Neidio i'r prif gynnwy

Cyflwyniad a chrynodeb

Mae'r canllawiau hyn yn berthnasol i Gymru. Am y rheolau neu'r canllawiau yn rhannau eraill y DU, ewch i wefannau Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Rydym wedi ceisio cadw’r gwahaniaethau sydd rhyngom a rhannau eraill o'r DU mor fach â phosibl, ac rydym yn gweithio'n agos gyda'r gwledydd eraill. Ond mae'n bwysig deall bod y rheolau yma yng Nghymru yn wahanol.

Lle bynnag rydych yn byw fel arfer, mae’n bwysig bod pawb sy’n byw ac yn gweithio yng Nghymru, neu’n ymweld â hi, yn dilyn y rheolau sy'n berthnasol yma.

Pa ofynion cyfreithiol sy’n parhau?

Ar Lefel Rhybudd Sero, o 7 Awst 2021, nid oes unrhyw gyfyngiadau cyfreithiol ar nifer y bobl sy'n gallu cwrdd, gan gynnwys mewn cartrefi preifat, mannau cyhoeddus neu mewn digwyddiadau. Yn ogystal, caiff pob busnes a safle fod ar agor.

Fodd bynnag, nid ydym eto wedi cyrraedd sefyllfa lle gallwn gael gwared â phob mesur amddiffyn ac – yn unol â'r cyngor gwyddonol ac iechyd cyhoeddus diweddaraf – rydym yn cadw rhai rheolau cyfreithiol allweddol. Mae angen inni i gyd gymryd cyfrifoldeb o ran y rhain yn hytrach na’u gwneud yn ddewis personol.

  1. Bydd yn dal i fod angen i fusnesau, cyflogwyr a sefydliadau eraill gynnal asesiad risg penodol ar gyfer y coronafeirws a chymryd camau rhesymol i leihau unrhyw gysylltiad â’r feirws, a’i ledaeniad.
  2. Bydd yn dal i fod angen i bawb hunanynysu am 10 diwrnod os cânt brawf COVID-19 positif.
  3. Os ydych yn gyswllt agos i rywun sydd wedi profi’n bositif, yn 18 oed neu’n hŷn a heb gael cwrs llawn o frechlyn COVID-19 a gymeradwywyd (yn y DU) fwy na 14 diwrnod ers dod i gysylltiad â’r unigolyn hwnnw, rhaid i chi hefyd hunanynysu am 10 diwrnod – yn unol â’r system Profi, Olrhain, Diogelu.
  4. Bydd yn dal i fod angen i oedolion a phlant11 oed a hŷn wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do, ac eithrio safleoedd lletygarwch megis bwytai, tafarndai, caffis clybiau nos neu mewn seremonïau priodas a phartneriaeth sifil, gan gynnwys seremonïau priodas amgen.

Beth yw’r prif bethau y gallaf eu gwneud i leihau’r risg i mi a’r risg y gallaf ei chreu i eraill?

Gall arferion amddiffyn allweddol leihau eich risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, a’r graddau rydych yn creu risg i eraill. Mae’r rhain yn arbennig o effeithiol pan ddilynir cyfuniad ohonynt gyda’i gilydd. Cânt eu hamlinellu’n fanylach yn nes ymlaen yn y canllawiau hyn, ond dyma rai elfennau allweddol:

  • cael y ddau frechiad os gallwch – mae’r brechlyn yn cynnig amddiffyniad sylweddol, nid dim ond i chi, ond i eraill hefyd, gan gynnwys y bobl sy’n annwyl ichi (hyd yn oed os oeddech yn ansicr ac nad ydych eto wedi manteisio ar y cynnig, nid yw’n rhy hwyr);
  • hunanynysu a chael prawf PCR pan fydd gennych symptomau, ac osgoi eraill tra byddwch yn sâl;
  • cadw eich pellter oddi wrth eraill lle bynnag y bo modd;  
  • cyfyngu ar nifer y bobl wahanol rydych yn cwrdd â nhw, yn enwedig yn fuan ar ôl ei gilydd;
  • cwrdd y tu allan neu mewn ystafelloedd sydd wedi'u hawyru'n dda;
  • osgoi mannau gorlawn lle bo modd;
  • dilyn arferion hylendid da drwy olchi dwylo, tisian i mewn i hances bapur a chadw arwynebau sy’n cael eu cyffwrdd gan lawer o bobl yn lân; a
  • gwisgo gorchudd wyneb – yn enwedig mewn ardaloedd gorlawn neu pan nad yw’n bosibl cadw pellter, a hynny er mwyn diogelu eraill yn bennaf.

Rydym yn gofyn i bob un ohonoch feddwl yn ofalus am y ffordd fwyaf synhwyrol o fynd ati i ddiogelu eich teulu, eich ffrindiau a'ch cymuned, yn hytrach na meddwl am yr hyn y mae'r gyfraith yn caniatáu ichi ei wneud yn unig.

Bydd y coronafeirws yn parhau i heintio pobl ac, i’r rhai nad ydynt wedi'u brechu neu nad ydynt wedi'u brechu'n llawn eto, mae'r risg o fynd yn ddifrifol wael neu o fod angen triniaeth ysbyty yn dal i fod yn real, ac yn llawer uwch nag i’r rhai sydd wedi'u brechu'n llawn.

Sut mae’r coronafeirws yn cael ei ledaenu?

Dyma’r ffyrdd mwyaf cyffredin i’r coronafeirws ledaenu:

  • drwy’r awyr fel aerosol sy’n gallu aros yn yr awyr am gyfnod hir;
  • drwy’r awyr fel defnynnau sy’n gallu lledaenu o fewn ardal agos ac i arwynebau;
  • cysylltiad uniongyrchol â pherson sydd wedi’i heintio;
  • cysylltiad uniongyrchol ag arwyneb sydd wedi’i halogi.

Mae hyn yn ein helpu i ddeall pa fath o lefydd a sefyllfaoedd sy’n creu’r risg fwyaf. Bydd llefydd lle down i gysylltiad agos â llawer o bobl eraill yn risg uwch, felly. Yn yr un modd, bydd llefydd nad ydynt wedi’u hawyru’n dda yn golygu nad yw hen awyr yn gallu dianc nac awyr iach yn gallu dod i mewn, sy’n rhoi cyfle i’r coronafeirws gronni. Gall llefydd lle mae pobl yn anadlu’n drymach hefyd fod yn gyfle i’r coronafeirws ledaenu ymhellach. Mae’r llefydd canlynol yn dwyn risg neilltuol, felly:

  • Mannau dan do nad ydynt wedi’u hawyru’n dda;
  • Mannau dan do lle mae pobl, yn enwedig llawer o bobl, gyda’i gilydd am gyfnod hir;
  • Unrhyw le, yn enwedig dan do, lle mae pobl mewn cysylltiad agos â’i gilydd;
  • Unrhyw le, yn enwedig dan do, lle mae pobl yn anadlu’n drwm yn agos at ei gilydd neu am gyfnodau estynedig, ee oherwydd ymarfer corff egnïol, yn canu’n uchel, yn llafarganu, neu’n gweiddi, yn peswch neu’n tisian.

Darlunnir y gwahanol ffyrdd y mae’r coronafeirws yn lledaenu yn y diagram isod

Image
Mae defnynnau llai wedi eu heintio yn teithio ymhellach ac yn para yn yr aer am fwy o amser. Dylech wella awyru i leihau'r risg.

Beth yw’r ffyrdd mwyaf effeithiol y gallwn i gyd leihau'r risgiau o ran y coronafeirws?

Wrth inni symud oddi wrth y llu o gyfyngiadau cyfreithiol, mae deall y risgiau sy'n parhau a'r hyn y gallwn ei wneud i'w rheoli gyda’n gilydd yn fater i bob un ohonom, fel unigolion, sefydliadau a llywodraeth. Er bod ein rhaglen frechu yn helpu i leihau’r risgiau i bawb, mae’r coronafeirws yn dal i gylchredeg yn eang.

Y ffordd fwyaf effeithiol o leihau risgiau, yn enwedig o gael salwch difrifol neu orfod mynd i’r ysbyty, yw cael eich  brechu. Mae angen dau ddos o’r brechlyn er mwyn eich amddiffyn. Mae'n cymryd o leiaf pythefnos (14 diwrnod) ar ôl eich ail ddos cyn ichi fod wedi eich amddiffyn yn llawn gan y brechlyn. Nid yw byth yn rhy hwyr i gael eich brechlyn, ac mae’r canolfannau ar agor ichi alw i mewn.

Yn ogystal â’r brechlyn, mae yna wahanol ffyrdd o leihau’r risg. Disgrifir y rhain yn aml fel yr “hierarchaeth mesurau rheoli”. Ceir disgrifiad manylach wedi'i anelu at fusnesau, cyflogwyr a sefydliadau eraill yn y canllawiau i fusnesau a chyflogwyr

Yn syml, gellir disgrifio'r mesurau rheoli y gall pob un ohonom eu dilyn yn nhrefn eu heffeithiolrwydd:

Osgoi neu gael gwared â’r risg

Dyma'r ffordd fwyaf effeithiol o leihau risgiau. Er enghraifft:

  • Gweithio gartref neu gwrdd â phobl yn rhithiol.
  • Hunanynysu os oes gennych symptomau a chael prawf PCR. Aros gartref os ydych yn sâl.
  • Ystyried gwneud profion llif unffordd cyflym yn rheolaidd, hyd yn oed os nad oes gennych symptomau.
  • ch. Cofio bod llefydd sy’n ei gwneud yn ofynnol i bobl gael eu profi cyn cael mynediad, neu fod wedi’u brechu, yn golygu ei bod yn llai tebygol bod pobl heintus yn bresennol.

Newid y gweithgaredd peryglus am un llai peryglus

Er enghraifft:

  • cwrdd y tu allan yn lle dan do
  • cadw pellter corfforol oddi wrth bobl eraill lle bo hynny'n bosibl
  • osgoi ardaloedd gorlawn, yn enwedig dan do a lle nad oes awyru effeithiol

Ceisio lleihau'r risg drwy newid y ffordd y mae'r gweithgaredd yn cael ei gynnal

Er enghraifft:

  • gwella’r awyru drwy agor ffenestri a drysau
  • glanhau arwynebau yn rheolaidd
  • golchi dwylo yn rheolaidd. Cael eich brechu

Lleihau unrhyw risgiau eraill o ddod i gysylltiad â’r feirws

Dylid defnyddio’r mesur hwn ar y cyd â'r uchod yn hytrach nag ar ei ben ei hun. Er enghraifft:

  • gwisgo gorchuddion wyneb
  • gwisgo cyfarpar diogelu personol arall fel menig neu offer amddiffyn y llygaid/wyneb

The ‘ymgyrch gyhoeddus 'Diogelu Cymru' yn cynnwys gwybodaeth ychwanegol hwylus am y dystiolaeth wyddonol ddiweddaraf ynghylch sut i gyfyngu ar ledaeniad y coronafeirws.

Sut i leihau fy risg

Mae’n bwysig cofio bod bron un o bobl tri o bobl sydd â’r coronafeirws yn dangos dim symptomau o gwbl. Pryd bynnag y byddwch yn dod ynghyd, mae risg y bydd y feirws yn dod hefyd.

Gallwch gymryd camau i leihau’r risg i chi ac i eraill:

Awyr iach ac awyru

Gall awyr iach helpu i leihau'r lledaeniad. Mae’r coronafeirws yn lledaenu drwy ronynnau a gludir drwy’r awyr pan fyddwn yn anadlu ac yn siarad, a hyd yn oed yn fwy wrth chwerthin, gweiddi neu ymarfer corff. Mae gwneud unrhyw un o'r pethau hyn y tu mewn, mewn man lle nad oes awyru effeithiol, yn cynyddu'r risg hyd yn oed yn fwy. Gall bod y tu allan, neu agor ffenestri a drysau os ydych y tu mewn, helpu i leihau nifer y gronynnau heintus sydd yn yr awyr. Os byddwch yn gwahodd ffrindiau, teulu neu eraill, megis gweithiwr, i'ch cartref, agorwch y ffenestri i adael awyr iach i mewn ac ystyriwch eu hannog i wisgo gorchudd wyneb.

Mae bod y tu allan yn fwy diogel na bod dan do

Os byddwch yn cwrdd â rhywun yn eich gardd, gallwch leihau'r risg o ledaenu’r coronafeirws drwy beidio â rhannu llestri neu gyllyll a ffyrc, cadw pellter cymdeithasol a chadw’r amser a dreulir y tu mewn mor fyr â phosibl. Mae caniatáu i rywun fynd i mewn i'ch cartref, hyd yn oed am ychydig funudau, yn cynyddu'r risg o ddal neu ledaenu'r feirws i bawb yn eich cartref.

Lleihau nifer y bobl rydych yn cwrdd â nhw

Rydyn ni i gyd eisiau cwrdd â'n ffrindiau eto. Ond ystyriwch beth yw'r peth mwyaf synhwyrol ichi ei wneud i amddiffyn eich teulu, eich ffrindiau a'ch cymuned. Mae cyfyngu ar faint o wahanol bobl rydych chi'n eu gweld yn helpu i'ch cadw chi, eich teulu a’ch ffrindiau yn ddiogel. Mae llai o risg i weld yr un unigolyn neu ddau yn rheolaidd na gweld llawer o bobl wahanol yn achlysurol. Drwy gwrdd ag ychydig o bobl yn unig, mae cysylltiadau pawb yn llai a bydd y feirws yn ei chael yn anoddach lledaenu.

Lleihau amser wyneb yn wyneb â phobl eraill

Y brif ffordd y mae’r coronafeirws yn lledaenu yw drwy gysylltiad agos â pherson sydd wedi’i heintio. Mae cwrdd wyneb yn wyneb, felly, yn cynyddu'r risg o gael a rhoi’r coronafeirws – y byrraf yr amser, yr isaf y risg. 

Cadw pellter cymdeithasol yw un o'r ffyrdd gorau o atal y coronafeirws rhag lledaenu

Mae cadw o leiaf 2 fetr i ffwrdd oddi wrth bobl nad ydych yn byw gyda nhw yn gwneud gwahaniaeth mawr o ran lleihau'r siawns y bydd y feirws yn lledaenu. Rydyn ni i gyd yn anghofio weithiau - os oes rhywun yn rhy agos atoch tra byddwch chi allan, gofynnwch yn garedig iddynt gamu'n ôl. Peidiwch â chymryd eich tramgwyddo os bydd rhywun yn gofyn i chi gadw eich pellter hefyd – gallwn ni i gyd helpu ein gilydd. Mae dewis peidio â rhannu lifft, dewis amseroedd llai prysur i fynd i lefydd, a defnyddio gorchudd wyneb i gyd yn helpu i leihau'r risg i chi ac i eraill.

Os oes angen i rywun ymweld â'ch cartref am resymau gwaith, cadwch eich pellter ac agorwch y ffenestri i adael awyr iach i mewn.

Os byddwch yn cael eich heintio, cadwch eich pellter oddi wrth aelodau eraill eich cartref gymaint â phosibl, yn enwedig os ydynt yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol.

Golchi eich dwylo

Mae golchi eich dwylo gyda sebon a dŵr neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo yn rheolaidd pan nad oes gennych sebon a dŵr yn helpu i atal y feirws rhag lledaenu. Mae ein dwylo'n cyffwrdd â llawer o arwynebau drwy gydol y dydd, a gall hyn helpu'r feirws i symud o gwmpas. Os oes gennych y feirws ar eich dwylo, gallwch ei drosglwyddo i arwynebau eraill neu i'ch llygaid, eich trwyn neu'ch ceg. Dyma un ffordd y gall feirysau fynd i mewn i'ch corff a'ch heintio. Mae golchi neu ddiheintio eich dwylo yn cael gwared ar feirysau a germau eraill, felly rydych yn llai tebygol o'u lledaenu neu o gael eich heintio.

Beth ddylech chi ei ystyried wrth gynllunio i gymryd rhan mewn gweithgaredd?

Mae rhai pethau ychwanegol y mae'n ddefnyddiol eu hystyried:

Pwy ydw i'n mynd i fod yn cwrdd ac yn cymysgu â nhw?

Os yw’r lleill wedi eu brechu'n llawn, bydd y risgiau yn is. Os ydych yn cwrdd â phobl sy'n agored i niwed neu nad ydynt wedi gallu cael eu brechu, efallai y byddwch am fod yn ofalus yn ystod y 10 diwrnod cyn ichi gwrdd, er enghraifft drwy gyfyngu ar eich cysylltiadau a chadw pellter corfforol.

Beth yw’r risg i eraill?

Dylech ystyried pwy y byddwch yn ei weld ar ôl y gweithgaredd rydych yn bwriadu cymryd rhan ynddo. Os yw’n weithgaredd risg uwch, fel mynd i ddigwyddiad mawr neu glwb nos, efallai y byddwch am gyfyngu eich cyswllt ag eraill am 10 diwrnod ar ôl y digwyddiad, yn enwedig â’r rhai a allai fod yn y perygl mwyaf.

Os cawsoch eich hysbysu eich bod yn gyswllt agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19, ond nad oes rhaid ichi hunanynysu am eich bod o dan 18 oed neu wedi’ch brechu’n llawn, bydd profion PCR yn cael eu cynnig i chi ar Ddiwrnod 2 ar ôl eich cysylltiad diwethaf gyda’r achos positif (neu cyn gynted ag sy’n bosibl ar ôl ichi gael eich hysbysu), ac ar Ddiwrnod 8. Mae’n bwysig eich bod yn cymryd y profion hynny, hyd yn oed os ydych yn teimlo’n iach. Mae’n bosibl bod COVID-19 arnoch er nad oes gennych symptomau. Bydd y rheini nad yw’n ofynnol iddynt hunanynysu mwyach hefyd yn cael cyngor ac arweiniad gan y system Profi, Olrhain, Diogelu ynghylch sut i’w diogelu eu hunain fel a ganlyn:

  • ceisiwch leihau eich cysylltiad ag eraill ac osgoi lleoliadau gorlawn, yn enwedig dan do
  • ystyriwch ddefnyddio profion llif unffordd yn ddyddiol / yn fwy rheolaidd yn ystod y cyfnod pan fyddech wedi bod yn hunanynysu
  • peidiwch ag ymweld â phobl sy’n agored i niwed megis y rheini sydd mewn cartrefi gofal neu ysbytai
  • gweithiwch gartref, os nad ydych eisoes yn gwneud hynny
  • rhowch wybod i’ch cyflogwr eich bod yn gyswllt agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19
  • rhowch sylw ychwanegol i olchi dwylo a gwisgo gorchudd wyneb.
  • os ydych chi'n gweithio yn y sector Iechyd a Gofal Cymdeithasol, efallai y bydd eich cyflogwr yn gofyn ichi gymryd profion ychwanegol fel rhagofal neu’n gofyn ichi ymgymryd â rôl arall dros dro, fel a amlinellir yn Cysylltiadau COVID-19: canllawiau i staff iechyd a gofal cymdeithasol

Os byddwch yn datblygu symptomau newydd ar unrhyw adeg, ni waeth pa mor ysgafn, beth bynnag yw eich oed neu eich statws brechu, dylech hunanynysu ar unwaith a threfnu cael prawf COVID-19.

Pa fesurau amddiffyn sydd ar waith yn y safle rwy’n mynd iddo?

Mae gan bob man cyhoeddus ddyletswydd gyfreithiol i roi mesurau ar waith i leihau risgiau, a allai gynnwys gofyn ichi ddarparu gwybodaeth gyswllt fel rhan o’r system Profi, Olrhain, Diogelu. Os yw safle yn dilyn mesurau amddiffyn ac yn cyfathrebu hynny’n glir, byddwch yn gweld bod y risgiau yn cael eu rheoli o gymharu â safle nad yw’n dilyn mesurau o’r fath.

Beth yw’r rheolau o ran hunanynysu?

Hunanynysu pan fydd gennych symptomau neu pan fydd swyddog olrhain cysylltiadau yn dweud wrthych am hunanynysu yw un o’r camau diogelu pwysicaf i ddiogelu eraill. Mae hunanynysu yn helpu i atal pobl sydd wedi profi'n bositif am COVID-19 rhag ei drosglwyddo i'w ffrindiau, eu teulu a'u cymuned ehangach, gan gynnwys eu cydweithwyr yn y gwaith. Mae’r gofyniad i hunanynysu ar ôl prawf positif ac ar ôl i swyddog gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu Cymru ddweud wrthych am hunanynysu (dros y ffôn, drwy e-bost neu drwy lythyr) yn ofyniad cyfreithiol.

Profi, Olrhain, Diogelu

Mae'r Strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn amlinellu’r ffordd mae’r coronafeirws yn cael ei reoli, ac mae'n gweithio drwy wneud y canlynol:

  • Profi’r bobl hynny sydd â symptomau’r coronafeirws, gan ofyn iddynt hunanynysu pan fyddant yn aros i gael prawf PCR ac yn aros am y canlyniad. Gallwch wneud cais i gael prawf PCR ar eich rhan chi neu ar ran rywun yn eich cartref sydd â symptomau. Mae hyn yn cynnwys oedolion a phlant, gan gynnwys plant dan 5 mlwydd oed.
  • Olrhain y rhai sydd wedi bod mewn cysylltiad agos â phobl sydd wedi cael canlyniad positif i brawf, gan ei gwneud yn ofynnol iddynt gymryd camau rhagofalus fel hunanynysu mewn rhai amgylchiadau a chynnig profion PCR ar ddiwrnod 2 ar ôl eu cysylltiad diwethaf gyda’r achos positif (neu cyn gynted ag sy’n bosibl ar ôl iddynt gael eu hysbysu eu bod yn gyswllt agos) ac ar ddiwrnod 8. 
  • Darparu cyngor ac arweiniad, yn enwedig os yw’r unigolyn wedi cael canlyniad positif neu os yw ei gysylltiadau mewn grwpiau sydd mewn perygl uwch o gael COVID-19, gan gynnwys cyngor ar gyfer y bobl hynny nad oes angen iddynt hunanynysu gan eu bod wedi’u brechu’n llawn neu o dan 18 oed.
  • Sicrhau y gallant roi’r gorau i hunanynysu os ydynt wedi cael canlyniad negyddol.

Gweithio gyda’r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu

Dylai person hunanynysu am y cyfnod gofynnol os yw:

  • yn teimlo'n sâl ag unrhyw symptomau COVID-19; peswch cyson newydd, tymheredd uchel, colli synnwyr arogl neu flas neu unrhyw newid iddynt. Dylech aros gartref a hunanynysu, trefnu i gael prawf COVID-19, a pharhau i hunanynysu wrth ichi aros i gael canlyniad y prawf.
  • wedi cael canlyniad positif i brawf COVID-19 (bydd angen hunanynysu am 10 diwrnod o’r diwrnod ar ôl dyddiad dechrau’r symptom cyntaf neu’r diwrnod ar ôl dyddiad y prawf positif os nad oes unrhyw symptomau).
  • wedi cael eich hysbysu eich bod yn gyswllt agos â rywun sydd wedi cael canlyniad COVID-19 positif, ac mae’r gwasanaeth Profi, Olrhain Diogelu wedi gofyn ichi hunanynysu.

Pwy sy’n gorfod hunanynysu?

Unigolion â symptomau

Os bydd gennych unrhyw symptomau COVID-19 - peswch cyson newydd, tymheredd uchel, colli eich synnwyr arogli neu flasu neu unrhyw newid iddynt - waeth pa mor ysgafn ydynt, dylech aros gartref a hunanynysu tra eich bod yn gwneud trefniadau i gael prawf PCR. Dylai pob aelod arall o'r cartref sydd heb eu brechu (os ydynt dros 18 oed) hunanynysu ar yr un pryd, hyd nes y byddwch yn cael canlyniad eich prawf. Os yw canlyniad y prawf yn negyddol gallwch chi ac aelodau eraill o'r cartref ailgydio yn eich trefniadau arferol pan fyddwch yn ddigon iach i wneud hynny.

Unigolion sydd wedi cael canlyniad positif i brawf

Os byddwch yn cael canlyniad positif i brawf, rhaid ichi hunanynysu am 10 diwrnod. Dylai aelodau eraill o’r aelwyd sydd heb eu brechu (os ydynt dros 18 oed) hunanynysu ar yr un pryd. Os cawsoch ganlyniad positif i brawf llif unffordd, dylech hunanynysu a threfnu i gael prawf PCR dilynol.

Unigolion y nodwyd eu bod yn gysylltiad i achos COVID-19 positif, sydd dros 18 oed a heb eu brechu’n llawn

Dim ond os cadarnhawyd eich bod wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd â'r coronafeirws y bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â chi. Os ydych yn 18 oed neu'n hŷn ac nad ydych wedi cael eich brechu'n llawn, rhaid ichi hunanynysu am 10 diwrnod i sicrhau nad ydych yn lledaenu'r feirws. Ystyrir eich bod wedi’ch brechu’n llawn os oes o leiaf 14 diwrnod llawn wedi mynd heibio ers ichi gael y cwrs llawn o frechlyn a gymeradwywyd, a weinyddwyd yn y DU.

Os nad ydych wedi cael eich cwrs llawn o’r brechlyn (dau frechiad gwahanol fel rheol) o leiaf 14 diwrnod llawn cyn y cysylltiad agos, neu os cawsoch eich brechiad y tu allan i’r DU, bydd gofyn ichi hunanynysu os bydd y system Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu â chi.

Byddant yn dweud wrthych y gallwch archebu prawf PCR ar-lein. Dylid gwneud hynny ar ddiwrnod 2 ar ôl eich cysylltiad diwethaf gyda’r achos positif (neu cyn gynted ag sy’n bosibl ar ôl ichi gael eich nodi’n gyswllt), ac ar ddiwrnod 8.

Os yw'r profion yn negyddol, bydd angen ichi hunanynysu o hyd am y cyfnod llawn o 10 diwrnod. Mae'n bwysig iawn gwneud hynny, hyd yn oed os nad oes gennych symptomau. Os ydych wedi eich heintio, gall gymryd amser i symptomau ddatblygu ond efallai y byddwch yn heintus i eraill.

Os bydd unrhyw un o ganlyniadau’r profion (y prawf a gymerwch ar unwaith neu brawf diwrnod 8) yn bositif, byddwch yn dechrau cyfnod 10 diwrnod newydd o hunanynysu o’r diwrnod y cymerwyd y prawf.

Cysylltiadau agos i achos COVID-19 positif nad oes angen iddynt hunanynysu

O 7 Awst, ni ofynnir ichi hunanynysu os cewch eich hysbysu eich bod yn gyswllt agos, ar yr amod eich bod wedi cael eich brechu'n llawn neu o dan 18 oed. Ystyrir eich bod wedi eich brechu'n llawn os cawsoch gwrs llawn o frechlyn cymeradwy yn y DU, ac os yw wedi bod o leiaf pythefnos (14 diwrnod) ers ichi gael y cwrs llawn.

Os ydych wedi bod yn rhan o gynllun treialu clinigol mewn perthynas â brechlyn COVID-19 (a gynhaliwyd yn unol â gofynion Rheoliadau Meddyginiaethau i’w Defnyddio gan Bobl (Treialon Clinigol) 2004(2)), nid oes angen ichi hunanynysu os bydd y system Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu â chi.

Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn eich ffonio i'ch hysbysu eich bod wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19.

Byddwch yn cael cynnig profion PCR ar ddiwrnod 2 ar ôl eich cysylltiad diwethaf gyda’r achos positif (neu cyn gynted â phosibl ar ôl cael eich hysbysu) ac ar ddiwrnod 8. Mae'n bwysig eich bod yn cael y profion hyn. Mae'n bosibl ichi gael COVID-19 a pheidio â chael unrhyw symptomau.

Bydd y swyddogion olrhain cysylltiadau hefyd yn rhoi cyngor ac arweiniad ichi am yr hyn y gallwch ei wneud i’ch diogelu eich hun. Er enghraifft:

  • ceisiwch leihau eich cysylltiad ag eraill ac osgoi lleoliadau gorlawn, yn enwedig dan do.
  • ystyriwch ddefnyddio profion llif unffordd yn ddyddiol / yn fwy rheolaidd yn ystod y cyfnod pan fyddech wedi bod yn hunanynysu.
  • peidiwch ag ymweld â phobl sy’n agored i niwed megis y rheini sydd mewn cartrefi gofal neu ysbytai.
  • rhowch wybod i’ch cyflogwr eich bod yn gyswllt agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19.
  • gweithiwch gartref, os nad ydych eisoes yn gwneud hynny.
  • rhowch sylw ychwanegol i olchi dwylo a gwisgo gorchudd wyneb.
  • os ydych chi'n gweithio yn y sector Iechyd a Gofal Cymdeithasol, efallai y bydd eich cyflogwr yn gofyn ichi gymryd profion ychwanegol fel rhagofal neu’n gofyn ichi ymgymryd â rôl arall dros dro, fel a amlinellir yn cysylltiadau COVID-19: canllawiau i staff iechyd a gofal cymdeithasol

Mae'n bosibl y bydd rhai amgylchiadau lle y gofynnir i gysylltiadau sydd wedi'u brechu'n llawn neu o dan 18 oed hunanynysu gan y gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu. Gweler y canllawiau cysylltiedig (olrhain cysylltiadau: os cewch eich enwi fel cyswllt agos).

Os bydd unrhyw un o ganlyniadau'r profion (y prawf cyntaf neu'r prawf ar ddiwrnod 8) yn dod yn ôl yn bositif, byddwch yn dechrau cyfnod newydd o hunanynysu am 10 diwrnod o'r diwrnod y gwnaethoch gymryd y prawf.

Os byddwch yn datblygu symptomau COVID-19 ar unrhyw adeg, ni waeth pa mor ysgafn, beth bynnag yw eich oed neu eich statws brechu, dylech hunanynysu ar unwaith a threfnu cael prawf PCR COVID-19.

Os ydych yn byw gyda rhywun sydd wedi datblygu symptomau

Dylech hunanynysu am 10 diwrnod os ydych dros 18 oed a heb gael cwrs llawn o frechlyn COVID-19 yn y DU os ydych yn byw gyda rhywun sydd:

  • â symptomau COVID-19 ac yn aros am ganlyniad ei brawf
  • â symptomau COVID-19 ac wedi profi’n bositif
  • wedi profi’n bositif ond heb symptomau

Dylai’r person â symptomau hunanynysu ar unwaith a chael prawf.

Dylai pob aelod arall o’r aelwyd nad ydynt wedi’u brechu (os ydynt dros 18 oed) hunanynysu ar yr un pryd, nes eu bod yn cael canlyniad prawf yr unigolyn. Os yw’r prawf yn negyddol, gall pawb roi’r gorau i hunanynysu. Os yw’r prawf yn bositif, mae angen i bawb barhau i hunanynysu am y 10 diwrnod llawn.

Os ydych wedi’ch brechu’n llawn (yn unol â’r diffiniad yn gynharach yn y canllawiau hyn) neu wedi bod yn rhan o gynllun treialu clinigol, nid yw’n ofynnol ichi (yn gyfreithiol) hunanynysu os bydd aelod o’ch aelwyd yn cael prawf COVID-19 positif. Bydd y system Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu â chi ac yn eich cynghori i gael prawf PCR ar ddiwrnod 2 (ar ôl eich cysylltiad diwethaf gyda’r achos positif) ac ar ddiwrnod 8. Mae profion PCR ar gyfer cysylltiadau agos – yn enwedig os yw’r cyswllt yn rhan o aelwyd – yn helpu i dorri’r gadwyn drosglwyddo o fewn cymunedau ac yn diogelu’r rheini sy’n agored i’r feirws.

Dylech fod ar eich gwyliadwriaeth am symptomau newydd, a cheisio osgoi cyswllt yn y tymor byr â theulu a ffrindiau sy’n agored i niwed (ee perthnasau hŷn neu’r rheini sydd mewn perygl mwy o gael haint COVID-19 difrifol).

Unigolion y nodwyd eu bod yn gysylltiadau drwy ap COVID-19 y GIG

Bydd ap COVID-19 y GIG yn rhoi gwybod ichi os byddwch wedi dod i gysylltiad â rhywun a gafodd ganlyniad prawf coronafeirws positif wedi hynny. Mae mwy na 21 miliwn o bobl yn defnyddio'r ap fel hyn i'w cadw'n ddiogel. Diogelir eich preifatrwydd, felly ni fydd neb, gan gynnwys y llywodraeth, yn gwybod pwy ydych chi na ble rydych chi. Os byddwch yn cael eich hysbysu eich bod yn gyswllt agos, rydym hefyd yn eich cynghori'n gryf i hunanynysu os nad ydych wedi cael eich brechu'n llawn, yn 18 oed neu'n hŷn ac yn cael gwybod drwy ap COVID-19 y GIG y dylech wneud hynny. Fodd bynnag, nid oes dyletswydd gyfreithiol ichi wneud hynny oherwydd bod yr amddiffyniadau preifatrwydd ac anhysbysrwydd ar yr ap yn golygu nad yw'n casglu unrhyw fanylion personol. Rydym yn eich cynghori i gymryd prawf PCR ar ddiwrnod 2 ac ar ddiwrnod 8 ar ôl i chi ddod i gysylltiad â'r person sydd wedi'i heintio. 

Beth yn union mae hunanynysu yn ei olygu?

Hunanynysu yw aros gartref ac osgoi pob cyswllt diangen ag eraill y tu allan i'ch cartref. Mae hyn yn cynnwys peidio â mynd i’r gwaith y tu allan i’ch cartref. Diben hyn yw sicrhau nad yw pobl sydd wedi cael prawf COVID-19 positif yn ei basio i’w ffrindiau, eu teulu a'u cymuned ehangach, gan gynnwys eu cydweithwyr.

Rwyf wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu – a oes unrhyw sefyllfaoedd lle gallaf adael fy nghartref?

Mae rhai eithriadau prin lle cewch adael eich cartref pan ydych yn hunanynysu:

  • i geisio cyngor meddygol brys, neu ar gais gweithiwr meddygol proffesiynol
  • os oes risg o niwed difrifol ichi, megis i osgoi camdriniaeth ddomestig neu drais rhywiol
  • i ddiwallu rhwymedigaeth gyfreithiol neu i gymryd rhan mewn achos llys, os na ellir gwneud hyn o gartref
  • am resymau tosturiol fel mynd i angladd aelod o’r teulu neu ffrind agos, os ydych wedi cael eich gwahodd
  • i siopa am hanfodion, ond dim ond os nad oes unrhyw un arall a all wneud hyn ac na allwch drefnu i’r nwyddau gael eu danfon atoch
  • i symud tŷ, os oes rhaid gwneud hyn gan nad yw bellach yn bosibl ichi aros yn eich cartref presennol
  • i gael gwasanaethau milfeddygol, os na all unrhyw un arall gludo’r anifail i gael y gwasanaethau hynny

Fodd bynnag, er bod gennych hawl i adael eich cartref at y dibenion hyn, dylech feddwl yn ofalus a oes opsiwn arall posibl i osgoi gorfod gwneud hyn, a sut y gallwch leihau’r risg i eraill y gallech ddod i gysylltiad â nhw yn ystod amgylchiadau o’r fath.

Os oes rhaid ichi adael eich cartref am nad oes gennych ddewis arall, yn yr holl achosion uchod, rhaid i’ch cyfnod i ffwrdd o’ch cartref fod mor fyr â phosibl, a dylech gymryd pob cam posibl i osgoi’r risg o ledaenu’r feirws. Mae hyn yn cynnwys cadw’r pellter mwyaf oddi wrth bobl, osgoi defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus a gwisgo gorchudd wyneb.

Nid yw’r eithriadau hyn yn berthnasol i bobl y mae’n ofynnol iddynt hunanynysu ar ôl cyrraedd Cymru o wlad sydd o dan fesurau ychwanegol. Yn yr achosion hyn, rhaid ichi ddilyn y cyngor a nodir yn y  canllawiau hunanynysu ar gyfer teithio i Gymru.

Pa gymorth sydd ar gael i bobl sy’n gorfod hunanynysu?

Gall pobl wneud cais am daliad o £750 os ydynt wedi cael prawf coronafeirws positif neu os yw gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru neu Ap COVID-19 y GIG wedi gofyn iddynt hunanynysu am eu bod wedi dod i gysylltiad agos gyda rhywun sydd wedi cael prawf coronafeirws positif.

Mae’r taliad ar gael i bobl ar incwm isel nad ydynt yn gallu gweithio gartref ac a fyddai’n colli incwm o ganlyniad i hunanynysu. I fod yn gymwys, mae’n rhaid i bobl fod yn hunanynysu ac yn derbyn Credyd Cynhwysol neu fudd-dal penodedig arall.

Gall pobl hefyd wneud cais i'w hawdurdod lleol am daliad a roddir yn ôl disgresiwn os nad ydynt yn gallu gweithio gartref a'u bod yn colli incwm ac yn wynebu caledi ariannol. Mae rhieni a gofalwyr plant y gofynnwyd iddynt hunanynysu drwy eu lleoliad addysg hefyd yn gallu gwneud cais.

Mae’r cynllun Taliadau Cymorth Hunanynysu wedi bod yn weithredol ers 16 Tachwedd. Gall pobl wneud cais am y taliadau drwy wefan eu hawdurdod lleol, a rhaid gwneud hawliad o fewn 21 diwrnod i ddiwedd y cyfnod hunanynysu. Gweler tudalen y cynllun cymorth hunanynysu i gael gwybod mwy.

Efallai y bydd pobl sy'n hunanynysu hefyd yn gallu cael cymorth gan fudiadau gwirfoddol yn eu hardal os nad oes ganddynt unrhyw ffrindiau neu deulu a all eu helpu i gael bwyd a hanfodion eraill.

A fydd rhaid i'm cyflogwr adael imi hunanynysu?

Bydd. Dylai cyflogwyr alluogi unrhyw weithiwr sy’n gorfod hunanynysu i wneud hynny. Mae hunanynysu yn ofyniad cyfreithiol os bydd swyddogion Profi, Olrhain, Diogelu yn gofyn ichi hunanynysu, a rhaid i’ch cyflogwr ganiatáu ichi gydymffurfio â’r gofyniad hwnnw. Mae'r canllawiau hunanynysu yn rhoi gwybodaeth am y dystiolaeth y gellir ei darparu i'ch cyflogwr yn cadarnhau'r gofyniad ichi hunanynysu.

A gaf i weithio gartref pan wyf yn hunanynysu?

Os ydych yn gallu gweithio gartref, rydym yn annog pobl i barhau i wneud hynny os yw’n bosibl, ac os ydynt yn teimlo’n ddigon da i wneud hynny. Dylai eich cyflogwr eich cefnogi i weithio gartref cymaint â phosibl pan ydych yn hunanynysu. Os na allwch weithio gartref, efallai y byddwch yn gymwys i gael taliad hunanynysu neu dâl salwch statudol oherwydd COVID-19 (ar GOV.UK).

Oes angen imi hunanynysu os ydw i wedi cael y coronafeirws o'r blaen?

Oes – mae'r rheolau yr un fath i bobl sydd wedi cael y coronafeirws o'r blaen ag i bawb arall. Mae'n bosibl bod gennych rywfaint o imiwnedd i’r coronafeirws, ond nid yw'n glir am ba mor hir y mae’r imiwnedd hwnnw'n para. Efallai eich bod yn dal i gario'r feirws, felly, ac mewn perygl o'i drosglwyddo i eraill.

Os ydych wedi cael prawf positif o’r blaen ac yn datblygu symptomau eto, rhaid ichi hunanynysu ar unwaith o’r adeg y bydd y symptomau yn dechrau ac am 10 diwrnod wedyn yn ogystal â chael prawf. Dywedwch wrth y tîm profi eich bod wedi cael prawf positif o’r blaen ac ar ba ddyddiad, gan y gallai hyn effeithio ar sut y byddant yn dehongli canlyniad y prawf newydd. Rhaid i bob aelod arall o’ch aelwyd, oni bai eu bod wedi’u heithrio, aros gartref a hunanynysu am 10 diwrnod nes ichi gael canlyniad y prawf. Os bydd y prawf yn negyddol, gallwch chi ac aelodau eraill eich aelwyd roi’r gorau i hunanynysu. Os bydd y prawf yn bositif, bydd angen i chi a’ch aelwyd, oni bai eu bod wedi’u heithrio, hunanynysu am y cyfnod 10 diwrnod llawn.

Er ei fod yn brin, mae rhai wedi cael eu hailheintio â COVID-19. Yn gyffredinol, mae ailheintio yn golygu bod person wedi cael yr haint unwaith, wedi gwella, ac yna yn cael ei heintio eto yn ddiweddarach.

Gorchuddion wyneb

Oes angen imi wisgo gorchudd wyneb?

Oes, ym mhob safle dan do sy’n agored i’r cyhoedd.

Fodd bynnag, o 7 Awst 2021 nid yw gwisgo gorchuddion wyneb mewn lleoliadau lletygarwch fel tafarndai, bwytai a chaffis, bellach yn ofyniad cyfreithiol. Y rheswm am hyn yw mai diben mynd i’r lleoedd hynny yw bwyta ac yfed; nid yw’n ymarferol gwisgo gorchudd wyneb wrth wneud hynny, ac felly nid yw’n ofynnol. Fodd bynnag, dylai busnesau lletygarwch barhau i ystyried a oes angen defnyddio gorchuddion wyneb mewn mannau cyfyng ar y safle neu beidio, fel rhan o'r asesiad o risg dod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle, yn enwedig os na ellir rhoi mesurau lliniaru eraill ar waith.

Os yw’r busnes yn un aml-bwrpas a’i fod yn gweini bwyd a diod (e.e. gwesty â bwyty, atyniad dan do â chaffi, canolfan ddigwyddiadau neu gynadledda â bwyty, sinema neu theatr â bar), rhaid i staff a chwsmeriaid wisgo gorchuddion wyneb ym mhob rhan o’r busnes heblaw am y rhannau penodol hynny lle bydd pobl yn cael bwyta ac yfed.

O 28 Awst, ni fydd yn ofyniad cyfreithiol mwyach i wisgo gorchuddion wyneb mewn seremonïau priodas a phartneriaeth sifil, gan gynnwys seremonïau priodas amgen.

I bwy mae'r gofyniad yn berthnasol?

Mae’n berthnasol i bawb sy’n 11 oed a throsodd, oni bai bod rhywun wedi’i eithrio. Nid oes rhaid i blant o dan 11 oed wisgo gorchudd wyneb.

Mae’n berthnasol i staff sy’n gweithio mewn mannau cyhoeddus o dan do ac i aelodau o’r cyhoedd sy’n mynd i mewn i’r mannau cyhoeddus hynny.

Ewch i'n canllawiau (gorchuddion wyneb: canllawiau i'r cyhoedd) i gael rhagor o wybodaeth am: orchuddion wyneb addas, sut i ofalu am orchuddion wyneb amlddefnydd, sut i gael gwared â gorchuddion wyneb tafladwy yn ddiogel, ac eithriadau nad ydynt yn gorfod gwisgo gorchudd wyneb.

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 289 KB.

Maint Ffeil 289 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.