Neidio i'r prif gynnwy
Sut alla i ofalu am fy lles?

Mae’n hynod o bwysig eich bod yn edrych ar ôl eich hun yn ystod y cyfnod yma, ond rydyn ni’n deall yn iawn ei bod yn anodd gwneud hynny gyda chymaint o bethau eraill i bryderu amdanyn nhw, yn eich cartref ac yn y byd tu allan.  Cofiwch: does neb yn berffaith, a dydyn ni erioed wedi bod mewn sefyllfa fel hon o’r blaen!

Dyma gyngor ar sut i edrych ar ôl eich hun ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Dyma ambell gyngor i’ch helpu i edrych ar ôl eich hun​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​

Cynllunio ymlaen llaw

  • Datblygu rhestr wirio ar gyfer aros gartref (meddyliwch am bethau fel bwyd, deunyddiau glanhau, arian/rheoli biliau, rheoli’ch ymrwymiadau, cysylltedd, datblygu trefn, ymarfer corff, cysylltu â byd natur, adloniant, sut i ymlacio).
  • Ystyried y rhai yn eich cartref sy’n cael eu hystyried yn agored i niwed, a chynllunio ar eu cyfer.
  • Cael cymorth gydag unrhyw faterion tai sydd gennych.
  • Gall costau ynni gynyddu os ydych gartref yn fwy nag arfer. Ystyriwch sut i reoli’ch defnydd o ynni, ac a allwch gael cymorth gyda’ch biliau.
  • Siarad â’ch cymdogion a’ch teulu – gan gyfnewid rhifau ffôn cartrefi eraill / creu rhestr gysylltiadau.
  • Creu cyfrifon siopa ar-lein os oes modd.
  • Cynllunio’r 14 diwrnod llawn (os oes angen ichi hunanynysu) ar galendr.
  • Paratoi gweithgareddau ee rhestr lyfrau i’w darllen, syniadau ymarfer corff.

Ceisio darganfod beth sy’n gweithio’n dda i chi i leihau pryder

  • Manteisio ar sgiliau rydych wedi’u defnyddio o’r blaen a oedd o gymorth i reoli gofidiau blaenorol. Defnyddiwch y sgiliau hynny i’ch helpu i reoli’ch emosiynau yn ystod cyfnod heriol yr haint hwn.
  • Gofalu am eich lles a’ch iechyd corfforol eich hun yn ystod y cyfnod hwn.
  • Darganfod ffynonellau cymorth gwahanol y gallech eu defnyddio i gael cyngor pellach.

Cynnal trefn reolaidd

  • Dilyn eich trefn arferol gymaint â phosibl.
  • Os ydych yn anfodlon â’ch trefn bresennol, dyma gyfle i wneud pethau mewn ffordd wahanol ee neilltuo amser i wneud pethau sy’n bwysig i chi. Nodwch arferion yr hoffech eu dechrau.
  • Cynllunio sut byddwch yn treulio’ch amser:
    • lluniwch amserlen a’i rhoi ar y wal
    • cynlluniwch weithgareddau ar gyfer diwrnodau gwahanol
    • gadewch le i syniadau newydd ddatblygu (fel y gallwch ddilyn eich diddordebau wrth iddyn nhw godi).

Rheoli’ch cysylltiad â’r cyfryngau a’r cyfryngau cymdeithasol

  • Ystyried sut a phryd rydych yn dod i gysylltiad â’r cyfryngau a’r cyfryngau cymdeithasol.
  • Lleihau faint o amser rydych yn ei dreulio yn gwylio / darllen / gwrando ar y newyddion os yw’n gwneud i chi deimlo’n bryderus / gofidus.
  • Gall y cyfryngau cymdeithasol fod o gymorth i gadw cysylltiad â phobl, ond gall hefyd wneud ichi deimlo’n bryderus, gan gynnwys pan fo pobl yn rhannu straeon newyddion neu’n postio pethau ynglŷn â’u pryderon. Beth am gymryd egwyl / gosod cyfyngiad ar eich defnydd o’r cyfryngau cymdeithasol / peidio â sgrolio drwy linellau amser neu ffrydiau newyddion.
  • Cael diweddariadau gwybodaeth ar adegau penodol yn ystod y dydd (ee unwaith neu ddwy y dydd). Gall adroddiadau newyddion dirybudd / di-baid wneud i unrhyw un deimlo’n bryderus.
  • Cael gwybodaeth o ffynonellau dibynadwy / credadwy.
  • Cael gafael ar y ffeithiau – nid sïon / camwybodaeth. Gall ffeithiau helpu i leddfu ofnau. Gall rhannu gwybodaeth gywir ynglŷn â COVID-19 helpu i dawelu gofid pobl a’ch galluogi chi i gysylltu â nhw.
  • Chwilio am wybodaeth ynghylch camau ymarferol i baratoi’ch cynlluniau a’ch diogelu’ch hun a’ch anwyliaid.

Dal ati i ymarfer corff a bod yn iach

  • Ymarfer corff rheolaidd.
  • Cynnal arferion cysgu rheolaidd / gwneud beth allwch chi i gael noson dda o gwsg.
  • Bwyta prydau iach a chytbwys.
  • Yfed digon o ddŵr.

Cadw cysylltiad

  • Cynnal eich rhwydweithiau cymdeithasol / manteisio ar gymorth ffrindiau, teulu, cymdogion a rhwydweithiau eraill. Rhowch wybod i bobl sut hoffech gadw mewn cysylltiad a gwnewch hynny’n rhan o’ch arferion bob dydd.
  • Cadw cysylltiad rheolaidd ag anwyliaid drwy e-bost, y cyfryngau cymdeithasol, fideogynadledda a ffôn, y rhyngrwyd, gwibnegeseua.
  • Helpu pobl hŷn i gadw cysylltiad; gall hyn gynnwys helpu rhai pobl hŷn i ddefnyddio mathau newydd o dechnoleg am y tro cyntaf.
  • Cysylltu ag eraill mewn sefyllfa debyg ee ymuno â chymuned cefnogi cymheiriaid.

Cefnogi eraill

  • Gall helpu eraill sydd mewn angen fod o fudd i’r sawl sy’n cael ei gefnogi yn ogystal ag i’r cymwynaswr.
  • Gall cydweithredu fel cymuned helpu i ddangos eich bod yn un wrth fynd i’r afael â COVID-19 gyda’ch gilydd.
  • Mae’n bwysig cofio hefyd y gall y cyfnod hwn fod yn anodd i blant yn ogystal. Os oes plant yn eich cartref, gall pethau fel cadw at amserlen, neilltuo amser i chwarae a bod yn greadigol, a chadw cysylltiad â ffrindiau a theulu fod o gymorth.

Delio â cham-drin domestig a thrais rhywiol yn y cartref

  • Os ydych chi neu rywun rydych yn ei adnabod yn dioddef cam-drin domestig neu drais rhywiol tra’n aros gartref, ewch i Byw Heb Ofn i gael cyngor (gan gynnwys sgwrsio ar-lein). Neu ffoniwch y llinell gymorth 0808 80 10 800. Mae’r gwasanaeth hwn ar gael unrhyw bryd, ddydd neu nos.
  • Gallwch hefyd wneud galwad ddistaw i’r heddlu – ffoniwch 999 – yna 55 os na allwch siarad.

Rheoli’ch pryder / straen / emosiynau

  • Rhoi sylw i’ch anghenion a’ch teimladau eich hun. Mae’n normal teimlo’n drist, o dan bwysau, yn ddryslyd, yn ofnus neu’n flin yn ystod argyfwng. Mae’n bwysig cydnabod eich bod yn teimlo fel hyn, gan ystyried pam. Peidiwch ag anwybyddu’ch pryderon.
  • Gwneud rhywbeth y gallwch ei reoli ee mynegi pryder drwy nodi ar bapur beth rydych yn ei deimlo, neu beth am gadw dyddiadur?
  • Osgoi defnyddio ysmygu / alcohol / cyffuriau eraill i reoli emosiynau.
  • Rhannu’ch pryderon â phobl rydych yn ymddiried ynddyn nhw ac wrth wneud hynny fe allech fod o gymorth iddyn nhw yn ogystal.
  • Nid oes angen ichi ymddangos yn gryf na cheisio ymdopi â phethau ar eich pen eich hun.
  • Ystyried eich prosesau meddwl a dod â’r cwbl yn ôl i’r presennol a beth rydych yn ei wybod ac yn ei deimlo ar hyn o bryd. Daliwch y teimladau hyn yn ysgafn a gadael iddyn nhw newid wrth ichi anadlu’n araf i ymdawelu.
  • Defnyddio dulliau fel technegau anadlu ac ymwybyddiaeth ofalgar i ddelio neu ymdopi â phryder.
  • Os ydych yn cael pyliau o banig, cynlluniwch ofod diogel yn eich cartref. Defnyddiwch gemau / posau / ymarferion anadlu i leddfu gofidiau.
  • Os yw’r holl sylw ar COVID-19 yn ormod i chi, siaradwch am y peth â rhywun agos atoch neu chwiliwch am gymorth.
  • Gall siarad am bethau â rhywun helpu i dawelu pryderon neu ofidiau.
  • Os oes angen ichi siarad â rhywun, cysylltwch â Mind Cymru drwy’r Llinell Wybodaeth neu chwiliwch am wasanaeth arall sy’n lleol i chi.

Cadw’r meddwl yn weithgar

  • Neilltuo amser i ddarllen llyfrau neu gylchgronau a gwrando ar bodlediadau.
  • Benthyg e-lyfrau / llyfrau sain gan rai llyfrgelloedd. Os ydych yn aelod o lyfrgell yng Nghymru, mae gwasanaeth Borrowbox yn eich helpu i wneud hyn.
  • Manteisio ar gyrsiau ar-lein ac apiau dysgu am ddim.

Gwneud pethau rydych yn eu mwynhau

  • Cadw’n brysur drwy weithgareddau.
  • Rhoi cynnig ar ymarferion ymlacio, megis ymarferion anadlu, myfyrio, ymwybyddiaeth ofalgar.
  • Datblygu / cynnal hobïau ee darllen, coginio, gwrando ar y radio.
  • Darganfod ffyrdd o ymlacio a bod yn greadigol a sylwi ar y presennol ee drwy’r celfyddydau, DIY, ysgrifennu, chwarae offeryn cerddorol, ioga.

Cadw cysylltiad â byd natur

  • Cadw ffenestri ar agor i adael awyr iach i mewn.
  • Cael cymaint o heulwen naturiol ag y gallwch.
  • Mynd allan i’r ardd / eistedd ar eich carreg drws.
  • Mynd am dro yn yr awyr agored, ond gan gadw o leiaf 2 fetr (6 troedfedd) oddi wrth bobl eraill (heblaw eich bod yn hunanynysu).
  • Cadw blodau / planhigion yn y tŷ, a thyfu planhigion ar silffoedd ffenestri.
  • Gwrando ar synau naturiol ee drwy ddefnyddio apiau.
  • Os na allwch fynd allan, beth am dynnu llun o fyd natur i ddod â’r byd hwnnw i mewn i’r ystafell neu ddarganfod beth allwn ni ei ddysgu o fyd natur?

Neilltuo amser i sylwi ar bethau rydych yn ddiolchgar amdanynt

  • Oedi am eiliad ac ystyried beth rydych yn ddiolchgar amdano.
  • Cymryd munud fach i werthfawrogi rhywbeth bach iawn – clywed aderyn yn canu, arogli blodyn, teimlo heulwen ar eich wyneb, yfed paned o de.
  • Allwch chi feddwl am dri pheth rydych yn ddiolchgar amdanynt bob dydd?

Darllenwch yr wybodaeth ddiweddaraf

I gael gwybod y diweddaraf am y coronafeirws, ewch ar wefan Llywodraeth Cymru.

Rhannu’r dudalen hon