Yr amgylchedd ac amaethyddiaeth

Yn yr adran hon

Pa sectorau gaiff eu heffeithio?
Ffermio
Bwyd
Cemegion
Ansawdd yr aer
Gwastraff
Ynni

Pa sectorau gaiff eu heffeithio?

Byddai ymadael â’r UE heb gytundeb yn cael effaith sylweddol ar ein sectorau bwyd, ffermio, pysgota a’r amgylchedd. Mae’r rhain yn bwysig i’r economi wledig ac yn helpu i gynnal yr iaith Gymraeg.

Asesu eich busnes ar chwe prif faes i fesur a ydych yn barod ar gyfer Brexit ar Busnes Cymru

Yn syth ar ôl pleidlais y refferendwm, sefydlon ni Grŵp Bord Gron Gweinidogol ar Brexit gan ddwyn ynghyd randdeiliaid allweddol i gydweithio er mwyn sicrhau’r canlyniad gorau i Gymru.

Ym mis Chwefror 2018 cyhoeddon ni adroddiad senarios yr UE, a baratowyd gan y grŵp bord gron. Roedd yr adroddiad hwn yn disgrifio effeithiau posibl amryw o senarios, gan gynnwys Brexit heb gytundeb. Ers hynny, mae Llywodraeth Cymru wedi cymryd nifer o gamau i baratoi ar gyfer pob senario, gan gynnwys Brexit heb gytundeb.

Mae’r rhain yn cynnwys:

  • buddsoddi mewn llongau newydd, modern yn barod ar gyfer y gofynion gorfodi morol ychwanegol ar ôl Brexit.
  • lansio porthol newydd Busnes Cymru i asesu pa mor barod yw eich busnes am Brexit
  • Gweithio i ddatblygu ein diwydiant bwyd a diod ar ôl Brexit, gan gynnwys Cynllun Gweithredu Bwyd a Diod newydd a chefnogi’r digwyddiad Blas Cymru ym mis Mawrth 2019 a fydd yn dwyn ynghyd gynhyrchwyr, prynwyr a gweithwyr proffesiynol yn y diwydiant.
  • ymgynghori ar Brexit a’n Tir, sy’n nodi ein cynigion ar gyfer cefnogi ffermwyr ar ôl Brexit.
  • nifer o brosiectau Cronfa Bontio’r UE, gan gynnwys hyfforddi mwy o filfeddygon i gynnal y gwaith papur ychwanegol a allai fod yn angenrheidiol a phrosiect meincnodi ar gyfer ein diwydiant cig coch.

Hyd yn oed os na fydd cytundeb i ymadael â’r UE, fydd rhai pethau ddim yn newid.

Mae Llywodraeth Cymru’n ymrwymedig o hyd i weithredu ein polisïau a’n deddfwriaeth i amddiffyn ein hamgylchedd morol a gwella ansawdd yr aer. Ers y diwrnod cyntaf,  rydym wedi mynd ati i drosglwyddo deddfwriaeth yr UE a fydd yn gweithio i Gymru. Ac rydym yn parhau i gydweithio â rhanddeiliaid i sicrhau’r canlyniad gorau i Gymru.

Ffermio

Mae’r wybodaeth isod yn nodi’r prosesau rheoleiddio a fydd yn newid os bydd Brexit heb gytundeb yn digwydd. Mae Llywodraeth Cymru wedi cydweithio’n agos â Defra i sicrhau bod yr wybodaeth yn eu nodiadau technegol yn berthnasol i Gymru. Os bydd cyfnod pontio, yna fydd pethau ddim yn newid yn y tymor byr.

Ochr yn ochr â’r materion rheoleiddiol hyn, bydd angen ichi wneud penderfyniadau busnes am faterion fel cael gafael ar gynhwysion; costau tariff ychwanegol; gofynion tollau a materion cyflenwi. Efallai hefyd y bydd oedi ar y llwybrau teithio yn effeithio ar eich busnesau. Mae rhagor o wybdoaeth ar gael ar wefan Busnes Cymru a Cyswllt Ffermio.

Ceir gwybodaeth a phecynnau am Brexit ar wefan Bwrdd Datblygu Amaethyddiaeth a Garddwriaeth hefyd.

Prosiect Peryglon Daearyddol

Cyflwyniad a mapiau ar gyfer modelu’r defnydd o dir amaethyddol ar ôl Brexit. Yn ogystal, dadansoddiad wedi’i ddiweddaru ar gyfer y sector pysgodfeydd. 

Is-grŵp Tystiolaeth a Chynllunio Senario

Rhagor o wybodaeth

Cyflogi gweithwyr tymhorol yr UE ar ôl i’r DU ymadael â’r UE (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Cyswllt Busnes: Ydy’ch busnes yn barod ar gyfer Brexit?
Diweddariad at gytundebau masnach presennol os bydd y DU yn ymadael â’r UE heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Y sector ffermio a pharatoi ar gyfer ymadael â’r UE (Saesneg yn unig) ar GOV.UK

Cymorth llesiant

Mae'n bwysig bod pob un ohonom yn gofalu am ein llesiant personol; fe welwch isod rai o'r sefydliadau sy'n gallu helpu:

Mae'r Llinell Wrando a Chymorth Cymunedol (C.A.L.L) yn llinell gymorth benodedig gyfer materion iechyd meddwl yng Nghymru. Mae'n darparu gwasanaeth gwrando a chymorth emosiynol cyfrinachol. Mae modd ffonio'r llinell gymorth ar 0800 132 737; neu drwy anfon 'help' mewn neges destun i 81066. Cewch hyd i ragor o wybodaeth ar-lein yn callhelpline.org.uk

Mae'r Fishermen's Mission yn darparu cymorth mewn argyfwng a gofal ymarferol i bysgotwyr a'u teuluoedd. Mae'n gallu darparu grantiau mewn argyfwng i sicrhau bod pobl sydd mewn angen yn gallu cadw eu cartrefi. Cewch fynediad hefyd i eraill sy'n rhoi grantiau. Am ragor o wybodaeth, ewch i www.fishermensmission.org.uk neu ffoniwch 01489 566910. Mae gan y sefydliad ddau swyddog porthladd y gallwch gysylltu â nhw am gymorth sef yr Uwcharolygydd Christine King ar 07827 965241 neu drwy e-bost Swales@fishermensmission.org.uk a'r Uwcharolygydd Jane Devereux ar 07825 688730 neu drwy e-bost nwales@fishermensmission.org.uk

Mae Dewis Cymru yn adnodd sy’n darparu gwybodaeth neu gyngor ar broblemau llesiant. Mae ar gael i bobl ledled Cymru ac mae ganddo wybodaeth am sefydliadau a gwasanaethau lleol sy'n gallu eich helpu i ymdrin â phroblemau llesiant. Ewch i www.dewis.wales

Mae modd cysylltu â'r Samariaid 24 awr y dydd yn rhad ac am ddim drwy ffonio 116 123.

Masnachu mewn anifeiliaid a chynnyrch anifeiliaid

Bydd yr holl reoliadau cyfredol mewn perthynas ag iechyd a lles anifeiliaid yn aros yr un fath. Mae hyn yn cynnwys yr holl ddeddfwriaeth am iechyd a lles anifeiliaid ym maes ffermio, lladd-dai a chludo anifeiliaid byw.

Byddwn yn dal ati i ganolbwyntio ar y rhaglen dileu TB ac yn aros yn barod am achosion posibl o glefyd anifeiliaid. Ni fydd unrhyw wiriadau na gofynion ychwanegol wrth fewnforio anifeiliaid a chynnyrch anifeiliaid ond bydd  y trefniadau allforio anifeiliaid byw neu gynnyrch anifeiliaid yn newid, gan gynnwys:

  • tystysgrifau iechyd ychwanegol i allforio gan filfeddygon cymwys
  • newid y rheolau ynghylch symud ceffylau
  • gofynion labelu newydd
  • newid y llwybr i’r farchnad. Bydd angen i anifeiliaid a chynnyrch gael eu hallforio i’r UE drwy Fannau Archwilio ar y Ffin.

Gwybodaeth gan y Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol

Yr hyb ar gyfer holl gyfathrebiadau’r Gyfarwyddiaeth ar ymadael â’r UE, sy’n cynnwys canllawiau ar sut gallwch chi baratoi.

Ewch i’r hyb yn GOV.UK.

Rhagor o wybodaeth

Paratoi am newidiadau ar y ffin os bydd Brexit heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Allforio anifeiliaid, cynnyrch anifeiliaid, pysgod a chynnyrch pysgodfeydd i’r UE wedi ymadael â’r UE (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Dilynwch y camau hyn i ymgeisio am Dystysgrif Iechyd Allforio ar GOV.UK 
Symud anifeiliaid byw neu gynnyrch anifeiliaid fel rhan o fasnach yr UE (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Allforio ceffylau a merlod: rheolau arbennig (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Edrychwch ar GOV.UK yn rheolaidd am y cyngor diweddaraf ar symudiadau ceffylau cyn i’r DU ymadael â’r UE.
Os yw’ch busnes yn delio â bwyd neu fwyd anifeiliaid, ewch i FOOD.GOV.UK/CY i baratoi’ch busnes ar gyfer yr adeg y bydd y DU yn gadael yr UE

Y Polisi Amaethyddol Cyffredin (PAC) a’r Rhaglen Datblygu Gwledig (RDP) 2014-20

Bydd yr holl gynlluniau presennol o dan y PAC a’r RDP yn parhau i weithredu yn unol â’r arfer. Golyga hyn na fydd Cynllun y Taliad Sylfaenol ar gyfer ein ffermwyr yn newid yn 2019 nac yn 2020 a bydd angen cyflawni’r holl gontractau ar y tir o dan yr RDP (Glastir a Coetir) gan gydymffurfio â’r rheolau a’r rheoliadau presennol.

Bydd y rheolau a’r rheoliadau presennol hefyd yn parhau’n berthnasol i’r holl gynigion grant o dan gynlluniau economaidd-gymdeithasol yr RDP.

Bydd gwarant y Trysorlys ynghlwm wrth y broses o dalu’r holl hawliadau a gaiff eu derbyn ar ôl 31 Hydref.

Rhagor o wybodaeth

Taliadau Gwledig Cymru (RPW) ar LLYW.CYMRU
Taliadau fferm os bydd Brexit heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK

Iechyd planhigion, hadau a deunydd lluosogi planhigion

Hyd nes inni ymadael â’r UE, bydd yr hawliau rhywogaethau planhigion, gan gynnwys y rhai sydd gan fusnesau’r DU, yn parhau i gael eu cydnabod yn y 27 gwladwriaeth arall. Bydd yr holl reoliadau ynghylch plaladdwyr yn parhau’n ddilys hefyd. Ond bydd y canlynol yn newid os ceir Brexit heb gytundeb:

  • y gofynion ar gyfer mewnforio ac allforio planhigion
  • y trefniadau ar gyfer masnachu rhywogaethau sydd mewn perygl
  • y trefniadau ar gyfer organebau a addaswyd yn enetig (GM)
  • y trefniadau ar gyfer hawliau rhywogaethau planhigion a marchnata hadau a deunydd lluosogi planhigion

Rhagor o wybodaeth

Hawliau Amrywogaethau Planhigion a Marchnata Deunyddiau Atgenhedlol Planhigion os bydd y DU yn ymadael â’r UE heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Mewnforio ac allforio planhigion os na fydd cytundeb ymadael (Saesneg yn unig) ar GOV.UK.

Bwyd

Mae Brexit yn debygol o gael effaith ar eich busnes, fel unig fasnachwr o fewn y DU neu yn fusnes mewnforio/allforio. Rydym yn argymell eich bod yn cynllunio ar gyfer newid. Mae cyngor ar baratoi busnes ar gyfer Brexit a dull o hunan-asesu ar gael yma.

Rydym yn argymell yn gryf bod busnesau bwyd a diod yn darllen yn fanwl am y newidiadau niferus fydd yn digwydd ar y diwrnod y byddwn yn ymadael â’r UE. Gallai methu â pharatoi na gwneud y newidiadau gofynnol olygu bod eich busnes mewn perygl mawr.

Gall busnesau bwyd a diod ddefnyddio dull hunan-asesu a chyngor penodol ar eu cyfer. I ofyn am ddiagnostig gan brosiect Cywain, e-bostiwch: cywain@menterabusnes.co.uk

Yna bydd ymgynghorydd yn trefnu ymweliad i gwblhau'r diagnostig. Bydd hyn yn helpu eich gwydnwch busnes ac yn sicrhau bod eich holl feysydd busnes yn cael eu hystyried cyn Brexit.

Rhagor o wybodaeth

Y sector bwyd a diod a pharatoi ar gyfer ymadael â’r UE (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Paratoi am newidiadau ar y ffin os bydd Brexit heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK

Cemegion

Mae Llywodraeth Cmru o blaid aros o fewn EU REACH. Ond rydym yn gweithio gyda Llywodraeth y DU i gynllunio ar gyfer cyfundrefn ar wahân i reoleiddio gemegion yn y DU os bydd Brexit heb gytundeb.

Yn anorfod, bydd hyn yn creu baich gwaith newydd i gwmnïau sy’n masnachu yn y DU ac yn yr UE, oherwydd bydd rhaid cydymffurfio â dwy system reoleiddio. Bydd y meysydd canlynol yn newid os bydd Brexit heb gytundeb:

  • dosbarthiad, labelu a phecynnu cemegion (CLP)
  • cofrestru, gwerthuso, awdurdodi a chyfyngu ar gemegion (REACH)
  • allforio a mewnforio cemegion peryglus
  • rheoleiddio cynnyrch bioddinistriol, mercwri, llygryddion organig parhaol, plaladdwyr, gwrteithiau a nwyon sy’n teneuo’r osôn neu nwyon wedi’u fflworeiddio

Rhagor o wybodaeth

Y sector cemegion a pharatoi ar gyfer Ymadael â’r UE ar GOV’r UE (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Dilynwch y camau hyn i ymgeisio am Dystysgrif Iechyd Allforio ar GOV.UK
Y canllawiau diweddaraf ar CLP mewnforio ac allforio, bioddinistrwyr, mercwri, llygryddion organig parhaol a phlaladdwyr (Saesneg yn unig) ar HSE.gov.uk
Sut i gydymffurfio â rheoliadau ar blaleiddiad ar ôl Brexit ar GOV.UK
Rheoleiddio plaladdwyr os bydd Brexit heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Gweithgynhyrchu a marchnata os bydd Brexit heb gytundeb (Saeneg yn unig) ar GOV.UK
Defnyddio a masnachu nwyon wedi'u fflworeiddio a sylweddau sy'n teneuo'r osôn os bydd Brexit heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Cofrestrwch ar gyfer cyfrif nwy wedi’i fflworeiddio (f gas) (Saesneg yn unig) ar GOV.UK

Ansawdd yr aer

Mae Llywodraeth Cymru wedi gweithio i drosglwyddo deddfwriaeth yr UE a sicrhau ei bod yn gweithio i Gymru. Bydd y gwaith i wella ansawdd aer Cymru’n parhau fel arfer, yn ogystal â’r gwaith gyda Defra a gweinyddiaethau datganoledig eraill i daclo llygredd aer ar draws y DU ar ôl Brexit.

Rhagor o wybodaeth

Safonau allyriadau diwydiannol ('technegau gorau sydd ar gael') os bydd Brexit heb gytundeb (Saesneg yn unig) ar GOV.UK

Cludo llwythi o wastraff i mewn ac allan o'r UE

Os bydd y DU yn ymadael â'r UE heb gytundeb bydd y trefniadau o ran trwyddedu'r gwaith o gludo llwythi o wastraff yn newid. Byddai'r trefniadau cymeradwyo presennol i gludo gwastraff hysbysedig rhwng y DU a'r UE ar ôl 29 Mawrth 2019 yn amodol ar broses ailgymeradwyo. Mae Defra wrthi'n trafod y trefniadau newydd gydag Aelod-Wladwriaethau eraill o fewn yr UE.

Rhagor o wybodaeth

Mewnforio ac allforio gwastraff os nad oes bargen Brexit (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Pecyn partneriaeth: paratoi ar gyfer newidiadau ar ffiniau’r DU ar ôl gadael yr UE heb gytundeb
Cludo ffynonellau ymbelydrol rhwng y DU a’r UE ar ôl Brexit ar GOV.UK

Datgarboneiddio ac Ynni

Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio o fewn ei meysydd datganoledig o gyfrifoldeb i sicrhau nad oes tarfu ar yr amcanion polisi presennol, gan gynnwys cyflawni ein huchelgeisiau carbon isel, os byddwn yn ymadael â’r UE. Rydym yn gweithio gyda Llywodraeth y DU i gynllunio ar gyfer Brexit heb gytundeb, gan gynnwys sicrhau bod y ddeddfwriaeth newydd, yn ogystal â’r gwaith o lunio polisïau y dyfodol yn gweithio i Gymru. Fodd bynnag, mae rhan fwyaf o agweddau ar y polisi ynni, megis prisio ynni a diogelwch ynni, yn gyfrifoldeb Llywodraeth y DU, gan nad ydynt wedi’u datganoli i Gymru.

Rhagor o wybodaeth

Energy and Climate after Brexit (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Meeting climate change requirements if there's no Brexit deal (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Generating low-carbon electricity if there's no Brexit deal (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Running an oil or gas business if there's no Brexit deal (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Trading gas with the EU if there's no Brexit deal (Saesneg yn unig) ar GOV.UK
Trading electricity if there's no Brexit deal (Saesneg yn unig) ar GOV.UK

Mae rhagor o wybodaeth am y Dreth Allyriadau Carbon ar GOV.UK
HMRC Carbon Emissions Tax Policy Paper (Saesneg yn unig)
HMRC Carbon Emissions Tax Supplementary Document (Saesneg yn unig)

Yn dilyn Brexit, bydd y rheolau ynghylch sut mae data personol yn llifo rhwng yr UE a'r DU yn newid. Ewch i wefan y Comisiynydd Gwybodaeth i ddarganfod mwy am sut fydd y newidiadau hyn yn effeithio arnoch chi neu'ch sefydliad.

Nesaf: pysgodfeydd a masnach >