Neidio i'r prif gynnwy

Cyd-destun a throsolwg

Mae'r canllawiau hyn yn berthnasol i Gymru. Ar gyfer y rheolau neu'r canllawiau yn rhannau eraill y DU, ewch i wefannau Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon

Mae gan bob un ohonom gyfrifoldeb i helpu i leihau'r risg er mwyn diogelu ein hunain, ein gweithwyr a'n cwsmeriaid. Mae’r ymateb i’r pandemig yng Nghymru wedi bod yn ymdrech ar y cyd – mae’r cyhoedd, y llywodraeth, cyflogwyr, busnesau ac undebau llafur, darparwyr iechyd a gofal cymdeithasol, a’r trydydd sector wedi gweithio gyda’i gilydd. Mae dyletswydd arnom ni i gyd i barhau i helpu i gadw’r feirws o dan reolaeth wrth inni ddechrau ar y cyfnod newydd hwn yn hanes y pandemig.

Pa ofynion cyfreithiol sy’n dal mewn grym?

Ein cyngor yw y dylai pobl leihau nifer y bobl y maent yn eu cyfarfod. O ran y cyfyngiadau cyfreithiol, bydd yn drosedd bod yn rhan o gynulliad mewn cartref preifat lle mae mwy na 30 o bobl dan do.

Ni fydd cyfyngiadau mwyach ar faint fydd yn cael ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored ar safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Mae’n fwy diogel cwrdd yn yr awyr agored, ac am y rheswm hwn mae gweithgareddau awyr agored yn cael eu caniatáu heb gyfyngu ar niferoedd. Mae’r tebygolrwydd o drosglwyddo COVID-19 yn sylweddol is yn yr awyr agored na dan do. Mae hyn yn rhoi mwy o ryddid i bobl yn gynt, gan leihau’r effaith o ran trosglwyddo’r feirws.

Hyd y oed wrth i gyfyngiadau gael eu codi, mae’n hanfodol bod pawb yn parhau â’r arferion da i osgoi trosglwyddo’r feirws; cofio golchi dwylo’n dda a chael prawf cyn gynted ag y bydd symptomau’n ymddangos, ac aros gartref os ydych yn sâl.

Mae gan drefnydd y gweithgaredd ddyletswydd gyfreithiol i gynnal asesiad risg COVID penodol a chymryd pob mesur rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Rhaid i’r asesiad risg hefyd ystyried mannau cyfyng megis ciwiau i fynd mewn neu allan o’r lleoliad; toiledau neu fannau gwerthu bwyd a diod ac ystyried mesurau lliniaru addas, gan gynnwys cadw pellter corfforol yn y mannau hyn.

Bydd yn dal yn ofynnol i fusnesau a safleoedd ystyried rhoi mesurau cadw pellter corfforol ar waith ar gyfer grwpiau gwahanol a/neu ofyn i orchuddion wyneb gael eu gwisgo mewn rhai mannau penodol fel rhan o’u trefniadau rheoli risg. Bydd yr asesiad risg a’r mesurau lliniaru rhesymol y gallai fod angen i’r lleoliadau a’r safleoedd hyn eu rhoi ar waith yn penderfynu a fydd angen gwneud hyn, ac ymhle. 

Bydd gofyn o hyd i bobl ddangos Pàs COVID y GIG i brofi eu bod naill ai wedi'u brechu'n llawn neu wedi cael prawf llif unffordd negatif yn ddiweddar i gael mynd i mewn i'r lleoliadau a'r digwyddiadau canlynol:

  • Digwyddiadau awyr agored heb seddau o fwy na 4,000 o bobl, lle bydd pobl yn cymysgu’n agos â’i gilydd am gyfnod hir
  • Digwyddiad o unrhyw fath gyda mwy na 10,000 o bobl
  • Theatrau
  • Sinemâu
  • Neuaddau cyngerdd

Mae gan fusnesau, cyflogwyr a sefydliadau eraill ddyletswyddau cyfreithiol ehangach i ddiogelu eu gweithwyr a’u cwsmeriaid tra byddant ar eu safle.

Yn unol â'r cyngor gwyddonol ac iechyd y cyhoedd diweddaraf ar ymateb i'r amrywiolyn Omicron, dyma'r rheolau allweddol sydd ar waith yn y gyfraith:

  1. Rhaid i fusnesau, cyflogwyr a sefydliadau eraill barhau i gynnal asesiad risg coronafeirws a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a'i ledaenu. Bydd yn ofynnol i bob busnes roi mesurau ar waith i gadw pellter cymdeithasol o 2m dan do; gallai hyn gynnwys mesurau fel rhwystrau ffisegol a systemau un ffordd.
  2. Rhaid i bawb hunanynysu am 7 diwrnod os byddant yn cael prawf COVID-19 positif. Dylech wneud prawf llif unffordd (LFT) ar ddiwrnod 6 a diwrnod 7. Os yw’r naill neu’r llall o’r profion LFT yn bositif, dylech barhau i hunanynysu nes byddwch wedi cael 2 brawf llif unffordd negatif neu tan ar ôl diwrnod 10, pa un bynnag yw’r cynharaf. Mae'r rheolau ar gyfer cyswllt agos i rywun sydd wedi profi'n bositif yn y canllawiau hunanynysu.
  3. Rhaid i bawb dros 11 oed wisgo gorchudd wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do, gan gynnwys lleoliadau lletygarwch megis bwytai, tafarndai neu gaffis lle dylid eu gwisgo ac eithrio wrth eistedd.
  4. Rhaid i bobl weithio o gartref pan fo’n rhesymol ymarferol iddynt wneud hynny. Rhaid i gyflogwyr ganiatáu neu ei gwneud yn ofynnol i'w gweithwyr weithio gartref oni bai bod angen busnes neu les clir a fyddai'n gwneud gweithio gartref yn anymarferol, yn unol â'u dyletswyddau i gymryd mesurau rhesymol.
  5. Ni ddylid ddylid cynnal digwyddiadau a chynulliadau a drefnir ar gyfer mwy na:
    • 30 o bobl dan do mewn annedd breifat neu mewn llety gwyliau neu deithio;
    • Ni fydd cyfyngiadau mwyach ar faint fydd yn cael ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored ar safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.
  6. Rhaid i eiddo trwyddedig dan do sicrhau bod pellter corfforol rhwng aelwydydd unigol neu grwpiau o hyd at chwech o bobl o uchafswm o chwe aelwyd (heb gynnwys plant o dan 11 oed o unrhyw un o'r aelwydydd hynny neu ofalwyr unrhyw un sy'n bresennol) ar eu safle a rhaid iddynt ddarparu gwasanaeth bwrdd yn unig.

Diben y canllawiau

Nod y canllawiau hyn yw darparu'r wybodaeth hanfodol sydd ei hangen i helpu busnesau, cyflogwyr a sefydliadau neu fudiadau eraill i fodloni'r rhwymedigaethau cyfreithiol sydd arnynt i leihau'r risg y bydd pobl yn dod i gysylltiad â’r coronafeirws neu'n ei ledaenu ar eu safle.

Mae’r canllawiau yn egluro’r hyn rydym yn ei wybod am sut mae’r coronafeirws yn cael ei drosglwyddo a’r ffyrdd mwyaf effeithiol o’i atal rhag lledaenu. Gall gwybod sut mae'n cael ei drosglwyddo ein helpu i ddeall pam mae angen nifer o wahanol ragofalon er mwyn lleihau risgiau.

Sylfaen y gofyniad cyfreithiol penodol sy'n berthnasol yng Nghymru yw bod yn rhaid asesu'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws ar bob safle sy'n agored i'r cyhoedd a gweithleoedd a chymryd "mesurau rhesymol" i leihau'r risg honno. Mae'r canllawiau'n esbonio beth yw ystyr "mesurau rhesymol" ac yn rhoi enghreifftiau o'r mesurau y gellir eu cymryd.

Canllawiau eraill sydd ar gael

Mae Cardiau Gweithreduwedi disodli’r rhan fwyaf o ganllawiau sector-benodol. Mae’r cardiau yn rhoi enghreifftiau o fesurau penodol y gallai fod yn rhesymol eu cymryd, yn dibynnu ar natur y safle a sut y caiff ei ddefnyddio.

Mae canllawiau ar wahân ar gyfer y cyhoedd, sy'n canolbwyntio ar ymddygiadau amddiffynnol.

Mae’r canllawiau Cadw Cymru'n Ddiogel yn y Gwaith hefyd wedi'u diweddaru ac maent yn ategu'r canllawiau statudol manylach hyn. Gallai’r canllawiau Cadw Cymru'n Ddiogel yn y Gwaith fod yn ddefnyddiol i’ch atgoffa o’r camau y mae angen eu cymryd, ochr yn ochr â'r Cardiau Gweithredu, o ran y risgiau penodol i'w hystyried mewn gwahanol leoliadau.

Mae canllawiau anstatudol ychwanegol ar gael ar reoli risgiau ar wefan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch .

Mae canllawiau Llywodraeth Cymru hefyd ar gael mewn fformatau eraill drwy e-bostio: Covid19.Legislation@llyw.cymru.

Sut mae’r coronafeirws yn lledaenu?

Y ffyrdd mwyaf cyffredin o ledaenu’r coronafeirws yw:

  • drwy’r aer fel aerosol
  • drwy’r aer fel defnynnau
  • drwy gysylltiad uniongyrchol â pherson heintiedig
  • drwy gysylltiad uniongyrchol ag arwyneb sydd wedi’i halogi

Mae hyn yn ein helpu i ddeall ym mha fathau o leoedd y mae’r risg fwyaf. Lleoedd yw’r rhain lle mae pobl yn agos at ei gilydd neu sydd wedi’u hawyru’n wael, sy’n golygu na yw’r hen aer yn mynd allan ac nad oes aer ffres yn dod yn ei le. Mae hynny’n rhoi cyfle i’r coronafeirws gronni. Felly, mae risg arbennig yn perthyn i’r mannau canlynol:

  • mannau dan do sydd wedi’u hawyru’n wael
  • mannau dan do lle mae pobl gyda’i gilydd am amser hir
  • unrhyw fan, yn enwedig dan do, lle mae pobl yn dod i gysylltiad agos â’i gilydd
  • unrhyw fan, yn enwedig dan do, lle mae pobl yn anadlu’n drwm yn agos at ei gilydd neu am gyfnodau hir, megis drwy ymarfer corff egnïol, canu uchel, llafarganu, neu weiddi, peswch neu disian (oherwydd gall person heintiedig ledaenu defnynnau dros ardal fawr)

Mae'r diagram isod yn dangos y ffyrdd gwahanol y caiff  y coronafeirws ei ledaenu.

Os oes gan safle neu weithgaredd unrhyw un o'r nodweddion uchod, dylid rhoi sylw arbennig i'r risgiau hyn wrth ystyried y mesurau rhesymol y dylid eu cymryd. Er enghraifft, cadw mwy o bellter corfforol pan fydd ymarfer corff neu ganu egnïol yn digwydd, neu wella awyru mewn ardaloedd prysurach dan do.

Image
Mae defnynnau llai wedi eu heintio yn teithio ymhellach ac yn para yn yr aer am fwy o amser. Dylech wella awyru i leihau'r risg.

Beth allaf i ei wneud i leihau'r risg y bydd y coronafeirws yn lledaenu, fel person sy'n gyfrifol am safle, gweithwyr, digwyddiad neu weithgaredd?

Y ddyletswydd gyfreithiol i leihau'r risgiau i iechyd a diogelwch

Mae cyfrifoldeb cyfreithiol hirsefydlog sy’n golygu ei bod yn ofynnol i gyflogwyr neu bersonau, sy'n gyfrifol am safleoedd, digwyddiadau neu weithgareddau, ofalu am iechyd a diogelwch gweithwyr a phobl eraill sy'n mynd i mewn i’r safle (ar hse.gov.uk).

Mae gofyniad pellach sy'n berthnasol yng Nghymru i gynnal asesiad risg coronafeirws pwrpasol a phenodol i nodi risgiau ac i wneud popeth sy'n rhesymol ymarferol i leihau'r risgiau hynny – sef cymryd "mesurau rhesymol".  Ers peth amser, mae Llywodraeth Cymru wedi gosod gofyniad cyfreithiol penodol ar bobl sy'n gyfrifol am weithleoedd ac ar gyfer safleoedd sy'n agored i'r cyhoedd (a elwir yn "safleoedd rheoleiddiedig" yn y Rheoliadau) i sicrhau bod mesurau rhesymol yn cael eu cymryd i leihau'r risg fod y rhai sy’n mynychu’r safleoedd hynny yn dod i gysylltiad â’r coronafeirws, neu’n ei ledaenu. Mae'r gofyniad cyfreithiol hwn yn rhan o ymateb iechyd y cyhoedd i bandemig y coronafeirws ac mae'n berthnasol yn ogystal â’r gofynion iechyd galwedigaethol sy’n bodoli’n barod o dan gyfraith iechyd a diogelwch.

Yn gyffredinol, mae pum prif ffordd o leihau risg. Disgrifir y rhain yn aml fel yr "hierarchiaeth mesurau rheoli". Mae hyn yn darparu fframwaith ar gyfer asesu risgiau ac ystyried mesurau rhesymol i'w cymryd i leihau'r risgiau hynny. Mae hon yn system a dderbynnir yn eang a chaiff ei hyrwyddo gan nifer o sefydliadau diogelwch fel ffordd o benderfynu sut i weithredu atebion ymarferol ac effeithiol i leihau'r risg o salwch neu anaf.

Image
hierarchiaeth mesurau rheoli

Mae’r mesurau rheoli wedi’u crynhoi isod, ynghyd â rhai enghreifftiau penodol o fesurau rhesymol o dan bob pennawd. Esbonnir yr hyn a allai fod yn rhesymol yn nes ymlaen yn y canllawiau hyn.

Dileu

Ceisio osgoi neu ddileu'r risg bod y coronafeirws yn bresennol ar y safle. Dyma’r ymyriad mwyaf effeithiol gan ei fod yn ceisio atal pobl rhag dod i gysylltiad â’r feirws a chael eu heintio. Gallai hyn gynnwys:

  • Atal pobl rhag dod i’r safle os ydynt yn teimlo’n sâl, a’u cynghori i gael prawf PCR.
  • Sicrhau nad yw gweithwyr yn dod i’r safle os oes angen iddynt hunanynysu, naill ai am eu bod wedi profi’n bositif neu am eu bod dros 18 oed, heb gael eu brechu’n llawn ac wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael prawf positif am COVID-19.
  • Ei gwneud yn ofynnol i weithwyr gael profion rheolaidd, neu eu hannog i wneud hynny, gan ddefnyddio profion llif unffordd, er mwyn nodi unrhyw unigolion a all fod yn asymptomatig (os oes angen i staff gael profion rheolaidd, gallai cymorth fod ar gael o dan y rhaglen profi yn y gweithle).
  • Annog a hwyluso’r broses o frechu’r staff neu ei gwneud yn ofynnol i’r rhai sy’n dod i’r safle fod wedi’u brechu’n llawn.
  • Sicrhau bod cofnodion cywir yn cael eu cadw am ba weithwyr (a, lle bo’n briodol, cwsmeriaid/ymwelwyr/cleientiaid) sydd wedi bod yno, fel y gellir cysylltu â nhw os oes angen.
  • Galluogi staff i weithio gartref a hwyluso hynny.

Amnewid

Ceisio newid y gweithgaredd peryglus am un llai peryglus. Gallai hyn gynnwys:

  • Lleihau'r amser y mae cysylltiad wyneb yn wyneb rhwng pobl.
  • Newid patrymau gwaith fel bod pobl yn gweithio mewn grŵp neu garfan sefydlog neu'n cyrraedd ac yn gadael y gwaith ar adegau gwahanol (mae hyn yn cyfyngu ar nifer y bobl y gallai’r feirws eu cyrraedd).
  • Newid i weithio yn yr awyr agored er mwyn lleihau’r posibilrwydd y gall y feirws ledaenu drwy arwynebau wedi’u halogi a thrwy aerosolau.
  • Defnyddio technolegau eraill yn lle rhyngweithio wyneb yn wyneb, er enghraifft technolegau 'clicio a chasglu', gweithio o bell, ymgyngoriadau ffôn/fideo.

Mesurau rheoli trefniadol

Fel rhan o'r gofynion mesurau rhesymol, rhaid i safleoedd gyflwyno a chynnal pellter corfforol lle bo hynny'n bosibl drwy, er enghraifft:

  • Cyfyngu ar symudiad pobl neu ei reoli, er enghraifft systemau un ffordd, neu gyfyngu ar nifer y bobl sy'n defnyddio mannau cyfyng fel lifftiau, toiledau, ceginau neu ystafelloedd cyfarfod ar yr un pryd
  • Darparu arwyddion clir (e.e. arwyddion, tâp llawr neu baent) ar gyfer cadw pellter corfforol, systemau ciwio, systemau un ffordd ac ati
  • Sicrhau bod pobl yn cadw pellter corfforol ar y safle
  • Cyfyngu ar ryngweithio wyneb yn wyneb
  • Gosod sgriniau mewn mannau priodol (e.e. desgiau derbynfa neu rhwng gorsafoedd gwaith) i sicrhau bod staff yn cadw ar wahân ac ati. Os cânt eu defnyddio, dylid sicrhau eu bod yn cael eu glanhau a'u diheintio yn unol â’r trefniadau priodol ar gyfer hylendid da.

Gallai mesurau eraill gynnwys y canlynol:  

  • Gwella awyru:
    • Gwella awyru aer ffres mewn mannau sydd wedi’u hawyru’n wael
    • Os nad yw’n bosibl cael aer ffres, sicrhau bod systemau awyru mecanyddol yn bodloni’r safonau priodol ac yn cael eu gwasanaethu a’u haddasu’n unol â hynny.
  • Cyfyngu ar ddefnyddio arwynebau a rennir:
    • Defnyddio technolegau digyffwrdd
    • Defnyddio arwynebau gwrthficrobaidd
    • Lleihau’r defnydd o arwynebau a rennir, os nad oes modd eu hosgoi’n llwyr.
  • Gwella hylendid:
    • Darparu gorsafoedd golchi dwylo ychwanegol
    • Golchi a diheintio dwylo yn rheolaidd, gan gynnwys darparu cyfleusterau ac arwyddion i annog ymddygiad da
  • Rheoli niferoedd a chyfnodau amser:
    • Cyfyngu ar yr amser a dreulir mewn ystafelloedd sydd wedi’u hawyru’n wael
    • Cyfyngu ar nifer y bobl sy’n bresennol mewn ystafelloedd sydd wedi’u hawyru wael
  • Annog ymddygiad da:
    • Cyfathrebu'n effeithiol â'r rhai sydd i ar y safle a gweithredu ar sail adborth ar y mesurau sydd wedi’u cymryd i leihau risg
    • Dileu rhai cyfyngiadau pan fo'n ddiogel gwneud hynny, er mwyn annog mwy o bobl i gadw at y cyfyngiadau mwyaf effeithiol ac angenrheidiol.

Mesurau rheoli gweinyddol

Ceisio lleihau unrhyw risgiau eraill o ddod i gysylltiad â’r feirws. Gallai hyn gynnwys:

  • Darparu hyfforddiant ar y mesurau a gymerwyd gan esbonio pam y penderfynwyd eu cymryd (e.e. effeithiolrwydd cadw pellter corfforol, glanhau ac ati)
  • Osgoi rhannu cyfarpar, fel 'desgiau poeth’
  • Lleihau nifer y bobl sy'n gweithio mewn lleoliad penodol drwy, er enghraifft, annog gweithio gartref neu weithio gartref yn rhannol lle bo hynny'n bosibl
  • Dechrau sifftiau ar adegau gwahanol
  • Cyfathrebu rheolaidd â staff (ym mhob iaith berthnasol) a sicrhau eu bod yn deall y cyngor.

Cyfarpar Diogelu Personol (PPE)

Ceisiwch ddiogelu’r bobl ar y safle rhag dod i gysylltiad â’r feirws, drwy ddefnyddio PPE. Dyma'r ymyriadau lleiaf effeithiol, felly dylid eu defnyddio ar y cyd â mesurau eraill a nodir uchod. Rhaid gofalu rheoli heintiau wrth wisgo, tynnu, storio a gwaredu’r cyfarpar. Mae hyn yn cynnwys y canlynol:

  • masgiau wyneb llawfeddygol sy'n gwrthsefyll hylif neu gyfarpar diogelu anadlol priodol arall (fel masgiau FFP2 a FFP3 neu helmedau PAPR) a allai gael eu hargymell mewn rhai amgylchiadau, er enghraifft mewn lleoliadau iechyd a gofal cymdeithasol  neu wasanaethau cysylltiad agos eraill (os yw’r canllawiau yn nodi hynny)
  • gorchuddion wyneb gradd is (gweler y canllawiau ar wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do)
  • menig a ffedogau
  • cyfarpar diogelu'r llygaid

Beth yw’r gofyniad cyfreithiol ar fusnesau, gweithleoedd, mannau cyhoeddus a threfnwyr digwyddiadau?

Beth yw’r sail gyfreithiol ar gyfer y gofynion?

Mae rheoliad 16 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 yn gosod rhwymedigaethau ar bobl sy’n gyfrifol am safleoedd sy’n agored i’r cyhoedd, neu lle mae gwaith yn cael ei wneud, i gymryd mesurau rhesymol:

  • er mwyn lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safleoedd hynny, ac
  • er mwyn lleihau’r risg y bydd y bobl sydd wedi bod ar y safle yn lledaenu’r coronafeirws.

Mae'r canllawiau hyn (a gyhoeddwyd o dan reoliad 18 o'r Rheoliadau) ar sut i roi'r gofyniad cyfreithiol hwn ar waith yn ymarferol wedi cael eu hadolygu a'u diweddaru fel eu bod yn cyd-fynd â diwygiadau a wnaed i’r Rheoliadau ar 21 Ionawr . Mae’r prif newidiadau yn cynnwys:

  • Ni fydd cyfyngiadau mwyach ar faint fydd yn cael ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored ar safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Does dim newid o ran y gofyniad i gynnal asesiad risg coronafeirws penodol a chymryd mesurau rhesymol. Mae’r gofynion cyfreithiol hyn yn dal i fod mewn grym.

Mae’n ofynnol i berson sy’n gyfrifol am safle rheoleiddiedig sy’n agored i’r cyhoedd, neu sy’n weithle, gymryd y camau canlynol, sy’n seiliedig ar yr egwyddorion “hierarchiaeth mesurau rheoli” (y cyfeiriwyd atynt uchod):

  • Cam 1: cynnal asesiad penodol o’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle (ac ymgynghori â phobl sy'n gweithio ar y safle, neu eu cynrychiolwyr, wrth wneud hynny)
  • Cam 2: rhoi gwybodaeth i’r bobl sy’n mynd i mewn i’r safle neu sy’n gweithio yno am sut i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Mae hyn yn cynnwys, yn benodol, rhoi gwybodaeth i bawb sy’n gweithio ar y safle am eu risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws fel y nodwyd yn yr asesiad risg, a’r mesurau i’w cymryd i leihau’r risg.
  • Cam 3: cymryd pob mesur rhesymol i sicrhau y cynhelir pellter o 2 fetr rhwng pob person ar y safle neu tra byddant yn aros i fynd i mewn, ac eithrio

    1. pobl o'r un aelwyd (a gofalwyr personau o'r aelwyd honno) neu
    2. grwpiau o hyd at 6 o bobl o wahanol aelwydydd (heb gyfrif y rhai o dan 11 oed neu ofalwyr personau sy'n mynychu).

      Efallai y bydd amgylchiadau cyfyngedig lle nad yw cadw pellter corfforol o 2 fetr yn rhesymol i'w weithredu. O dan amgylchiadau o’r fath, disgwylir i fesurau lliniaru eraill fod ar waith i leihau'r risgiau o fethu cadw digon o bellter corfforol os o gwbl.
  • Cam 4: sicrhau bod mesurau rhesymol eraill yn cael eu cymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws ar y safle. Er enghraifft drwy geisio atal pobl a allai fod â’r coronafeirws rhag bod yno, drwy sicrhau bod pobl yn ymgynnull yn yr awyr agored yn hytrach nag o dan do pan fo hynny’n ymarferol, drwy wella’r awyru o dan do, drwy gyfyngu ar ymwneud a chyswllt agos wyneb yn wyneb rhwng pobl (gan gynnwys cadw pellter corfforol), a thrwy wella hylendid.

Am enghreifftiau o'r mesurau penodol y dylid eu hystyried mewn gwahanol fathau o safleoedd, gweler y Cardiau Gweithredu Mesurau Rhesymol penodol i'r sector.

Fel man cychwyn, mae gofyn cymryd pob un o'r 4 Cam. Fodd bynnag, gellir ystyried mesurau a gymerwyd o dan Gam 4 sy'n lliniaru'r risg pan fo pobl o wahanol aelwydydd neu grwpiau a ganiateir o fewn 2 fetr i'w gilydd wrth ystyried pa fesurau rhesymol i'w cymryd o dan Gam 3.

Fel y nodir isod, efallai y bydd amgylchiadau cyfyngedig pan nad yw cadw pellter cymdeithasol o 2 fetr bob amser yn rhesymol neu lle y gallai mesurau lliniaru eraill fod yn ddigonol i liniaru'r risgiau heb ymbellhau ar 2 fetr. O dan amgylchiadau o’r fath, byddai disgwyl i berson sy'n gyfrifol am safle neu weithgaredd gymryd mesurau rhesymol eraill, ochr yn ochr â chadw cymaint o bellter corfforol ag sy’n rhesymol.

Gallai’r person cyfrifol ystyried, er enghraifft, y ffaith bod pobl wedi cael prawf am y coronafeirws cyn digwyddiad neu fod y ffordd y mae’r safle’n cael ei reoli yn golygu y bydd pobl yn cael eu hatal rhag ymwneud yn agos â’i gilydd wyneb yn wyneb. Mae hefyd yn bwysig i ba raddau y mae'r safle wedi'i awyru'n dda. Efallai na fydd angen cadw pellter o 2m os yw'r rhai sy'n bresennol i gyd yn eistedd yn wynebu'r un cyfeiriad, os nad yw'r rhai sy'n bresennol yn aros am gyfnod hir ac os yw'r aer yn y safle yn cylchredeg yn effeithiol gan ddefnyddio awyru naturiol neu fecanyddol. Dylid cadw pellter corfforol o 2m mewn mannau lle nad yw'r mesurau lliniaru ychwanegol hyn ar waith (neu lle maent yn annigonol i liniaru’r risg, e.e. mannau cyfyng neu lle mae pobl yn symud o gwmpas, megis mynedfeydd ac allanfeydd, toiledau, stondinau ac ati).    

Mae'r canllawiau hyn yn esbonio isod beth y gallai "mesurau rhesymol" ei olygu mewn gwahanol leoliadau, gan gynnwys rhagor o fanylion am rwymedigaethau penodol ar bobl sy'n gyfrifol am safleoedd trwyddedig ac ar gyfer safleoedd manwerthu.

Mae'r Rheoliadau yn galluogi Gweinidogion Cymru i gyhoeddi canllawiau ar yr hyn a ddisgwylir. a rhaid rhoi sylw i'r canllawiau hyn, ac i unrhyw ganllawiau, codau ymarfer neu ddogfennau eraill a gyhoeddir gan gyrff eraill sydd wedi'u hymgorffori yn y canllawiau hyn.

I bwy y maeʼr gofyniad cyfreithiol yn berthnasol?

Mae'r gofyniad i gymryd mesurau rhesymol yn berthnasol o dan amrywiaeth eang iawn o amgylchiadau, gan gynnwys pob math o weithle sy’n agored. Mae’r rhain yn cynnwys, er enghraifft; gwasanaethau cyhoeddus, safleoedd iechyd a gofal cymdeithasol, ysgolion a lleoliadau gofal plant, addysg uwch, lleoliadau addysg bellach (gan gynnwys canolfannau hyfforddi a dysgu oedolion), canolfannau galwadau, busnesau lletygarwch, y diwydiant teithio a llety gwyliau, gwasanaethau gwirfoddol, safleoedd masnachol a diwydiannol, safleoedd adeiladu a safleoedd agored eraill fel gwaith ffordd a mannau awyr agored, gan gynnwys marchnadoedd da byw.

Mae'r ddyletswydd o dan y gyfraith i gymryd mesurau rhesymol yn berthnasol i'r person neu’r personau sy'n gyfrifol am safleoedd sy’n agored i’r cyhoedd, ac i’r person sy'n gyfrifol am y gwaith a wneir mewn unrhyw weithle; hynny yw, y person sy'n gyfrifol am reoli’r safle (nid, o reidrwydd, perchennog ffatri neu swyddfa sydd ar les).

Yn achos gweithgareddau penodol a allai gael eu cynnal ar safle a reoleiddir, mae’r ddyletswydd yn berthnasol i’r sawl sy’n gyfrifol am y safle lle bydd y gweithgaredd yn cael ei gynnal a hefyd i’r sawl sy’n gyfrifol am y gweithgaredd.

Yn yr un modd, yn achos safleoedd a reoleiddir sydd hefyd yn croesawu busnesau eraill i’r safle, er enghraifft, lleoliadau lletygarwch sy'n cynnig cerddoriaeth fyw, mae'r ddyletswydd yn berthnasol i'r person sy'n gyfrifol am y safle lle mae'r gweithgaredd yn digwydd ac i’r person sy'n gyfrifol am y busnes unigol sy'n perfformio (sef y band yn yr enghraifft hon).

Ac yn achos priodasau a dathliadau eraill a drefnir gan unigolyn ond a gynhelir ar safleoedd a reoleiddir, sy'n golygu bod busnesau allanol yn bresennol yn ystod y digwyddiad, er enghraifft, arlwywyr allanol, cerddoriaeth fyw, neu berfformwyr eraill o'r fath, mae'r ddyletswydd yn berthnasol i'r person sy'n gyfrifol am y safle lle mae'r gweithgaredd yn digwydd ac i’r person sy'n gyfrifol am y busnes unigol sy'n bresennol yn ystod y digwyddiad.

Mae'r ddyletswydd i gymryd camau rhesymol hefyd yn berthnasol i dacsis ac i ddarparwyr trafnidiaeth gyhoeddus (gan gynnwys ardaloedd dan do mewn canolfannau trafnidiaeth megis gorsafoedd bysiau, gorsafoedd rheilffordd, meysydd awyr a phorthladdoedd fferi) Mae canllawiau trafnidiaeth manwl atodol ychwanegol hefyd ar gael ynglŷn â thrafnidiaeth gyhoeddus.

Er bod y rhwymedigaethau cyfreithiol yn berthnasol i bersonau penodol, mae cyfrifoldeb personol ar bawb mewn gweithle neu safle sy’n agored i'r cyhoedd i reoli ei ymddygiad ei hun ac i beidio â llesteirio’r camau a gymerir i sicrhau bod y risg o drosglwyddo'r coronafeirws ym mhob rhan o Gymru yn cael ei lleihau.

Dylid nodi nad yw'r canllawiau hyn wedi'u hanelu at leoliadau'r GIG na chartrefi gofal, a fydd â chanllawiau ar wahân oherwydd natur y gwasanaethau y maent yn eu darparu. Er bod y gofyniad cyffredinol yn berthnasol i leoliadau iechyd a gofal cymdeithasol, efallai y bydd angen i'r lleoliadau hyn hefyd gydymffurfio â chanllawiau eraill sy'n benodol i'r sector, megis yr un ar gyfer atal a rheoli heintiau. Mae’r canllawiau hynny'n nodi'r hyn a ystyrir yn rhesymol yn y lleoliadau hynny i reoli risgiau.

Beth yw statws y canllawiau hyn?

Mae’r canllawiau hyn yn cael eu gwneud o dan reoliad 18 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020 ac maent yn rhoi rhagor o wybodaeth ynglŷn â sut mae’r gofyniad cyfreithiol o dan reoliad 16 yn gweithio’n ymarferol. Mae'r canllawiau hyn yn disodli'r canllawiau statudol blaenorol ar "Fesurau Rhesymol”.

Beth y mae’n rhaid ei wneud i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws?

Mae rheoliad 16 yn ei gwneud yn ofynnol i 3 cham gael eu cymryd:

Cam 1: Cynnal asesiad risg coronafeirws pwrpasol a phenodol

Mae’r Rheoliadau yn ei gwneud yn ofynnol i bobl sy’n gyfrifol am safleoedd sy’n agored i’r cyhoedd neu sy'n gyfrifol am weithleoedd, gynnal asesiad penodol o’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws mewn perthynas â’r safle. Rhaid i fusnesau, sefydliadau, trefnwyr gweithgareddau a digwyddiadau, a chyflogwyr gynnal asesiad risg coronafeirws penodol, a gweithredu arno.  Wrth wneud hyn, mae’n rhaid ymgynghori â’r rhai sy’n gweithio ar y safle, neu gyda’u cynrychiolwyr (fel undeb llafur). Dylid gwneud hyn "mewn da bryd" gan roi cyfle ystyrlon i'r rhai yr ymgynghorir â nhw gyfrannu at y broses.

Mae’r rhwymedigaeth i asesu’r risg sy’n deillio’n benodol o’r coronafeirws yn berthnasol yn ogystal â’r gofyniad mwy cyffredinol i gynnal asesiad risg yn unol â rheoliad 3 o Reoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1999 (O.S. 1999 Rhif. 3242). Pan fydd asesiad risg sydd wedi’i gynnal o dan y Rheoliadau hynny eisoes yn asesu’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, mae hynny’n ddigon i fodloni’r gofyniad (yn amodol ar yr angen i ymgynghori â’r bobl sy’n gweithio ar y safle, eu hysbysu, ac i gadw golwg ar y sefyllfa). Mae’r rhwymedigaeth i ddarparu gwybodaeth i staff eisoes yn bodoli o dan reoliad 10 o Reoliadau 1999.

Yn bwysig iawn, dylid defnyddio canlyniadau asesiadau risg, a phob risg a nodwyd, fel sail i benderfynu pa fesurau rhesymol y dylid eu cymryd i liniaru’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Nid yw cynnal asesiad risg yn ddigon ar ei ben ei hun – adnodd i helpu i benderfynu beth sy’n rhaid ei wneud i leihau’r risg yw’r asesiad.

Wrth ystyried pa fesurau rhesymol y dylid eu cymryd ar unrhyw safle, dylai’r sawl sy’n gyfrifol gynnal asesiad risg sy’n benodol i’r holl weithgareddau yr ymgymerir â nhw yn y gweithle, a dylid diweddaru’r asesiad hwnnw os caiff gweithgareddau newydd eu hychwanegu. Mae hyn yn cynnwys ystyried yr holl unigolion sy’n defnyddio’r lleoliad hwnnw neu’n ymweld ag ef, gan gynnwys staff parhaol a dros dro, contractwyr, ymwelwyr, a’r cyhoedd.  Mae hefyd yn golygu ystyried y gallai lefel y risg amrywio yn dibynnu ar faint o bobl sy'n bresennol ar y safle neu yn dibynnu ar yr hyn sy'n cael ei wneud ar adeg benodol. Mae asesiadau risg yn rhan o’r drefn arferol ar gyfer rheoli iechyd a diogelwch yn y gwaith a dylid cynnal asesiadau risg penodol mewn perthynas â’r coronafeirws fel rhan o system ehangach i reoli diogelwch. Mae canllawiau cynhwysfawr ar gael gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.

Nid yw’r canllawiau hyn yn ymdrin ag asesiadau risg yn fanwl, ond dylid cynnal yr asesiadau yn unol â’r gofynion gweithdrefnol a nodir yn rheoliad 3 o Reoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1999 (fel y’i haddaswyd gan Reoliadau’r Coronafeirws). Dylid adolygu’r asesiad risg yn rheolaidd oherwydd, wrth edrych ar sut y dylid bodloni’r rhwymedigaeth i gymryd camau rhesymol i leihau’r risg, mae angen ystyried a yw’r bygythiad ehangach sy’n gysylltiedig â’r pandemig wedi newid. Mae asesu risg yn broses ddeinamig, a dylid bob amser gynnwys y bobl sy’n gweithio ar y safle wrth gynnal asesiadau o’r fath. 

Darparwyd templed i helpu. Ond rhaid i asesiadau risg fod yn benodol i'r gweithle, y sefyllfa neu’r gweithgaredd dan sylw. Ni fwriedir i'r mesurau lliniaru y cyfeirir atynt yn y templed gael eu hystyried yn rhestr gynhwysfawr. Mater i'r person cyfrifol yw nodi pob perygl i'w staff, ei gwsmeriaid a'i ymwelwyr – peryglon sy’n berthnasol i waith, sefyllfaoedd a gweithgareddau dan do ac yn yr awyr agored.

Bydd angen i gyflogwyr roi ystyriaeth lawn i'r gofyniad i gadw staff yn ddiogel yn y gwaith a chynnig asesiadau risg unigol ar gyfer eu staff, yn dibynnu ar y rolau y maent yn eu chwarae ac a ydynt mewn mwy o berygl neu'n agored iawn i niwed yn glinigol. Mae hyn hefyd yn cynnwys rhoi sylw dyledus i iechyd corfforol a meddyliol eich gweithlu, yn enwedig gan y gallent fod yn bryderus ynghylch dychwelyd i amgylchedd y gweithle os ydynt wedi bod yn gweithio o bell. Dylent hefyd ymgysylltu â chynrychiolwyr staff, a chynrychiolwyr undebau llafur, mewn da bryd.

Er nad oes raid cyhoeddi asesiadau risg, mae angen i bawb sy’n gweithio ar y safle wybod am eu cynnwys, ac am y mesurau lliniaru sydd wedi’u hamlinellu. Os yw’r person cyfrifol yn gyflogwr sy'n cyflogi 5 neu fwy o weithwyr, rhaid i'r cyflogwr gofnodi canfyddiadau arwyddocaol yr asesiad risg ac unrhyw grŵp o weithwyr y nodwyd eu bod yn arbennig o agored i risg. 

Cam 2: Darparu gwybodaeth

Mae darparu gwybodaeth i weithwyr ac i bobl eraill ar safleoedd neu mewn gweithleoedd yn allweddol er mwyn rheoli lledaeniad y feirws yn llwyddiannus.  Gellir rhoi gwybodaeth ar lafar neu'n ysgrifenedig (ar ffurf arwyddion, gan amlaf), ac yn unol â’r Ddeddf Cydraddoldeb o ran y fformatau sydd ar gael.

Yn gyffredinol, bydd angen i'r wybodaeth a ddarperir:

  • esbonio pa fesurau sydd wedi’u cymryd i gadw pellter cymdeithasol dan do neu i leihau unrhyw ymwneud clos wyneb yn wyneb;
  • helpu pobl i wneud yr hyn a ofynnir iddynt, er enghraifft trwy roi cyfarwyddiadau ar sut i fynd i’r safle a cherdded o’i gwmpas os oes system unffordd neu drwy atgoffa pobl pan fydd angen gwisgo gorchudd wyneb a sut i’w ddefnyddio’n effeithiol a chyfrifol (darllenwch y Canllawiau ar wisgo gorchudd wyneb)
  • rhoi gwybodaeth i ddefnyddwyr y safle ynghylch faint o bobl sy’n cael bod ar y safle.

Mae rhai arwyddion sylfaenol ar gael yma − arwyddion diogelwch a chadw pellter corfforol i gyflogwyr ac ar wefan Busnes Cymru.

Cam 3: pellter o 2 fetr rhwng pob person yn cael ei gynnal

Mae rheoliad 16 yn nodi rhwymedigaeth i— “gymryd pob mesur rhesymol’ i sicrhau

(a)     y cynhelir pellter o 2 fetr rhwng unrhyw bersonau ar y safle, ac eithrio rhwng aelodau o grŵp a ganiateir;

(b)      pan fo’n ofynnol i bersonau aros dan do i fynd i’r safle, y cynhelir

           pellter o 2 fetr rhyngddynt, ac eithrio rhwng aelodau o grŵp a ganiateir

Cam 4 - mesurau rhesymol erail

Beth yw mesur rhesymol?

Mae rheoliad 16 yn nodi rhwymedigaeth i:

“Cymryd mesurau rhesymol i liniaru’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws sy’n codi pan fo personau yn ymgynnull yn agos at ei gilydd, megis—

(a)       ceisio rhwystro’r personau a ganlyn rhag bod yn bresennol yn y fangre—

(i)         unrhyw berson sydd wedi cael canlyniad positif am y coronafeirws yn y 10 niwrnod blaenorol,

(ii)        unrhyw berson sydd wedi cael cysylltiad agos yn y 7 diwrnod blaenorol (neu 10 niwrnod blaenorol os ceir canlyniad positif i brawf LFT ar ddiwrnod 6 neu 7) â pherson sydd wedi cael canlyniad positif am y coronafeirws,,

(iii)       unrhyw berson sy’n profi symptomau sy’n gysylltiedig â COVID-19;

(b)       sicrhau bod personau sy’n ymgynnull yn y fangre yn ymgynnull yn yr awyr agored pan fo hyn yn ymarferol;

(c)        cyfyngu ar ryngweithio agos wyneb yn wyneb rhwng personau yn y fangre, er enghraifft drwy—

(i)         newid trefn mangre gan gynnwys lleoliad dodrefn a gweithfannau;

(ii)        rheoli’r defnydd o fynedfeydd, tramwyfeydd, grisiau a lifftiau;

(iii)       rheoli’r defnydd o gyfleusterau a rennir megis toiledau a cheginau;

(iv)       fel arall, rheoli’r defnydd o unrhyw ran arall o’r fangre neu fynediad iddi;

(v)        gosod rhwystrau neu sgriniau;

(d)       cyfyngu ar hyd yr amser y caniateir i bersonau fod yn bresennol yn y fangre;

(e)       ceisio sicrhau bod y fangre wedi ei hawyru’n dda;

(f)        cynnal hylendid da yn y fangre;

(g)       darparu, neu ei gwneud yn ofynnol defnyddio, cyfarpar diogelu personol.”

Fodd bynnag, enghreifftiau yw’r mesurau a restrir a bydd yr hyn sy’n cael ei ystyried yn "fesur rhesymol" yn amrywio yn dibynnu ar natur y safle, a'r gweithgaredd sy'n cael ei wneud. Er enghraifft, ni fydd y rheini sy’n cynnig gwasanaethau personol cysylltiad agos yn gallu cadw pellter corfforol wrth ddarparu’r gwasanaethau hyn, ond dylent allu defnyddio cyfarpar diogelu personol a sicrhau bod llif yr aer yn dda ar y safle. 

Gellir dod o hyd i enghreifftiau tebyg uchod hefyd yn yr adran "Hierarchiaeth Mesurau Rheoli”. Dylai'r asesiad risg coronafeirws pwrpasol a gynhelir a'r system "Hierarchiaeth Mesurau Rheoli" fod yn sail ar gyfer pa fesurau rhesymol y dylid eu cymryd.

Wrth feddwl am yr hyn sy’n rhesymol, mae’n bwysig ystyried y lefel rhybudd sydd mewn grym ynghyd â chyngor gan Lywodraeth Cymru ac awdurdodau iechyd cyhoeddus ynghylch lefel y risg.

Mae rheoliad 16 yn berthnasol ym mhob sefyllfa tra bo’r Rheoliadau yn parhau mewn grym, ac mae’n berthnasol i bob un o’r gwahanol Lefelau Rhybudd – gan gynnwys pan nad oes unrhyw Lefel Rhybudd yn berthnasol o dan y Rheoliadau (“Lefel Rhybudd Sero”).  Gall y mesurau y mae’n rhesymol eu cymryd ar Lefel Rhybudd isel fod yn wahanol i’r rheini y maent yn rhesymol eu cymryd pan fo’r Lefel Rhybudd yn uchel. Mewn geiriau eraill, mae’n debygol y bydd angen gwneud mwy ar y Lefelau Rhybudd uchaf gan fod y risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yn uwch.

Lletygarwch – Safleoedd trwyddedig

Mae gofynion ychwanegol ar gyfer safleoedd sy'n gwerthu neu’n cyflenwi alcohol i'w yfed ar y safle neu sy’n caniatáu i gwsmeriaid ddod ag alcohol gyda nhw i’r safle i’w yfed yno. Mae’r gofynion penodol hyn, sydd wedi’u nodi yn rheoliad 16ZA, yn gymwys yn ogystal â’r rhwymedigaeth gyffredinol i gymryd “pob mesur rhesymol”. Nid ydynt yn gymwys pan fo'r safle ar gau.

Safle trwyddedig dan do

Rhaid i gwsmeriaid fod yn eistedd yn y safle (mewn unrhyw le heblaw mewn bar) i archebu bwyd a diod, cael eu gweini ac i fwyta ac yfed. Rhaid i'r person sy'n gyfrifol am y safle sicrhau bod system gwasanaeth bwrdd yn cael ei ddefnyddio ar gyfer archebu bwyd a diod (oni ddarperir bwyd ar sail bwffe ac, os felly, gall cwsmeriaid ddewis bwyd o'r bwffe a dychwelyd i'r man lle maent yn eistedd). Ar gyfer sinemâu a theatrau, lle mae cwsmer fel arfer yn eistedd i wylio perfformiad neu sioe, nid oes angen gwasanaeth bwrdd, ond dim ond pan fyddant yn eistedd y dylid bwyta ac yfed bwyd a diod.

Mannau awyr agored mewn safle trwyddedig dan do

Ni fydd cyfyngiadau mwyach ar faint fydd yn cael ymgynnull unrhyw le yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat, parciau cyhoeddus a thraethau, mannau awyr agored ar safle a reoleiddir neu ar gyfer gweithgareddau a digwyddiadau awyr agored.

Bydd cwsmeriaid sydd am fwyta/yfed yn yr awyr agored yn cael cerdded trwy’r safle gan wisgo gorchudd wyneb i’r ardal awyr agored, lle byddant yn cael eistedd/sefyll mewn grŵp o ba faint bynnag.  O ran gweini, ar gyfer y rhannau awyr agored, caiff safleoedd ddewis darparu gwasanaeth bwrdd neu weini trwy ddull arall e.e. bar awyr agored, hatsh, archebu bwyd neu ddiod wrth y bar dan do a mynd ag ef allan i’w fwyta/yfed, cyn belled â bod modd i’r safle drefnu hynny’n ddiogel. Dylai’r asesiad risg coronafeirws gwmpasu pob penderfyniad a wneir (e.e. gwisgo gorchudd wyneb wrth archebu, mynd yn syth yn ôl i’r ardal awyr agored ar ôl cael eu bwyd/diod etc)

Sylwer, os yw bwyd neu ddiod i'w fwyta dan do, rhaid darparu gwasanaeth bwrdd, felly ni all cwsmeriaid archebu wrth y bar.

Dylai pob safle trwyddedig hefyd gasglu manylion cyswllt gan bob person yn y safle a chymryd mesurau rhesymol i sicrhau bod yr holl fanylion yn gywir.

Ceir canllawiau ychwanegol ar gyfer y sector lletygarwch ar sut y gellir rhoi’r mesurau rhesymol hyn ar waith.

Sinemâu a theatrau a neuaddau cyngerdd

Ar gyfer sinemâu a theatrau, lle mae cwsmer fel arfer yn eistedd yn y safle, nid oes angen gwasanaeth bwrdd ond dylid bwyta bwyd a diod lle byddai'r cwsmeriaid hynny fel arfer yn eistedd (e.e. ar gyfer dangos ffilm neu berfformiad theatrig byw).

Pellter corfforol o 2 fetr rhwng aelwydydd unigol neu grwpiau o hyd at chwech o bobl o ddim mwy na chwe aelwyd dan do (heb gynnwys plant o dan 11 oed o unrhyw un o'r aelwydydd hynny neu ofalwyr unrhyw un sy'n bresennol).

Ar gyfer theatrau a neuaddau cyngerdd, yn ogystal â’r gofyniad i gadw pellter corfforol o 2 fetr rhwng grwpiau, uchafswm nifer y capasiti a ganiateir o dan do yw 200.

Safleoedd manwerthu

Pan fo safleoedd manwerthu yn cynnig nwyddau neu wasanaeth i'w gwerthu neu i'w llogi, gan gynnwys mynd â nwyddau neu wasanaeth oddi yno, rhaid i'r person sy'n gyfrifol am y safle, o dan reoliad 16ZB, wneud y canlynol fel rhan o'r mesurau rhesymol y maent yn eu rhoi ar waith. Mae’r gofynion penodol hyn yn ychwanegol at y rhwymedigaeth gyffredinol i gymryd “pob mesur rhesymol”. Nid ydynt yn berthnasol pan fydd y safle ar gau, a gallant fod yn berthnasol mewn ffordd wahanol, gan ddibynnu a yw’r safle yn cael bod ar agor yn llawn neu ddim ond at ddibenion casglu nwyddau drwy “glicio a chasglu”.

Dylent wneud y canlynol:

  • rheoli mynediad i'r safle a chyfyngu ar nifer y cwsmeriaid sydd ar y safle ar unrhyw un adeg 
  • darparu cynnyrch diheintio dwylo neu gyfleusterau golchi dwylo i bobl pan fyddant yn mynd i mewn i’r safle ac yn ei adael
  • sicrhau bod unrhyw fasgedi neu drolïau a ddefnyddir gan bobl yn y safle yn cael eu diheintio
  • arddangos arwyddion neu gymhorthion gweledol eraill fel marciau llawr, a gwneud cyhoeddiadau rheolaidd er mwyn atgoffa cwsmeriaid o'r angen i gynnal pellter o 2 fetr ac i wisgo gorchuddion wyneb.

Gellir cyflawni’r gofyniad i reoli mynediad mewn gwahanol ffyrdd, gan ddibynnu ar natur y safle manwerthu ac unrhyw offer sydd ar gael. Mewn safleoedd mwy, mae’n debygol o olygu cael rhywun ar y drws i reoli mynediad neu ryw fodd awtomatig o gyfyngu ar nifer y bobl sy’n gallu dod i mewn. Yn y ddau achos, fodd bynnag, rhaid i’r nifer sy’n dod i mewn fod yn seiliedig ar asesiad o’r nifer mwyaf o bobl sy’n gallu bod yn bresennol yn y safle gan gadw pellter o 2 fetr o leiaf rhwng cwsmeriaid. Man cychwyn yr asesiad hwnnw fydd arwynebedd y llawr, ond bydd angen ystyried y ffaith bod rhai rhannau o’r safle yn debygol o fod yn brysurach nag eraill. Bydd sicrhau bod digon o awyr iach yn cylchredeg yn y safle hefyd yn ffactor. Anogir y rhai sy’n gyfrifol i fod yn ofalus wrth benderfynu ar uchafswm nifer y cwsmeriaid.

Gall safleoedd manwerthu bach reoli mynediad drwy gyfuniad o ddefnyddio arwyddion a staff sy’n monitro pwy sydd y tu mewn i’r safle. Yn y safleoedd lleiaf, mae’n debygol mai’r system fwyaf priodol o reoli mynediad fydd caniatáu dim ond un person i ddod i mewn i’r safle ar un adeg. Pan fydd cwsmeriaid yn gallu gweld os oes rhywun yn yr adeilad, gellir rheoli hyn drwy ddefnyddio arwydd. Mewn amgylchiadau eraill, dylid defnyddio arwyddion sy’n nodi mai dim ond pan fydd cwsmer arall yn gadael y dylai cwsmeriaid fynd i mewn. Ar adegau pan fydd y safle yn dawel, gallai aelod o staff roi gwybod i’r cwsmer ei fod yn cael dod i mewn.

Trafnidiaeth gyhoeddus

Mae gan weithredwyr trafnidiaeth gyhoeddus / gweithredwyr trenau fandad i gynllunio mewn ffordd sy’n golygu sicrhau bod cymaint o gyfle â phosibl i bobl gadw pellter cymdeithasol – (e.e. defnyddio’r trenau hiraf posibl, a/neu ddarparu gwasanaethau cyfnewid rheilffyrdd atodol i ddarparu mwy o seddi) a gwneud popeth y gallant i hyrwyddo'r angen i deithwyr gadw pellter cymdeithasol.

Bydd amgylchiadau lle nad yw'n rhesymol cadw pellter corfforol, er enghraifft wrth ymgymryd â mathau penodol o waith hanfodol i ddiogelwch.

Rhaid i gyflogwr gweithwyr hanfodol i ddiogelwch gynnal asesiadau risg bob amser, a lle nad yw'n ymarferol cadw pellter corfforol, dylai cyflogwyr ystyried darparu profion llif unffordd dyddiol i weithwyr a darparu cyfarpar diogelu personol priodol.

Gweithio gartref

Rhaid i bobl weithio gartref pan fo’n rhesymol ymarferol iddynt wneud hynny. Rhaid i gyflogwyr alluogi neu ganiatáu i’w gweithwyr weithio gartref, neu ei gwneud yn ofynnol iddynt wneud hynny, oni bai bod anghenion busnes neu les clir a fyddai’n golygu na fyddai’n ymarferol iddynt weithio gartref, yn unol â’u dyletswyddau i gymryd mesurau rhesymol.

Mae gweithio gartref yn ffordd effeithiol iawn o gyfyngu ar y lledaeniad a’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Rhaid i gyflogwyr fod mor hyblyg â phosibl a gwneud addasiadau pryd bynnag y bo modd er mwyn galluogi pobl i weithio gartref. Gall hyn gynnwys rhoi cyfarpar technoleg gwybodaeth i staff (gliniadur, monitor, bysellfwrdd), dodrefn swyddfa a ffôn symudol, a hwyluso cyfathrebu rhwng y gwahanol leoliadau.

Ni ddylid ei gwneud yn ofynnol i weithwyr ddychwelyd i weithle, na rhoi pwysau arnynt i wneud hynny, os nad oes achos busnes clir dros wneud hynny. Os byddai trefniadau amgen yn gallu diwallu’r rhan fwyaf o anghenion busnes, dylid caniatáu i weithwyr gweithio gartref er mwyn lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws neu ei ledaenu. Dylid trafod hyn gyda’r staff neu eu cynrychiolwyr.

Rhaid i gyflogwyr hefyd ystyried unrhyw effaith niweidiol ar les unigolion. Mae hyn yn cynnwys pobl sy’n wynebu mwy o risg neu sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol (a gafodd eu cynghori’n flaenorol i warchod eu hunain ac y mae angen o hyd iddynt fod yn hynod ofalus), neu bobl y byddai dychwelyd i’r gweithle yn achosi pryder difrifol iddynt. Mae hyn yn arbennig o wir lle byddai gwaith yn golygu eu bod mewn cysylltiad rheolaidd neu barhaus â phobl eraill neu’n rhannu mannau sydd wedi’u hawyru’n wael am gyfnodau hir.

Yn yr un modd, efallai y bydd yna staff sy’n dymuno aros neu dychwelyd i’r gweithle, gan fod gweithio gartref yn effeithio’n andwyol ar eu hiechyd a’u lles meddyliol. Dan yr amgylchiadau hyn, mae lles staff yn ystyriaeth berthnasol. Er mai lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws ddylai fod yn brif flaenoriaeth i’r cyflogwr, dylai gydbwyso hynny yn erbyn yr effaith niweidiol y gallai gweithio gartref fod yn ei chael ar les y gweithiwr. O dan amgylchiadau o’r fath, os gall gweithwyr sydd yn y sefyllfa hon ddychwelyd i’r gweithle heb gynnydd sylweddol yn y risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, ac nad yw’n rhesymol ymarferol iddynt weithio gartref yn sgil y risg iddynt, dylid caniatáu hynny. Wrth ystyried hyn, dylai cyflogwyr ystyried i ba raddau y byddai’r gweithiwr sy’n dychwelyd i’r gweithle yn dod i gysylltiad agos ag eraill yn y gweithle, ond hefyd wrth deithio yn ôl ac ymlaen i’r gwaith. 

Gallai cyflogwyr gael hysbysiad gwella neu gau am fethu â chaniatáu i weithwyr weithio gartref lle bo hynny'n rhesymol ymarferol a phan nad oes dewis arall rhesymol.

Cadw pellter corfforol

Mae’n ofynnol i bob busnes a gwasanaeth roi mesurau ar waith i gadw pellter cymdeithasol o 2m; gallai hyn gynnwys mesurau fel rhwystrau ffisegol a systemau unffordd.

Mae'r gallu i gadw pellter corfforol ar unrhyw safle yn cael ei gyfyngu, i ryw raddau, gan faint y safle. Er hynny, beth bynnag yw maint y safle, y man cychwyn yw ystyried sut i gadw pobl ar wahân yn gorfforol a sut i’w hatal rhag ymwneud â’i gilydd wyneb yn wyneb, neu leihau hynny. 

Dylai’r asesiad risg sy’n ofynnol o dan Reoliadau’r Coronafeirws sefydlu’r nifer priodol o bobl sy’n gallu bod yn bresennol, ac rydym yn argymell y dylai’r wybodaeth honno fod ar gael yn gyhoeddus, er enghraifft ar arwyddion. Rhaid cael trefniadau rheoli penodol hefyd wrth gyrraedd yr adeilad a’i adael, i sicrhau nad yw’r niferoedd ar y safle yn uwch na’r nifer hwn. Bydd hynny’n golygu cyfyngu ar fynediad, trefnu llif pobl drwy’r adeilad a chynllunio gwaith, ac mae bron yn sicr y bydd angen rhoi mesurau ar waith i helpu pobl i aros ar wahân.

Bydd natur y mesurau sy’n rhesymol yn dibynnu ar natur benodol y gweithle neu’r safle unigol, a byddant yn adlewyrchu'r amgylchedd ffisegol a natur y busnes neu'r gweithgaredd dan sylw. Dyma enghreifftiau o sut y gellir helpu i gadw pellter corfforol:

  • rheoli mynediad i'r safle a chyfyngu ar nifer y bobl sydd ar y safle ar unrhyw un adeg
  • cynyddu'r gofod rhwng pobl drwy leihau cyfanswm nifer y bobl sy'n bresennol
  • newid cynllun y safle a symud dodrefn er mwyn gallu sicrhau pellter corfforol
  • rheoli’r defnydd o fynedfeydd, coridorau, grisiau a lifftiau
  • rheoli’r defnydd o gyfleusterau a rennir megis toiledau a cheginau
  • cynyddu'r lle rhwng aelodau o staff – er enghraifft, gadael bwlch o 2 fetr rhwng pobl ar linell gynhyrchu a defnyddio marciau i nodi'r bylchau
  • ystyried darparu lle gorffwys priodol, er enghraifft darparu lle ychwanegol neu seibiannau ar adegau gwahanol
  • newid y tasgau yr ymgymerir â nhw – addasu’r ffordd y mae’r gwaith yn cael ei wneud, er mwyn lleihau cysylltiad rhwng pobl
  • trefnu sifftiau ar adegau gwahanol er mwyn sicrhau bod cyn lleied o bobl â phosibl ar y safle, ac osgoi sefyllfa lle bydd gormod o bobl yn ymgynnull yn yr un man wrth newid sifftiau.

Wrth ystyried a yw'n rhesymol cadw pellter corfforol, mae rhai sefyllfaoedd lle nad yw hyn yn ymarferol. Er enghraifft, os yw’r lleoliad yn rhy fach i allu cadw pellter, os yw cysylltiad yn hanfodol (e.e. gwasanaethau personol), ac os yw’n hanfodol ar gyfer diogelwch, neu os mai am gyfnodau byr y bydd pobl yn agos at ei gilydd (e.e. chwaraeon).

Os yw safleoedd ar agor i blant ifanc, mae’n bosibl na fydd modd glynu’n gaeth wrth y gofyniad i gadw pellter cymdeithasol o 2 fetr rhwng y plant (neu hyd yn oed rhwng y plant ac unrhyw oedolion ar y safle). Mae hyn yn rhannol oherwydd ei bod yn fwy anodd i blant ifanc ddeall y cysyniad o gadw pellter cymdeithasol, ac yn rhannol oherwydd y bydd angen cael cysylltiad agosach yn aml er mwyn i ofalwyr allu rhoi’r cymorth priodol.

Gallai sicrhau bod pobl yn cadw pellter corfforol roi rhai busnesau dan straen sylweddol yn fasnachol. Er mai diogelu iechyd y cyhoedd a chynnal hyder y cyhoedd ddylai gael blaenoriaeth, gall busnesau ddewis mesurau eraill yn lle cadw pellter cymdeithasol, neu gadw llai o bellter corfforol, os yw’r goblygiadau ariannol yn golygu na fyddai’r busnes bellach yn hyfyw.

Wrth gynnal yr asesiad risg, dylid hefyd ystyried pa gamau lliniaru y gellir eu cymryd os nad oes modd cadw pellter corfforol neu os yw’n anoddach sicrhau hynny. Os na fydd cymryd mesurau rhesymol eraill yn lleihau digon ar y risg o ddod i gysylltiad â’r feirws, mae hynny’n awgrymu bod angen cadw pellter corfforol o hyd.

Mesurau rhesymol eraill y gellir eu cymryd

Ym mhob achos, ond yn enwedig os nad oes modd cadw pellter corfforol neu orfodi trefniadau o’r fath, mae'n bwysig bod mesurau eraill yn cael eu cymryd. Y mesurau mwyaf amlwg i'w cymryd yw unrhyw beth sy'n lleihau ymwneud agos wyneb yn wyneb rhwng pobl a gwella arferion golchi dwylo, osgoi cyffwrdd â’r wyneb heb olchi dwylo, hylendid anadlol a glanhau arwynebau.

Yn ogystal ag awyru, gweithio o'r cartref a chadw pellter corfforol, nodir ystod eang o fesurau ychwanegol yn yr adran ar "Hierarchiaeth Mesurau Rheoli”. Ceir canllawiau ychwanegol a dolenni penodol isod ar gyfer rhai o'r rhain:

  • Sicrhau dealltwriaeth o rôl Profi, Olrhain, Diogel a sut mae’n effeithio ar eich lleoliad. Mae hyn yn cynnwys esbonio’n glir wrth staff ac ymwelwyr na ddylai unrhyw un sydd â symptomau COVID-19 ddod i'r gwaith na mynychu'r lleoliad, ac y dylai ddechrau ar gyfnod o hunanynysu a threfnu prawf 
  • Casglu gwybodaeth gyswllt gan bobl (gan gynnwys staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr) sydd wedi bod ar y safle, a chadw’r wybodaeth hon am 21 diwrnod. Mae hyn yn golygu bod modd cysylltu â phobl pan fyddant o bosibl wedi dod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle. Mae canllawiau ar wahân ar gasglu manylion cyswllt yn rhoi rhagor o wybodaeth.
  • Mae gwisgo gorchudd wyneb yn dal i fod yn orfodol mewn mannau cyhoeddus dan do. Lluniwyd canllawiau ar wahân ar orchuddion wyneb, sy’n nodi cyfrifoldebau cyflogwyr a rheolwyr safleoedd mewn perthynas â gorchuddion wyneb, ac mae’n ofynnol ichi roi sylw i’r canllawiau hynny hefyd.  

Gallai’r Pàs Covid fod yn fesur rhesymol i leihau'r risg y bydd person heintus ar y safle. Gall pobl yng Nghymru gael gafael ar Bàs COVID y GIG i roi tystiolaeth o frechiad neu brawf negatif. Rhaid dangos Pas Covid i fynd i

  • Digwyddiadau awyr agored heb seddau o fwy na 4,000 o bobl, lle bydd pobl yn cymysgu’n agos â’i gilydd am gyfnod hir
  • Digwyddiad o unrhyw fath gyda mwy na 10,000 o bobl
  • Theatrau
  • Sinemâu
  • Neuaddau cyngerdd
Ystyriaethau perthnasol wrth benderfynu pa fesurau sy'n rhesymol

Mae gan y rhai sy’n dod o dan y rhwymedigaeth gyfreithiol i gymryd mesurau rhesymol ddisgresiwn wrth benderfynu pa fesurau i'w cymryd. Ond rhaid i'r mesurau hynny liniaru'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, pan fo pobl yn  ymgynnull ar eu safle, ac mae penderfynu pa fesurau sy'n "rhesymol" i'w cymryd yn brawf gwrthrychol. Mae hyn yn golygu bod yr hyn sy'n rhesymol yn dibynnu ar yr hyn y byddai person rhesymol sy'n wynebu sefyllfa debyg yn ei wneud.

Wrth ystyried pa fesurau sy'n rhesymol mae gennych yr hawl i ystyried y ffactorau canlynol, ymhlith pethau eraill:

  • Cost: a yw cost y mesur yn gymesur o ystyried ar gyfer faint o bobl y bydd y risg yn cael ei lleihau? 
  • Natur y gwaith: a yw'r mesurau yn ymarferol, neu a fyddent yn tanseilio'r broses o ddarparu'r gwasanaeth neu waith y busnes i'r fath raddau fel na fyddent yn gynaliadwy?
  • A ellir rhoi mesurau ar waith heb i hynny effeithio ar iechyd a diogelwch pobl eraill mewn ffyrdd nad ydynt yn gysylltiedig â lledaeniad y coronafeirws? Pe byddai'r mesurau yn cynyddu'r risg i iechyd a diogelwch, er enghraifft wrth weithredu peiriannau, mae’n debyg na fyddent yn fesurau rhesymol.
  • Natur a galluedd y bobl mewn gweithle – os yw gwasanaeth neu fusnes yn gyfrifol am ofalu am bobl agored i niwed neu’n gweithio gyda nhw, mae’n bosibl na fydd yn rhesymol iddo roi trefniadau cadw pellter corfforol caeth ar waith. 
  • Dylai'r staff a’r gweithlu deimlo'n hyderus bod ystyriaeth briodol wedi'i rhoi i lefel y risg a wynebir ganddynt wrth drafod mesurau.
Enghreifftiau o fesurau rhesymol eraill y gellir eu cymryd

Ym mhob achos, ond yn enwedig lle os nad yw’n ymarferol cadw pellter corfforol neu orfodi trefniadau o’r fath, mae’n debygol y bydd angen amrywiaeth o fesurau i leihau risg.

Yn y pen draw, os nad yw’r mesurau y mae’n rhesymol ichi eu cymryd yn ddigon i leihau’r risgiau, mae rheoliad 16 yn ei gwneud yn glir bod mesurau rhesymol yn cael cynnwys rhoi’r gorau i ymgymryd â gweithgareddau penodol a chau rhan o’r safle. Er bod rheoliad 16 yn ymwneud yn bennaf â sut mae pethau’n cael eu gwneud, yn hytrach nag a yw’r pethau hynny’n cael eu gwneud ai peidio, mae’n bosibl bod rhai gweithgareddau lle mae cymaint o risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws fel mai’r unig ffordd o leihau’r risg yw peidio ag ymgymryd â’r gweithgareddau hynny o gwbl.  Bydd yr opsiwn hwn yn arbennig o berthnasol ar lefelau rhybudd uwch.

Nodir isod rai o'r mesurau rhesymol mwyaf effeithiol y dylid eu hystyried a'u rhoi ar waith lle y bo'n bosibl. Darperir set lawnach o enghreifftiau yn yr adran ar "Hierarchiaeth Mesurau Rheoli”.

Gwella awyru

Mae gwella awyru yn fesur arbennig o bwysig. Bydd cynnal gweithgareddau yn yr awyr agored yn darparu awyru naturiol. Gellid darparu awyru naturiol dan do drwy agor drysau a ffenestri os nad yw hyn yn mynd yn groes i ofynion diogelwch tân. Bydd gwelliannau mewn awyru mecanyddol hefyd yn helpu i leihau risgiau os cânt eu gwneud yn effeithiol.

Mae hefyd yn ofyniad cyfreithiol o dan reoliad 6 o'r Rheoliadau Gweithle (Iechyd, Diogelwch a Lles) y gwneir darpariaeth effeithiol ac addas i sicrhau bod pob gweithle caeedig yn cael ei awyru gan ddigon o aer ffres neu aer wedi’i buro. Mae gan Sefydliad Siartredig y Peirianwyr Gwasanaethau Adeiladu ganllawiau ar gael ar yr hyn sy'n "ddigonol", y cyfeirir ato yng nghanllawiau COVID yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.

Gall awyru weithio ar y cyd â mesurau eraill megis lleihau hyd gweithgareddau neu gyfyngu arnynt, a gwell defnydd o orchuddion wyneb mewn lleoliadau sydd â risg uwch o drosglwyddo aerosol.

Mae'n bwysig nodi ardaloedd nad ydynt wedi'u hawyru'n dda ac ymdrin â nhw. Y mwyaf o bobl sydd mewn ardal sydd wedi'i hawyru'n wael, a'r hiraf y maent yn aros ynddi, y mwyaf yw'r risg o ledaenu’r coronafeirws.

Gellir sicrhau bod cymaint o awyr iach â phosibl drwy:

  • wyru naturiol
  • awyru mecanyddol
  • cyfuniad o awyru naturiol a mecanyddol, er enghraifft, pan mae awyru mecanyddol yn dibynnu ar awyru naturiol i sicrhau cymaint o awyr iach â phosibl.

A dylai asesiadau risg ystyried y canlynol:

  • awyru awyr iach effeithiol, ochr yn ochr â gorchuddion wyneb, cadw pellter ac arferion hylendid gwell
  • lleihau hyd gweithgareddau dan do neu gyfyngu arnynt
  • cynllun yr ystafell
  • defnyddio ystafelloedd ag awyru da ac osgoi defnyddio'r rhai sydd heb hynny;
  • defnyddio systemau monitro ansawdd aer a dyfeisiau glanhau aer addas i wella ansawdd yr aer dan do
  • sicrhau bod systemau awyru mecanyddol yn cael eu cynnal a’u cadw yn unol â chyfarwyddiadau’r gwneuthurwyr
  • osgoi awyru sydd ond yn ailgylchu aer
  • os na ellir osgoi ffaniau bwrdd neu bedestal, sicrhau nad yw aer yn cael ei chwythu oddi wrth un person (neu grŵp o bobl) at berson (neu grŵp o bobl) arall drwy ddod ag aer i mewn o'r tu allan yn rheolaidd drwy agor ffenestri neu ddrysau
  • defnyddio ffaniau nenfwd ac awyr iach i wella cylchrediad aer o'r tu allan ac osgoi pocedi o aer segur sy'n ffurfio dan do.  

Dylai cyflogwyr roi arweiniad clir i weithwyr ar awyru, pam y mae'n bwysig, a chyfarwyddyd ar sut i sicrhau a chynnal awyru naturiol da neu ar sut i weithredu’r systemau os yw’r dyfeisiau rheoli yn rhai y mae modd i’r staff eu defnyddio.

Mae'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (HSE) wedi diweddaru ac ychwanegu at ei gyngor er mwyn helpu cyflogwyr i ddarparu awyru digonol yn eu gweithleoedd a'u hadeiladau yn ystod y pandemig. Mae hefyd yn rhoi arweiniad ar ffactorau eraill i'w hystyried wrth asesu'r risg o drosglwyddo aerosol, a phenderfynu a oes digon o awyru i leihau'r risg hon. Mae cyngor pellach gan yr HSE i’w weld yma

Ceir cyngor ac arweiniad pellach i gyflogwyr, rheolwyr adeiladau a'r rhai sy'n gyfrifol am weithleoedd ac adeiladau cyhoeddus annomestig isod:

Gorfodi

Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl i fusnesau ac eraill ddeall difrifoldeb y sefyllfa sy’n ein hwynebu fel cymdeithas, ac i gymryd y camau rhesymol sy’n angenrheidiol.

Drwy gydweithio, y gobaith yw y gall cyflogwyr, gweithwyr a / neu wirfoddolwyr lunio barn resymol am y ffordd orau o gyfyngu ar y risgiau neu ar ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu. Mae hynny o fudd i bawb, er mwyn i waith pwysig allu parhau.

Fodd bynnag, mae Llywodraeth Cymru wedi cynnwys dyletswydd o dan y gyfraith fel bod modd cymryd camau gorfodi pan fydd angen gwneud hynny.

Mae gan yr heddlu a’r awdurdodau lleol bwerau i orfodi'r gofynion a osodir gan y rheoliadau ar fusnesau, gwasanaethau a gweithleoedd.

Mae canllawiau ar wahân ar gael am yr hyn a ddisgwylir mewn perthynas â gorfodi’r rheoliadau. Y nod yw:

  • hyrwyddo a chynnal sefyllfa lle mae pobl yn parhau i gydymffurfio â’r rheoliadau er mwyn helpu i atal y coronafeirws rhag lledaenu;
  • sicrhau bod camau’n cael eu cymryd ar unwaith i fynd i’r afael â sefyllfaoedd lle mae risg i’r coronafeirws ledaenu; a
  • sicrhau bod y rheini nad ydynt yn cydymffurfio â’r rheoliadau yn cael eu dwyn i gyfrif.

Bydd swyddogion gorfodi awdurdodau lleol yn parhau i fonitro cydymffurfiaeth â'r Rheoliadau Coronafeirws ac felly gall pobl sy’n gyfrifol am safleoedd a reoleiddir gael ymweliad, galwad ffôn a/neu e-bost gan eu swyddog gorfodi lleol. Bwriad y broses gysylltu hon yw sicrhau eich bod wedi cynnal asesiad risg a bod y mesurau rhesymol rydych wedi'u nodi ar gyfer eu rhoi ar waith yn ddigonol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws.

Os oes angen gwelliannau, bydd y swyddogion gorfodi lleol yn darparu gwybodaeth am yr hyn sy'n ofynnol, naill ai'n anffurfiol neu - os oes ganddynt bryderon sylweddol - drwy cyflwyno Hysbysiad Gwella Mangre. Pan fo'r rheol wedi’i thorri’n ddifrifol neu os methir â chydymffurfio dro ar ôl tro, bydd Hysbysiad Cau Mangre hefyd yn cael ei ystyried.

Bydd dull cymesur yn cael ei ddefnyddio gan swyddogion gorfodi lleol, a fydd yn asesu a yw'r mesurau rhesymol priodol yn cael eu cymryd. Nid yw cymeradwyo asesiadau risg yn rhan o’u rôl nhw.

Mae’r system orfodi wedi’i nodi yn Atodlenni 8 a 9 i'r Rheoliadau ac mae'n seiliedig ar gyhoeddi "Hysbysiad gwella mangre" neu "Hysbysiad cau mangre" neu'r ddau, yn dibynnu ar yr amgylchiadau. Mae rhagor o fanylion ar gael yn y canllawiau ar wahân - Mesurau rhesymol i leihau risg coronafeirws mewn gweithleoedd a mangreoedd agored: canllawiau i swyddogion gorfodi.

Gorfodi’r pas COVID

Caiff y graddau y cydymffurfir â’r gofynion newydd mewn rhai safleoedd i archwilio tystiolaeth o statws brechu neu brofi eu gorfodi yn yr un ffordd ag y caiff gofynion eraill rheoliad 16 (i gynnal asesiadau risg a chynnal mesurau rhesymol) eu gorfodi. Mae hynny’n golygu y bydd gofyn i fusnesau a digwyddiadau sicrhau bod eu hasesiadau risg wedi ystyried eu trefniadau, gan gynnwys eu cyfiawnhad o’r hyn a ystyrir yn fesur rheysymol.

Dyma enghreifftiau o’r hyn y gallent eu hystyried:

  • Amrywio amserau mynediad i glwb nos neu ddigwyddiad er mwyn gallu archwilio statws brechu neu brofi’r unigolyn?
  • A oes digon o le i bobl allu cadw pellter yn effeithiol yn y ciw i’r safle?

Cyflwynwyd hefyd drosedd sy’n gysylltiedig â darparu tystiolaeth ffug neu gamarweiniol o statws frechu neu brofi lle bo angen y dystiolaeth honno fel rhan o’r gofyn i ddarparu tystiolaeth i gael mynediad.

Lle ceir adroddiadau bod unigolion wedi darparu gwybodaeth ffug neu gamarweiniol, caiff swyddog o’r heddlu neu swyddog cymorth cymunedol yr heddlu (PCSO) gymryd camau o dan y Rheoliadau hyn.

Crynodeb

I grynhoi, dylai personau sy'n gyfrifol am safleoedd, ac y mae'n ofynnol iddynt gymryd camau rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle, ystyried y canlynol:

  1. A oes angen i bobl fod yn bresennol yn gorfforol ar y safle, neu a ellid defnyddio dewisiadau eraill fel gweithio gartref neu gyfathrebu o bell?
  2. Os oes angen i bobl fod ar y safle, pryd a ble y gallent ddod i gysylltiad â’r coronafeirws neu pryd a ble mae risg y gallent ei ledaenu?
  3. Beth y gellir ei wneud i geisio atal pobl sydd wedi cael prawf positif neu sydd â symptomau COVID-19 rhag bod ar y safle?
  4. Beth y gellir ei wneud i annog pobl i gael eu brechu?
  5. Beth y mae’n rhaid ei wneud i sicrhau bod pobl yn cadw pellter corfforol o 2m rhwng ei gilydd ar y safle? 
  6. Beth y gellir ei wneud i ddefnyddio ardaloedd awyr agored yn hytrach nag o dan do ar y safle?
  7. Beth y gellir ei wneud i wella awyru dan do, naill ai drwy ddefnyddio ffenestri a drafft naturiol neu drwy ddefnyddio systemau awyru mecanyddol?
  8. Beth y gellir ei wneud i leihau’r amser y mae pobl gyda’i gilydd?
  9. Beth y gellir ei wneud i leihau rhyngweithio agos wyneb yn wyneb?
  10. Beth y gellir ei wneud i wella hylendid?
  11. Pa wybodaeth sy’n cael ei chasglu i sicrhau bod modd cysylltu â phobl pan fyddant o bosibl wedi dod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle?
Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 382 KB.

Maint Ffeil 382 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.