Neidio i'r prif gynnwy
Iechyd a gwasanaethau cymdeithasol

Yn yr adran hon

Meddyginiaethau a chyflenwadau meddygol
Cymorth am ddim i ddinasyddion yr UE sy’n gweithio ym maes iechyd a gofal cymdeithasol
Gofal iechyd cyfatebol

Mae cynnal gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol diogel ac o safon yn parhau i fod yn flaenoriaeth bennaf i ni nawr ein bod wedi ymadael â’r UE a bod y cyfnod pontio sy’n para tan 31 Rhagfyr 2020 wedi dechrau. Gelwir y cyfnod hwn yn Gyfnod Gweithredu hefyd, felly mae’n bosibl y gwelwch chi’r term hwnnw yn ogystal.

Nid ydym yn rhag-weld y bydd gwaith bob dydd y GIG na gwasanaethau gofal cymdeithasol yn cael eu heffeithio yn ystod y cyfnod hwn. Bydd gwasanaethau gofal a gwasanaethau ysbyty lleol yn parhau i weithio fel yr arfer, gan gynnwys gofal Damweiniau ac Achosion Brys, gofal cymdeithasol a gwasanaethau Meddygon Teulu a deintyddion.

Meddyginiaethau a chyflenwadau meddygol

Ni ddylai clinigwyr ysgrifennu presgripsiynau GIG hirach a dylai pobl barhau i wneud yr hyn maent wedi’i arfer ei wneud. Mae hynny’n golygu archebu presgripsiynau pan fo’u hangen yn unig, dilyn y broses weinyddu arferol a pharhau i gymryd y feddyginiaeth yn y ffordd y cafodd ei phresgripsiynu.

Os oes gennych unrhyw bryderon ynglŷn â’ch meddyginiaethau neu’ch presgripsiwn rheolaidd, dylech siarad â’ch fferyllydd lleol yn y lle cyntaf.

Cymorth am ddim i wladolion yr UE sy’n gweithio ym maes iechyd a gofal cymdeithasol

Mae croeso wedi bod i ddinasyddion yr UE yng Nghymru erioed, a bydd hynny’n parhau. Mae ein cydweithwyr o’r UE yn chwarae rhan werthfawr o ran darparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru ac rydym yn gwerthfawrogi pob un ohonynt a’r gwaith a wnânt.

Bydd angen i ddinasyddion yr UE a’u teuluoedd sy’n byw yn y DU wneud cais i gynllun Statws Preswylydd Sefydlog y Swyddfa Gartref erbyn 30 Mehefin 2021 Bydd hyn yn golygu y gallant barhau i fyw a gweithio yng Nghymru ar ôl i’r DU ymadael â’r UE.

Mae Llywodraeth Cymru wedi creu pecyn o gymorth am ddim sydd ar gael i helpu dinasyddion yr UE i fyw a gweithio yng Nghymru. I gael gwybod mwy am y cymorth sydd ar gael ewch ar y dudalen Dinasyddion yr UE yng Nghymru. Mae’r Swyddfa Gartref wedi cyhoeddi’r cyngor canlynol os ydych yn ddinesydd o’r UE; yn sefydliad sy’n cyflogi staff o’r UE; neu’n recriwtio o’r UE:

  • EU citizens in the UK – Stay Informed, sy’n rhoi gwybodaeth am y cytundeb ar hawliau dinasyddion a’r Cynllun Preswylio i ddinasyddion yr UE yn y DU.
  • Mae pecyn wedi’i lansio i roi offer a gwybodaeth i gyflogwyr gefnogi dinasyddion yr UE a’u teuluoedd gyda’r Cynllun Preswylio’n Sefydlog.

Mae Llywodraeth y DU wedi lansio ymgyrch Prepare for EU exit i roi cyngor i unigolion a busnesau ar y paratoadau a’r camau y gall fod angen iddynt eu cymryd.

Cymru: gwladolion yr UE sy’n gweithio ym maes iechyd a gofal cymdeithasol

Yn 2019, comisiynodd Llywodraeth Cymru Ipsos Mori i gynnal ymchwil i’r gweithlu gofal cymdeithasol a gofal plant yng Nghymru, i helpu i ddarganfod faint o wladolion yr UE a gyflogir yn y sector er mwyn eu cefnogi nhw a’u cyflogwyr. Mae’r adroddiad yn amcangyfrif bod 6.4% o staff mewn lleoliadau gofal cymdeithasol cofrestredig a 4.5% o staff mewn gwasanaethau gofal plant cofrestredig yng Nghymru yn wladolion yr UE nad ydynt o’r DU, gan ddangos bod gwladolion yr UE yn rhan gymharol fach ond pwysig o’r gweithlu. Serch hynny, wrth ystyried y cyd-destun ehangach o ran heriau staffio sydd eisoes yn bodoli yn y sectorau hyn, mae’r adroddiad yn awgrymu bod effaith ymadawiad y DU â’r UE yn debygol o ychwanegu at y pwysau sydd eisoes ar y gweithlu.

Rydym yn cydnabod pwysigrwydd cynnal trefniadau i gydnabod cymwysterau proffesiynol cilyddol (MRPQ) ar gyfer y gweithlu iechyd a gofal cymdeithasol. Bydd hyn o gymorth o ran symudiad gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol proffesiynol ledled Ewrop.

Ar ôl i’r DU ymadael â’r UE, rydym yn rhag-weld y bydd cymwysterau o’r UE a chymwysterau rhyngwladol cyfredol yn parhau i gael eu cydnabod am gyfnod penodedig. Rydym yn gweithio gyda Llywodraeth y DU i ddatblygu’r ddeddfwriaeth angenrheidiol i gefnogi hyn.

Trefniadau gofal iechyd cyfatebol

Yn ystod y cyfnod pontio, sy’n para tan 31 Rhagfyr 2020, bydd y trefniadau gofal iechyd cyfatebol presennol yn parhau fel yr oeddynt cyn i’r DU ymadael â’r UE.

Mae’r hawliau gofal iechyd cyfatebol presennol hyn yn cynnwys y canlynol:

  • mae gan unigolion sy'n derbyn pensiwn y wladwriaeth hawl lawn i ofal iechyd yn y wlad y byddant yn ymddeol iddi
  • mae'r Cerdyn Yswiriant Iechyd Ewropeaidd (EHIC) am ddim yn rhoi'r hawl i ofal iechyd brys i bobl sy'n ymweld ag un o aelod-wladwriaethau eraill yr UE dros dro, a
  • gall gweithwyr sydd wedi'u hanfon dramor a gweithwyr ar draws ffiniau fanteisio ar hawliau gofal iechyd lleol.

Gall cleifion yn y DU arfer eu hawliau i driniaeth feddygol a gynlluniwyd mewn gwlad arall yn yr UE/Ardal Economaidd Ewropeaidd.

Bydd Llywodraeth y DU yn talu costau gofal iechyd pobl sy'n byw yn yr UE ac y mae eu gofal iechyd wedi'i ariannu gan y DU, gan gynnwys pensiynwyr a myfyrwyr.

Mae Llywodraeth y DU wrthi’n edrych ar drefniadau gofal iechyd cyfatebol at y dyfodol. Rydym yn gweithio gyda Llywodraeth y DU i sicrhau bod buddiannau Cymru’n cael eu deall a’u cynrychioli'n briodol.

Gofal iechyd cyfatebol i ddinasyddion yr UE, Norwy, Gwlad yr Iâ, Liechtenstein a'r Swistir sy'n byw yng Nghymru ar ôl 31 Ionawr 2020

Gwybodaeth am ofal iechyd i ddinasyddion gwledydd yr UE, Norwy, Gwlad yr Iâ, Liechtenstein a'r Swistir sy'n byw yng Nghymru ar ôl i'r DU ymadael â'r UE.

Beth sydd angen ichi ei wneud

Os oeddech yn byw yn y DU cyn i’r DU ymadael â’r UE ar 31 Ionawr 2020, gwnewch yn siŵr, erbyn 31 Rhagfyr 2020:

Cael gofal iechyd yng Nghymru

Os oeddech yn byw yn gyfreithlon yng Nghymru cyn 31 Ionawr 2020, gallwch ddefnyddio’r GIG yng Nghymru, fel yr ydych yn awr, tan 31 Rhagfyr 2020. Ar ôl y dyddiad hwnnw, rhaid i ddinasyddion yr UE sy’n byw yng Nghymru fod wedi cofrestru a chael statws preswylydd sefydlog neu breswylydd cyn-sefydlog er mwyn gallu parhau i fyw yn y DU a chael at wasanaethau’r GIG am ddim. Os nad ydych yn cofrestru, gellid eich ystyried yn ymwelydd tramor ac efallai y codir tâl arnoch am wasanaethau’r GIG. I gael gwybod pa gymorth sydd ar gael yn rhad ac am ddim wrth wneud cais am statws preswylydd sefydlog neu breswylydd cyn-sefydlog, ewch i Gwasanaeth Cynghori ar Fewnfudo.

I gael eich ystyried yn breswylydd fel arfer, rhaid i chi fod yn byw yng Nghymru yn gyfreithlon ac ar sail sefydlog ar hyn o bryd. Efallai y gofynnir i chi am dystiolaeth o hyn.

Mae Llywodraeth y DU yn ceisio cytuno ar drefniadau gofal iechyd cyfatebol naill ai gyda'r UE neu gyda gwledydd unigol. Mae gofal iechyd cyfatebol yn darparu triniaeth feddygol frys, yn syth neu wedi'i gynllunio, am bris rhatach neu am ddim mewn rhai achosion.

Os ydych yn symud i'r DU ar ôl 31 Ionawr 2020, dylech wirio gyda'ch awdurdod yswiriant iechyd beth sydd wedi'i gytuno.

Cytundeb gyda Norwy, Gwlad yr Iâ, Liechtenstein a'r Swistir

Mae'r DU wedi cytuno ar drefniadau hawliau i ddinasyddion gyda Norwy, Gwlad yr Iâ, Liechtenstein a'r Swistir. Golyga'r cytundebau hyn y gall dinasyddion y gwledydd hyn sy'n byw yn gyfreithlon yn y DU ar ddiwrnod ymadawiad y DU â'r UE ddefnyddio'r GIG yn yr un modd ag y maent yn awr.

Nid yw'r cytundebau hyn yn berthnasol i ddinasyddion o'r gwledydd hyn sy'n symud i'r DU ar ôl diwedd y cyfnod pontio ar 31 Rhagfyr 2020.

Rhagor o wybodaeth am Gytundeb Hawliau Dinasyddion y Swistir ar GOV.UK.

Rhagor o wybodaeth am Gytundeb Hawliau Dinasyddion Cymdeithas Masnach Rydd Ewrop yr Ardal Economaidd Ewropeaidd (Norwy, Gwlad yr Iâ a Liechtenstein) ar GOV.UK

Cytundeb gydag Iwerddon

Bydd dinasyddion Iwerddon sy'n byw yn y DU, a dinasyddion Prydeinig sy'n byw yn Iwerddon, yn parhau i fod â hawl i ofal iechyd yn y wlad y maent yn byw ynddi ar ôl i’r DU ymadael â’r UE ar 31 Ionawr 2020. Y rheswm dros hyn yw'r cytundebau hirdymor o dan yr Ardal Deithio Gyffredin.

Rhagor o wybodaeth am yr Ardal Deithio Gyffredin rhwng y DU ac Iwerddon ar GOV.UK

Astudio yng Nghymru

Gallwch barhau i ddefnyddio eich EHIC neu'ch Tystysgrif Cerdyn Dros Dro (PRC) i gael gofal iechyd am ddim gan y GIG os ydych wedi dechrau cwrs addysg neu hyfforddiant yng Nghymru cyn i'r DU ymadael â'r UE. Bydd hyn yn berthnasol tan ddiwedd eich cwrs, hyd yn oed os yw'n gorffen ar ôl 31 Rhagfyr 2020.

Os gwnaethoch ddechrau'ch cwrs addysg neu hyfforddiant yng Nghymru ar ôl i'r DU ymadael â'r UE, efallai na fydd eich EHIC yn ddilys. Dylech brynu yswiriant iechyd fel y byddech wrth ymweld â gwlad arall nad yw yn yr UE.

Nid yw hyn yn effeithio ar hawliau unigolion o dan y cytundebau hawliau dinasyddion gyda’r Swistir, Norwy, Gwlad yr Iâ a Liechtenstein.

Tystysgrif S1

O dan yr hawliau cyfredol, mae tystysgrif S1 yn eich helpu chi a'ch dibynyddion i gael hawl i ofal iechyd pan rydych yn byw yn y DU.

Os ydych yn byw yng Nghymru ar ddiwrnod ymadawiad y DU â'r UE ar 31 Ionawr 2020, bydd eich S1 yn parhau i fod yn ddilys yng Nghymru ar ôl y dyddiad hwnnw.

Gallwch barhau i wneud cais am dystysgrif S1 yn ystod y cyfnod pontio. Ond, efallai na fydd yn ddilys os ydych yn cyrraedd Cymru ar ôl 31 Rhagfyr 2020, gan ddibynnu ar ba drefniadau a wnaed gyda'r UE neu wledydd unigol.

Gallech fod yn gymwys i gael tystysgrif S1 os ydych:

  • wedi gweithio a thalu cyfraniadau yng ngwledydd yr UE, Norwy, Gwlad yr Iâ, Liechtenstein neu'r Swistir
  • yn cael budd-daliadau penodol, fel pensiwn, gan wledydd yr UE, Norwy, Gwlad yr Iâ, Liechtenstein neu'r Swistir

Dylech wneud cais i'r awdurdod yswiriant iechyd yn y wlad berthnasol, os ydych yn gymwys. Rhaid ichi gofrestru eich S1 yng Nghymru i gael mynediad at ofal y GIG yn yr un modd â rhywun sy'n breswylydd fel arfer.

Os ydych yn ddinesydd o Norwy, Gwlad yr Iâ, Liechtenstein neu'r Swistir ac yn byw yn y DU ar ddiwrnod ymadawiad y DU â’r UE ar 31 Ionawr 2020, bydd eich S1 yn parhau i fod yn ddilys ar ôl y dyddiad hwnnw oherwydd cytundebau hawliau dinasyddion gyda'r gwledydd hynny. Os nad oes gennych chi S1, gallwch wneud cais i'ch awdurdod yswiriant iechyd am S1 yn ystod y cyfnod pontio.

Diogelu data

Yn dilyn Brexit, bydd y rheolau ynghylch sut mae data personol yn llifo rhwng yr UE a'r DU yn newid. Ewch i wefan y Comisiynydd Gwybodaeth i ddarganfod mwy am sut fydd y newidiadau hyn yn effeithio arnoch chi neu'ch sefydliad.

Nesaf: addysg a sgiliau >

Ymunwch â ni ar y cyfryngau cymdeithasol

Rhannu’r dudalen hon