Rydym yn tueddu i sylwi ar ymddygiad negyddol a sôn amdano gan ei fod yn mynd dan ein croen. Yn anffodus, gall rhoi llawer o sylw i’r ymddygiad hwn waethygu’r sefyllfa. Yn hytrach, ceisiwch roi llawer o ganmoliaeth a sylw i’r ymddygiad rydych chi am weld mwy ohono. Ochr yn ochr â rhoi llawer o ganmoliaeth i’ch plentyn, byddwch yn helpu i feithrin perthynas bositif gyda’ch plentyn drwy roi llawer o gariad a sylw iddo, a chymryd yr amser i siarad, gwrando a chwarae. Bydd datblygu patrwm a threfn i’ch diwrnod hefyd yn helpu, drwy sefydlu ambell rwtîn.

Pan fyddwch chi’n gweld eich plentyn yn gwneud rhywbeth nad ydych chi’n ei hoffi, cymrwch funud neu ddau i feddwl sut rydych chi am ymateb.

Beth sy’n gweithio

  • Ceisiwch annog pawb sy’n agos i’ch plentyn i ddelio ag ymddygiad digroeso yn yr un ffordd. Mae’r dull cyson hwn yn helpu’ch plentyn i deimlo’n ddiogel. Efallai y bydd eich plentyn yn drysu os yw’n cael gwneud rhywbeth un diwrnod ac yna’n cael cerydd am wneud yr un peth drannoeth.

  • Cynlluniwch ymlaen llaw! Cadwch bethau a allai niweidio’ch plentyn dan glo (e.e. meddyginiaethau, batris, tabledi peiriant golchi). Pan fyddwch chi allan o’r tŷ, ewch â theganau bach gyda chi i ddiddanu’ch plentyn neu meddyliwch am gemau i’w chwarae fel “Fy llygad bach i”. Tynnwch sylw’ch plentyn os yw ar fin gwneud rhywbeth nad ydych chi’n ei hoffi. Er enghraifft, os ydych chi’n gweld bod eich plentyn ar fin taflu rhywbeth, gallwch dynnu ei sylw “Edrych, mae yna gath ar y stryd”.

  • Ceisiwch ganfod beth yw’r rheswm am ymddygiad eich plentyn. Meddyliwch a oes adegau pan rydych chi’n gweld mwy o ymddygiad digroeso. Beth sy’n sbarduno’r ymddygiad hwn? Pa newidiadau allech chi eu gwneud i osgoi a thorri’r cylch hwn?

  • Amser arbennig. Gall ymddygiad anodd, digroeso fod yn gri am sylw. Gofalwch eich bod yn rhoi digon o sylw i’ch plentyn yn ystod y dydd pan mae’n chwarae’n ddistaw neu’n ymddwyn yn dda. Ceisiwch hefyd neilltuo amser bob diwrnod i gael amser arbennig gyda’ch plentyn.

  • Peidiwch â bychanu plant. Ceisiwch annog ymdrech, er mwyn cynyddu hunanhyder y plentyn. 

  • Anwybyddwch y pethau bychain. Mae plant yn defnyddio synau, swnian, nadu a stampio i gael sylw. Yn hytrach nag ymateb a rhoi sylw i ymddygiad fel hyn, ceisiwch roi llawer o ganmoliaeth a sylw i’r ymddygiad rydych chi am weld mwy ohono.

  • Ceisiwch dynnu sylw eich plentyn. Yn hytrach na chanolbwyntio ar ymddygiad ychydig yn annifyr, ceisiwch dynnu sylw plant bach. Gallwch gyflwyno gweithgarwch, tegan neu gêm newydd. Ceisiwch dynnu sylw plant hŷn drwy newid y pwnc trafod. Os ydych chi’n gallu gweld eu bod yn mynd yn rhwystredig, gallech awgrymu eu bod yn gwneud rhywbeth arall. 

  • Peidiwch ag anwybyddu ymddygiad sy’n beryglus a distrywiol. Gall anwybyddu weithio’n well ar gyfer ymddygiad ychydig yn annifyr. Fodd bynnag, os yw’ch plentyn yn ymddwyn mewn ffordd annerbyniol (e.e. taro rhywun, neu roi ei hun mewn perygl), symudwch eich plentyn yn bwyllog a chadarn i ffwrdd o’r sefyllfa.

  • Ar gyfer plant dros 3 oed - cofiwch roi’ch canlyniad ar waith. Os yw’ch plentyn yn ymddwyn mewn ffordd anniogel neu os yw’n anafu rhywun neu rywbeth, gallwch roi’ch canlyniad ar waith. Mae canlyniad yn rhywbeth rydych chi’n ei wneud ar ôl yr ymddygiad. Er enghraifft, os yw’ch plentyn yn taflu tywod, rydych chi’n ei dynnu o’r pwll tywod am gyfnod byr; os yw’n taflu tegan, rydych chi’n cymryd y tegan am 10 munud, os yw’n ysgrifennu ar y wal, rydych chi’n cymryd y creon. Mae’n rhaid rhoi canlyniad ar waith yn gyson.

  • Mae na yn golygu na! Os ydych chi’n ildio i rym plagio, bydd eich plentyn yn dysgu ei fod yn cael y ffordd ei hun drwy ymddwyn fel hyn. 

  • Cyfnod Callio - gellir defnyddio’r dechneg hon ar gyfer ymddygiad na ellir ei anwybyddu, er enghraifft os yw’ch plentyn yn gwneud rhywbeth peryglus neu’n anafu rhywun. Gellir anwybyddu ymddygiad ychydig yn annifyr fel cwyno. Dyw’r Cyfnod Callio ddim yn gweithio gyda phlant dan 3 oed, gan nad ydyn nhw wedi datblygu ddigon.

Beth sydd ddim yn gweithio

  • Peidiwch â gwobrwyo ymddygiad dydych chi ddim yn ei hoffi drwy roi gormod o sylw iddo. Rhowch sylw i ymddygiad positif.

  • Ceisiwch osgoi gormod o feirniadaeth a swnian. Gall hyn wneud i’ch plentyn deimlo fel nad yw’n gallu gwneud dim yn iawn ac effeithio ar ei hunanhyder. Helpwch eich plentyn drwy fod yn glir ynglŷn â’r hyn rydych chi’n ei ddisgwyl ganddo a modelu’r ymddygiad rydych chi am ei weld. Cofiwch fod eich plentyn am eich plesio.

  • Gall gwylltio, gweiddi a tharo droi pethau’n frwydr go iawn. Dydy hyn ddim yn helpu’ch plentyn i ddysgu sut mae ymddwyn. Ond gall wneud iddo deimlo’n ofnus, ansicr a chwerw. Ceisiwch bwyllo pan fyddwch chi dan straen. Bydd hyn yn annog eich plentyn i wneud yr un peth.

  • Bydd bygwth eich plentyn gyda phethau i godi braw arno, fel “bydd yr heddlu yn mynd â thi i ffwrdd” yn gwneud eich plentyn yn bryderus a gallai arwain at fwy o ymddygiad digroeso, dim llai.

Darllenwch ein tudalennau ar sut mae plant o wahanol oedrannau yn ymddwyn. Efallai y bydd llawer o’r ymddygiad sy’n ‘ddrwg’ i chi yn hollol naturiol i oedran a chyfnod datblygu eich plenty.

Child folding towels with her mum
Sut mae rhoi cyfarwyddiadau yn fwy effeithiol (addas i blant 2-7 oed)
Mae’ch plentyn yn fwy tebygol o wneud yr hyn rydych chi wedi gofyn iddo ei wneud os yw’ch cyfarwyddiadau’n rhesymol ac yn hawdd eu deall.
Child having tantrum on floor
Defnyddio canlyniadau (addas i blant 3-7 oed)
Canlyniad yw rhywbeth y byddwch chi’n ei wneud ar ôl i’ch plentyn ymddwyn mewn ffordd benodol.
Boy having a tantrum
Defnyddio’r dechneg Cyfnod Callio (addas ar gyfer plant dros 3 oed)
Mae’r dechneg Cyfnod Callio yn gweithio orau os na fyddwch yn ei ddefnyddio’n rhy aml, gan ganmol ymddygiad positif.