol o deithwyr sy'n cyrraedd.

55. Os yw pobl yn dychwelyd i Gymru o dramor, mae'n ofynnol i bobl drefnu a chael prawf a anfonir i wneud gwaith dilyniannu genom arno. Mae genomeg yn arf pwysig i helpu i adnabod amrywiolynnau o'r feirws sy'n cael eu mewnforio i Gymru, gallu sydd eisoes wedi'i ddefnyddio yn ystod y don gyntaf a thros haf 2020. Mae Llywodraeth Cymru yn ceisio sicrwydd am y farchnad brofi breifat a sefydlwyd ac mae'n parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i wella'r trefniadau profi ar gyfer teithwyr, gan sicrhau bod canlyniadau a dilyniannu data o labordai preifat a cyhoeddus yn Lloegr yn cael eu hatgyfeirio'n brydlon i'r system Rheoli Cysylltiadau Cwsmeriaid. Hyd nes y rhoddir sicrwydd, gofynnir i deithwyr o Gymru barhau i ddefnyddio profion y GIG. At hynny, mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i barhau i weithio gyda Llywodraeth y DU i wella ansawdd data ffurflenni lleoli teithwyr sydd hefyd yn llifo i mewn i'r system Rheoli Cysylltiadau Cwsmeriaid. Mae'r tîm cenedlaethol wedi cael ei gynorthwyo gan gamau gweithredu rhanbarthol cyflym, gan gynnwys profi ar garreg y drws lle y bo angen hynny, a bydd yn parhau i gael y cymorth hwnnw. Mae hyn yn sicrhau y caiff achosion o COVID-19 eu hadnabod yn ddi-oed a bod y strategaeth gwarantin mor effeithiol â phosibl. Bydd y gallu hwn yn hanfodol wrth i bobl ddechrau teithio dros y byd unwaith eto.

56. Pan fydd gwaith dilyniannu genomig yn adnabod amrywiolynnau sy'n peri pryder yn y boblogaeth, mae swyddogion olrhain cysylltiadau a chynghorwyr yn chwarae rôl allweddol yn y gwaith o gefnogi'r Tîm Rheoli Achoson lleol drwy ymgymryd â gwaith olrhain cysylltiadau manylach. Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i gydlynu'r hyfforddiant penodol a roddir gan Iechyd

Dirnadaeth

57. Mae ein dull gweithredu bob amser wedi bod yn seiliedig ar y cyngor gwyddonol, meddygol ac iechyd y cyhoedd diweddaraf. Wrth inni symud ymlaen, mae mwy o wersi y gallwn eu hystyried a gallwn roi'r hyn a ddysgwyd o brofiad a chan randdeiliaid ar waith. Felly byddwn yn canolbwyntio ar y canlynol:

  • Defnyddio gwyddor ymddygiad i lywio'r ffordd rydym yn gweithredu
  • Gwella'r gallu i olrhain cysylltiadau mor gyflym â phosibl wrth wneud gwaith profi wedi'i dargedu yn y gymuned ar gyfer amrywiolynnau newydd
  • Gweithio gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru a phartneriaid i lywio'r broses o ddatblygu'r polisi olrhain cysylltiadau cenedlaethol yn barhaus

Yr amcanion allweddol ar gyfer Dirnadaeth yw:

  1. Adolygu a gwella sgriptiau ar gyfer teithwyr sy'n cyrraedd drwy ddefnyddio gwyddor ymddygiad
  2. Dod â swyddogion arweiniol allgymorth Pobl Ddu, Asiaidd ac Ethnig Leiafrifol rhanbarthol ynghyd yn rheolaidd er mwyn llywio'r broses barhaus o ddatblygu polisi
  3. Hyfforddi ac uwchsgilio pob swyddog olrhain cysylltiadau a chynghorwr cysylltiadau er mwyn darparu gwasanaeth olrhain cysylltiadau manylach

Defnyddio gwyddor ymddygiad i lywio'r ffordd rydym yn gweithredu

58. Mae'n hollbwysig bod achosion a chysylltiadau yn gwybod beth i'w wneud a pha gymorth sydd ar gael i hunanynysu'n llwyddiannus, er mwyn helpu i atal y feirws rhag lledaenu ymhellach. Mae 91.4% o 408 o gysylltiadau yn hyderus eu bod yn gwybod beth i'w wneud ar ôl siarad â swyddog olrhain cysylltiadau (11), ond mae adroddiadau.

Astudiaeth Gymdeithasol o COVID-19 gan Goleg Prifysgol Llundain yn nodi nad yw 12% o gysylltiadau a 13% o bobl symptomatig yn hunanynysu o gwbl. At hynny, mae'r astudiaeth yn awgrymu bod nifer y bobl sy'n dweud eu bod yn deall y rheolau'n llawn yn parhau'n isel iawn (12). Bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda phartneriaid, gan gynnwys cynghorau gwirfoddol sirol a sefydliadau yn y trydydd sector, ar y mathau o gymorth sy'n cael eu ceisio neu'r anghenion sy'n cael eu hamlygu drwy brosesau Profi, Olrhain, Diogelu, er mwyn llywio'r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu a gynigir yn unol ag anghenion y cyhoedd a nodi tueddiadau cyffredin er mwyn paratoi ar gyfer tonnau eraill. At hynny, mae Llywodraeth Cymru wedi caffael arbenigedd ychwanegol mewn deall ymddygiad i lywio polisïau ynghylch hunanynysu a rheoliadau COVID-19 eraill.

59. Gan roi sylw penodol i effaith hynt y rhaglen frechu (a'r disgwyliad y bydd angen pigiad atgyfnerthu) ar ymddygiadau pobl a'r risgiau sy'n gysylltiedig â'r canfyddiad nad yw'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu na mesurau cadw pellter cymdeithasol yn berthnasol mwyach o ganlyniad i'r rhaglen frechu, rydym yn ceisio codi proffil prosesau cyfathrebu Profi, Olrhain, Diogelu fel rhan o'r rhaglen waith ehangach er mwyn sicrhau bod gweithgarwch cyfathrebu ac ymgysylltu yn dal i fod yn berthnasol. Byddwn yn cyflawni hyn drwy gael yr wybodaeth ddiweddaraf, gwella'r ddealltwriaeth o'r angen i hunanynysu ac ystyr hunanynysu, drwy wrando ar y cyhoedd a defnyddio gwyddor ymddygiad, gan gynnwys arolygon Acts a Cabins Iechyd Cyhoeddus Cymru, i helpu i lywio ein hymgyrchoedd cyfathrebu, gan lywio'r broses o gyflwyno hyfforddiant i swyddogion olrhain cysylltiadau a chynghorwyr a'r gwaith sy'n mynd rhagddo ar y cyd â'n partneriaid er mwyn sicrhau mwy o ymgysylltiad cymunedol â'r system Profi, Olrhain, Diogelu a sicrhau bod pob rhyngweithiad â'r cyhoedd mor effeithiol â phosibl, gan gynnwys y newidiadau yn rolau'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu wrth iddi ymaddasu. Bydd hyn yn cynnwys diwygio sgriptiau olrhain cysylltiadau er mwyn sicrhau bod sgyrsiau yn annog mwy o bobl i gydymffurfio â gofynion hunanynysu.

60. Rydym yn ymrwymedig i barhau i ddarparu gwybodaeth gyfredol, sy'n seiliedig ar y cyngor gwyddonol, meddygol ac iechyd y cyhoedd diweddaraf er mwyn sicrhau bod camau gweithredu iechyd y cyhoedd yn cael eu targedu i dorri cadwyni trosglwyddo.

Gwella'r gallu i olrhain cysylltiadau mor gyflym â phosibl wrth wneud gwaith profi wedi'i dargedu yn y gymuned ar gyfer amrywiolynnau newydd

61. Mae swyddogion iechyd yr amgylchedd yn adnodd hanfodol i ddiogelu'r cyhoedd a rheoli unrhyw glefydau trosglwyddadwy a heintus – roedd eu profiad a'u sgiliau craidd wrth ymdrin â chlefydau trosglwyddadwy a heintus wrth wraidd y proffesiwn cyn y pandemig presennol. Maent wedi bod yn allweddol o ran sefydlu'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu, mae'r broses o'u hintegreiddio ag Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi bod yn gadarnhaol tu hwnt ac maent yn rhan o strwythur y gell Profi, Olrhain, Diogelu ranbarthol ei hun. Drwy gydol y pandemig, mae adnoddau swyddogion iechyd yr amgylchedd wedi bod yn hanfodol i'r ymateb i COVID-19 ond maent hefyd wedi bod o dan bwysau i sicrhau cydbwysedd rhwng ymateb i COVID-19 a pharhau i ymgymryd â swyddogaethau statudol hollbwysig eraill ym maes diogelu'r cyhoedd ar yr un pryd, gan dynnu sylw at fwlch hollbwysig yn yr adnodd arbenigol hwn. Er gwaethaf hyn, maent yn parhau i lywio nifer o faterion.

62. Er mwyn cydnabod y ffaith bod swyddogion iechyd yr amgylchedd eisoes yn gweithio hyd eithaf eu gallu ac, wrth i fwy o gyfyngiadau gael eu llacio a chan ragweld y bydd y pwysau arnynt yn dwysáu gan y bydd angen iddynt gael eu rhyddhau i ymgymryd â'u dyletswyddau statudol arferol, mae gwaith eisoes wedi dechrau lle mae'r swyddogion iechyd yr amgylchedd presennol ac Iechyd Cyhoeddus Cymru yn rhoi hyfforddiant i wella set sgiliau rhai aelodau o'n gweithlu olrhain cysylltiadau sefydledig, a hynny er mwyn cefnogi swyddogion iechyd yr amgylchedd yn eu gwaith olrhain cysylltiadau manylach, er enghraifft mewn perthynas ag ysgolion ac amrywiolynnau sy'n peri pryder. Mae hyn nid yn unig yn hollbwysig o ystyried cymhlethdod cynyddol achosion sy'n ymwneud ag amrywiolynnau ond mae hefyd yn tynnu sylw at y risg sylweddol sy'n codi pe bai'r gweithlu yn cael ei gwtogi'n rhy gyflym ac yna y byddai'n rhaid ei ehangu eto drwy geisio recriwtio timau newydd. Byddwn yn adeiladu ar y gwaith cynnar hwn ac yn ei ehangu i ddatblygu timau hyfedr ymhellach ac i ddatblygu gweithlu mwy amlddisgyblaethol a all gefnogi a galluogi gwaith statudol ‘cyn COVID-19’ swyddogion iechyd yr amgylchedd a'u gwaith Profi, Olrhain, Diogelu, gan ymaddasu i anghenion newidiol y feirws wrth inni edrych ymlaen at fisoedd yr haf a thu hwnt.

Gweithio gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru a phartneriaid i lywio'r broses o ddatblygu'r polisi olrhain cysylltiadau cenedlaethol yn barhaus

63. Mae'r dystiolaeth wyddonol a'r cyngor clinigol diweddaraf bob amser wedi cael blaenoriaeth fel rhan o ymateb Llywodraeth Cymru i'r pandemig o'r cychwyn cyntaf. Rydym yn parhau i gael ein cynghori gan arbenigwyr yn Iechyd Cyhoeddus Cymru a bydd tystiolaeth a gwersi a ddysgwyd o ymdrechion ledled y byd o ran mesurau gwyliadwriaeth iechyd yn parhau i'n helpu i ddeall ffactorau risg er mwyn llywio'r polisi cenedlaethol a'r canllawiau ar olrhain cysylltiadau a'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu drwy gydol 2021 a thu hwnt. Rydym hefyd yn parhau'n ymrwymedig i weithredu ar sail y DU gyfan lle bynnag y bo modd, yn unol â'r dystiolaeth wyddonol.

Beth nesaf?

Yr amcanion allweddol ar gyfer Beth Nesaf yw:

  1. Adnewyddu cynlluniau'r gweithlu rhanbarthol i fwydo i mewn i gynlluniau ar gyfer diogelu'r cyhoedd yn y dyfodol
  2. Cynnal ymarfer gwersi a ddysgwyd i fwydo i mewn i'r gwersi ehangach a ddysgwyd gan Lywodraeth Cymru yn sgil y pandemig

Rhoi ein cynlluniau ar waith

64. Mae Cynllun Rheoli’r Coronafeirws: Lefelau Rhybudd yng Nghymru yn nodi, wrth inni deithio ar y ffordd tuag at adferiad, fod hunanynysu yn dal yn hanfodol i unrhyw un â symptomau COVID-19, i bobl sydd wedi cael canlyniad prawf positif ar gyfer COVID-19, neu sy'n gysylltiadau agos ag achosion positif. Wrth i'r cyfyngiadau gael eu llacio, mae'n rhaid inni symud i ganolbwyntio ar y dyfodol lle bynnag y bo modd, a pharhau i atal lledaeniad y feirws ar yr un pryd, ochr yn ochr â rhoi'r strategaeth brofi ar waith a thra bod y rhaglen frechu yn parhau i greu momentwm.

65. Ein camau nesaf yw parhau i weithio'n agos gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru a phartneriaid ar lefel genedlaethol, ranbarthol a lleol i roi'r blaenoriaethau a ddisgrifir uchod ar waith ar lawr gwlad. Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid i adolygu ac adnewyddu'r cynlluniau gwaith presennol, gan gynnwys asesu'r gallu i olrhain cysylltiadau y bydd ei angen rhwng mis Hydref a mis Mawrth 2022, a'r gweithlu y bydd ei angen i gyflawni'r blaenoriaethau a nodir uchod, gan gytuno ar ddyraniadau cyllidol rhanbarthol blwyddyn gyfan ym mis Mehefin.

66. Fel rhan o'r gwaith hwn, byddwn yn gweithio gyda phartneriaid i gwmpasu unrhyw adnoddau ychwanegol y bydd eu hangen i weithredu ar hyn ochr yn ochr â'r strategaeth brofi newydd a ffrydiau gwaith cyfochrol, gyda'r bwriad o sicrhau bod ein cynllun cyfathrebu yn parhau i ddatblygu mewn ymateb i effeithiau rhaglenni gwaith ehangach a bythol newidiol.

Gwaith cynllunio adferiad hirdymor

67. Cynlluniwyd y gwasanaeth olrhain cysylltiadau presennol i ymateb i heriau cynnar y pandemig ond bellach, mae angen inni ystyried model cyflawni sy'n addas at y diben yn y tymor hwy a fydd yn hyblyg ac yn datblygu wrth inni symud ymlaen i'r byd ôl-bandemig a rhoi'r model hwnnw ar waith.

68. Mae gwaith modelu diweddaraf y Gell Cyngor Technegol (13) ar gyfer y cyfnod y tu hwnt i fis Mehefin drwy'r haf, yr hydref a'r gaeaf yn cynnwys senario gwaethaf posibl resymol sy'n dangos y disgwylir ton arall ar ddiwedd yr haf. Rhagwelir y bydd lefelau heintio a digwyddedd yn gostwng ond hefyd yn amrywio drwy gydol y cyfnod hwn, yn enwedig o ganlyniad i'r risgiau sy'n gysylltiedig â heintiau a fewnforir neu amrywiolynnau newydd, yn ogystal ag ymddygiad y cyhoedd a lefelau cydymffurfiaeth. Fel y nodir uchod, pan fo lefelau'r feirws yn isel, efallai y bydd angen i dimau gefnogi gwaith arall ar COVID-19, tra'n cadw eu sgiliau olrhain cysylltiadau hollbwysig.

69. Mae'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu wedi bod yn llwyddiant ac mae gweithlu hyfedr ac effeithiol wedi cael ei ddatblygu. Erbyn hyn, mae angen cynllunio ar gyfer model cyflawni cynaliadwy yn yr hirdymor sy'n parhau'n ymatebol ac yn ystwyth, er mwyn sicrhau, pan fo clystyrau yn codi, fod modd ymyrryd â nhw a'u cyfyngu'n gyflym er mwyn osgoi trosglwyddiad estynedig yn y gymuned. Byddwn yn parhau i weithio'n agos gydag awdurdodau lleol, byrddau iechyd, Iechyd Cyhoeddus Cymru a phartneriaid ehangach i gynllunio ar gyfer y broses o bontio o waith olrhain cysylltiadau i fodel ehangach wedi'i adnewyddu o ddiogelu'r cyhoedd yn dilyn COVID-19.

70. Mae'n rhaid inni wireddu'r cyfleoedd sy'n deillio o'r system Profi, Olrhain, Diogelu a ddatblygwyd gennym, yn enwedig ystyried lle y gellir gwella'r gweithlu a'r system Iechyd yr Amgylchedd / Diogelu'r Cyhoedd bresennol, a thrwy hynny sicrhau bod y system Profi, Olrhain, Diogelu yn gwneud gwahaniaeth parhaol i iechyd pobl yng Nghymru.

Ffetws

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 877 KB.

Maint Ffeil 877 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.