Neidio i'r prif gynnwy

Gwybodaeth i landlordiaid am sut mae'r cyfreithiau newydd wedi eu cynllunio i newid y ffordd yr ydych yn rhentu eich eiddo o 15 Gorffennaf 2022.

Cyhoeddwyd gyntaf:
13 Ionawr 2022
Diweddarwyd ddiwethaf:

Yr hyn y mae Rhentu Cartrefi yn ei olygu i Landlordiaid

Mae Deddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016 yn symleiddio'r ffordd y byddwch yn rhentu eiddo. Mae dau fath o landlord o dan y Ddeddf:

  • landlordiaid cymunedol (awdurdodau lleol a landlordiaid cymdeithasol cofrestredig yn bennaf)
  • landlordiaid preifat (pob math arall o landlord)

Gelwir tenantiaid a thrwyddedeion yn 'ddeiliaid contract' o dan y Ddeddf. Bydd deiliaid contract yn cael ‘contract meddiannaeth’ (yn lle trefniadau tenantiaeth a thrwydded).

Ceir dau fath o gontract meddiannaeth, sef:

  • contract diogel: At ddefnydd landlordiaid cymunedol
  • contract safonol: Dyma'r contract diofyn ar gyfer y sector rhentu preifat, ond gall awdurdodau lleol a landlordiaid cymdeithasol cofrestredig ei ddefnyddio o dan amgylchiadau penodol (er enghraifft ‘contract safonol â chymorth’ ar gyfer llety â chymorth)

Mae pedwar math o delerau y gellir eu cynnwys mewn contractau meddiannaeth:

  • Materion allweddol: Enwau'r unigolion dan sylw a chyfeiriad yr eiddo. Rhaid cynnwys y rhain ym mhob contract.
  • Telerau Sylfaenol: Mae'r rhain yn trafod yr agweddau pwysicaf ar y contract, gan gynnwys y gweithdrefnau ar gyfer cymryd meddiant o'r eiddo a rhwymedigaethau'r landlord mewn perthynas â gwneud gwaith atgyweirio.
  • Telerau Atodol: Mae'r rhain yn ymwneud â'r materion mwy ymarferol, bob dydd sy'n berthnasol i'r contract meddiannaeth, er enghraifft, y gofyniad i ddeiliad contract roi gwybod i'r landlord os bydd yr eiddo yn wag am gyfnod o bedair wythnos neu ragor.
  • Telerau Ychwanegol: Mae'r rhain yn mynd i'r afael ag unrhyw faterion eraill y cytunwyd arnynt yn benodol, er enghraifft, teler sy'n ymwneud â chadw anifeiliaid anwes. Rhaid i unrhyw delerau ychwanegol fod yn deg, fel sy'n ofynnol gan Ddeddf Hawliau Defnyddwyr 2015.

Bydd yn ofynnol ichi roi ‘datganiad ysgrifenedig’ o'r contract meddiannaeth i bob deiliad contract (bydd hyn yn cymryd lle y cytundeb tenantiaeth neu'r cytundeb trwyddedu presennol).  Rhaid i'r datganiad ysgrifenedig gynnwys holl delerau'r contract.

Ar gyfer eiddo sy'n caei ei rentu o'r newydd ar ôl i'r ddeddf dod i rym, rhaid cyflwyno'r datganiad ysgrifenedig o fewn 14 diwrnod i ddyddiad meddiannu'r eiddo o dan y contract. Caiff cytundebau tenantiaeth presennol eu ‘trosi’ i'r contract meddiannaeth perthnasol ar y diwrnod daw'r ddeddf i rym, a bydd yn rhaid i landlordiaid gyflwyno datganiad ysgrifenedig o'r contract meddiannaeth wedi'i drosi i ddeiliaid y contract erbyn chwe mis ar ôl hynny. Gellir cyflwyno'r datganiad ysgrifenedig ar ffurf papur neu, os bydd deiliad y contract yn cytuno, yn electronig.

Mae datganiadau ysgrifenedig enghreifftiol y gallwch eu defnyddio fel sail wrth lunio eich contractau newydd a'ch contractau wedi'u trosi (ar senedd.cymru).

Dod â chontractau meddiannaeth i ben

Pan fo deiliad contract wedi torri telerau'r contract meddiannaeth, y cyfnod hysbysu byrraf y gellir ei rhoi yw un mis. Gall y cyfnod rhybudd hwn fod yn llai pan fo'n ymwneud ag achos o dorri telerau ymddygiad gwrthgymdeithasol neu delerau ôl-ddyledion rhent difrifol.

Pan gaiff hysbysiad ‘dim bai’ ei gyflwyno, y cyfnod hysbysu byrraf y gellir ei rhoi yw chwe mis. 

Ni chaiff landlord roi hysbysiad o'r fath tan chwe mis ar ôl dechrau'r contract.

Ni chaiff landlord roi hysbysiad o'r fath oni bai ei fod wedi cydymffurfio â rhwymedigaethau penodol, gan gynnwys cofrestru â Rhentu Doeth Cymru a chael trwydded ganddo yn ogystal â dilyn rheolau diogelu blaendal.

Dim ond os bydd cyfnod penodol o ddwy flynedd neu fwy gan gontract meddiannaeth cyfnod penodol y bydd yn bosibl i landlord gynnwys cymal terfynu ynddo. Ni chaiff landlord weithredu ar gymal terfynu cyn diwedd 18 mis ar ôl i ddeiliad y contract feddiannu'r eiddo gyntaf.

Gwaith atgyweirio a chyflwr eiddo rhent

Rhaid i chi sicrhau bod eiddo yn ffit i bobl fyw ynddo. Bydd hyn yn cynnwys, er enghraifft, cynnal profion diogelwch trydanol a sicrhau bod larymau tân a synwyryddion carbon monocsid sy'n gweithio wedi'u gosod. Mae'r dyletswyddau ar landlordiaid sy'n ymwneud â ffitrwydd i fod yn gartref i'w gweld yma ac mae canllawiau ar gael yma. Hefyd, ni fydd angen i ddeiliad y contract dalu rhent ar gyfer unrhyw gyfnod pan nad yw'r annedd yn ffit i bobl fyw ynddi.

Rhaid i chi gadw adeiladwaith yr eiddo a'r tu allan iddo mewn cyflwr da a sicrhau bod y gosodiadau ar gyfer cyflenwi dŵr, nwy neu drydan, gwresogi lle, a chynhesu dŵr mewn cyflwr da ac yn gweithio'n iawn.

Os bydd landlord yn cyflwyno hysbysiad cymryd meddiant ‘dim bai’ mewn ymateb i gais am waith atgyweirio (a elwir yn droi allan er mwyn dial yn gyffredin), gall y llys wrthod rhoi gorchymyn cymryd meddiant ac ni fydd yn bosibl cyflwyno hysbysiad ‘dim bai’ arall cyn chwe mis yn ddiweddarach.

Dysgwch fwy sut mae'n rhaid i chi sicrhau bod cartrefi'n addas i bobl fyw yn eu cynefino.

Cyd-gontractau

Mae modd i ddeiliad contract adael contract heb ddod â'r contract i ben yn gyfan gwbl.

Gellir ychwanegu deiliaid contract newydd heb orfod dod â'r contract presennol i ben a dechrau contract newydd.

Gwell hawliau olynu

Mae hyn ei yn gwneud yn bosibl i bennu olynydd 'â blaenoriaeth' ac olynydd 'wrth gefn' i etifeddu'r contract meddiannaeth. Drwy hyn, gellir sicrhau y caiff y contract ei etifeddu gan olynydd ddwywaith yn olynol, er enghraifft, gan ŵr neu wraig, ac yna gan aelod arall o'r teulu. Yn ogystal, mae hawl olynu newydd wedi'i chreu i ofalwyr.

Eiddo gadawedig

Cewch adennill meddiant o eiddo gadawedig heb orfod cael gorchymyn llys ar ôl cyflwyno hysbysiad rhybuddio o bedair wythnos a chynnal ymchwiliadau i fodloni eich hun bod yr eiddo yn adawedig.

Llety â Chymorth (Landlordiaid Cymunedol ac Elusennau yn unig)

Os ydych yn darparu llety â chymorth (a elwir yn ‘fyw â chymorth’ weithiau), ni fydd angen i chi roi contract meddiannaeth ar gyfer y chwe mis cyntaf y bydd yr unigolyn dan sylw yn byw yn yr eiddo.

Er mwyn cael ei ddosbarthu'n llety â chymorth, rhaid darparu gwasanaethau cymorth ar ffurf cymorth, hyfforddiant, arweiniad neu gwnsela. Mae gwasanaethau cymorth yn cynnwys:

  • cymorth i reoli neu oresgyn dibyniaeth
  • cymorth i ddod o hyd i gyflogaeth neu lety arall
  • rhoi cymorth i rywun sy'n ei chael hi'n anodd byw yn annibynnol oherwydd oed, afiechyd, anabledd neu unrhyw reswm arall

Ar ôl chwe mis, bydd hawl gan yr unigolyn/unigolion i gael ‘contract safonol â chymorth’.  Bydd y contract safonol â chymorth yn gweithio mewn ffordd debyg i'r contract safonol. Fodd bynnag, mae modd cynnwys telerau sy'n ymwneud â'r canlynol:

  • y gallu i adleoli deiliad y contract yn yr adeilad
  • gallu'r landlord i wahardd deiliad y contract o'r annedd dros dro am gyfnod o hyd at 48 awr, hyd at deirgwaith o fewn chwe mis