Neidio i'r prif gynnwy

Beth yw hwn?

Mae'r "Cerdyn Gweithredu" hwn yn rhoi cyngor ar gamau sy'n debygol o fod yn rhesymol i'w cymryd i leihau'r risg o ran y coronafeirws mewn mannau addoli ac mewn angladdau.

Dylid ei ddefnyddio ar y cyd â rheoliadau cyfredol Llywodraeth Cymru a chanllawiau eraill (mwy cyffredinol).

Cyd-destun

Mae'r Cerdyn Gweithredu hwn yn ymwneud â'r camau y mae'n rhaid i fannau addoli eu cymryd, yn ôl y gyfraith, mewn ymateb i bandemig y coronafeirws.

Mae'n ofynnol i'r rhai sy'n gyfrifol am y lleoedd hyn gymryd camau rhesymol i leihau'r risg y bydd pobl yn dod i gysylltiad â’r coronafeirws, ac yn lledaenu'r feirws, ar eu safle.

Fel sail ar gyfer penderfynu pa gamau y dylid eu cymryd, rhaid iddynt hefyd gynnal asesiad penodol o'r risg a achosir gan y coronafeirws.

Mae'r Cerdyn Gweithredu yn tynnu sylw at y risgiau sy'n gysylltiedig yn gyffredinol â'r lleoliadau a'r gweithgareddau hyn ac yn ystyried pa gamau rhesymol y gellid eu cymryd i liniaru'r risgiau hynny.

Nid yw hon yn rhestr hollgynhwysfawr ac mae’n bosibl y bydd mesurau rhesymol eraill na chyfeirir atynt isod yn briodol.

Os oes gennych gwestiynau neu bryderon, holwch adran iechyd amgylcheddol eich awdurdod lleol cyn gynted â phosibl. Cofiwch mai eu rôl nhw yw sicrhau bod camau rhesymol priodol yn cael eu cymryd fel y gall eich lleoliad weithredu mewn ffordd sydd mor ddiogel â phosibl, a dylech barchu hynny. Fodd bynnag, nid eu rôl nhw yw cymeradwyo eich asesiad risg.

Risgiau penodol yn y lleoliadau a'r gweithgareddau hyn

Yn aml, bydd pobl yn ymgynnull i weddïo neu i gael gwasanaeth gyda’i gilydd mewn mannau addoli. Mae'n bwysig bod pob sefydliad a pherson sy'n rhedeg y lleoliadau yn sylweddoli nad yw'r pandemig drosodd, a bod angen i bawb barhau i reoli risgiau’r coronafeirws. Bydd llawer o'r rheini sy'n mynychu'r lleoliadau yn ymwybodol o hyn ac yn wyliadwrus o'r risg.

Er y bydd y risgiau'n amrywio o leoliad i leoliad, ac yn dibynnu ar y gweithgareddau sy'n cael eu cynnal yn y lleoliad a nifer y bobl sy'n bresennol, bydd y risgiau canlynol yn rhai nodweddiadol:

  • gall canu neu lafarganu gynyddu’r aerosol a drosglwyddir, yn enwedig canu cynulleidfaol
  • rhannu bwyd neu ddiodydd ar ôl neu fel rhan o wasanaeth
  • cyffwrdd gwrthrychau yn ystod neu fel rhan o’r addoliad
  • y ffaith bod yna rai aelodau o’r gynulleidfa, gwirfoddolwyr neu staff sy’n fwy agored i niwed
  • mewn angladdau, potensial i bobl sydd wedi profi'n bositif gyda’r coronafeirws fod yn bresennol
  • gweithgareddau plant cysylltiedig sy'n digwydd o fewn y man addoli, er enghraifft Ysgol Sul, Madrassa ac ati
  • pobl yn ymgasglu'n agos at ei gilydd ac am gyfnodau hir, yn enwedig dan do lle mae'r risg o drosglwyddo drwy aerosolau yn uwch
  • gweithgaredd sy'n golygu cysylltiad corfforol uniongyrchol rhwng unigolion o wahanol aelwydydd fel rhan o’r addoliad, er enghraifft bendithion, cymundeb, bedydd.

Pa gamau rhesymol y dylwn i ystyried eu cymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws?

Er ei bod yn annhebygol y bydd modd cael gwared â’r risgiau'n llwyr mewn lleoliadau a gweithgareddau o'r math hwn, mae rhai camau yn rhesymol, ac felly mae’n rhaid eu cymryd.

Dylech ystyried p’un a yw'r camau canlynol yn rhesymol i'w cymryd. Dylai'r camau a gymerwch gael eu llywio gan eich asesiad o risg lledaeniad y coronafeirws ar eich safle, a dylid eu teilwra i'ch amgylchiadau penodol chi.  Mae Llywodraeth Cymru wedi creu templed safonol ar gyfer asesiadau risg y coronafeirws, ac mae rhagor o wybodaeth ar gael i'ch cefnogi gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a  Diogelwch (HSE).

Lleihau'r siawns y bydd y coronafeirws yn bresennol

  • ei gwneud yn ofynnol i aelodau'r gynulleidfa wneud prawf cyn iddynt ddod
  • ei gwneud yn ofynnol i aelodau'r gynulleidfa ddangos eu bod wedi cael eu brechu cyn iddynt gael mynd i mewn
  • gofyn i aelodau'r gynulleidfa a ydynt wedi cael eu brechu, wedi cael eu profi'n ddiweddar neu a oes ganddynt symptomau COVID-19 cyn iddynt gael mynd i mewn 
  • rhoi gwybod i aelodau'r gynulleidfa na chaiff unrhyw un sydd â symptomau, wedi profi'n bositif, yn aros am ganlyniad prawf neu y mae gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru wedi dweud wrthynt am hunanynysu, ddod i’r safle

Y ffordd orau o atal y coronafeirws rhag lledaenu mewn unrhyw fan addoli yw lleihau'r risg i’r feirws fod yn bresennol yn y lle cyntaf.

Atal gorlenwi

  • Cadw pellter corfforol rhwng grwpiau ac unigolion lle bynnag y bo'n ymarferol.
  • Aildrefnu seddau. Mewn man addoli sydd â chadeiriau y gellir eu symud, eu haildrefnu i gadw pellter rhwng pobl o wahanol aelwydydd ac osgoi gosod pobl i eistedd wyneb yn wyneb.
  • Lle bo’n ymarferol, lleihau nifer y bobl sydd y tu mewn i'ch safle ar unrhyw adeg, er enghraifft drwy drefnu gwasanaethau ychwanegol. Bydd cyfyngu ar niferoedd yn lleihau ymwneud corfforol agos, yn benodol drwy leihau'r potensial ar gyfer gorlenwi.
  • Defnyddio arwyddion a marciau i reoli llif pobl sy'n dod i mewn ac yn gadael y safle, a'r tu mewn er mwyn osgoi tagfeydd pobl.

Gwella’r awyru

  • Gwneud y mwyaf o awyru naturiol neu fecanyddol (heb ailgylchu aer).  Gellir gwella llif aer drwy agor ffenestri a chadw drysau mewnol ar agor (ond nid drysau tân) lle bo hynny'n bosibl, drwy gydol gwasanaeth neu rhwng gweithgareddau.
  • Sicrhau bod systemau awyru mecanyddol yn cael eu cynnal a'u cadw'n effeithiol a'u bod wedi cael gwasanaeth.

Cadw eich safle'n lân

  • Glanhau a diheintio arwynebau ac offer yn rheolaidd. Sicrhau bod digon o amser ar gyfer egwyl rhwng gwasanaethau a glanhau’n drylwyr ac yn rheolaidd, gan ddefnyddio diheintydd yn yr ardaloedd sy’n cael eu defnyddio fwyaf a’r mannau sy’n cael eu cyffwrdd fwyaf, megis dolenni drysau neu ganllaw grisiau.
  • Lle caiff gwrthrychau eu cyffwrdd fel rhan o’r addoliad, glanhau'r gwrthrychau hynny rhwng pob addolwr a'u cyffyrddodd a’u gwneud yn ofynnol i addolwyr ddiheintio neu olchi eu dwylo cyn ac ar ôl iddynt gyffwrdd y gwrthrychau.
  • Darparu hylif diheintio dwylo ac annog pobl i olchi eu dwylo'n rheolaidd.

Amddiffyn pobl sy'n agored i niwed ar eich safle

  • Mabwysiadu mesurau ychwanegol i leihau'r risg lle mae mwy o bobl sy'n agored i niwed yn ymgynnull yn y man addoli. Gallai hyn gynnwys byrhau hyd y gwasanaeth, gofyn i addolwyr wneud prawf llif unffordd cyn dod, mesurau cadw pellter corfforol llymach neu symud gweithgareddau i’r awyr agored.
  • Osgoi ymwneud wyneb yn wyneb.

Cymryd gofal arbennig os oes person sydd wedi profi'n bositif yn bresennol mewn angladd

  • Oherwydd (fel eithriad) bod person sydd wedi profi'n bositif gyda’r coronafeirws yn cael mynd i angladd aelod o'r teulu neu ffrind agos ar sail dosturiol, cymryd gofal arbennig mewn perthynas ag unrhyw berson o'r fath sy'n bresennol – gan gynnwys drwy ei gwneud yn ofynnol i'r person hwnnw wisgo gorchudd wyneb, cadw pellter corfforol llym, lleihau hyd y gwasanaeth angladd, sicrhau awyru da a chynnal cymaint o'r angladd â phosibl y tu allan. 

Cymryd mesurau lliniaru wrth ganu

  • Mae canu neu lafarganu yn cynyddu’r aerosolau sy’n cael eu gollwng i’r awyr o gegau pobl. Drwy ganu llai neu roi’r gorau i ganu, gellir helpu i leihau’r perygl o drosglwyddo’r haint.
  • Os bydd canu neu lafarganu yn digwydd, dylid rhoi mesurau lliniaru eraill ar waith, a allai gynnwys gwella’r awyru, symud y gweithgarwch allan i’r awyr agored, cynyddu'r gofod rhwng pobl, neu ganiatáu i lai o bobl fod yn bresennol.

Cofio gorchuddion wyneb

  • Helpu i sicrhau bod pobl sy'n bresennol yn cydymffurfio â'u rhwymedigaeth gyfreithiol i wisgo gorchudd wyneb, er enghraifft drwy ddefnyddio arwyddion a/neu atgoffa pobl ar lafar.

Helpu’r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu

  • Deall rôl system Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru o ran monitro a rheoli'r feirws.
  • Rhoi gwybod i unrhyw un sydd â symptomau, wedi profi'n bositif, yn aros am ganlyniad prawf neu y mae gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru wedi dweud wrthynt am hunanynysu, na chânt ddod i’r safle.
  • Cadw cofnodion at ddibenion y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu. Yr hyn sydd fwyaf defnyddiol yw cofnodion yn nodi’r grwpiau sydd fwyaf tebygol o fod wedi dod i gysylltiad agos ag unigolyn a heintiwyd.

Cyfathrebu

Mae rhwymedigaeth gyfreithiol arnoch i ddarparu gwybodaeth i'r rhai sy'n dod i mewn neu'n gweithio yn y man addoli ynghylch sut i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Mae hyn yn cynnwys, yn benodol, rhoi gwybodaeth i bawb sy’n bresennol am eu risg yn unol â’r hyn a nodwyd yn yr asesiad risg, a’r camau i’w cymryd i leihau’r risg hon.

Gallai hyn gynnwys cyhoeddiadau, arwyddion clir (gan gynnwys tâp neu baent ar y llawr) ynghylch y cyfyngiadau ar y nifer a gaiff fod mewn ardal neu ystafell benodol, systemau ciwio a systemau unffordd. 

Dolenni i ganllawiau allweddol

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 103 KB.

Maint Ffeil 103 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.