Neidio i'r prif gynnwy

Amser i roi sylw i'r pethau sy'n dda amdanaf i.

Mae plant yn dysgu am eu hunain drwy eu perthynas â'u rhieni a'u gofalwyr. Pan fyddwch chi'n canmol eich plentyn, rydych chi'n ei addysgu am ei werth a sut i fod yn falch o'i hun. Rydych chi hefyd yn codi ei hunan-barch.

Dw i'n dysgu amdanaf i fy hun drwy dy lygaid di. Os byddi di'n dweud wrthyf i dy fod ti'n fy ngharu i, a fy mod i'n haeddu cariad, byddaf i'n credu hynny hefyd. Ti fydd yn dweud wrthyf i am y pethau dw i'n eu gwneud yn dda, a byddaf i'n credu'r pethau rwyt ti'n eu dweud amdanaf i.

Drwy roi sylw i'r ymddygiadau a'r nodweddion sy'n well gennych chi, sef y pethau rydych am eu gweld yn eich plentyn, bydd yn gwybod mai dyna'r pethau y dylai fod yn falch ohonyn nhw, ac y dylai fod yn eu gwneud. Gallwch chi wneud hyn drwy roi cynnig ar y canlynol:

  • Rhoi canmoliaeth go iawn i'ch plentyn pan welwch chi ymddygiad cadarnhaol. Gallwch chi wneud hyn gyda geiriau, drwy edrych yn wyneb eich gilydd neu wenu, rhoi bawd i fyny neu rywbeth tebyg, neu gynnig cwtsh.
  • Dangos brwdfrydedd go iawn pan fyddwch chi'n canmol eich plentyn, gan wenu ac edrych arno. Bydd eich plentyn yn gwybod os nad ydych chi'n ei ganmol go iawn. Os nad ydych chi'n teimlo eich bod chi'n gallu canmol eich plentyn go iawn, beth am ddweud rhywbeth fel, “Beth sy'n digwydd yn dy lun di yma/beth wyt ti wedi ei wneud yma….” a threulio amser yn dysgu am y peth? Drwy wneud hynny, efallai y bydd cyfle i ddweud rhywbeth cadarnhaol fel, “Mae'n wych dy weld ti mor lawn cyffro wrth wneud hynny.”
  • Rhoi gwybod iddo am beth wnaeth wneud ichi deimlo'n hapus neu'n falch ohono, e.e. “Diolch am bigo hynny i fyny”. Mae hyn yn helpu eich plentyn i ddysgu am y math o ymddygiad rydych chi am ei weld.
  • Canmol eich plentyn pan fyddwch chi'n teimlo'n falch ohono, neu pan fyddwch chi'n gweld y math o ymddygiad rydych chi am ei weld. Mae hyn yn helpu eich plentyn i ddysgu beth mae ymddygiad cadarnhaol yn ei olygu. Dylech chi wobrwyo'r ymddygiad drwy gynnig sylw, canmoliaeth, maldod a hoff weithgareddau.
  • Egluro i'ch plentyn beth yn union rydych chi'n ei ganmol. Bydd hyn yn dangos eich bod yn talu sylw, a'ch bod wir yn golygu'r peth. Yn lle dweud, “Da iawn ti,” beth am ddweud “Roedd yn wych dy weld di'n rhannu dy ddoli â dy chwaer” . Mae canmoliaeth yn golygu mwy pan fyddwch chi'n dweud yn glir pam eich bod yn canmol eich plentyn.
  • Defnyddio enw eich plentyn mewn modd cadarnhaol – “Waw, Ben, rwyt ti wedi gweithio mor galed ar hynny! Gwaith gwych!”. Gall fod yn hawdd anghofio defnyddio enwau mewn modd cadarnhaol, ond byddai'n drueni pe byddai'ch plentyn ond yn eich clywed yn galw ei enw am resymau negyddol.
  • Rhoi sylw i'ch plentyn am fod pwy ydyw. Gallwch chi ganmol plentyn am nifer o resymau heblaw am ei annog i ymddwyn mewn ffordd benodol. Nid oes dim byd yn well na gweld eich plentyn yn gwenu o glust i glust pan fyddwch chi'n diolch iddo. Er enghraifft, “Diolch am adael imi chwarae siopau gyda ti - ti'n llawn hwyl ac mae'n wych cael chwarae gyda ti”.
  • Gadael i'ch plentyn eich clywed yn dweud pethau cadarnhaol amdano. “Dadi, oeddet ti'n gwybod ei fod wedi bod yn garedig iawn i'w ffrind heddiw pan wnaeth e….”
  • Rhoi sylw i ymdrechion eich plentyn yn ogystal â'r canlyniad, e.e., “Gwnest di roi cynnig da ar wisgo dy socs – rwy mor falch ohonot ti am roi cynnig arni fel 'na”.
  • Mae'n bwysig bod eich plentyn yn dysgu ac yn datblygu er mwyn ei hun, ac nid drwy gymharu ei hun i bobl eraill. Nid oes angen cystadlu er mwyn llwyddo. Mae modd canmol eich plentyn am fod pwy ydyw, heb ei gymharu â neb arall.
  • Canmol y pethau sydd o dan reolaeth eich plentyn, a'r pethau y mae’n gallu eu newid neu eu gwneud eto, yn lle'r pethau sydd y tu allan i'w reolaeth.
  • Meddwl am eich plentyn – byddai'n well gan rai plant gael sylw tawel, lle mae plant eraill yn hoffi cael sylw mwy uchel ac amlwg – dysgu am beth sy'n well gan eich plentyn.
  • Mae canmoliaeth yn fwyaf effeithiol pan fyddwch chi'n ei roi yn syth ar ôl ichi weld yr ymddygiad.
  • Chwilio am gyfleoedd i'ch plentyn ymddwyn yn y ffordd rydych chi am iddo ymddwyn. Dywedwch wrth eich plentyn pam eich bod yn hapus a beth roeddech chi'n ei hoffi am ei ymddygiad.
  • Dangos eich bod yn gwerthfawrogi eich plentyn ac yn ei garu drwy eiriau a dangos hoffter. Bydd eich plentyn yn dysgu sut i siarad a sut i ymddwyn ar sail y ffordd rydych chi'n siarad ag ef a'r ffordd rydych chi'n ei drin.
  • Peidio ag aros i'ch plentyn wneud rhywbeth perffaith cyn ei ganmol. Dylech chi ganmol eich plentyn am roi cynnig ar bethau hefyd. Os byddwch chi'n canmol ymdrechion eich plentyn, mae'n dangos iddo y dylai barhau i ddysgu a pharhau i wneud ymdrech.

Mae canmol hefyd yn eich helpu i feithrin perthynas da â'ch plentyn, a byddwch chi a'ch plentyn yn hapusach o ganlyniad i hynny. Mae ymchwil wedi dangos bod plant sydd â pherthynas agos a chefnogol â'u rhieni yn tueddu i ddatblygu mwy o hunan-barch, a'u bod yn llwyddo'n well yn yr ysgol ac yn eu bywydau ar ôl hynny.

Cofiwch wneud amser i ganmol eich hun hefyd. Pan fyddwch chi'n annog eich hun gyda geiriau cadarnhaol, rydych chi'n fwy tebygol o wneud yr un peth gyda'ch plentyn. Er enghraifft, “Rwy'n falch o'r ffordd es i ati i ddelio â phethau. Gwnes i lwyddo i beidio â chynhyrfu, sy'n dda”.

Gofalu amdanoch chi’ch hun

Gall cwrdd â rhieni eraill eich atgoffa nad ydych chi ar eich pen eich hun. Bydd eich Gwasanaeth Gwybodaeth i Deuluoedd yn gallu dweud wrthych beth sy'n digwydd yn eich ardal.

Os byddwch am ddysgu rhagor am fagu plant cadarnhaol, beth am gael gwybodaeth am y cymorth i rieni a'r grwpiau y mae eich Awdurdod Lleol yn eu cynnig.

Mae Family Lives yn cynnig gwasanaeth llinell gymorth gyfrinachol am ddim i deuluoedd yng Nghymru ar unrhyw agwedd ar fagu plant a bywyd teuluol. Gallwch siarad â rhywun drwy ffonio 0808 800 2222, neu ewch i wefan Parenting and Family Support – Family Lives i ddefnyddio'r cyfleuster sgwrs fyw.

Mae Parent Talk Cymru (Action for Children) yn cynnig cyfle i gael sgwrs fyw gyfrinachol am ddim gyda hyfforddwr magu plant yn Gymraeg neu yn Saesneg. Ewch i wefan Parent Talk Cymru.