Neidio i'r prif gynnwy

Gwybodaeth am iechyd a lles staff cymorth a dysgwyr yn ystod y pandemig coronafeirws.

Cyhoeddwyd gyntaf:
24 Mawrth 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Beth ddylai ysgolion fod yn ei wneud i warchod iechyd a lles dysgwyr a staff?

Bydd lledaeniad COVID-19 a’r mesurau ymateb yn effeithio ar iechyd a lles yng nghymuned yr ysgol.  Mae’r rhain yn mynd y tu hwnt i’r risg uniongyrchol o ddal yr haint.  Bydd cadw pellter cymdeithasol a hunanynysu yn effeithio ar iechyd corfforol, meddyliol ac emosiynol pobl, a bydd pob aelod o gymuned yr ysgol yn wynebu’r risg o golli anwyliaid.

P’un ai wrth weithio o bell ai peidio:

  • Mae angen ffocws ychwanegol ar ofal bugeiliol a gweithgareddau i gefnogi llesiant meddyliol. Dylai canllawiau ganolbwyntio ar roi cymorth a gofal i ddysgwyr a staff. Dylai’r rhain dynnu sylw at yr ystod eang o wasanaethau cymorth sydd ar gael.
  • Dylai ysgolion/lleoliadau gynnal a chadw, hyrwyddo a glynu wrth ganllawiau cadw pellter cymdeithasol.
  • Dylai ysgolion/lleoliadau roi mwy o flaenoriaeth i sicrhau bod dysgwyr yn cadw’n heini, gan gynnig mwy o weithgareddau di-gyswllt sy’n hyrwyddo gweithgarwch corfforol e.e. gemau, dawnsio, defnyddio fideos ymarfer corff ar-lein.

Dylai ysgolion/lleoliadau hefyd gydnabod pa mor bwysig yw cynnal a chadw cysylltiadau cryf er mwyn cefnogi iechyd meddwl ac iechyd emosiynol pawb.

Mae canllawiau pellach ar iechyd a lles i ysgolion a hybiau ar gael yma.

Mae canllawiau pellach i ysgolion a rhieni yn cael eu datblygu fel rhan o’r cynlluniau i helpu plant a phobl ifanc i ddal ati i ddysgu, ac fe fyddant ar gael ar ôl y Pasg.

Sut bydd modd i ddisgyblion sy’n cael prydau ysgol am ddim barhau i gael y prydau os yw’r ysgol ar gau?

Rydym yn gwerthfawrogi pa mor bwysig yw prydau ysgol am ddim i’r plant a’r bobl ifanc sy’n eu derbyn.

Rydym wedi gweithio’n agos gydag ysgolion ac awdurdodau lleol ar draws Cymru er mwyn sicrhau bod disgyblion cymwys yn parhau i dderbyn prydau ysgol am ddim.

Mae gennym hyder yn y ffordd y mae awdurdodau lleol wedi ymateb yn sydyn i’r argyfwng hwn, ac rydym yn gwybod bod dulliau lleol yn gweithio’n dda.

Ar ôl edrych ar y posibilrwydd o gynllun talebau cenedlaethol i Gymru, rydym wedi penderfynu peidio dilyn dull gweithredu o’r fath. Byddwn yn parhau i helpu awdurdodau lleol, yn ariannol a thrwy ganllawiau diwygiedig, i ddod o hyd i atebion lleol tra bod yr ysgolion ar gau, ac fe fyddwn yn darparu £33m i alluogi awdurdodau lleol i barhau i ddarparu prydau ysgol am ddim nes bydd ysgolion yn ailagor, neu hyd at ddiwedd mis Awst 2020.

Mae Llywodraeth Cymru wedi darparu canllawiau diwygiedig i ysgolion ac awdurdodau lleol ynghylch yr hyn y dylid ei wneud i sicrhau fod plant sy’n derbyn prydau ysgol am ddim yn parhau i gael bwyd tra bod yr ysgolion ar gau.

Os oes gennych unrhyw bryderon ynghylch sut gall eich plentyn barhau i fanteisio ar brydau ysgol am ddim tra bod yr ysgolion ar gau, cysylltwch â’ch awdurdod lleol. Bydd modd i’ch awdurdod lleol roi manylion i chi ynghylch y camau sy’n cael eu cymryd yn lleol i helpu teuluoedd sy’n cael prydau ysgol am ddim.

Sut ddylai ysgolion a lleoliadau gofal plant reoli staff mewn grwpiau agored i niwed o ran iechyd?

Rydym yn annog pobl, gan gynnwys staff addysgol, i ddilyn mesurau trylwyr i warchod eu hunain os oes ganddynt gyflyrau iechyd eisoes sy’n golygu eu bod mewn perygl uchel o ddioddef salwch difrifol yn sgil y coronafeirws (COVID-19). Ni ddylai staff sydd mewn sefyllfa o’r fath fynd i’r gwaith. Ceir rhagor o wybodaeth am hyn yn y canllawiau ar warchod.

Dylai staff sydd â chyflyrau eraill sy’n golygu eu bod mewn perygl uwch o ddioddef salwch difrifol o ganlyniad i’r coronafeirws (COVID-19) weithio gartref lle bynnag y bo’n bosibl, ac fe ddylai sefydliadau addysg a gofal plant ymdrechu i gefnogi hyn. Ceir rhagor o wybodaeth yn y canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol.

Ceir canllawiau pellach i leoliadau ar reoli staff mewn grwpiau agored i niwed ar gael yma.

A fydd cyfarpar diogelu personol ar gael i staff rheng flaen mewn addysg a gofal plant sy’n gofalu am blant gweithwyr hanfodol?

Mae’n hanfodol sicrhau bod cyfarpar diogelu personol (PPE) ar gael i’r rhai sydd ei angen. Mae hefyd yn bwysig peidio gwastraffu cyfarpar o’r fath na’i ddefnyddio’n amhriodol, gan gofio natur yr argyfwng iechyd Covid-19, na welwyd ei fath o’r blaen. Cynhaliwyd adolygiad cyflym o ganllawiau PPE y DU gan Academi’r Colegau Meddygol Brenhinol a Public Health England. Roedd Dirprwy Brif Swyddog Meddygol Cymru yn rhan o’r adolygiad. Cyhoeddwyd y canllawiau newydd, sy’n berthnasol ar draws y DU yn dilyn hynny.

Nid yw’r canllawiau yn argymell PPE ar gyfer sectorau eraill, gan gynnwys athrawon a staff ysgol, sydd mewn categori risg isel neu ddim risg o gwbl.

Ni ddylai plant na staff sy’n teimlo’n sâl neu sydd ag unrhyw symptomau o’r coronafeirws (COVID-19) ymweld na bod yn bresennol yn eu hysgol neu leoliad gofal plant. Bydd llai o gymysgu cymdeithasol yn y lleoliad addysg neu ofal plant am fod llai o blant yn bresennol. Bydd gweithredu arferion caeth o ran cadw pellter cymdeithasol ac annog staff a phlant i olchi dwylo yn drylwyr ac yn aml gan ddefnyddio dŵr a sebon, ynghyd â glanhau a diheintio pob arwynebedd sy’n debygol o gael ei gyffwrdd yn gyson yn lleihau’r risg ymhellach.

Mae Llywodraeth Cymru wedi gweithio gyda Chyfarwyddwyr Addysg ac Undebau Llafur Addysg i ddatblygu canllawiau i gefnogi darpariaeth mewn ysgolion a hybiau, gan gynnwys cyngor clir ar gadw pellter cymdeithasol: https://llyw.cymru/canllawiau-i-hybiau-ac-ysgolion-coronafeirws

Sut ddylai ysgolion neu leoliadau gofal plant ddelio â phlant sydd â symptomau posib o’r coronafeirws os bydd eu rhieni yn gwrthod mynd â nhw adref?

Os bydd plant, neu staff, yn mynychu er bod ganddynt symptomau ac yna’n gwrthod gadael, cysylltwch â’r swyddog iechyd yr amgylchedd lleol.

Os wyf yn gweithio mewn ysgol, oes modd i fy mhlant fy hun ddod gyda fi?

Mae’r cyngor gwyddonol diweddaraf ynghylch sut i gyfyngu ymhellach ar ledaeniad Covid-19 yn gwbl glir. Mae’n hanfodol cyfyngu gymaint â phosib ar unrhyw gysylltiad cymdeithasol. Mae hynny’n golygu y dylai plant aros yn eu cartrefi os oes modd iddyn nhw wneud hynny’n ddiogel, er mwyn lleihau’r siawns i’r feirws ledaenu; ac mae hyn yn cynnwys plant staff ysgol. Os nad oes dewis diogel arall, fodd bynnag, gall y plant fynychu’r ddarpariaeth yn ysgol y rhiant.

Beth ddylai penaethiaid ei wneud os ydynt yn pryderu am y cyflenwad o nwyddau hylendid yn eu hysgolion?

Rydym yn rhyddhau £30m i awdurdodau lleol er mwyn ysgwyddo’r pwysau sy’n codi yn sgil COVID-19; gellir defnyddio’r arian hwn i helpu i brynu nwyddau hylendid lle bo angen.

Rydym yn deall bod rhai awdurdodau lleol yn dal i gynnal gwasanaeth caffael, ac mae’n bosib bod rhaid i ysgolion ddefnyddio’r gwasanaeth hwnnw yn y lle cyntaf. Fodd bynnag, dylai penaethiaid fedru defnyddio cyflenwyr penodol mewn argyfwng lle bo angen.

Dylai penaethiaid drafod gyda’r swyddog yn yr awdurdod lleol sy’n gyfrifol am iechyd a diogelwch neu reoli haint mewn ysgolion os oes ganddynt unrhyw bryderon ynghylch y cyflenwad o nwyddau glanhau a diheintio.

Yn fwy cyffredinol, mae’n bwysig nodi’r cyngor iechyd cyhoeddus bod golchi dwylo yn drylwyr gyda dŵr a sebon yn fwy effeithiol na defnyddio hylif diheintio dwylo. Dylid defnyddio hylif diheintio dwylo yn ogystal â golchi dwylo, nid yn lle golchi dwylo.

Sut all rhieni/gofalwyr helpu eu plant gyda’r Gymraeg yn y cartref?

Mae’r Gweinidog Addysg wedi cyhoeddi fframwaith newydd, sef Cadw’n Ddiogel, Dal Ati i Ddysgu, a fydd yn cynnwys cymorth penodol i ddysgwyr mewn addysg cyfrwng Cymraeg nad yw eu teuluoedd yn siarad Cymraeg. Bydd hyn yn cynnwys cyngor i rieni a gofalwyr ynghylch sut i helpu’r plant i ddefnyddio’r Gymraeg yn y cartref. Byddwn yn rhannu syniadau am weithgareddau anffurfiol ar Hwb ac yn rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf yn rheolaidd, felly edrychwch ar y dudalen yn gyson.

A oes unrhyw gymorth ar gael i’r gweithlu addysg?

Mae cymorth ar gael i’r gweithlu addysg drwy’r Bartneriaeth Cymorth Addysg, elusen sy’n cefnogi iechyd a lles staff addysg. 

Mae’r Bartneriaeth Cymorth Addysg wedi bod yn datblygu adnoddau digidol i roi cymorth pellach i staff addysg yn ystod y cyfnod heriol iawn sydd ohoni. Maent yn seiliedig ar themâu allweddol sef pryder, galar ac ynysigrwydd.

Mae’r Bartneriaeth hefyd yn cynnig cymorth emosiynol cwbl gyfrinachol i staff 24/7. Ffoniwch eu llinell gymorth ar 08000 562561 neu ewch i educationsupport.org.uk/helpline

Gall y bartneriaeth hefyd ddarparu cymorth ariannol drwy wasanaeth grantiau.

Rhannu’r dudalen hon