Neidio i'r prif gynnwy

Mae bod yn rhiant yn un o'r rolau mwyaf arbennig ac o bosib y rôl anoddaf y byddwch chi'n ei chael. Yn sicr nid yw'n hawdd bob amser a gall fod yn heriol. Dyna pam mae'n bwysig gofalu am eich hunan yn ogystal â'ch plant. Gall deimlo’n anodd os byddwch chi'n flinedig, dan bwysau ac yn anhapus.

Ceisiwch neilltuo amser i'ch hunan

Mae cael seibiant i ymlacio yn golygu eich bod yn fwy tebygol o allu ymdopi. Cymerwch 10 munud i gael bath, darllen cylchgrawn neu siarad â ffrind. Peidiwch â threulio amser yn teimlo'n euog am y tasgau a "ddylai gael eu gwneud" pan fydd eich plentyn yn cysgu. Defnyddiwch rywfaint o'r amser hwnnw i ymlacio a gwneud rhywbeth yr ydych chi'n mwynhau ei wneud.

Ceisiwch fwyta'n dda 

Gall hynny fod yn anodd i rieni prysur, ond mae gan NHS Healthier Families (www.nhs.uk/healthier-families) nifer o syniadau am ryseitiau hawdd a chyflym a chyngor ar sut i fod yn heini ac yn iach.

Ceisiwch gyfarfod â rhieni eraill a'u plant

Bydd eich plentyn yn mwynhau cwmni plant eraill, a byddwch chi'n mwynhau cael sgwrs ag oedolyn. Gall fod grwpiau yn eich ardal lle gallwch gwrdd â rhieni eraill a lle gall eich plentyn gael hwyl.

Rheoli teimladau mawr

Mae'r rhan fwyaf o rieni'n profi adegau pan fydd popeth yn eu trethu i'r eithaf. Mae'n bosib y byddwch yn pryderu am broblemau personol, meddygol neu ariannol. Gall deimlo hyd yn oed yn waeth pan fyddwch wedi blino. Gall mynd yn ddig neu'n weiddi droi pethau'n frwydr fawr. Pan fyddwch chi'n gweiddi ar eich plentyn mae'n sbarduno rhyddhau cortisol – yr hormon sy’n achosi straen. Mae hyn yn ei gwneud yn anoddach o lawer iddyn nhw wrando a dysgu. Bydd dysgu sut i reoli'ch dicter o fudd i'ch iechyd a'ch perthynas â'ch plentyn. Peidiwch â tharo neu gosbi eich plentyn yn gorfforol. Mae hyn yn anghyfreithlon yng Nghymru.

Ceisiwch ddod i ddeall arwyddion eich corff pan fydd teimladau o ddicter yn corddi tu mewn.  

Gallai'r arwyddion gynnwys: gên wedi'i chlensio; dyrnau ynghau; calon yn curo a theimlo'n boethach. Gwnewch rhywbeth i’w tawelu cyn bod pethau’n mynd allan o reolaeth.

Os byddwch chi'n teimlo bod eich dicter yn drech na chi, gallai fod o gymorth ichi:

  • Stopio a rhifo i 10, neu ganu hyd yn oed, cyn gwneud dim.  Mae canu a rhifo'n defnyddio rhan arall o'ch ymennydd sy'n wahanol i'r gweithred atgyrch ar gyfer dicter. Mae'n helpu i leddfu'r tensiwn fel y gallwch chi 'addasu' eich emosiynau.
  • Ceisiwch anadlu'n ddwfn i leddfu'r tensiwn. Ceisiwch gymryd mwy o amser i anadlu allan nag y byddwch i anadlu i mewn. 
  • Cymerwch hoe. Gadewch yr ystafell am gyfnod byr, ffoniwch ffrind, gwrandewch ar eich hoff gerddoriaeth.  Gofynnwch i ffrind neu i aelod o'r teulu i ofalu am eich babi neu'ch plentyn am gyfnod byr, er mwyn ichi gael amser i'ch hunan. 
  • Gwnewch ymarfer corff. Gall ymarfer corff eich helpu i ddelio â dicter sy'n gysylltiedig â straen. Rhowch gynnig ar nofio, cerdded, rhedeg neu yoga. Gallech chi roi eich plentyn yn ei gadair wthio a mynd am dro i fwrw'ch llid.
  • Gofynnwch i'ch hunan "A oes gwir angen imi fynd yn grac am hyn?" A yw’n ymwneud â’r hyn y mae'ch plentyn wedi'i wneud, neu am eich bod chi dan straen?
  • Meddyliwch am y peth. A oes yna rai pethau sy'n eich gwylltio'n fwy na phethau eraill? A oes yna ffyrdd i osgoi'r sefyllfaoedd hynny?
  • Ceisiwch beidio â chadw popeth i mewn. Gall helpu i siarad â ffrind i'r teulu neu rhieni eraill. Gall fod yn ddefnyddiol rhannu profiadau ac awgrymiadau.
  • Meddyliwch a oes yna rai teimladau sylfaenol sy'n eich gwneud chi'n grac. Os byddwch chi'n teimlo'n grac er gwaethaf popeth yr ydych chi wedi rhoi cynnig arno, efallai y byddai'n werth cael cyngor. Gallai fod o gymorth i siarad am bopeth â chwnselydd, neu gael rhywfaint o gyngor ar sut i reoli'ch dicter. Gallech siarad gyda’ch meddyg teulu am hyn neu efallai y bydd y llinellau cymorth hyn o fudd ichi:
    • Llinell Gymorth C.A.L.L.  (http://www.callhelpline.org.uk/defaultW.asp) 0800 132 737 (gwasanaeth 24 awr) - Llinell Gyngor a Gwrando'r Gymuned - (neu anfonwch y testun ‘help’ i linell destun 81066). Llinell gymorth gyfrinachol yw hon sy’n cynnig cymorth emosiynol ar iechyd meddwl a materion cysylltiedig.
    • Y Samariaid (samaritans.org) - ffoniwch 116 123 AM DDIM   (gwasanaeth cyfrinachol 24 awr). Gallwch gysylltu ynglŷn ag unrhyw beth sy’n eich poeni, mawr neu fach. 

Mae'n iawn ichi ofyn am help

Nid oes neb yn ei chael hi'n iawn bob amser. O gael cymorth, byddwch chi'n gwneud y peth gorau i'ch plentyn, i'ch teulu ac i chi eich hunan.

Gall cwrdd â rhieni eraill eich atgoffa nad ydych chi ar eich pen eich hun. Bydd eich Gwasanaeth Gwybodaeth i Deuluoedd yn gallu dweud wrthych beth sy'n digwydd yn eich ardal.

Os byddwch am ddysgu rhagor am fagu plant cadarnhaol, beth am gael gwybodaeth am y cymorth i rieni a'r grwpiau y mae eich Awdurdod Lleol yn eu cynnig.

Mae Family Lives yn cynnig gwasanaeth llinell gymorth gyfrinachol am ddim i deuluoedd yng Nghymru ar unrhyw agwedd ar fagu plant a bywyd teuluol. Gallwch siarad â rhywun drwy ffonio 0808 800 2222, neu ewch i wefan Parenting and Family Support – Family Lives i ddefnyddio'r cyfleuster sgwrs fyw.

Mae Parent Talk Cymru (Action for Children) yn cynnig cyfle i gael sgwrs fyw gyfrinachol am ddim gyda hyfforddwr magu plant yn Gymraeg neu yn Saesneg. Ewch i wefan Parent Talk Cymru.