Yr amgylchedd ac amaethyddiaeth

Yn yr adran hon

Pa sectorau gaiff eu heffeithio?
Ffermio
Bwyd
Cemegion
Ansawdd yr aer
Gwastraff
Ynni

Pa sectorau gaiff eu heffeithio?

Byddai ymadael â’r UE heb gytundeb yn cael effaith sylweddol ar ein sectorau bwyd, ffermio, pysgota a’r amgylchedd. Mae’r rhain yn bwysig i’r economi wledig ac yn helpu i gynnal yr iaith Gymraeg.

Asesu eich busnes ar chwe prif faes i fesur a ydych yn barod ar gyfer Brexit ar Busnes Cymru

Yn syth ar ôl pleidlais y refferendwm, sefydlon ni Grŵp Bord Gron Gweinidogol ar Brexit gan ddwyn ynghyd randdeiliaid allweddol i gydweithio er mwyn sicrhau’r canlyniad gorau i Gymru.

Ym mis Chwefror 2018 cyhoeddon ni adroddiad senarios yr UE, a baratowyd gan y grŵp bord gron. Roedd yr adroddiad hwn yn disgrifio effeithiau posibl amryw o senarios, gan gynnwys Brexit heb gytundeb. Ers hynny, mae Llywodraeth Cymru wedi cymryd nifer o gamau i baratoi ar gyfer pob senario, gan gynnwys Brexit heb gytundeb.

Mae’r rhain yn cynnwys:

  • buddsoddi mewn llongau newydd, modern yn barod ar gyfer y gofynion gorfodi morol ychwanegol ar ôl Brexit.
  • lansio porthol newydd Busnes Cymru i asesu pa mor barod yw eich busnes am Brexit
  • Gweithio i ddatblygu ein diwydiant bwyd a diod ar ôl Brexit, gan gynnwys Cynllun Gweithredu Bwyd a Diod newydd a chefnogi’r digwyddiad Blas Cymru ym mis Mawrth 2019 a fydd yn dwyn ynghyd gynhyrchwyr, prynwyr a gweithwyr proffesiynol yn y diwydiant.
  • ymgynghori ar Brexit a’n Tir, sy’n nodi ein cynigion ar gyfer cefnogi ffermwyr ar ôl Brexit.
  • nifer o brosiectau Cronfa Bontio’r UE, gan gynnwys hyfforddi mwy o filfeddygon i gynnal y gwaith papur ychwanegol a allai fod yn angenrheidiol a phrosiect meincnodi ar gyfer ein diwydiant cig coch.

Hyd yn oed os na fydd cytundeb i ymadael â’r UE, fydd rhai pethau ddim yn newid.

Mae Llywodraeth Cymru’n ymrwymedig o hyd i weithredu ein polisïau a’n deddfwriaeth i amddiffyn ein hamgylchedd morol a gwella ansawdd yr aer. Ers y diwrnod cyntaf,  rydym wedi mynd ati i drosglwyddo deddfwriaeth yr UE a fydd yn gweithio i Gymru. Ac rydym yn parhau i gydweithio â rhanddeiliaid i sicrhau’r canlyniad gorau i Gymru.

Ffermio

Os bydd Brexit heb gytundeb, bydd rhai rheoliadau a phrosesau'n newid. Ond os bydd yna gytundeb a chyfnod pontio, fydd pethau ddim yn newid yn y tymor byr.

Rydyn ni wedi bod yn gweithio'n glos ag Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (Defra). Mae'r wybodaeth yn ei nodiadau technegol felly yn effeithio ar Gymru.

Bydd angen ichi wneud penderfyniadau busnes ar faterion fel:

  • ble i gael cynhwysion
  • costau uwch oherwydd tariffau
  • gofynion o ran tollau a 
  • trefnu cyflenwadau

Efallai y bydd yna oedi ar y llwybrau teithio all effeithio ar eich busnes.

Ewch i Busnes Cymru a Cyswllt Ffermio am fwy o help a chyngor.

Fe gewch wybodaeth a help gyda Brexit hefyd gan y Bwrdd Datblygu Amaethyddiaeth a Garddwriaeth.

Rhagor o wybodaeth

Cyflogi gweithwyr tymhorol yr UE ar ôl i’r DU ymadael â’r UE (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Cyswllt Busnes: Ydy’ch busnes yn barod ar gyfer Brexit?
Diweddariad at gytundebau masnach presennol os bydd y DU yn ymadael â’r UE heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Y sector ffermio a pharatoi ar gyfer ymadael â’r UE (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Safonau marchnata ar gyfer wyau deor a chywion ar ôl i’r DU ymadael â’r UE ar GOV.UK

Tir ffermio ar ôl Brexit

Rydyn ni wedi edrych sut y gallai'r ffordd yr ydym yn defnyddio tir amaethyddol a physgodfeydd newid ar ôl Brexit - hynny gyda chytundeb, a heb gytundeb â'r UE.

Is-grŵp Tystiolaeth a Chynllunio Senarios

Y fasnach mewn anifeiliaid a chynhyrchion anifeiliaid

Bydd yr holl reoliadau sy'n ymwneud ag iechyd a lles anifeiliaid yn aros heb eu newid. Gan gynnwys y ddeddfwriaeth sy'n ymwneud ag:

  • Iechyd a lles anifeiliaid mewn ffermio
  • Lladd-dai a
  • Cludo anifeiliaid byw.

Byddwn yn dal i roi sylw mawr i'n rhaglen dileu TB ac i fod yn barod i ddelio ag unrhyw glefyd anifeiliaid.

Ni fydd rheolau neu ofynion newydd ynghylch archwilio anifeiliaid a chynhyrchion anifeiliaid sy'n cael eu mewnforio. Ond fe fydd newidiadau os ydych yn allforio anifeiliaid byw neu gynhyrchion anifeiliaid, gan gynnwys:

  • Tystysgrifau iechyd manylach gan filfeddygon cymwys ar gyfer allforio anifeiliaid
  • Newid i'r rheolau ynghylch symud ceffylau
  • Gofynion labelu
  • Newidiadau i'r llwybr i'r farchnad. Bydd yn rhaid i anifeiliaid a chynhyrchion groesi'r ffin i'r UE trwy Fannau Archwilio ar y Ffin.

Rhagor o wybodaeth

Paratoi ar gyfer newidiadau ar y ffin os na cheir Brexit â chytundeb ar GOV.UK 
Allforio anifeiliaid, cynnyrch anifeiliaid, pysgod a chynnyrch pysgod i'r UE ar ôl gadael yr UE ar GOV.UK
Ymgeisio am Dystysgrif Iechyd Allforio ar GOV.UK
Symud anifeiliaid byw a chynnyrch anifeiliaid fel rhan o'r fasnach â'r UE ar GOV.UK. 
Allforio ceffylau a merlod: rheolau arbennig ar GOV.UK
Ewch i GOV.UK yn rheolaidd i weld y cyngor diweddaraf ar symud ceffylau cyn bod y DU yn gadael yr UE
Paratoi'ch busnes ar gyfer gadael yr UE os yw'ch busnes yn delio â bwyd neu fwyd anifeiliaid ar FOOD.GOV.UK
Symud anifeiliaid byw a chynnyrch anifeiliaid fel rhan o'r fasnach â'r UE ar GOV.UK
Mewnforio anifeiliaid, cynnyrch anifeiliaid, bwyd risg uchel a phorthiant anifeiliaid nad yw'n dod o anifeiliaid os oes Brexit heb gytundeb ar GOV.UK
Allforio bwyd ar gyfer anifeiliaid ar GOV.UK
Ffermwyr ac allforwyr da byw: camau i allforio anifeiliaid byw i'r UE ar ôl Brexit ar GOV.UK

Gwybodaeth gan y Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol (VMD)

Cyhoeddiadau'r VMD am Brexit, gan gynnwys cyngor ar sut i baratoi.

Hyb Gwybodaeth y VMD am Brexit ar GOV.UK

Iechyd planhigion, hadau a deunydd lluosogi planhigion

Bydd 27 gwlad arall yr UE yn dal i gydnabod hawliau amrywogaethau planhigion a roddwyd gan yr UE hyd at ddyddiad Brexit, gan gynnwys yr hawliau a ddelir gan fusnesau'r DU. Bydd yr holl reoliadau ar blaladdwyr yn para'n ddilys.

Os na fydd cytundeb, bydd y canlynol yn newid:

  • y gofynion wrth fewnforio ac allforio planhigion
  • y trefniadau ar gyfer masnachu rhywogaethau mewn perygl
  • y trefniadau ar gyfer organeddau â'u geneteg wedi'i haddasu
  • y trefniadau ynghylch hawliau amrywogaethau planhigion a marchnata hadau a deunydd lluosogi

Rhagor o wybodaeth

Hawliau amrywogaethau planhigion a marchnata deunydd atgenhedlu planhigion os bydd y DU yn gadael yr UE heb gytundeb ar GOV.UK 
Mewnforio ac allforio planhigion a chynnyrch planhigion os na fydd cytundeb wrth adael ar GOV.UK
Symud planhigion, plâu planhigion, pathogenau a phridd gwaharddedig ar GOV.UK
Hawliau bridwyr planhigion: ffurflen gais ar GOV.UK
Rhestr Genedlaethol: cais i ychwanegu math o blanhigyn ar GOV.UK
Diogelu iechyd planhigion: trafodaeth am y pwnc ar GOV.UK

Y Polisi Amaethyddol Cyffredin (PAC) a Rhaglen Datblygu Gwledig (RhDG) 2014-20

Bydd yr holl gynlluniau o dan y PAC a'r RhDG yn para fel ag y maen nhw ar hyn o bryd.

Mae hynny'n golygu y bydd Cynllun y Taliad Sylfaenol (BPS) ar gyfer ein ffermwyr yn aros fel y mae yn 2019 a 2020. Bydd holl gontractau tir y RhDG (Glastir a Choetir) yn gorfod gweithio o dan y rheolau presennol.

Bydd yr holl grantiau a gynigir o dan gynlluniau economaidd-gymdeithasol y RhDG hefyd yn gorfod dilyn y rheolau presennol.

Caiff pob hawliad a ddaw i law ar ôl 31 Hydref ei dalu yn unol â gwarant y Trysorlys.

Rhagor o wybodaeth

Taliadau Gwledig Cymru ar GOV.WALES
Taliadau i Ffermwyr os na fydd cytundeb Brexit ar GOV.UK

Cymorth lles

Mae'n bwysig bod pawb yn gofalu am ei les. Mae tair prif elusen yn gweithio gyda'i gilydd trwy Farming Help i gynnig cefnogaeth i ffermwyr:

Ffoniwch Farming Help ar 03000 111999 rhwng 9am ac 11pm bob dydd o'r flwyddyn, neu ewch i www.farminghelp.co.uk  

Elusen wirfoddol yw Rhwydwaith y Gymuned Ffermio (Farm Community Netowrk).

Mae'n helpu ffermwyr a theuluoedd yn y cymunedau ffermio.

Ewch i www.fcn.org.uk neu ffoniwch 03000 111999 i siarad â rhywun.

Mae'r Royal Agricultural Benevolent Institute yn helpu ffermwyr sydd mewn anawsterau ariannol. Mae'n cynnig ei wasanaeth ledled Cymru a Lloegr.

Ewch i www.rabi.org.uk 
E-bostiwch info@rabi.org.uk 
Ffoniwch y llinell gymorth am ddim ar 0808 2819490 

Mae Cronfa Addington yn cynnig cartrefi i deuluoedd ffermwyr yng Nghymru a Lloegr sydd wedi gorfod gadael y diwydiant a cholli'u cartref heb fod bai arnyn nhw eu hunain.

Ewch i www.addingtonfund.org.uk neu ffonio'r llinell gymorth ar 01926 620135.

Mae'r DPJ Foundation yn helpu pobl mewn cymunedau gwledig sydd ag iechyd meddwl gwael, yn enwedig dynion yn y sector amaeth.

Maen nhw'n cynnig cwnsela i ffermwyr yn eu cartref trwy'r rhyngrwyd a thros y ffôn.

Ewch i www.thedpjfoundation.com
Ffoniwch 0800 587 4262 neu 
tecstiwch 07860 048799

Mae Mind Cymru yn cynnig cyngor a help i unrhyw un sy'n dioddef o broblem iechyd meddwl. Mae gwybodaeth ar gael ar amrywiaeth o bynciau, gan gynnwys:

  • mathau o broblemau iechyd meddwl
  • ble i fynd i gael help a 
  • meddyginiaeth a thriniaethau eraill.

Ewch i www.mind.org.uk 
Ffoniwch y llinell wybodaeth ar 0300 123 3393 rhwng 9am a 6pm, bob Llun - Gwener (ac eithrio gwyliau'r banc). 
Tecstiwch 86463 
E-bostiwch info@mind.org.uk 

Cysylltwch â'r Samariaid unrhyw bryd 24 awr y dydd am ddim ar 116 123.

Bwyd

Mae Brexit yn debygol o gael effaith ar eich busnes, fel unig fasnachwr o fewn y DU neu yn fusnes mewnforio/allforio. Rydym yn argymell eich bod yn cynllunio ar gyfer newid. Mae cyngor ar baratoi busnes ar gyfer Brexit a dull o hunan-asesu ar gael yma.

Rydym yn argymell yn gryf bod busnesau bwyd a diod yn darllen yn fanwl am y newidiadau niferus fydd yn digwydd ar y diwrnod y byddwn yn ymadael â’r UE. Gallai methu â pharatoi na gwneud y newidiadau gofynnol olygu bod eich busnes mewn perygl mawr.

Gall busnesau bwyd a diod ddefnyddio dull hunan-asesu a chyngor penodol ar eu cyfer. I ofyn am ddiagnostig gan brosiect Cywain, e-bostiwch: cywain@menterabusnes.co.uk

Yna bydd ymgynghorydd yn trefnu ymweliad i gwblhau'r diagnostig. Bydd hyn yn helpu eich gwydnwch busnes ac yn sicrhau bod eich holl feysydd busnes yn cael eu hystyried cyn Brexit.

Rhagor o wybodaeth

Y sector bwyd a diod a pharatoi ar gyfer ymadael â’r UE (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Paratoi am newidiadau ar y ffin os bydd Brexit heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Fitaminau a mwynau mewn bwyd os oes Brexit heb gytundeb ar GOV.UK
Diogelwch porthiant anifeiliaid a bwyd os oes Brexit heb gytundeb ar GOV.UK
Newid y ddeddfwriaeth ar faeth os oes Brexit heb gytundeb ar GOV.UK
Allforio porthiant anifeiliaid a bwyd os oes Brexit heb gytundeb ar GOV.UK
Ffermwyr a chynhyrchwyr bwyd: camau i allforio cig a llaeth i'r UE ar ôl Brexit ar GOV.UK

Cemegion

Mae Llywodraeth Cmru o blaid aros o fewn EU REACH. Ond rydym yn gweithio gyda Llywodraeth y DU i gynllunio ar gyfer cyfundrefn ar wahân i reoleiddio gemegion yn y DU os bydd Brexit heb gytundeb.

Yn anorfod, bydd hyn yn creu baich gwaith newydd i gwmnïau sy’n masnachu yn y DU ac yn yr UE, oherwydd bydd rhaid cydymffurfio â dwy system reoleiddio. Bydd y meysydd canlynol yn newid os bydd Brexit heb gytundeb:

  • dosbarthiad, labelu a phecynnu cemegion (CLP)
  • cofrestru, gwerthuso, awdurdodi a chyfyngu ar gemegion (REACH)
  • allforio a mewnforio cemegion peryglus
  • rheoleiddio cynnyrch bioddinistriol, mercwri, llygryddion organig parhaol, plaladdwyr, gwrteithiau a nwyon sy’n teneuo’r osôn neu nwyon wedi’u fflworeiddio

Rhagor o wybodaeth

Y sector cemegion a pharatoi ar gyfer Ymadael â’r UE ar GOV’r UE (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Dilynwch y camau hyn i ymgeisio am Dystysgrif Iechyd Allforio ar GOV.UK
Y canllawiau diweddaraf ar CLP mewnforio ac allforio, bioddinistrwyr, mercwri, llygryddion organig parhaol a phlaladdwyr (Saesneg yn unig) ar HSE.gov.uk
Sut i gydymffurfio â rheoliadau ar blaleiddiad ar ôl Brexit ar GOV.UK
Rheoleiddio plaladdwyr os bydd Brexit heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Gweithgynhyrchu a marchnata os bydd Brexit heb gytundeb (Saeneg yn unig) ar GOV.UK
Defnyddio a masnachu nwyon wedi'u fflworeiddio a sylweddau sy'n teneuo'r osôn os bydd Brexit heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Cofrestrwch ar gyfer cyfrif nwy wedi’i fflworeiddio (f gas) (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Masnachu rhagsylweddion cyffuriau os oes Brexit heb gytundeb ar GOV.UK

Ansawdd yr aer

Mae Llywodraeth Cymru wedi gweithio i drosglwyddo deddfwriaeth yr UE a sicrhau ei bod yn gweithio i Gymru. Bydd y gwaith i wella ansawdd aer Cymru’n parhau fel arfer, yn ogystal â’r gwaith gyda Defra a gweinyddiaethau datganoledig eraill i daclo llygredd aer ar draws y DU ar ôl Brexit.

Rhagor o wybodaeth

Safonau allyriadau diwydiannol ('technegau gorau sydd ar gael') os bydd Brexit heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK

Cludo llwythi o wastraff i mewn ac allan o'r UE

Os bydd y DU yn ymadael â'r UE heb gytundeb bydd y trefniadau o ran trwyddedu'r gwaith o gludo llwythi o wastraff yn newid. Byddai'r trefniadau cymeradwyo presennol i gludo gwastraff hysbysedig rhwng y DU a'r UE ar ôl 29 Mawrth 2019 yn amodol ar broses ailgymeradwyo. Mae Defra wrthi'n trafod y trefniadau newydd gydag Aelod-Wladwriaethau eraill o fewn yr UE.

Rhagor o wybodaeth

Mewnforio ac allforio gwastraff os nad oes bargen Brexit (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Pecyn partneriaeth: paratoi ar gyfer newidiadau ar ffiniau’r DU ar ôl gadael yr UE heb gytundeb
Cludo ffynonellau ymbelydrol rhwng y DU a’r UE ar ôl Brexit ar GOV.UK

Datgarboneiddio ac Ynni

Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio o fewn ei meysydd datganoledig o gyfrifoldeb i sicrhau nad oes tarfu ar yr amcanion polisi presennol, gan gynnwys cyflawni ein huchelgeisiau carbon isel, os byddwn yn ymadael â’r UE. Rydym yn gweithio gyda Llywodraeth y DU i gynllunio ar gyfer Brexit heb gytundeb, gan gynnwys sicrhau bod y ddeddfwriaeth newydd, yn ogystal â’r gwaith o lunio polisïau y dyfodol yn gweithio i Gymru. Fodd bynnag, mae rhan fwyaf o agweddau ar y polisi ynni, megis prisio ynni a diogelwch ynni, yn gyfrifoldeb Llywodraeth y DU, gan nad ydynt wedi’u datganoli i Gymru.

Rhagor o wybodaeth

Energy and Climate after Brexit (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Meeting climate change requirements if there's no Brexit deal (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Generating low-carbon electricity if there's no Brexit deal (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Running an oil or gas business if there's no Brexit deal (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Trading gas with the EU if there's no Brexit deal (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Trading electricity if there's no Brexit deal (Saesneg yn unig) ar GOV.UK

Mae rhagor o wybodaeth am y Dreth Allyriadau Carbon ar GOV.UK
HMRC Carbon Emissions Tax Policy Paper (Saesneg yn unig)
HMRC Carbon Emissions Tax Supplementary Document (Saesneg yn unig)

Yn dilyn Brexit, bydd y rheolau ynghylch sut mae data personol yn llifo rhwng yr UE a'r DU yn newid. Ewch i wefan y Comisiynydd Gwybodaeth i ddarganfod mwy am sut fydd y newidiadau hyn yn effeithio arnoch chi neu'ch sefydliad.

Nesaf: pysgodfeydd a masnach >