Data misol gan Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (Defra), yn cynnwys ystadegau ar brofion, achosion newydd, buchesi o dan gyfyngiadau ac anifeiliaid sydd wedi’u difa ar gyfer Tachwedd 2018.

Mae Datganiad Ystadegau Defra yn cynnwys ystadegau ar sail yr ardaloedd TB yng Nghymru, ac mae'r pennawd ystadegol hwn yn seiliedig arno.

Nifer y buchesi ag achosion newydd o TB

Siart yn dangos y tueddiad o ran achosion mewn buchesi newydd ers 2008. Roedd 753 o achosion newydd yn ystod y 12 mis hyd Tachwedd 2018, sy’n ostyngiad o 6% o’i gymharu â’r 12 mis blaenorol.

  • Yn y 12 mis hyd at fis Tachwedd 2018, cofnodwyd 753 o fuchesi ag achosion newydd o TB yng Nghymru.
  • Dyma ostyngiad o 6% o’i gymharu â’r 12 mis blaenorol pan gofnodwyd 798 o achosion.
  • Mae’r duedd gyffredinol ers 2009 yn fras am i lawr. Er hynny, nid yw’n gyson a chafwyd cyfnodau pan fu’r duedd ar i fyny a chyfnodau pan fu’r duedd am i lawr.

Anifeiliaid gafodd eu difa i reoli TB

Siart yn dangos y tueddiad o ran anifeiliaid a gafodd eu difa er mwyn rheoli TB yng Nghymru ers 2008. Cafodd 10,840 o anifeiliaid eu difa yn ystod y 12 mis hyd Tachwedd 2018, sy’n gynnydd o 5% o’i gymharu â’r 12 mis blaenorol.

  • Yn y 12 mis hyd at fis Tachwedd 2018, cafodd 10,840 o wartheg eu lladd i reoli TB Gwartheg.
  • Dyma gynnydd o 5% o’i gymharu â’r 12 mis blaenorol pan gafodd 10,326 o wartheg eu lladd.
  • Mae’r duedd gyffredinol yn amrywio. Gellir priodoli llawer o’r cynnydd diweddar ers 2014 i’r defnydd cynyddol o brofion sensitif iawn. Er enghraifft, mae profion gama, gwaredu Adweithyddion Amhendant a dehongli manwl o’r prawf croen oll wedi’u defnyddio er mwyn ceisio gwaredu heintiau a lleihau’r perygl y gallai’r clefyd ledu ac y gallai achosion o’r clefyd ddigwydd eto.
  • Roedd nifer yr anifeiliaid a laddwyd yn Hydref 2018 yn uwch (1,499) nag unrhyw un mis arall ers dechrau’r cofnodion. Ym mis Tachwedd 2018, roedd hyn wedi gostwng i 1,418 anifeiliaid a laddwyd; Fodd bynnag yr oedd yr ail fis uchaf. Fel y dengys yn y siart, mae’r gyfres fisol yn hynod o amrywiol, a gellir disgwyl adegau a brigau o bryd i’w gilydd. Mae'n rhy gynnar ar hyn o bryd i nodi a yw'r duedd yn newid i fyny. Mae’n bosib bod y brig oherwydd i'r profion TB a gynhelir y rhan fwyaf ohonynt yn ystod misoedd y gaeaf, pan gartrefir anifeiliaid. Gyda mwy o brofion, disgwylir y byddant yn dod o hyd i fwy o adweithyddion a bydd mwy o anifeiliaid yn cael eu lladd o ganlyniad. Ymchwilir y brig hwn ymhellach pryd mae fwy o ddata wedi'i gyhoeddi.

Nodyn

Mae’r ffigurau misol yn amrywio am nifer o resymau gan gynnwys natur dymhorol TB, effaith tywydd anarferol, nifer y dyddiau darllen profion mewn mis, effaith buchesi lle mae nifer fawr o anifeiliaid yn cael eu difa mewn mis ac ati.  Nid yw’r data wedi’u haddasu’n dymhorol, felly dylid cymryd gofal wrth gymharu mis â mis.

Mae’r ystadegau hyn yn rhan o gyfres o allbynnau sy’n cael eu defnyddio i fonitro TB yng Nghymru.  I weld dadansoddiad manylach a thrafodaeth o’r tueddiadau hyn, mae dangosfwrdd chwarterol TB Cymru yn dangos dyrnaid o ystadegau allweddol a sylwebaeth am yr ystadegau hynny.

Noder bod yr ystadegau TB a gyhoeddwyd gan Defra ym mis Mawrth, Mehefin, Medi a Rhagfyr yn Ystadegau Gwladol; mae gweddill y misoedd yn Ystadegau Swyddogol.

Data

Setiau data ac adnoddau rhyngweithiol

Cyswllt

Llinell Ymholiadau Cyffredinol

Ffôn: 0300 025 5050

Cyfryngau

Ffôn: 0300 025 8099