Neidio i'r prif gynnwy

Canllawiau ar sut i ddiogelu eich hun a pha reolau sydd yn eu lle i ddiogelu pobl yn lefel rhybudd 0.

Rhan o:
Cyhoeddwyd gyntaf:
5 Awst 2021
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cynnwys

Cyflwyniad

Yn ogystal â’r Cwestiynau Cyffredin hyn, mae canllawiau manylach ar gael yn y meysydd canlynol:

Mae angen i bob un ohonom barhau i weithio gyda'n gilydd i ddiogelu Cymru a chadw lefelau’r coronafeirws dan reolaeth.

Po fwyaf o’r rhain y byddwn yn eu gwneud, gorau oll, er mwyn torri trosglwyddiad COVID-19:

Dylech wneud y canlynol bob amser:

Os yw’n bosibl, dylech barhau i wneud y canlynol:

Rydym wedi ceisio sicrhau bod cyn lleied â phosibl o wahaniaethau rhyngom â rhannau eraill o'r DU, ac rydym yn cydweithio'n agos iawn â’r gwledydd eraill. Mae'n bwysig deall bod y rheolau yma yng Nghymru yn wahanol.

Mae'r canllawiau a'r Cwestiynau Cyffredin hyn yn berthnasol i Gymru. I weld y rheolau neu'r canllawiau ar gyfer rhannau eraill o’r DU, ewch i'r safleoedd ar gyfer Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

A yw’r coronafeirws yn dal i ledaenu?

Nid yw'r pandemig ar ben ac mae'r feirws yn dal i ledaenu. Mae’n bosibl y gwelwn achosion yn cynyddu wrth inni gymysgu ag eraill. Mae ymddangosiad yr amrywiolyn omicron hefyd yn ddatblygiad difrifol yn y pandemig parhaus ac mae angen i bob un ohonom gymryd camau i ddiogelu ein hunain.

Brechu yw un o'r ffyrdd gorau o’n hamddiffyn yn erbyn lledaeniad y coronafeirws. Ond nid oes unrhyw frechlyn 100% yn effeithiol, a gallai rhai pobl sydd wedi'u brechu'n llawn gael eu heintio o hyd, neu drosglwyddo'r feirws i eraill heb wybod. Po fwyaf o bobl sy'n cael eu brechu, y lleiaf yw'r risg i bawb arall.

Mae'n bwysig iawn i bawb dderbyn y cynnig o frechlyn os gallant. Dylem hefyd barhau i feddwl am yr hyn y gallwn ni barhau i'w wneud i gadw ein hunain a'n hanwyliaid yn ddiogel. Ond rydym yn sylweddoli bod rhai pobl nad ydynt yn gallu manteisio ar y cynnig o frechlyn, neu nad yw'r brechlyn yn gweithio cystal iddynt.

Mae brechlynnau wedi gwanhau'r cysylltiad rhwng heintiau, salwch difrifol a gorfod mynd i’r ysbyty, ond nid yw'r cysylltiad hwnnw wedi'i dorri. Po uchaf yw cyfraddau lledaenu’r coronafeirws, y mwyaf o bobl fydd yn cael COVID-19, a bydd rhai hefyd yn dioddef o COVID hir.

Beth ddylwn i ei wneud os ydw i’n credu bod gennyf yr amrywiolyn Omicron?

Os ydych wedi dod i gysylltiad agos â rhywun y cadarnhawyd bod ganddynt yr amrywiolyn Omicron, neu yr amheuir hynny, mae angen ichi hunanynysu o’r diwrnod y daethoch i gysylltiad â nhw y tro diwethaf, ac am y 10 diwrnod nesaf, waeth beth fo’ch statws brechu neu’ch oedran. Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn rhoi gwybod i chi os ydych chi wedi dod i gysylltiad ag achos a gadarnhawyd, neu achos posibl o Omicron.

Dylech hefyd gymryd prawf PCR ar ddiwrnod 2 a diwrnod 8. Mae’n bwysig eich bod yn cymryd y profion hyd yn oed os ydych yn teimlo’n iach oherwydd gallech fod â COVID-19 heb ddangos symptomau.

Hyd yn oed os yw’r profion hyn yn negatif, rhaid ichi gwblhau’r cyfnod ynysu. Y rheswm dros hyn yw y gall gymryd amser i symptomau ddatblygu neu ichi ddod yn heintus i eraill os ydych wedi eich heintio.

Os amheuir yr amrywiolyn newydd, rhaid ichi ynysu hyd nes y gellir cadarnhau nad oes gan y person sydd wedi profi’n bositif yr amrywiolyn Omicron hwn. Pan fydd hynny wedi’i gadarnhau, bydd y gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu yn cysylltu â chi ac yn rhoi gwybod beth dylech ei wneud nesaf. Gall hyn olygu y cewch roi’r gorau i hunanynysu ond bydd hyn yn dibynnu ar eich oedran, eich statws brechu a natur y cysylltiad.

Sut y gallaf i amddiffyn fy hun ac eraill ac atal y coronafeirws rhag lledaenu?

Mae’n rhaid i bob un ohonom chwarae ein rhan o hyd i atal lledaeniad y feirws, hyd yn oed wrth i’r cyfyngiadau gael eu codi i raddau helaeth o dan Lefel Rhybudd 0. Mae trosglwyddo’r coronafeirws yn cael ei gysylltu fwyaf â bod mewn cysylltiad agos ac estynedig â phobl dan do. Mae'r risgiau uchaf mewn mannau gorlawn ac mewn mannau sydd wedi'u hawyru'n wael dros gyfnodau estynedig.

Y ffordd fwyaf effeithiol o leihau risgiau, yn enwedig salwch difrifol, yw manteisio ar y cynnig i gael ein brechu, os gallwn.  Mae angen y ddau ddos o’r brechlyn i gael amddiffyniad. Mae'n cymryd o leiaf bythefnos (14 diwrnod) ar ôl yr ail ddos cyn y bydd y brechlyn yn amddiffyn y person yn llawn.

Mae ysgwyddo’r cyfrifoldeb hwn a chael ein brechu yn golygu ein bod yn ystyriol o eraill ac y gallwn ddychwelyd at wneud y pethau rydym wedi gweld eu heisiau fwyaf. Nid yw byth yn rhy hwyr i gael y brechlyn ac mae canolfannau galw heibio ar agor. Dylai busnesau a chyflogwyr annog eu gweithlu i fanteisio ar y brechlyn.  

Hyd yn oed os ydych wedi cael dau ddos o’r brechlyn cofiwch mai’r ffyrdd gorau o leihau risgiau yw:

Wrth inni symud i'r hydref, byddwn yn cynnig pigiad atgyfnerthu i'r unigolion mwyaf agored i niwed a gafodd eu brechu yn gyntaf. Bydd hyn yn ychwanegu at eu hamddiffyniad cyn misoedd y gaeaf.

Sut i gael brechlyn COVID-19

Mae pob un o’r brechlynnau COVID a awdurdodwyd yn y DU yn ddiogel ac yn rhoi lefel uchel o amddiffyniad yn erbyn haint a salwch difrifol. Ar hyn o bryd rydym yn rhoi’r brechlynnau Pfizer BioNTech a Moderna yn ein canolfannau brechu; mae’r brechlynnau hyn yn cael eu cynnig ar gyfer dosau cyntaf beth bynnag fo’ch oedran

I wneud apwyntiad ar gyfer y brechlyn neu bigiad atgyfnerthu, cysylltwch â'ch bwrdd iechyd lleol neu edrychwch ar eu gwefan i gael gwybod sut i drefnu slot neu i gael gwybod am eu lleoliadau brechu galw heibio.

I gael rhagor o wybodaeth am y brechlynnau, darllenwch y canllawiau diweddaraf

 

Rwy'n cael fy ystyried yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol - pa gamau y dylwn eu cymryd i fod yn ofalus?

Os ydych yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol, gallwch ddilyn yr un rheolau a chanllawiau â phawb arall yng Nghymru. Ond fe'ch cynghorir hefyd i gymryd gofal ychwanegol wrth ystyried sut y gallwch leihau'r risg er mwyn cadw eich hun yn ddiogel. Yn ogystal â chael cyn lleied o gysylltiadau â phosibl, efallai yr hoffech feddwl yn arbennig am fod yn ofalus wrth gwrdd â phobl eraill nad ydych fel arfer yn cwrdd â nhw, er mwyn lleihau'r risg o ddal neu ledaenu COVID-19. Er enghraifft:

  • cwrdd yn yr awyr agored os oes modd. Mae'r gronynnau sy'n cynnwys y feirws sy'n achosi COVID-19 yn cael eu chwythu i ffwrdd yn gyflym, sy'n ei gwneud yn llai tebygol y cânt eu hanadlu gan berson arall.
  • gwneud yn siŵr bod y lle wedi'i awyru'n dda os ydych yn cwrdd dan do, trwy agor ffenestri a drysau os gallwch, i sicrhau bod digon o awyr iach yn dod i mewn.
  • golchi’ch dwylo yn rheolaidd ac osgoi cyffwrdd eich wyneb.

Mae canllawiau yma ar gyfer pobl sy’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol:

A ddylwn i gymryd unrhyw gamau ychwanegol i fod yn ofalus os ydw i'n feichiog?

Os ydych yn feichiog, dylech o leiaf ddilyn y canllawiau swyddogol a ddarperir i bawb. Os ydych fwy na 27 wythnos yn feichiog, neu os ydych yn feichiog a bod gennych gyflwr iechyd sy’n bodoli eisoes sy'n golygu bod mwy o risg ichi gael salwch difrifol os byddwch yn dal COVID-19 yn ystod eich beichiogrwydd, efallai y byddwch am ystyried osgoi cysylltiad agos â phobl nad ydych yn cwrdd a hwy’n aml, er mwyn lleihau’r risg o ddal COVID-19. Byddai'n rhoi mwy o amddiffyniad i chi a'ch babi pe bai'r holl bobl rydych yn cwrdd â nhw wedi cael eu brechu’n llawn. Mae cyngor pellach ar gael yma ar feichiogrwydd a’r coronafeirws (COVID-19).

Os ydych yn feichiog neu'n ystyried beichiogi ac nad ydych wedi cael eich brechu eto, fe'ch cynghorir i gael eich brechu cyn gynted â phosibl, ac i drefnu cael eich ail ddos cyn gynted ag y byddwch yn gymwys. Mae cyngor pellach ar gael yn Beichiogrwydd, bwydo ar y fron, ffrwythlondeb a'r brechlyn coronafeirws (COVID-19 (ar www.nhs.uk)

Faint o bobl sy’n cael dod i’m cartref?

Nid oes cyfyngiadau cyfreithiol mwyach ar nifer y bobl sy'n gallu cwrdd yng nghartrefi ei gilydd. Ond dylech barhau i feddwl am y risgiau o gael pobl yn eich cartref ac ystyried sut y gallwch leihau'r risgiau hynny.

Rhaid inni barhau i wneud y pethau hynny yr ydym yn gwybod eu bod yn ein diogelu ni ac eraill. Er enghraifft:

  • os oes modd, cwrdd â phobl yn eich gardd neu yn yr awyr agored
  • golchi dwylo'n rheolaidd a thisian i hancesi papur y byddwch yn eu taflu
  • sicrhau bod awyr iach mewn mannau dan do, drwy agor ffenestri a drysau
  • cyfyngu ar nifer y bobl rydych chi'n cwrdd â nhw ar unrhyw un achlysur, cyfyngu ar faint o amser rydych yn ei dreulio gyda phobl a chadw pellter corfforol lle gallwch

A oes unrhyw reolau ynghylch pwy y gallaf gyfarfod â nhw, ble a phryd?

Nid oes unrhyw gyfyngiadau cyfreithiol ar nifer y bobl sy'n gallu cwrdd mewn mannau cyhoeddus nac mewn digwyddiadau. Rydyn ni i gyd eisiau cwrdd â ffrindiau eto ond meddyliwch am yr hyn sydd fwyaf synhwyrol i chi ei wneud i amddiffyn eich teulu.

Mae’n well gweld un neu ddau unigolyn yn rheolaidd na gweld llawer o wahanol bobl yn achlysurol. Po leiaf o bobl rydyn ni'n cwrdd â nhw a'r lleiaf o amser rydyn ni’n ei dreulio mewn torfeydd, y lleiaf o siawns sydd inni gael ein heintio â’r coronafeirws, neu ei ledaenu.  Mae hyn yn arbennig o bwysig pan fydd cyfraddau’r coronafeirws yn uchel.

A yw’r rheolau ar ymweld ag ysbyty wedi newid?

Nid yw’r canllawiau presennol ar ymweld ag ysbyty wedi newid. Rydym yn parhau i ganolbwyntio ar daro cydbwysedd gofalus rhwng diogelu’r nifer mawr o unigolion agored i niwed sy’n cael triniaeth yn ein hysbytai a chaniatáu ymweliadau sy’n bwysig ar gyfer lles cleifion a ffrindiau a theuluoedd. Mae’r canllawiau’n caniatáu i fyrddau ac ymddiriedolaethau iechyd bennu polisïau ymweld ar sail asesiad risg lleol sy’n ystyried nifer yr achosion o COVID-19 yn yr ardal leol ac unrhyw achosion o drosglwyddo’r feirws o fewn yr ysbyty. Ni ddylech ymweld ag unrhyw un yn yr ysbyty am 10 niwrnod os ydych wedi cael eich adnabod fel rhywun sydd wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19 neu ar ôl ymgymryd â gweithgareddau risg uwch.

Darllenwch rhagor o wybodaeth am y canllawiau ar ymweld ag ysbyty.

A yw’r rheolau ar ymweld â chartref gofal wedi newid?

Mae’r cyfyngiad o ddau ymwelydd ar y tro ar gyfer un preswylydd wedi’i ddileu a dylai darparwyr reoli nifer yr ymwelwyr yn unol â’u hasesiad risg. Mae’r canllawiau hefyd yn ei gwneud yn glir y caiff ymweliadau gael eu cynnal yn ystafelloedd preswylwyr, os yw’n well ganddynt, yn ogystal ag mewn man ymweld dynodedig.

Bydd y canllawiau diwygiedig yn galluogi pob preswylydd cartref gofal i enwebu “ymwelydd hanfodol” a fydd yn cael parhau i ymweld â’i berthynas neu ei ffrind o dan do yn ystod brigiad o achosion yn y cartref gofal, cyhyd â’u bod yn cael canlyniad prawf negatif. Bydd hyn yn sicrhau y gall pobl barhau i gael budd o ymweliadau rheolaidd hyd yn oed pan fo cyfyngiadau ehangach mewn grym ar ymweliadau arferol. Bydd angen i ddarparwyr roi’r trefniadau angenrheidiol ar waith i gefnogi’r newid hwn. Ni ddylech ymweld ag unrhyw un mewn cartref gofal am 10 niwrnod os ydych wedi cael eich adnabod fel rhywun sydd wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19 neu ar ôl ymgymryd â gweithgareddau risg uwch.

Darllenwch rhagor o wybodaeth am y canllawiau ar ymweld â chartref gofal.

Pryd y bydd angen imi wisgo gorchudd wyneb?

Rhaid gwisgo gorchuddion wyneb ym mhob man cyhoeddus dan do, ac ar drafnidiaeth gyhoeddus, gan gynnwys mewn tacsis.

Er nad yw’n ofyniad cyfreithiol yn y lleoliadau canlynol, cynghorir yn gryf fod gweithwyr a chwsmeriaid yn gwisgo gorchudd wyneb o dan do. Mae’r cyngor hwn yn berthnasol oni bai eu bod wedi’u heithrio neu os ydynt yn bwyta, yn yfed neu’n dawnsio:

  • Mewn lleoliadau lletygarwch fel tafarndai neu glybiau nos
  • Mewn priodas, partneriaeth sifil neu seremoni neu dderbyniad arall

Efallai y bydd rhai lleoliadau priodas neu letygarwch yn gofyn i chi wisgo gorchudd wyneb. Gallant wneud hyn oherwydd eu bod wedi edrych ar sut i leihau’r risgiau ar gyfer eu busnes,

Lleoliadau defnydd cymysg: Pan fydd bwyd neu ddiod yn cael ei fwyta mewn rhan o safle, fel caffi siop adrannol, neu fwyty gwesty, mae'n rhaid i chi wisgo gorchuddion wyneb ar y safle ac eithrio yn y man sydd wedi'i neilltuo ar gyfer bwyta ac yfed.

Mae’n ofyniad cyfreithiol i wisgo gorchudd wyneb mewn awditoriwm theatr, mewn sinema neu mewn neuadd cyngerdd ac yn yr ardaloedd gwylio mewn arena neu stadiwm o dan do os nad ydych yn bwyta neu’n yfed.

Darllenwch fwy am y canllawiau ynghylch gorchuddion wyneb i’r cyhoedd.

Darllenwch fwy am y canllawiau ynghylch gorchuddion wyneb mewn addysg.

A oes angen i mi gadw pellter o 2 fetr oddi wrth bobl eraill o hyd?

Mae cadw pellter corfforol yn ffordd allweddol o atal y coronafeirws rhag lledaenu. Rydym cynghori pobl i fod yn ofalus a meddwl am gadw pellter corfforol oddi wrth bobl nad ydynt yn byw gyda nhw. Mae’r coronafeirws yn dal i ledaenu yn y gymuned a byddem yn annog pawb i feddwl sut y gallant amddiffyn eu hunain a'u hanwyliaid.Beth bynnag, gall busnesau ac adeiladau ei gwneud yn ofynnol i bobl gadw pellter corfforol fel rhan o'r mesurau y mae'n ofynnol iddynt eu cymryd i amddiffyn pobl rhag y coronafeirws.

Mae aros o leiaf 2 fetr i ffwrdd oddi wrth bobl nad ydych yn byw gyda nhw yn gwneud gwahaniaeth mawr o ran lleihau'r siawns y bydd y feirws yn lledaenu. Po agosaf yr awn at eraill a pho fwyaf o amser y byddwn yn ei dreulio wyneb yn wyneb ag eraill, y mwyaf yw'r risg o ddal y feirws.  

Os byddwch yn cael eich heintio, cadwch eich pellter oddi wrth aelodau eraill o'ch cartref gymaint â phosibl, yn enwedig os ydynt yn eithriadol o agored niwed yn glinigol.

Mae'n debygol y bydd y rhan fwyaf o fusnesau, gweithleoedd a lleoedd eraill yn dal i wneud rhywfaint o gadw pellter corfforol yn ofynnol. Mae dyletswydd gyfreithiol ar fannau o’r fath i gymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws.

Sut ydw i'n gwybod os oes gen i COVID-19 a sut ydw i'n cael prawf os ydw i'n meddwl bod gen i COVID-19?

Mae’r rhan fwyaf o bobl sydd â’r coronafeirws yn cael o leiaf un o’r tri phrif symptom hyn, sef:

  • tymheredd uchel: mae hyn yn golygu bod eich brest neu eich cefn yn teimlo’n boeth wrth eu cyffwrdd (nid oes angen i chi fesur eich tymheredd)
  • peswch cyson, newydd: mae hyn yn golygu pesychu llawer am fwy nag awr, neu 3 neu fwy o byliau o besychu mewn 24 awr (os oes gennych beswch fel arfer, gallai fod yn waeth nag arfer)
  • colli eich synnwyr arogli neu flasu, neu newid yn un o’r synhwyrau hynny: mae hyn yn golygu eich bod wedi sylwi nad ydych yn gallu arogli neu flasu unrhyw beth, neu fod pethau’n arogli neu’n blasu’n wahanol i’r arfer

Dylai unrhyw un sydd ag unrhyw un o'r tri symptom hyn o COVID-19 aros gartref a hunanynysu wrth wneud trefniadau i gael prawf. Os yw canlyniad y prawf yn negatif, gall y person ddychwelyd i'w drefn arferol pan fydd yn ddigon da i wneud hynny.

Pryd ddylwn i wneud Prawf Llif Unffordd (LFT)?

Os oes gennych chi gynlluniau dros gyfnod y Nadolig, gallwch ddiogelu eich hun ac eraill drwy gymryd prawf llif unffordd cyn mynd allan hyd yn oed os nad oes gennych chi unrhyw symptomau COVID-19. 

Os ydych chi’n bwriadu treulio amser mewn mannau caeedig, ymweld â phobl agored i niwed, neu deithio i rywle arall, gwnewch brawf cyn mynd. Dim cynlluniau arbennig? Dylech wneud prawf llif unffordd ddwywaith yr wythnos i wirio nad oes gennych COVID-19. 

Nid oes gan 1 o bob 3 o bobl sydd â coronafeirws unrhyw symptomau ond gallant heintio eraill. Mae gwneud prawf rheolaidd yn un ffordd o wybod os oes gennych y feirws er mwyn eich atal rhag ei roi i eraill yn ddiarwybod.

Cewch eich canlyniadau mewn 30 munud. Beth bynnag fo’r canlyniad – positif, negatif neu annilys – dylech roi gwybod ar gov.uk cyn gynted â phosibl.

Os yw eich prawf yn bositif, dylech hunanynysu yn syth a chymryd prawf PCR o fewn 24 awr. Bydd hyn yn helpu i dorri’r trosglwyddiad a chyfyngu ar ledaeniad y feirws.

Mae profion llif unffordd ar gael AM DDIM i bawb yng Nghymru.

Gallwch gael eich profion chi drwy:

Gofynnwyd imi gymryd prawf gwrthgyrff. Allwch chi egluro pam?

Ers 24 Awst 2021, cafodd pawb dros 18 oed gynnig i optio i mewn i gael profion gwrthgyrff wrth iddynt gofrestru i gael prawf adwaith cadwyn polymeras (PCR) ar borthol ar-lein y llywodraeth. Mae unigolion sydd wedi cael eu dewis ar hap, o blith y rheini sy’n optio i mewn ac sy’n profi’n bositif wedi hynny am COVID-19 yn dilyn prawf PCR, yn cael dau brawf gwrthgyrff pigiad bys drwy’r post i’w defnyddio gartref a’u dychwelyd i gael eu dadansoddi. Mae hyn yn rhan o raglen gwrthgyrff ar gyfer y DU gyfan i gefnogi ein dealltwriaeth o effeithiolrwydd y brechlyn ac ymateb imiwnyddol i COVID-19 sy’n cael ei alw yn Fenter Profion Gwrthgyrff PCR ôl-gadarnhaol (PPPATI).

I gael rhagor o wybodaeth am PPPATI ewch i wefan Llywodraeth Cymru.

Beth yw’r rheolau hunanynysu?

Hunanynysu pan mae gennych symptomau, os oes gan rywun ar eich aelwyd symptomau neu wedi profi’n bositif, neu os ydych wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu gan swyddog olrhain cysylltiadau, yw un o’r pethau pwysicaf y gallwch eu gwneud i ddiogelu eraill. Mae hunanynysu yn helpu i atal pobl sydd wedi cael prawf COVID-19 positif rhag ei basio i’w ffrindiau, eu teulu a’r gymuned ehangach, gan gynnwys eu cydweithwyr. Yng Nghymru, mae’n ofyniad cyfreithiol i chi hunanynysu yn dilyn prawf positif neu wedi i swyddogion olrhain cysylltiadau Profi, Olrhain, Diogelu ofyn ichi wneud hynny (dros y ffôn neu mewn llythyr).

I gael rhagor o wybodaeth am Profi, Olrhain, Diogelu, darllenwch ganllawiau’r strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu.

I gael rhagor o wybodaeth am hunanynysu darllenwch y canllawiau hunanynysu.

Pa gymorth sydd ar gael i wella o COVID-19?

Mae’r term COVID hir yn cael ei ddefnyddio i ddisgrifio arwyddion a symptomau sy'n parhau neu'n datblygu ar ôl COVID-19. Gallai hyn gynnwys blinder, diffyg anadl, effaith ar y galon, neu effeithiau corfforol neu seicolegol.

Mae'n debygol y bydd angen llwybr adsefydlu ar y rhan fwyaf o bobl sydd â COVID hir. Mae gwasanaethau iechyd a gofal yn y gymuned mewn sefyllfa ddelfrydol i ddarparu hyn. Mewn rhai achosion, efallai y bydd angen ichi fynd i'r ysbyty i gael ymchwiliad pellach. Os felly, byddwch yn cael eich cyfeirio gan eich meddyg teulu.

Mae rhagor o wybodaeth yma am y cymorth sydd ar gael, ynghyd â dolenni i gael gwybod mwy am gymorth gan eich bwrdd iechyd lleol a ffynonellau gwybodaeth eraill, gan gynnwys Ap Adfer COVID.

Beth yw’r canllawiau ar gyfer y Nadolig?

Er ein bod yn edrych ymlaen at Nadolig sy’n fwy cymdeithasol eleni, rhaid inni gofio nad yw COVID-19 wedi diflannu.

Os ydych yn bwriadu dathlu gyda ffrindiau a theulu, mae pethau y gall pawb eu gwneud i dorri trosglwyddiad COVID-19 a mwynhau blwyddyn newydd iach.

Manteisiwch ar y cynnig o’r brechlyn pan fyddwch yn cael eich gwahodd, gwnewch brawf llif unffordd cyn cwrdd ag eraill, a chyfyngwch ar nifer y bobl y byddwch yn eu gweld os yw’n bosibl.

Cymdeithasu

  • Y mwyaf o bobl y byddwn yn eu gweld, y mwyaf yw’r risg y byddwn yn dal y feirws neu’n ei ledaenu.
  • Mae cynulliadau bychan yn fwy diogel na phartïon mawr, ac mae cynulliadau achlysurol yn llai o risg na chymysgu ag eraill bob nos.
  • Os ydych yn cael parti, agorwch y ffenestri neu’r drysau am 10 munud yn rheolaidd i adael y feirws allan a chadw gwesteion yn ddiogel. Gwell fyth, gafaelwch mewn blanced a siocled poeth a chwrdd yn yr awyr agored!
  • Byddwch yn arbennig o ofalus os ydych chi’n gweld pobl hŷn neu bobl â chyflyrau iechyd sy’n golygu eu bod mewn mwy o berygl o ddioddef salwch difrifol yn sgil COVID-19.
  • Cyn i chi fynd allan, cymerwch brawf llif unffordd i roi sicrwydd ichi, ac arhoswch adref os yw’r prawf yn bositif.
  • Cofiwch eich Pàs COVID y GIG neu dystiolaeth o brawf llif unffordd negatif os ydych yn mynd i leoliad lle mae hynny’n ofynnol.

Brechu

  • Nid yw’n rhy hwyr i fanteisio ar y brechlyn. Os nad ydych wedi cael eich dos cyntaf (neu’ch ail ddos) eto, ewch i’w gael nawr.
  • Rydym yn gweithio i roi’r pigiad atgyfnerthu i gymaint o bobl gymwys â phosibl. Pan ddaw eich tro, rhowch y pigiad ar frig eich rhestr Nadolig a’i flaenoriaethu cyn popeth arall.
  • Rhowch yr anrheg gorau i chi’ch hun, y cyfle i gael eich diogelu rhag y feirws a mwynhau blwyddyn newydd iach.

Siopa Nadolig

  • Cofiwch fynd â gorchudd wyneb gyda chi. Bydd hyn yn eich diogelu chi ac eraill, yn enwedig mewn siopau prysur
  • Ceisiwch gadw eich pellter oddi wrth eraill pan fo’n bosibl
  • Os yw’n bosibl, ewch ar adeg tawel. Ewch yn gynnar i osgoi’r dorf.
  • Cyn mynd i rywle prysur, gwnewch brawf llif unffordd i roi sicrwydd i chi’ch hun, ac arhoswch gartref os yw’n bositif.

Beth mae’n rhaid i fusnesau a chyflogwyr ei wneud i'm diogelu?

Mae gan fusnesau a chyflogwyr a sefydliadau eraill ddyletswydd i ddiogelu eu gweithwyr a'u cwsmeriaid.

Mae gofyniad cyfreithiol o hyd i fusnesau, cyflogwyr a sefydliadau eraill gynnal asesiad risg a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws.

Mae amrywiaeth eang o bethau y gallai fod angen ichi eu gwneud i leihau risgiau. Mae’r rhain yn cael eu hesbonio’n fanylach mewn canllawiau ar wahân.

Dylech fod yn ymwybodol bod y gofynion hyn yn ddyletswydd gyfreithiol ac y dylech ddilyn unrhyw reolau sy’n cael eu rhoi ar waith gan eich cyflogwr neu unrhyw fusnesau neu sefydliadau eraill yr ydych yn ymweld â nhw. Gallai'r rhain gynnwys:

  • cadw pellter corfforol yn y safle
  • cyfyngu ar niferoedd neu ar faint grŵp
  • darparu manylion cyswllt i gefnogi gwaith olrhain cysylltiadau
  • darparu gwasanaeth gweini wrth y bwrdd
  • cyfyngu ar nifer y bobl mewn mannau cyfyng, fel toiledau
  • defnyddio gorchudd wyneb mewn safleoedd dan do nad ydynt ar agor i’r cyhoedd fel arfer neu os nad yw’n ofyniad cyfreithiol i wneud hynny.
  • dangos y Pàs COVID i gael mynediad.  

Bydd mesurau eraill y bydd busnesau ac eraill yn eu cymryd nad ydynt efallai mor weladwy, er enghraifft os bydd lleoliad yn gwella’r awyru neu’n profi’r staff yn rheolaidd. 

Pa gymorth sydd ar gael i fusnesau?

Mae pecynnau cymorth busnes brys Llywodraeth Cymru bellach wedi cau ar gyfer ceisiadau. Mae cylch diweddaraf y Gronfa Cadernid Economaidd yn rhoi arian at gostau gweithredu (ac eithrio cyflogau staff) hyd at 31 Awst 2021 ac mae’r Gronfa Adferiad Diwylliannol ar gael tan 30 Medi 2021.

Edrychwch ar wefan Busnes Cymru i gael yr wybodaeth ddiweddaraf am y cyllid sydd ar gael, yn ogystal â chyngor a chymorth amrywiol arall ynghylch dechrau neu dyfu busnes, gan gynnwys Cronfa Dyfodol yr Economi.

Mae Banc Datblygu Cymru yn parhau i ddarparu cyllid busnes hyblyg ar gyfer cwmnïau sydd wedi’u lleoli yng Nghymru, yn amrywio o £1,000 i £10 miliwn.

Bydd pob busnes manwerthu, hamdden a lletygarwch sydd â gwerth ardrethol o £500,000 neu lai yn cael rhyddhad ardrethi annomestig o 100% yn 2021-22.   Darllenwch y canllawiau ar y cynllun Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch.

Mae manylion cymorth Llywodraeth y DU, gan gynnwys y Cynllun Cadw Swyddi drwy gyfnod y Coronafeirws (sydd i fod i ddod i ben ar 31 Medi) i'w gweld yn: Coronafeirws (COVID-19): Cymorth Busnes (ar GOV.UK)

Pa gymorth sydd ar gael os na allaf fynd i weithio?

Gall pobl wneud cais i dderbyn taliad o £750 os ydynt wedi cael prawf coronafeirws positif neu os yw gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru neu Ap COVID-19 y GIG wedi dweud wrthynt am hunanynysu.

Mae’r taliad ar gael i bobl ar incwm isel nad ydynt yn gallu gweithio gartref ac a fyddai’n colli incwm o ganlyniad i hunanynysu. I fod yn gymwys, mae’n rhaid i bobl fod yn hunanynysu ac yn derbyn Credyd Cynhwysol neu fudd-dal penodedig arall.

Gall pobl hefyd wneud cais i'w hawdurdod lleol am daliad disgresiwn os nad ydynt yn gallu gweithio gartref a'u bod yn colli incwm ac yn wynebu caledi ariannol. Mae rhieni a gofalwyr plant y gofynnwyd iddynt hunanynysu drwy eu lleoliad addysg hefyd yn gallu gwneud cais.

Mae’r cynllun Taliad Hunanynysu ar waith ers 16 Tachwedd 2020. Mae pobl yn gallu gwneud cais am y taliadau drwy wefan eu hawdurdod lleol, a rhaid gwneud hawliad o fewn 21 diwrnod i’r cyfnod hunanynysu ddod i ben. Gweler tudalen y cynllun cymorth hunanynysu i gael rhagor o wybodaeth.

Efallai y bydd pobl sy'n hunanynysu hefyd yn gallu cael cymorth gan fudiadau gwirfoddol yn eu hardal os nad oes ganddynt unrhyw ffrindiau neu deulu a all eu helpu i gael bwyd a hanfodion eraill.

Oes rhaid i mi weithio gartref?

O 20 Rhagfyr rhaid i bobl weithio gartref os yw’n rhesymol ymarferol iddynt wneud hynny. Wrth ystyried mesurau rhesymol i gyfyngu ar ledaeniad y feirws rhaid i gyflogwyr ganiatáu neu fynnu bod gweithwyr yn gweithio gartref.

Dylai cyflogwyr fod mor hyblyg â phosibl a gwneud addasiadau i sicrhau bod staff yn gallu gweithio gartref pan fydd hynny’n bosibl. Gallai hyn gynnwys rhoi gliniaduron neu ffonau symudol i staff, a hwyluso cyfathrebu â phawb.

Os nad yw’n bosibl i chi weithio gartref, rydym yn argymell yn gryf eich bod yn cymryd prawf llif unffordd ddwywaith yr wythnos hyd yn oed os nad oes gennych chi unrhyw symptomau.

Mae'n bwysig iawn os oes gan bobl symptomau’r coronafeirws, nad ydynt yn dod i'r gwaith a’u bod yn cael prawf PCR.

Beth yw’r rheolau ynglŷn â rhannu car

Os na allwch weithio gartref a bod angen ichi deithio i’ch gwaith, dylech ystyried sut i wneud hynny yn y ffordd fwyaf diogel posibl. Gweler Lefel rhybudd 0: canllawiau i'r cyhoedd ac adroddiad Grŵp Cyngor Technegol Llywodraeth Cymru ar sgriniau plastig mewn tacsis a cherbydau hurio preifat i gael rhagor o wybodaeth.

Pan na ellir ei osgoi, dylech gymryd camau i leihau risg y coronafeirws, er enghraifft drwy gynyddu pellter corfforol cymaint â phosibl, agor ffenestri ar gyfer y daith gyfan neu am 10 eiliad ar y tro a gwisgo gorchudd wyneb a chymryd prawf llif unffordd ddwywaith yr wythnos os nad oes gennych unrhyw symptomau.

Beth yw’r sefyllfa mewn lleoliadau gofal plant, gwaith chwarae ac addysg?

Er y byddem yn disgwyl i leoliadau gofal plant a gwaith chwarae fod yn gweithredu mewn ffordd mor agos i'r arferol â phosibl, bydd angen iddynt barhau i asesu eu darpariaeth a sicrhau eu bod yn ymwybodol o’r canllawiau ar gyfer eu sectorau.

Darllenwch ganllawiau pellach:

Canllawiau COVID-19 ar gyfer Gofal Plant a Gwaith Chwarae

Gweithrediadau ysgol: coronafeirws

Canllawiau gweithredu diogel: darparwyr dysgu ôl-16

Ble bydd hi’n ofynnol imi ddangos tystiolaeth fy mod wedi fy mrechu’n llawn neu wedi cael prawf llif unffordd negatif yn y 24 awr diwethaf er mwyn cael mynediad?

O ddydd Llun 11 Hydref, mae’n ofynnol i bobl ddangos Pàs COVID y GIG i brofi eu bod naill ai wedi'u brechu'n llawn neu wedi cael prawf llif unffordd negatif yn ddiweddar, er mwyn mynd i mewn i'r lleoliadau a'r digwyddiadau canlynol:

  • Clybiau nos
  • Digwyddiadau dan do heb seddi sy’n cynnwys mwy na 500 o bobl, lle mae pobl yn cymysgu'n agos am gyfnodau hir
  • Digwyddiadau awyr agored heb seddi sy’n cynnwys dros 4,000 o bobl, lle bydd pobl yn cymysgu'n agos am gyfnodau hir
  • Unrhyw ddigwyddiad, o unrhyw natur, sydd â mwy na 10,000 o bobl yn bresennol

O 15 Tachwedd 2021, bydd y gofynion uchod yn berthnasol hefyd i bobl dros 18 oed sy'n dymuno mynd i mewn i'r lleoliadau canlynol:

  • Theatrau
  • Sinemâu
  • Neuaddau cyngerdd

Darllenwch y gwybodaeth am sut i gael eich pàs COVID y GIG.

Gellir archebu profion llif unffordd drwy wefan Llywodraeth Cymru: Cael profion llif unffordd COVID-19 cyflym os nad oes gennych symptomau.

Fel y rhai sy’n mynd i ddigwyddiadau, mae cael y ddau frechiad (a’r pigiad atgyfnerthu pan fyddwch yn cael gwahoddiad) os gallwch chi yn gallu bod yn eithriadol o bwysig. Mae'r brechlyn yn cynnig amddiffyniadau sylweddol nid yn unig i chi ond hefyd i eraill, gan gynnwys y bobl yr ydych yn poeni amdanynt (hyd yn oed os oeddech yn ansicr a heb fanteisio ar y cynnig eto, nid yw'n rhy hwyr). Dylech hefyd ystyried cymryd prawf COVID-19 cyflym gwirfoddol gartref (prawf llif unffordd) cyn ac ar ôl y digwyddiad (p'un a ydych wedi'ch brechu ai peidio) er mwyn lleihau'r risg o drosglwyddo’r feirws ymhellach. Gallech ystyried a ddylech beidio â chwrdd ag unrhyw un sy'n agored i niwed yn glinigol am 10 diwrnod ar ôl y digwyddiad.

Defnyddio’r Pàs COVID a phrofion llif unffordd negatif yw un ffordd y gellir lleihau’r risg y bydd pobl heintus yn mynd i leoliadau a lledaenu coronafeirws. Dylech wneud prawf llif unffordd adref cyn mynd (hyd yn oed os ydych wedi cael cwrs llawn y brechlyn) er mwyn diogelu eich hun, ac eraill, a sicrhau diogelwch y digwyddiad.

Cofiwch, os oes gennych unrhyw symptomau, ni ddylech fynd i'r digwyddiad yn y lle cyntaf, dylech hunanynysu a threfnu prawf PCR cyn gynted â phosibl.

Beth yw’r rheolau ar gyfer corau?

Mae’n rhaid i fusnesau, cyflogwyr a sefydliadau eraill, gan gynnwys trefnwyr gweithgareddau a digwyddiadau, gynnal asesiad risg coronafeirws pwrpasol o’u safle a’u digwyddiadau a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r tebygolrwydd o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’i ledaenu, yn seiliedig ar yr asesiad risg pwrpasol hwnnw.

Mae canu neu lafarganu yn cynyddu’r aerosolau sy’n cael eu gollwng i’r awyr o gegau pobl. Drwy ganu llai neu roi’r gorau i ganu, gellir helpu i leihau’r perygl o drosglwyddo’r haint.

Os bydd canu neu lafarganu yn digwydd, gan gynnwys fel rhan o gôr, dylid rhoi mesurau lliniaru eraill ar waith fel rhan o’r asesiad risg penodol ar gyfer covid. Gall mesurau ymarferol gynnwys gwella’r awyru, symud y gweithgarwch allan i’r awyr agored, cynyddu'r gofod rhwng pobl, neu ganiatáu i lai o bobl fod yn bresennol.

Fe allai’r angen i wisgo gorchudd wyneb fod yn un o’r mesurau rhesymol a nodir fel rhan o’ch asesiad risg penodol ar gyfer Covid. Fodd bynnag fe fydd hyn yn ddibynnol ar eich asesiad chi o’r holl risgiau a’r camau lliniaru y gallwch eu rhoi ar waith yn ymarferol.

Beth yw'r rheolau ar gyfer teithwyr domestig sy’n teithio i mewn neu allan o Gymru neu i rannau eraill o’r DU?

Nid oes unrhyw gyfyngiadau ar deithio i mewn neu allan o Gymru cyn belled â'ch bod yn teithio i wlad, neu o wlad, sydd o fewn y DU neu'r Ardal Deithio Gyffredin ehangach (Iwerddon, Ynys Manaw ac Ynysoedd y Sianel).

Mae'n bwysig deall bod y rheolau yma yng Nghymru ychydig yn wahanol. 

Mae'n ddyletswydd gyfreithiol yng Nghymru i wisgo gorchudd wyneb ym mhob man cyhoeddus dan do. Mae'r gofyniad hwn yn berthnasol i bob math o drafnidiaeth gyhoeddus (heblaw trafnidiaeth awyr agored), tacsis a cherbydau hurio preifat ac mae'n cynnwys ardaloedd dan do mewn canolfannau trafnidiaeth megis gorsafoedd bysiau, gorsafoedd trenau, meysydd awyr a phorthladdoedd fferi. 

Os ydych yn teithio ar drafnidiaeth gyhoeddus byddem yn eich annog i gynllunio eich taith. Os ydych yn dymuno osgoi cyfnodau prysur gallwch ddefnyddio apiau, fel gwiriwr capasiti Trafnidiaeth Cymru, i osgoi teithio yn ystod cyfnodau prysur.  Mae’n synhwyrol osgoi teithio i mewn neu allan o ardaloedd sydd â chyfraddau uwch o achosion, os gallwch.

Nid ydym yn cyflwyno unrhyw gyfyngiadau cyfreithiol ar deithio o fewn y DU ar hyn o bryd, ond ein cyngor clir yw na ddylai pobl deithio i ardaloedd lle mae nifer yr achosion o’r coronafeirws yn uchel os oes modd osgoi hynny. Hyd yn oed os ydych wedi cael eich brechu, mae’r risg o ddal COVID-19 yn uwch yn yr ardaloedd hynny, felly dylech osgoi teithio iddynt os oes modd.

Mae rheolau gwahanol yn berthnasol yn yr Alban a Gogledd Iwerddon, ac mae’n bosibl fod cyfyngiadau ar deithio i mewn ac allan o wahanol leoedd yno. Dylech edrych beth yw’r rheolau cyn teithio i'r gwledydd hynny, ac i Iwerddon ac Ynysoedd y Sianel, oherwydd y gallai cyfyngiadau fod ar waith.

Peidiwch â theithio os oes gennych symptomau COVID-19 neu os ydych yn hunanynysu. Trefnwch brawf a dilynwch y canllawiau.

Byddem yn annog unrhyw un sy’n bwriadu dod i Gymru o ran arall o’r DU i brofi eu hunain, gan ddefnyddio’r profion llif unffordd COVID-19 am ddim, cyn iddynt deithio. Dim ond y rhai sy’n cael canlyniad prawf negatif ac sydd heb symptomau’r coronafeirws ddylai deithio. Dylai pawb sy’n dod i Gymru o ardaloedd sydd â chyfraddau uwch o’r coronafeirws ddod â phecynnau profion llif unffordd gyda nhw i barhau i brofi eu hunain yn rheolaidd tra byddant ar wyliau.

Mae pecynnau profion llif unffordd ar gael o bwyntiau casglu lleol ledled y DU. Gellir cael rhagor o wybodaeth yn: Profion llif unffordd cyflym a rheolaidd ar gyfer y coronafeirws (COVID-19) (ar www.nhs.uk)

Beth yw’r rheolau ar deithio rhyngwladol?

Mae mesurau i atal heintiau coronafeirws newydd rhag cael eu mewnforio – yn enwedig amrywiolion newydd – o ganlyniad i deithio rhyngwladol yn bwysig a byddant yn parhau i fod yn rhan o'r mesurau sydd eu hangen ar lefel rhybudd sero.

Mae ymddangosiad yr amrywiolyn omicron yn ddatblygiad difrifol yn y pandemig parhaus ac mae angen i bob un ohonom gymryd camau i ddiogelu ein hunain.

Rydym yn parhau i gynghori’n gryf yn erbyn unrhyw deithiau rhyngwladol nad ydynt yn hanfodol.

Os oes angen i chi deithio dramor, darllenwch yr wybodaeth i gael gwybod beth mae angen ichi ei ystyried cyn mynd, ac edrychwch ar y canllawiau ar gyfer teithwyr sy’n cyrraedd Cymru - Rheolau ar gyfer teithio dramor ac i mewn ac allan o Gymru.