Neidio i'r prif gynnwy

Cyflwyniad a chrynodeb

Mae'r canllawiau hyn yn berthnasol i Gymru. Am y rheolau neu'r canllawiau yn rhannau eraill y DU, ewch i wefannau Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Rydym wedi ceisio sicrhau bod cyn lleied â phosibl o wahaniaethau rhyngom ni a rhannau eraill o’r DU, ac rydym yn gweithio'n agos gyda'r gwledydd eraill. Ond mae'n bwysig deall bod y rheolau yma yng Nghymru yn wahanol.

Ble bynnag rydych chi'n byw fel arfer, mae'n bwysig bod pawb sy'n byw neu’n gweithio yng Nghymru, neu sy’n ymweld â hi, yn dilyn y rheolau sy'n berthnasol yma yng Nghymru.

Pa ofynion cyfreithiol sy’n parhau?

Yn unol â'r cyngor gwyddonol ac iechyd cyhoeddus diweddaraf ar ymateb i'r amrywiolyn Omicron, dyma'r rheolau allweddol sy’n berthnasol o ran y gyfraith. Mae angen i bawb gymryd cyfrifoldeb ar y cyd am y rhain, yn hytrach na gwneud dewis personol.

  1. Rhaid i fusnesau, cyflogwyr a sefydliadau eraill barhau i gynnal asesiad risg coronafeirws a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a'i ledaenu. Rhaid i bob busnes a gwasanaeth roi mesurau ar waith i gadw pellter cymdeithasol o 2m dan do. Gall hyn gynnwys mesurau fel rhwystrau ffisegol a systemau unffordd.
  2. Rhaid i bawb barhau i hunanynysu am 7 diwrnod os byddant yn cael prawf COVID-19 positif. Dylech gymryd prawf llif unffordd (LFT) ar ddiwrnod 6 a 7. Os yw'r naill brawf neu'r llall yn bositif, dylech barhau i hunanynysu nes i chi gael 2 LFT negyddol, neu ar ôl diwrnod 10, pa un bynnag sydd gynharaf.
  3. Rhaid i oedolion a phlant dros 11 oed barhau i wisgo gorchudd wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do, gan gynnwys mannau fel bwytai, tafarndai a chaffis. Dylai’r gorchudd wyneb gael ei wisgo bob amser heblaw pan fyddwch yn eistedd. O 20 Rhagfyr, rhaid i bobl weithio gartref os yw’n rhesymol ymarferol iddynt wneud hynny. Yn unol â'u dyletswyddau i gymryd mesurau rhesymol, rhaid i gyflogwyr ganiatáu i’w gweithwyr weithio gartref neu ei gwneud yn ofynnol iddynt wneud hynny, oni bai bod angen clir o ran busnes neu les sy’n golygu bod gweithio gartref yn anymarferol.
  4. Ni ddylid cynnal digwyddiadau na chynulliadau wedi'u trefnu ar gyfer mwy na 30 o bobl dan do. Ni fydd cyfyngiadau mwyach ar faint fydd yn cael ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored ar safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored. Rydyn ni’n dal i’ch cynghori i ddilyn eich crebwyll ac osgoi cynulliadau mawr os medrwch.  
  5. Rhaid i safleoedd trwyddedig dan do sicrhau bod pellter corfforol rhwng aelwydydd unigol neu grwpiau o hyd at chwech o bobl o uchafswm o chwe aelwyd (heb gynnwys plant o dan 11 oed o unrhyw un o'r aelwydydd hynny, neu ofalwyr unrhyw un sy'n bresennol) a rhaid iddynt ddarparu gwasanaeth bwrdd yn unig.
  6. Rhaid i chi beidio â chwrdd â mwy na 5 o bobl eraill mewn tafarndai, caffis a bwytai. Bydd angen mesurau ychwanegol, gan gynnwys gwasanaeth bwrdd, ym mhob safle trwyddedig. Caiff uchafswm o 30 o bobl fynychu gweithgareddau dan do.

Ymgynnull gyda phobl eraill

Cewch gwrdd â phobl eraill mewn cartrefi preifat, ond rydym yn eich annog i ystyried yn ofalus faint o bobl rydych yn cwrdd â nhw. Os byddwch yn cwrdd â gwahanol grwpiau o bobl ar wahanol adegau, dylech adael o leiaf ddiwrnod rhwng y digwyddiadau hynny.

Bydd trosedd ar wahân o hyd ar gyfer digwyddiadau mawr o fwy na 30 o bobl dan do.

Ni fydd cyfyngiadau mwyach ar faint fydd yn cael ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored ar safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored. Rydyn ni’n dal i’ch cynghori i ddilyn eich crebwyll ac osgoi cynulliadau mawr os medrwch.

Rydym hefyd yn cynghori pawb i wneud prawf llif unffordd (LFT) cyn cwrdd ag unrhyw un yn gymdeithasol – boed hynny dan do neu’r tu allan. Os yw’r LFT yn bositif, dylech roi gwybod am eich canlyniad a dilyn y canllawiau hunanynysu ar unwaith. Nid ydych yn cael eich cynghori mwyach i drefnu prawf PCR dilynol i gadarnhau’r canlyniad, oni bai eich bod mewn grŵp sy’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol ac y byddai angen triniaeth gynnar arnoch o bosibl, neu eich bod wedi cael eich cynghori i wneud hynny fel rhan o ymchwil neu raglen cadw gwyliadwriaeth.

Cofiwch, os oes gennych unrhyw symptomau, dylech barhau i drefnu prawf PCR a dilyn y canllawiau hunanynysu pan fo hynny’n briodol. 

Rydym yn fwyaf tebygol o ddal y coronafeirws gan bobl rydym mewn cysylltiad agos â nhw bob dydd, ac iddyn nhw rydym yn fwyaf tebygol o’i drosglwyddo. Mae'r amrywiolyn Omicron yn lledaenu'n arbennig o hawdd.  Y peth saffaf i'w wneud yw osgoi cysylltiad â phobl eraill nad ydych yn byw gyda nhw. Rydym yn argymell yn gryf eich bod yn cyfyngu ar bwy sy’n dod i’ch cartref ac yn ystyried creu aelwyd benodol gyda nifer cyfyngedig o aelwydydd eraill.

Rydym yn gofyn i bobl ystyried nid yn unig beth maent yn cael ei wneud – beth mae'r gyfraith yn ei ganiatáu – ond hefyd beth y dylent ei wneud – beth yw'r peth cywir i'w wneud i leihau lledaeniad y coronafeirws.  Rydym yn gofyn yn arbennig ichi:

  • geisio cyfyngu ar nifer y gwahanol bobl rydych chi'n eu gweld. Mae'n well gweld yr un pump o bobl yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl nawr ac yn y man
  • os ydych yn cwrdd â gwahanol grwpiau o bobl, ceisiwch drefnu bod o leiaf 24 awr rhwng yr ymweliadau hynny
  • cadw pellter corfforol o 2 fetr, gan gynnwys yn yr awyr agored, oddi wrth unrhyw rai nad ydych yn byw gyda nhw
  • osgoi gwneud gweithgareddau a allai gynyddu’r risg o drosglwyddo’r feirws (er enghraifft, gweiddi i gael eich clywed dros gerddoriaeth uchel, neu ganu yn agos at rywun arall)
  • cwrdd â phobl nad ydych yn byw gyda nhw yn yr awyr agored os yn bosibl.  Os ydych yn cyfarfod dan do, gwnewch yn siŵr bod yr ystafell wedi'i hawyru'n dda.

Bwytai, caffis a thafarndai

Mae’n ofynnol i leoliadau gymryd pob mesur rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Er enghraifft:

  • bydd cwsmeriaid yn cael eu hannog i archebu lle ymlaen llaw a rhoi manylion holl aelodau'r grŵp
  • mae’n bosibl y bydd angen manylion cyswllt er mwyn gallu olrhain cysylltiadau
  • bydd mynediad i'r safle yn cael ei reoli
  • dim ond gwasanaeth wrth y bwrdd fydd yn cael ei gynnig mewn safleoedd  dan do
  • sydd â thrwydded alcohol, fel tafarndai
  • dylai popeth gael ei fwyta a’i yfed wrth y bwrdd
  • bydd mesurau cadw pellter cymdeithasol ar waith, er enghraifft mwy o le rhwng y byrddau
  • bydd rhaid gwisgo gorchudd wyneb, heblaw pan fyddwch yn eistedd i fwyta neu i yfed

Cewch ymweld â safleoedd trwyddedig fel caffis, bwytai, tafarndai a bariau gyda phobl rydych yn byw gyda nhw, gan gynnwys y tu mewn a'r tu allan i’r safleoedd hynny.

Ond, os byddwch am ymweld â safle trwyddedig dan do gyda phobl nad ydych yn byw gyda nhw, ni ddylai'r grŵp hwnnw gynnwys mwy na chwech o bobl o hyd at chwe aelwyd ar unrhyw un adeg (heb gyfrif gofalwyr neu blant o dan 11 oed o unrhyw un o'r aelwydydd hyn).

Ni fydd cyfyngiadau mwyach ar faint fydd yn cael ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored ar safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Rydyn ni’n dal i’ch cynghori i ddilyn eich crebwyll ac osgoi cynulliadau mawr os medrwch.

Mae’n fwy diogel cwrdd yn yr awyr agored, ac am y rheswm hwn, mae gweithgareddau awyr agored wedi cael blaenoriaeth. Mae’r tebygolrwydd o drosglwyddo COVID-19 yn sylweddol is yn yr awyr agored na dan do. Mae hyn yn rhoi mwy o ryddid i bobl yn gynt, gan leihau’r effaith o ran trosglwyddo’r feirws.

Hyd y oed wrth i gyfyngiadau gael eu codi, mae’n hanfodol bod pawb yn parhau â’r arferion da i osgoi trosglwyddo’r feirws; cofio golchi dwylo’n dda a chael prawf cyn gynted ag y bydd symptomau’n ymddangos, ac aros gartref os ydych yn sâl, er mwyn lleihau’r risg.

Bydd yn dal yn ofynnol i fusnesau a safleoedd ystyried rhoi mesurau cadw pellter cymdeithasol ar waith ar gyfer grwpiau gwahanol a/neu ofyn i orchuddion wyneb gael eu gwisgo mewn rhai mannau penodol fel rhan o’u trefniadau rheoli risg. Bydd yr asesiad risg a’r mesurau lliniaru rhesymol y gallai fod angen i’r lleoliadau a’r safleoedd hyn eu rhoi ar waith yn penderfynu a fydd angen gwneud hyn, ac ymhle.  Dylech lynu wrth unrhyw fesurau cadw pellter cymdeithasol, golchi dwylo neu fesurau eraill sydd yn eu lle bob amser, er mwyn eich diogelu chi a phobl eraill.

Os ydych yn bwyta/yfed yn yr awyr agored, gallwch gerdded trwy’r safle gan wisgo gorchudd wyneb i’r ardal awyr agored, lle cewch eistedd/sefyll mewn grŵp o bai faint bynnag.  O ran gweini, ar gyfer y rhannau awyr agored, bydd pob busnes yn penderfynu drosto’i hun p’un ai i ddarparu gwasanaeth bwrdd neu beidio fel rhan o’i asesiad risg coronafeirws.

Peidiwch â digio (gweld yn chwith) os gofynnir ichi gadw pellter oddi wrth bobl eraill mewn lleoliad penodol. Gallwch barhau i wneud eich dewis personol eich hun i gadw pellter os ydych yn dymuno. Os yw pobl eraill am gadw pellter, dylech barchu eu penderfyniad hefyd. Yn yr un modd, dylech gadw at holl reolau’r busnes o ran archebu bwyd a diodydd ac ati.

Derbyniad priodas, partneriaeth sifil neu briodas amgen, neu de angladd

Nid oes unrhyw gyfyngiadau cyfreithiol ar nifer y bobl a gaiff fynychu derbyniad priodas, partneriaeth sifil neu briodas amgen, neu de angladd. Ond bydd y rheolau ynghylch lletygarwch yn berthnasol, a rhaid cymryd pob mesur rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws a’i ledaenu.

Hyd y bo modd, dylech geisio cadw pellter corfforol o 2m oddi wrth unrhyw un nad ydych yn byw gyda nhw.

Cynghorir chi yn gryf i wneud prawf llif unffordd ar ddiwrnod y digwyddiad, p'un a ydych wedi'ch brechu'n llawn ai peidio.

Os yw’r prawf LFT yn bositif, dylech roi gwybod am eich canlyniad a dilyn y canllawiau hunanynysu ar unwaith. Nid ydych yn cael eich cynghori mwyach i drefnu prawf PCR dilynol i gadarnhau’r canlyniad, oni bai eich bod mewn grŵp sy’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol ac y byddai angen triniaeth gynnar arnoch o bosibl, neu eich bod wedi eich cynghori i wneud hynny fel rhan o ymchwil neu raglen cadw gwyliadwriaeth.

Cofiwch, os oes gennych unrhyw symptomau, dylech barhau i drefnu prawf PCR a dilyn y canllawiau hunanynysu  pan fo hynny’n briodol.

Os ydych yn sâl a/neu os oes gennych unrhyw un o symptomau’r coronafeirws, dylech hunanynysu ar unwaith a chael prawf PCR.

Gweithgareddau wedi’u trefnu

Mae gweithgareddau wedi’u trefnu yn cynnwys amrywiaeth eang o weithgareddau y gall pobl o bob oed gymryd rhan ynddyn nhw.  Maen nhw’n cynnwys gweithgareddau fel dosbarthiadau ymarfer corff, cyfarfodydd grwpiau crefyddol a grwpiau cymorth. Bydd hyd at 30 o bobl o nifer o aelwydydd gwahanol yn gallu dod ynghyd dan do.

Nid yw gweithgareddau wedi’u trefnu yn cynnwys pethau fel partïon neu gynulliadau cymdeithasol ehangach o deuluoedd a ffrindiau.

Rhaid i’r gweithgaredd fod wedi’i drefnu gan fusnes, corff cyhoeddus, mudiad elusennol, elusengar, addysgol neu ddyngarol, clwb neu gorff gwleidyddol neu gorff llywodraethu cenedlaethol sy’n rheoli camp neu weithgaredd arall. Rhaid i drefnydd y gweithgaredd fodloni gofynion y Rheoliadau a chymryd pob mesur rhesymol i gadw’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws mor fach â phosibl, a rhaid iddo asesu’r risg. 

Yn yr awyr agored

Ni fydd cyfyngiadau mwyach ar faint fydd yn cael ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored ar safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Rydyn ni’n dal i’ch cynghori i ddilyn eich crebwyll ac osgoi cynulliadau mawr os medrwch.

Mae’n fwy diogel cwrdd yn yr awyr agored, ac am y rheswm hwn, mae gweithgareddau awyr agored wedi cael blaenoriaeth. Mae’r tebygolrwydd o drosglwyddo COVID-19 yn sylweddol is yn yr awyr agored na dan do. Mae hyn yn rhoi mwy o ryddid i bobl yn gynt, gan leihau’r effaith o ran trosglwyddo’r feirws.

Hyd y oed wrth i gyfyngiadau gael eu codi, mae’n hanfodol bod pawb yn parhau â’r arferion da i osgoi trosglwyddo’r feirws; cofio golchi dwylo’n dda a chael prawf cyn gynted ag y bydd symptomau’n ymddangos, ac aros gartref os ydych yn sâl, er mwyn lleihau’r risg.

Mae gan drefnydd y gweithgaredd ddyletswydd gyfreithiol i gynnal asesiad risg COVID penodol a chymryd pob mesur rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Rhaid i’r asesiad risg hefyd ystyried mannau cyfyng megis ciwiau i fynd mewn neu allan o’r lleoliad; toiledau neu fannau gwerthu bwyd a diod ac ystyried mesurau lliniaru addas, gan gynnwys cadw pellter corfforol yn y mannau hyn.

Bydd yn dal yn ofynnol i fusnesau a safleoedd ystyried rhoi mesurau cadw pellter cymdeithasol ar waith ar gyfer grwpiau gwahanol a/neu ofyn i orchuddion wyneb gael eu gwisgo mewn rhai mannau penodol fel rhan o’u trefniadau rheoli risg. Bydd yr asesiad risg a’r mesurau lliniaru rhesymol y gallai fod angen i’r lleoliadau a’r safleoedd hyn eu rhoi ar waith yn penderfynu a fydd angen gwneud hyn, ac ymhle.  Dylech lynu wrth unrhyw fesurau cadw pellter cymdeithasol, golchi dwylo neu fesurau eraill sydd yn eu lle bob amser, er mwyn eich diogelu chi a phobl eraill.

Peidiwch â digio (gweld yn chwith) os gofynnir ichi gadw pellter oddi wrth bobl eraill mewn lleoliad penodol. Gallwch barhau i wneud eich dewis personol eich hun i gadw pellter os ydych yn dymuno. Os yw pobl eraill am gadw pellter, dylech barchu eu penderfyniad hefyd.

Gweithgareddau wedi’u trefnu ar gyfer datblygiad a lles plant

Mae hawl i gynnal gweithgareddau a drefnwyd ar gyfer datblygiad a lles plant. Gallai’r gweithgareddau hyn gynnwys clybiau neu ddosbarthiadau ar gyfer plant o dan 18 oed, fel clybiau chwaraeon, grwpiau rhieni a babanod/plant bychain, grwpiau ieuenctid a grwpiau crefyddol. Nid ydynt yn cynnwys gweithgareddau fel partïon pen-blwydd i blant neu gynulliadau cymdeithasol ehangach ar gyfer teulu a ffrindiau y tu hwnt i’r trefniadau presennol ar gyfer cwrdd â phobl a ddisgrifir yn y canllawiau hyn.

Er nad yw’r gweithgareddau hyn yn rhan o addysg ffurfiol y plentyn, gallant arwain at fanteision ehangach o ran dysgu a datblygiad. Fel arfer, bydd y gweithgareddau hyn yn cael eu trefnu gan fusnes, corff cyhoeddus neu elusen, clwb, neu gorff llywodraethu cenedlaethol chwaraeon neu gamp.

Rhaid i’r trefnwyr gymryd pob mesur rhesymol i reoli’r risg a chadw pellter cymdeithasolAr hyn o bryd, nid oes cyfyngiad ar y nifer o blant o dan 18 oed y caniateir iddynt gymryd rhan yn y gweithgareddau hyn. Fodd bynnag, dylai’r trefnwyr sicrhau eu bod yn cyfyngu ar nifer y lleoedd er mwyn sicrhau y gellir cynnal y digwyddiad yn ddiogel yn y lle sydd ar gael.

Dylai’r trefnwyr osgoi cynnal gweithgareddau yn syth ar ôl ei gilydd, a dylent sicrhau eu bod yn caniatáu digon o amser i’r rhai sy’n cymryd rhan mewn un sesiwn adael yr ardal cyn dechrau sesiwn arall. Mae hyn yn bwysig er mwyn lleihau lefelau trosglwyddo. Dylai’r trefnwyr fod yn bresennol drwy gydol y gweithgaredd.

Efallai y bydd llawer o rieni neu warcheidwaid yn dymuno aros gerllaw pan fydd eu plant yn cymryd rhan yn y gweithgareddau hyn. Os bydd hyn yn digwydd, ni ddylai’r rhieni ei ddefnyddio fel cyfle i ymgynnull neu gymysgu ag eraill, a dylent gadw at y rheolau cadw pellter cymdeithasol. Dylai rhieni a threfnwyr hefyd ystyried y defnydd o orchudd wyneb ar gyfer plant dros 11 oed. Er nad oes rhaid gwisgo gorchudd wyneb yn yr awyr agored, dylai trefnwyr ystyried a ddylid eu defnyddio mewn mannau lle mae’n anodd cadw pellter cymdeithasol. 

Mewn grwpiau rhieni a babanod/plant bychain bydd rhaid i rieni fod yn bresennol yn ystod y sesiwn grŵp. Ni ddylai rhieni ddefnyddio hyn fel cyfle i ymgynnull neu gymysgu ag eraill cyn neu ar ôl y sesiwn, a dylent barhau i gadw at y rheolau cadw pellter cymdeithasol.

Digwyddiadau chwaraeon

Nid oes hawl i wylwyr fynychu digwyddiadau chwaraeon mawr nac elît. Ar gyfer gweithgareddau chwaraeon llai, darllenwch Gweithgareddau wedi'u trefnu a Gweithgareddau wedi'u trefnu ar gyfer datblygiad a lles plant.

Ar gyfer chwaraeon tîm, fel pêl-droed cymunedol neu gêm rygbi, y rheol syml yw na chaiff mwy na 30 o bobl heb gynnwys y rheini sy’n cymryd rhan e.e. chwaraewyr, hyfforddwyr, dyfarnwyr

Ni fydd cyfyngiadau mwyach ar faint fydd yn cael ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored ar safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Rydyn ni’n dal i’ch cynghori i ddilyn eich crebwyll ac osgoi cynulliadau mawr os medrwch.

Mae’n fwy diogel cwrdd yn yr awyr agored, ac am y rheswm hwn, mae gweithgareddau awyr agored wedi cael blaenoriaeth. Mae’r tebygolrwydd o drosglwyddo COVID-19 yn sylweddol is yn yr awyr agored na dan do. Mae hyn yn rhoi mwy o ryddid i bobl yn gynt, gan leihau’r effaith o ran trosglwyddo’r feirws.

Hyd y oed wrth i gyfyngiadau gael eu codi, mae’n hanfodol bod pawb yn parhau â’r arferion da i osgoi trosglwyddo’r feirws; cofio golchi dwylo’n dda a chael prawf cyn gynted ag y bydd symptomau’n ymddangos, ac aros gartref os ydych yn sâl, er mwyn lleihau’r risg.

Mae gan drefnydd y gweithgaredd ddyletswydd gyfreithiol i gynnal asesiad risg COVID penodol a chymryd pob mesur rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Rhaid i’r asesiad risg hefyd ystyried mannau cyfyng megis ciwiau i fynd mewn neu allan o’r lleoliad; toiledau neu fannau gwerthu bwyd a diod ac ystyried mesurau lliniaru addas, gan gynnwys cadw pellter corfforol yn y mannau hyn.

Bydd yn dal yn ofynnol i fusnesau a safleoedd ystyried rhoi mesurau cadw pellter cymdeithasol ar waith ar gyfer grwpiau gwahanol a/neu ofyn i orchuddion wyneb gael eu gwisgo mewn rhai mannau penodol fel rhan o’u trefniadau rheoli risg. Bydd yr asesiad risg a’r mesurau lliniaru rhesymol y gallai fod angen i’r lleoliadau a’r safleoedd hyn eu rhoi ar waith yn penderfynu a fydd angen gwneud hyn, ac ymhle.  Dylech lynu wrth unrhyw fesurau cadw pellter cymdeithasol, golchi dwylo neu fesurau eraill sydd yn eu lle bob amser, er mwyn eich diogelu chi a phobl eraill.

Peidiwch â digio (gweld yn chwith) os gofynnir ichi gadw pellter oddi wrth bobl eraill mewn lleoliad penodol. Gallwch barhau i wneud eich dewis personol eich hun i gadw pellter os ydych yn dymuno.

Bydd dal gofyn i bobl ddangos Pàs COVID y GIG i brofi eu bod naill ai wedi'u brechu'n llawn neu wedi cael prawf llif unffordd negatif yn ddiweddar i gael mynd i mewn i'r lleoliadau a'r digwyddiadau canlynol:

  • Digwyddiadau awyr agored heb seddau o fwy na 4,000 o bobl, lle bydd pobl yn cymysgu’n agos â’i gilydd am gyfnod hir
  • Digwyddiad o unrhyw fath gyda mwy na 10,000 o bobl
  • Theatrau
  • Sinemâu
  • Neuaddau cyngerdd

Beth yw'r prif bethau y gallaf eu gwneud i leihau’r risg i mi fy hun ac i bobl eraill?

Mae sawl peth allweddol y gallwch ei wneud i leihau eich risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws, a lleihau’r risg o’i drosglwyddo i bobl eraill. Mae'r rhain yn arbennig o effeithiol pan ddefnyddir nifer ohonynt gyda’i gilydd. Disgrifir y rhain yn fanylach yn nes ymlaen yn y canllawiau hyn, ond dyma’r prif elfennau: 

  • cael eich brechu'n llawn, gan gynnwys rhoi blaenoriaeth i gael eich brechiad atgyfnerthu. Mae'r brechlyn yn cynnig lefel sylweddol o amddiffyniad, nid yn unig i chi ond i bobl eraill hefyd, gan gynnwys y bobl sy’n annwyl i chi (hyd yn oed os nad oeddech yn siŵr ynglŷn â chael eich brechu, a heb fanteisio ar y cynnig eto, dyw hi ddim yn rhy hwyr);
  • hunanynysu a chael prawf pan fydd gennych symptomau, ac osgoi pobl eraill pan fyddwch yn sâl;
  • cael prawf llif unffordd ddwywaith yr wythnos os nad oes gennych symptomau ac ar y diwrnod pan fyddwch yn gweld pobl eraill
  • cadw’ch pellter lle bynnag y bo modd;
  • cyfyngu ar nifer y bobl yr ydych yn cwrdd â nhw, yn enwedig cwrdd â gwahanol bobl ar ôl ei gilydd o fewn cyfnod byr;  
  • cymryd prawf llif unffordd cyn i chi fynd allan neu ymweld â phobl, ac os yw’r canlyniad yn bositif arhoswch gartref a dilyn y canllawiau hunanynysu;
  • cwrdd y tu allan neu mewn ystafelloedd sydd wedi'u hawyru'n dda;
  • osgoi mannau gorlawn lle bynnag y bo modd;
  • cynnal hylendid da drwy olchi’ch dwylo, tisian i hances a chadw arwynebau y mae llawer o bobl yn eu cyffwrdd yn lân;
  • gwisgo gorchudd wyneb – yn enwedig mewn mannau gorlawn neu pan nad oes modd cadw pellter, a hynny er mwyn diogelu pobl eraill yn bennaf 
  • defnyddio Pàs COVID y GIG  neu ganlyniad negative i brawf llif unffordd er mwyn cael mynd i ddigwyddiadau mawr a lleoliadau fel sinemâu, theatrau a neuaddau cyngredd

Rydym yn gofyn i bob un ohonoch feddwl yn ofalus am y ffordd fwyaf synhwyrol o fynd ati i ddiogelu eich teulu, eich ffrindiau a'ch cymuned, yn hytrach na meddwl dim ond am yr hyn mae'r gyfraith yn caniatáu ichi ei wneud.

Bydd y coronafeirws yn parhau i heintio pobl ac, i’r rhai nad ydynt wedi'u brechu neu nad ydynt wedi'u brechu'n llawn eto, mae'r risg o fynd yn ddifrifol wael neu o fod angen triniaeth ysbyty yn llawer uwch nag i’r rhai sydd wedi'u brechu'n llawn.

Sut mae’r coronafeirws yn cael ei ledaenu?

Dyma’r ffyrdd mwyaf cyffredin i’r coronafeirws ledaenu:

  • drwy’r awyr fel aerosol sy’n gallu aros yn yr awyr am gyfnod hir;
  • drwy’r awyr fel defnynnau sy’n gallu lledaenu o fewn ardal agos ac i arwynebau;
  • cysylltiad uniongyrchol â pherson sydd wedi’i heintio;
  • cysylltiad uniongyrchol ag arwyneb sydd wedi’i halogi.

Mae hyn yn ein helpu i ddeall pa fath o lefydd a sefyllfaoedd sy’n creu’r risg fwyaf. Bydd llefydd lle down i gysylltiad agos â llawer o bobl eraill yn risg uwch, felly. Yn yr un modd, bydd llefydd nad ydynt wedi’u hawyru’n dda yn golygu nad yw hen awyr yn gallu dianc nac awyr iach yn gallu dod i mewn, sy’n rhoi cyfle i’r coronafeirws gronni. Gall llefydd lle mae pobl yn anadlu’n drymach hefyd fod yn gyfle i’r coronafeirws ledaenu ymhellach. Mae’r llefydd canlynol yn dwyn risg neilltuol, felly:

  • Mannau dan do nad ydynt wedi’u hawyru’n dda;
  • Mannau dan do lle mae pobl, yn enwedig llawer o bobl, gyda’i gilydd am gyfnod hir;
  • Unrhyw le, yn enwedig dan do, lle mae pobl mewn cysylltiad agos â’i gilydd;
  • Unrhyw le, yn enwedig dan do, lle mae pobl yn anadlu’n drwm yn agos at ei gilydd neu am gyfnodau estynedig, ee oherwydd ymarfer corff egnïol, yn canu’n uchel, yn llafarganu, neu’n gweiddi, yn peswch neu’n tisian.

Darlunnir y gwahanol ffyrdd y mae’r coronafeirws yn lledaenu yn y diagram isod

Image
Mae defnynnau llai wedi eu heintio yn teithio ymhellach ac yn para yn yr aer am fwy o amser. Dylech wella awyru i leihau'r risg.

Beth yw’r ffyrdd mwyaf effeithiol y gallwn i gyd leihau'r risgiau o ran y coronafeirws?

Y rhaglen frechu yw’r ffordd orau o amddiffyn eich hun a’r bobl o’ch cwmpas rhag y coronafeirws. Fodd bynnag, nid yw dau ddos o'r brechlyn yn ddigon i'n hamddiffyn rhag Omicron. Mae angen dos atgyfnerthu ar bob un ohonom i’n cadw’n fwy diogel rhag y feirws.

Y ffordd fwyaf effeithiol o leihau’r risg, yn enwedig o gael salwch difrifol neu orfod mynd i’r ysbyty, yw cael eich brechu. Os nad ydych wedi cael eich dos cyntaf neu'ch ail ddos, gwnewch drefniadau i ddod i ddechrau eich cwrs o frechlynnau cyn gynted â phosibl. Dyw hi byth yn rhy hwyr i gael eich brechlyn, ac mae canolfannau ar agor ichi alw i mewn iddynt.

Mae gwahanol ffyrdd o leihau risg yn ogystal â brechu. Disgrifir y rhain yn aml fel yr “hierarchaeth mesurau rheoli”. Ceir disgrifiad manylach ar gyfer busnesau, cyflogwyr a sefydliadau eraill yn y canllawiau i gyflogwyr a busnesau.

 

Yn syml, gellir disgrifio'r mesurau rheoli hyn yn nhrefn eu heffeithiolrwydd:

Osgoi neu gael gwared â’r risg.  

Dyma'r ffordd fwyaf effeithiol o leihau risgiau. Er enghraifft:

  • Gweithio gartref neu gwrdd â phobl drwy ddulliau rhithwir.
  • Hunanynysu os oes gennych symptomau, a chael prawf. Aros gartref os ydych yn sâl.
  • Ystyried gwneud profion llif unffordd yn rheolaidd, hyd yn oed os nad oes gennych symptomau.

Dewis gweithgaredd â llai o risg.  

Er enghraifft:

  • Cwrdd y tu allan yn lle dan do.
  • Cadw pellter corfforol oddi wrth bobl eraill os oes modd.
  • Osgoi ardaloedd gorlawn, yn enwedig dan do a lle nad oes awyru effeithiol.

Ceisio lleihau'r risg drwy newid y ffordd y mae'r gweithgaredd yn cael ei gynnal.  

Er enghraifft:

  • Gwella’r awyru drwy agor drysau a ffenestri.
  • Glanhau arwynebau yn rheolaidd.
  • Golchi dwylo yn rheolaidd.

Lleihau unrhyw risgiau eraill o ddod i gysylltiad â’r feirws. 

Dylai’r mesur hwn gael ei ddefnyddio ar y cyd â'r uchod yn hytrach nag ar ei ben ei hun. Er enghraifft:

  • Gwisgo gorchudd wyneb.
  • Gwisgo cyfarpar diogelu personol fel menyg neu offer amddiffyn y llygaid/wyneb.

Mae’r ymgyrch gyhoeddusrwydd Diogelu Cymru yn parhau i dynnu sylw at y ffyrdd effeithiol hyn o gyfyngu ar ledaeniad y coronafeirws, yn seiliedig ar y dystiolaeth wyddonol ddiweddaraf. Y rhain yw:  

Sut i leihau fy risg

Mae’r ymgyrch gyhoeddusrwydd Diogelu Cymru yn parhau i dynnu sylw at y ffyrdd effeithiol hyn o gyfyngu ar ledaeniad y coronafeirws, yn seiliedig ar y dystiolaeth wyddonol ddiweddaraf. Y rhain yw:  

Awyr iach ac awyru

Gall awyr iach helpu i leihau lledaeniad y feirws. Mae’r coronafeirws yn lledaenu drwy ronynnau sy’n cael eu cludo drwy’r awyr pan fyddwn yn anadlu ac yn siarad, a hyd yn oed yn fwy wrth chwerthin, gweiddi neu ymarfer corff. Mae gwneud unrhyw un o'r pethau hyn o dan do, mewn man lle nad oes awyru effeithiol, yn cynyddu'r risg hyd yn oed yn fwy. Gall bod y tu allan, neu agor ffenestri a drysau os ydych y tu mewn, helpu i leihau nifer y gronynnau heintus sydd yn yr awyr. Os byddwch yn gwahodd ffrindiau, teulu neu bobl eraill, megis gweithiwr, i'ch cartref – agorwch y ffenestri i gael awyr iach ac ystyriwch a ddylech eu hannog i wisgo gorchudd wyneb.

Mae bod y tu allan yn fwy diogel na bod dan do

Os byddwch yn cwrdd â rhywun yn eich gardd, gallwch leihau'r risg o ledaenu’r coronafeirws drwy beidio â rhannu llestri neu gyllyll a ffyrc, cadw pellter cymdeithasol, ac aros dan do am cyn lleied o amser â phosibl. Mae caniatáu i rywun fynd i mewn i'ch cartref, hyd yn oed am ychydig funudau, yn cynyddu'r risg o ddal neu ledaenu'r feirws i bawb yn eich cartref.

Lleihau nifer y bobl rydych yn cwrdd â nhw

Rydyn ni i gyd eisiau cwrdd â'n ffrindiau eto.  Ond ystyriwch beth yw'r peth mwyaf synhwyrol ichi ei wneud i amddiffyn eich teulu, eich ffrindiau a'ch cymuned. Mae cyfyngu ar faint o wahanol bobl rydych chi'n eu gweld yn helpu i'ch cadw chi, eich teulu a’ch ffrindiau yn ddiogel.  Mae llai o risg i weld yr un unigolyn neu ddau yn rheolaidd na gweld llawer o bobl wahanol yn achlysurol. Drwy gwrdd ag ychydig o bobl yn unig, mae cysylltiadau pawb yn llai a bydd y feirws yn ei chael yn anoddach lledaenu.

Lleihau’r amser a dreuliwch wyneb yn wyneb â phobl eraill

Y brif ffordd y mae’r coronafeirws yn lledaenu yw drwy gysylltiad agos â pherson sydd wedi’i heintio. Mae cwrdd wyneb yn wyneb, felly, yn cynyddu'r risg o gael a rhoi’r coronafeirws – y byrraf yr amser, yr isaf y risg. 

Cadw pellter cymdeithasol yw un o'r ffyrdd gorau o atal y coronafeirws rhag lledaenu

Mae cadw o leiaf 2 fetr i ffwrdd oddi wrth bobl nad ydych yn byw gyda nhw yn gwneud gwahaniaeth mawr o ran lleihau'r siawns y bydd y feirws yn lledaenu. Rydym i gyd yn anghofio weithiau – felly os bydd rhywun yn rhy agos atoch pan fyddwch chi allan, gofynnwch yn garedig iddyn nhw gamu'n ôl. Peidiwch â chael eich tramgwyddo os bydd rhywun yn gofyn i chithau gadw eich pellter – gallwn ni i gyd helpu ein gilydd. Mae dewis peidio â rhannu lifft, dewis amseroedd llai prysur i fynd i leoedd, a defnyddio gorchudd wyneb, i gyd yn helpu i leihau'r risg i chi ac i eraill.

Os oes angen i rywun ymweld â'ch cartref am resymau gwaith, cadwch eich pellter ac agorwch y ffenestri i adael i awyr iach ddod i mewn.

Os byddwch yn cael eich heintio, cadwch eich pellter oddi wrth aelodau eraill eich aelwyd gymaint â phosibl, yn enwedig os ydynt yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol.

Golchi eich dwylo

Mae golchi eich dwylo gyda sebon a dŵr neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo yn rheolaidd pan nad oes gennych ddŵr a sebon yn helpu i atal y feirws rhag lledaenu. Mae ein dwylo'n cyffwrdd â llawer o arwynebau drwy gydol y dydd, a gall hyn helpu'r feirws i symud o gwmpas. Os bydd y feirws ar eich dwylo, gallwch ei drosglwyddo i arwynebau eraill neu i'ch llygaid, eich trwyn neu'ch ceg. Dyma un ffordd y gall feirysau fynd i mewn i'ch corff a'ch heintio. Mae golchi neu ddiheintio eich dwylo yn cael gwared ar feirysau a germau eraill, felly rydych yn llai tebygol o'u lledaenu neu o gael eich heintio.

Beth ddylech chi ei ystyried wrth feddwl cymryd rhan mewn gweithgaredd?

Peidiwch â gwneud os nad ydych yn teimlo’n dda. Os oes symptomau COIVD-19 arnoch, dylech hunanynysu ar unwaith a chymryd prawf PCR.

Dylech gael prawf llif unffordd COVID-19 os nad oes gennych symptomau cyn ichi fynd neu ar y diwrnod pan fyddwch yn cwrdd â phobl, hyd yn oed os ydych wedi cael eich brechu.

Pwy fydd y bobl y bydda i’n cwrdd â nhw ac yn cymysgu â nhw?

Os yw’r lleill wedi eu brechu'n llawn, bydd y risg yn is. Cynghorir yn gryf hefyd eich bod yn gwneud prawf llif unffordd cyn ichi gwrdd ag unrhyw un nad ydych yn byw gyda nhw, p'un a ydych wedi'ch brechu'n llawn ai peidio.

Os ydych yn cwrdd â phobl sy'n agored i niwed neu nad ydynt wedi gallu cael eu brechu, efallai y byddwch am fod yn ofalus yn ystod y 10 diwrnod cyn ichi gwrdd, er enghraifft drwy gyfyngu ar eich cysylltiadau a chadw pellter corfforol.

Beth yw’r risg i eraill?

Dylech ystyried pwy y byddwch yn ei weld ar ôl y gweithgaredd rydych yn bwriadu cymryd rhan ynddo. Os yw’n weithgaredd â risg uwch, fel mynd i fan gorlawn dan do, efallai y byddwch am gyfyngu eich cyswllt ag eraill am 10 diwrnod ar ôl y digwyddiad, yn enwedig y rhai y gallai’r risg fod yn fwy iddynt. Os ydych wedi bod mewn cysylltiad â rhywun sydd wedi profi'n bositif, darllenwch y Canllawiau hunanynysu i gael cyngor ar yr hyn y dylech ei wneud. Ni ddylech ymweld ag unrhyw un mewn ysbyty na lleoliad gofal am 10 diwrod ar ôl gwneud gweithgaredd risg â uwch.

Pa fesurau amddiffyn sydd ar waith yn y lle rwy’n mynd iddo?

Mae gan bob man cyhoeddus ddyletswydd gyfreithiol i roi mesurau ar waith i leihau risgiau, a allai gynnwys gofyn ichi ddarparu gwybodaeth gyswllt fel rhan o’r system Profi, Olrhain, Diogelu. Os yw’r lle wedi cymryd camau amddiffynnol ac yn eu cyfleu'n glir, gallwch weld bod y risgiau'n cael eu rheoli o'u cymharu â lle nad yw'n gwneud hynny.

Gweithio gartref

Rhaid i bobl weithio gartref pan fo’n rhesymol ymarferol iddynt wneud hynny. Rhaid i gyflogwyr alluogi neu ganiatáu i’w gweithwyr weithio gartref, neu ei gwneud yn ofynnol iddynt wneud hynny, oni bai bod achos busnes neu les clir a fyddai’n golygu na fyddai’n ymarferol iddynt weithio gartref, yn unol â’u dyletswyddau i gymryd mesurau rhesymol.

Gweithio gartref yw’r ffordd fwyaf effeithiol o gyfyngu ar y risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yn y gweithle. Rhaid i gyflogwyr fod mor hyblyg â phosibl a gwneud addasiadau pryd bynnag y bo modd er mwyn galluogi pobl i weithio gartref. Gall hyn gynnwys rhoi cyfarpar technoleg gwybodaeth i staff (gliniadur, monitor, bysellfwrdd), dodrefn swyddfa a ffôn symudol, a hwyluso cyfathrebu rhwng y gwahanol leoliadau.

Rhaid peidio â’i gwneud yn ofynnol i weithwyr ddychwelyd i weithle, na rhoi pwysau arnynt i wneud hynny, os nad oes achos busnes clir dros wneud hynny. Os byddai trefniadau amgen yn gallu diwallu’r rhan fwyaf o anghenion busnes, rhaid caniatáu i weithwyr gweithio gartref er mwyn lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws neu ei ledaenu. Dylid trafod hyn gyda’r staff, a gallai hynny ddigwydd drwy eu hundebau llafur lle bo’n briodol. Dylai cyflogwyr hefyd gyfeirio at ganllawiau gan ACAS  a’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch ynghylch eu dyletswyddau tuag at weithwyr cartref, gan gynnwys mewn perthynas ag iechyd a diogelwch.

Rhaid i gyflogwyr hefyd ystyried unrhyw effaith niweidiol ar les unigolion. Mae hyn yn cynnwys pobl sy’n wynebu mwy o risg neu sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol (a gafodd eu cynghori’n flaenorol i warchod eu hunain ac y mae angen o hyd iddynt fod yn hynod ofalus), neu bobl y byddai dychwelyd i’r gweithle yn achosi pryder difrifol iddynt. Mae hyn yn arbennig o wir lle byddai gwaith yn golygu eu bod mewn cysylltiad rheolaidd neu barhaus â phobl eraill neu’n rhannu mannau sydd wedi’u hawyru’n wael am gyfnodau hir.

Yn yr un modd, efallai y bydd yna staff sy’n dymuno aros neu dychwelyd i’r gweithle, gan fod gweithio gartref yn effeithio’n andwyol ar eu hiechyd a’u lles meddyliol. Yn yr amgylchiadau hyn, mae lles staff yn ystyriaeth berthnasol. Er mai lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws ddylai fod yn brif flaenoriaeth i’r cyflogwr, dylai gydbwyso hynny yn erbyn yr effaith niweidiol y gallai gweithio gartref fod yn ei chael ar les y gweithiwr. O dan amgylchiadau o’r fath, os gall gweithwyr sydd yn y sefyllfa hon ddychwelyd i’r gweithle heb gynnydd sylweddol yn y risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, dylid caniatáu hynny. Wrth ystyried hyn, dylai cyflogwyr ystyried i ba raddau y byddai’r gweithiwr sy’n dychwelyd i’r gweithle yn dod i gysylltiad agos ag eraill yn y gweithle, ond hefyd wrth deithio yn ôl ac ymlaen i’r gwaith. Dylid cofnodi’r holl drafodaeth a’r penderfyniad yn llawn yn yr asesiad risg Covid-19.

Gallai cyflogwyr gael dirwy o hyd at £10,000 am fethu â chaniatáu i weithwyr weithio gartref lle bo hynny'n rhesymol ymarferol a phan nad oes dewis arall rhesymol.

Beth yw’r rheolau o ran hunanynysu?

 

Un o’r mesurau amddiffyn pwysicaf o hyd yw bod pobl yn gwneud yn siŵr eu bod yn hunanynysu gartref os oes ganddynt symptomau, neu os yw swyddog olrhain cysylltiadau wedi dweud wrthynt am wneud hynny. Mae'r gofyniad i hunanynysu ar ôl cael prawf positif neu hysbysiad gan y system Profi Olrhain Diogelu yng Nghymru yn ofyniad cyfreithiol.

I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch y Canllawiau hunanynysu

Dolen ddefnyddiol arall: y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu

Gorchuddion wyneb

A oes angen i mi wisgo gorchudd wyneb?

Oes, ym mhob safle dan do y mae gan y cyhoedd fynediad iddo.

Er nad yw'n ofyniad cyfreithiol yn y lleoliadau canlynol, cynghorir yn gryf bod gweithwyr a chwsmeriaid yn gwisgo gorchudd wyneb dan do. Mae'r cyngor hwn yn berthnasol oni bai eu bod wedi'u heithrio neu'n eistedd wrth fwrdd

  • mewn seremoni priodas, partneriaeth sifil neu briodas amgen
  • mewn awditoriwm theatr, sinema neu neuadd gyngerdd ac mewn mannau gwylio dan do mewn arena neu stadiwm

Lleoliadau defnydd cymysg: Wrth fwyta neu yfed mewn rhan o safle, fel caffi mewn siop, neu fwyty mewn gwesty, rhaid i chi wisgo gorchudd wyneb ar y safle, heblaw pan fyddwch yn eistedd i fwyta neu yfed.

Mae'n orfodol i bawb yng Nghymru wisgo gorchudd wyneb ym mhob safle arall dan do sy'n agored i'r cyhoedd ac ar drafnidiaeth gyhoeddus (gan gynnwys tacsis). Mae hyn yn cynnwys amrywiaeth eang iawn o leoliadau, fel siopau a chanolfannau siopa, addoldai, siopau trin gwallt a salonau, sinemâu ac amgueddfeydd, campfeydd a chanolfannau hamdden.

Fodd bynnag, mae eithriad i blant o dan 11 oed, pobl nad ydynt yn gallu gwisgo gorchudd wyneb oherwydd anabledd neu fod angen iddynt gyfathrebu, er enghraifft drwy ddarllen gwefusau, a phobl sy’n eistedd i fwyta neu yfed ar y safle.  Os mai dim ond rhan o safle sy’n cael ei defnyddio ar gyfer bwyta ac yfed, bydd y gofyniad i wisgo gorchudd wyneb yn parhau i fod yn berthnasol yn rhannau eraill y safle. 

I bwy mae'r gofyniad yn berthnasol?

Mae’n berthnasol i bawb sy’n 11 oed a throsodd, oni bai bod rhywun wedi’i eithrio. Nid oes rhaid i blant o dan 11 oed wisgo gorchudd wyneb.

Mae’n berthnasol i staff sy’n gweithio mewn mannau cyhoeddus dan do ac i aelodau o’r cyhoedd sy’n mynd i mewn i’r mannau cyhoeddus hynny.

Darllenwch ein canllawiau i gael rhagor o wybodaeth, gan gynnwys gwybodaeth am orchuddion wyneb addas, sut i ofalu am orchuddion wyneb amlddefnydd, sut i gael gwared â gorchuddion wyneb tafladwy yn ddiogel, ac os ydych yn meddwl eich bod wedi’ch eithrio rhag gwisgo gorchudd wyneb.

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 295 KB.

Maint Ffeil 295 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.