Neidio i'r prif gynnwy

Cyflwyniad: lle bynnag y gallwch chi helpu, mae’ch angen chi

Fel gweithiwr proffesiynol iechyd a gofal cymdeithasol cwbl gymwys a phrofiadol sydd naill ai wedi gadael y proffesiwn fferylliaeth dros dro neu'n barhaol, mae angen eich cymorth ar frys ar eich cydweithwyr a'r gymuned leol i ymuno â'r frwydr yn erbyn COVID-19 mewn nifer o wahanol ffyrdd, nad ydynt o reidrwydd yn cynnwys gofal rheng flaen.

Mae’n bur debyg y bydd COVID-19 yn ychwanegu pwysau enfawr ar ein GIG a’n cyd-ddinasyddion. Mewn argyfyngau o'r fath, gall y Llywodraeth ganiatáu i’r Cyngor Proffesiynau Iechyd a Gofal roi cofrestriad dros dro i rai grwpiau. Drwy gynnig dychwelyd i'r proffesiwn yn awr, byddwch yn gwneud mwy o wahaniaeth nag erioed o'r blaen - nid yn unig i gleifion, ond i gydweithwyr a'r gymuned ehangach.

Nid yw hyn yn golygu mynd yn ôl i'r fferyllfa neu ar y wardiau o reidrwydd - mae hefyd angen darparu presenoldeb digynnwrf a stoicaidd, fel y teimlir effaith hynny’n ymledu y tu hwnt i unrhyw leoliad iechyd neu ofal cymdeithasol. Mae llawer o'r cyhoedd yn bryderus ac angen sicrwydd. Gall eich arbenigedd helpu mewn cymaint o ffyrdd, felly hyd yn oed os ydych chi'n perthyn i grŵp yr ystyrir ei fod mewn mwy o berygl, gallwch barhau i gynnig cefnogaeth werthfawr drwy amrywiaeth o rolau mewn gofal eilaidd, cymunedol a sylfaenol.

Rydym yn gwerthfawrogi'n fawr yr amser a'r ymdrech rydych chi wedi ei roi i'r proffesiwn ac i'r GIG yn barod, ac rydym wedi rhoi popeth yn ei le i sicrhau bod ailymuno â ni yn hawdd ac yn ddiogel i chi. Gallwch ddewis faint o amser rydych chi'n ei gyfrannu ac rydych chi'n rhydd i roi'r gorau i weithio ar unrhyw adeg. Bydd eich contract yn adlewyrchu telerau ac amodau safonol fel amddiffyniadau oriau gwaith, trefniadau tâl, a hawl i wyliau blynyddol.

Yn ddealladwy, bydd gennych chi gwestiynau pwysig i'w gofyn cyn gwneud eich penderfyniad, pa un ai a yw hynny'n ymwneud â'ch iechyd a'ch llesiant eich hun, indemniad proffesiynol, pensiynau neu dâl. Rydym wedi ceisio ateb llawer o'r rhain yma, ond os oes gennych chi ymholiadau pellach, cysylltwch â gwyddorgofaliechydatherapiau@llyw.cymru 

Bydd eich arbenigedd a'ch profiad yn cael eu gwerthfawrogi y tu hwnt i fesur ar yr adeg anodd hon.

A fyddaf yn cael fy nhalu? Os felly, faint a pha mor rheolaidd?

Fe'ch telir am unrhyw waith a wnewch mewn ffordd sy'n adlewyrchu'r cyfrifoldebau rydych chi’n eu hysgwyddo. Gofynnir i'r mwyafrif o Weithwyr Proffesiynol Perthynol i Iechyd sy'n dychwelyd i helpu ddarparu cymorth cyffredinol a chael eu talu ym Mand 5 yr Agenda ar gyfer Newid. Mae’n bosibl y gofynnir i chi wneud gwaith yn unol â'r radd roeddech chi arni pan adawsoch y GIG, ac os felly byddech yn cael eich talu ar y radd honno.

Beth yw'r trefniadau talu pensiwn ar gyfer staff sy'n dychwelyd i'r GIG i gynorthwyo gyda'r ymateb i COVID-19?

Mae’r llywodraeth yn cyflwyno deddfwriaeth frys mewn ymateb i COVID-19, sy’n cynnwys gwybodaeth bwysig am drefniadau pensiwn i staff ychwanegol y GIG. Mae'n darparu ar gyfer atal y rheol 16 awr sydd ar hyn o bryd yn atal staff sy'n dychwelyd i'r gwaith ar ôl ymddeol o Gynllun Pensiwn y GIG 1995 rhag gweithio mwy nag 16 awr yr wythnos, yn y pedair wythnos gyntaf ar ôl ymddeol. Mae hefyd yn darparu ar gyfer:

  • Atal y gostyngiad ar gyfer deiliaid statws dosbarth arbennig yng Nghynllun 1995
  • Y gofyniad i staff yng Nghynllun 2008 a Chynllun Pensiwn y GIG 2015 leihau eu cyflog pensiynadwy 10% os ydynt yn dewis ‘cymryd’ cyfran o’u buddion a pharhau i weithio

Gyda'i gilydd, bydd y mesurau hyn yn caniatáu i staff medrus a phrofiadol sydd wedi ymddeol o'r GIG yn ddiweddar ddychwelyd i'r gwaith, a staff sydd wedi ymddeol sydd wedi dychwelyd i'r gwaith yn barod i gynyddu eu hymrwymiadau os oes angen, heb atal eu buddion pensiwn.  

Pryd fydd y mesurau hyn yn dod i rym?

Bydd y ddeddfwriaeth yn rhoi pŵer i’r Llywodraeth ddod â’r mesurau hyn i rym ar unwaith os oes angen.

Beth fydd yn digwydd pan na fydd angen y mesurau hyn mwyach?

Rhoddir cyfnod rhybudd o chwe mis i staff a chyflogwyr cyn y bydd y mesurau hyn yn peidio â bod yn berthnasol, ac ar yr adeg honno bydd adrannau perthnasol rheoliadau'r cynllun yn dod i rym eto. Gan hynny, caiff staff a chyflogwyr chwe mis o rybudd i ail-addasu eu patrymau gwaith.

Oes modd i mi helpu heb fod mewn rôl sy’n trin cleifion yn uniongyrchol?

Oes. Mae digon o gyfleoedd ar gyfer rolau nad ydynt yn wynebu cleifion, fel gweithio gyda GIG111.

Ble fyddaf yn cael fy lleoli/yw hi’n bosib y byddaf yn cael fy anfon i ran arall o’r wlad?

Lle bo modd, gofynnir i chi weithio mewn sefydliad lle’r ydych chi wedi gweithio o'r blaen neu lle mae gennych chi gysylltiad â’r fan honno yn barod. Efallai y bydd achosion prin lle byddwn yn gofyn a fyddech yn ystyried symud i ardal arall o ganlyniad i brinder difrifol yn y gweithlu, ond byddwn yn trafod hyn gyda chi ymlaen llaw.

A fydd gennyf yswiriant ac indemniad?

Bydd. Mae trefniadau ar waith yn barod i roi indemniad i unrhyw weithiwr proffesiynol sy'n gweithio mewn ymddiriedolaeth ysbyty neu feddygfa. Byddai disgwyl i chi fod ag yswiriant indemniad proffesiynol personol yn yr un modd ag y byddech wedi ei wneud o'r blaen.

A fydd yn rhaid i mi dalu i fynd yn ôl ar gofrestr y Cyngor Proffesiynau Iechyd a Gofal?

Bydd eich arbenigedd a'ch profiad yn cael eu gwerthfawrogi y tu hwnt i fesur, felly does dim rhaid i chi dalu i ddychwelyd dros dro ar gofrestr y Cyngor Proffesiynau Iechyd a Gofal.

A fydd disgwyl i mi ailwneud proses asesu neu ailwerthuso?

Na, rydym yn gwerthfawrogi eich sgiliau a'ch profiad presennol, felly ni fydd hyn yn angenrheidiol.

A fydda i’n cael proses gynefino?

Byddwch - byddwch yn cael cyfnod sefydlu cyflym yn lleol a fydd yn ymdrin â gofynion hyfforddi gorfodol allweddol yn ogystal â chanllawiau mwy penodol, er enghraifft, ar reoli coronafeirws a defnyddio Cyfarpar Diogelu Personol (PPE).

A fydd angen cliriad arnaf gan y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd (DBS) - y Swyddfa Cofnodion Troseddol (CRB), gynt?

Bydd, ond os oes gennych chi Dystysgrif DBS ddiweddar neu os ydych chi wedi cynnal tanysgrifiad i'r Gwasanaeth Diweddaru DBS yna mae’n bosibl na fydd angen cyflwyno cais pellach. Gwneir asesiad gan eich sefydliad cyflogi, gan ddefnyddio canllawiau gan Gyflogwyr y GIG, i benderfynu a oes angen gwiriad pellach. 

Lle mae angen cais DBS newydd, mae'r DBS yn cynnig ymestyn cwmpas eu gwasanaethau i gynnwys gwiriad llwybr cyflym newydd o ran y rhestrau gwaharddedig oedolion a/neu blant. Bydd y trefniadau hyn yn galluogi cyflogwyr i recriwtio i weithgarwch rheoledig cyn cael y dystysgrif ddatgelu lawn, lle maent wedi cynnal asesiad risg ac wedi rhoi trefniadau monitro a goruchwyliaeth briodol ar waith.

Ni fydd yn ofynnol i chi dalu am wiriad DBS.

Mae gennyf gydafiachedd neu rwy’n brif ofalwr – a oes modd i mi weithio hefyd?

O ystyried y risg uwch o COVID-19 ymhlith y rhai sydd â chydafiachedd ac yn y boblogaeth oedrannus, byddem wrth gwrs yn cynghori yn erbyn dychwelyd i waith clinigol sy'n wynebu cleifion os ydych chi'n perthyn i'r grŵp hwn. Fodd bynnag, mae amrywiaeth o gyfleoedd mewn rolau nad ydynt yn wynebu cleifion rydym angen cymorth i’w cyflawni ar fyrder.

Rwyf wedi derbyn cofrestriad dros dro. Beth nesaf? Sut byddaf yn cael gwybod lle ydw i’n gweithio?

Diolch am gytuno i ymuno â ni yn y frwydr yn erbyn COVID-19. Gyda’ch caniatâd, bydd eich manylion cyswllt yn cael eu trosglwyddo i dimau rhanbarthol er mwyn eich cysylltu â sefydliadau lleol.

A fyddaf yn cael fy anfon i nifer o wahanol glinigau/ysbytai, neu’n aros mewn un rôl?

Yn ddelfrydol, byddwch yn cael un rôl, ond nid oes modd sicrhau hynny.

A fydd angen i mi ddysgu sgiliau newydd?

Mae prosesau cynefino carlam yn cael eu datblygu’n lleol. Bydd hyn yn cynnwys adnewyddu hen sgiliau, ynghyd â sgiliau newydd fel hyfforddiant Cyfarpar Diogelu Personol.

Beth os ydw i’n mynd yn sâl wrth weithio?

Os byddwch yn mynd yn sâl wrth weithio, dylech roi gwybod i’ch rheolwr llinell a rhoi’r gorau i weithio ar unwaith. Os ydych yn meddwl eich bod yn sâl o ganlyniad i COVID-19 o bosib, dylech ddilyn y canllawiau cenedlaethol sydd ar waith ar y pryd (hunanynysu yn ôl pob tebyg).

Beth os byddaf yn newid fy meddwl a ddim yn dymuno gweithio mwyach – wrth bwy dylwn i ddweud?

Mae croeso i chi newid eich meddwl ar unrhyw adeg. Os na fyddwch chi eisiau gweithio mwyach, dylech roi gwybod i’ch rheolwr llinell.

A fydd gofyn i mi weithio mewn maes gwaith anghyfarwydd o bosib?

Cyn belled ag y bo modd, byddem yn anelu at baru eich sgiliau a'ch profiad ag arbenigeddau addas. Mewn rhai sefyllfaoedd, mae’n bosibl y bydd angen i chi gael eich rhoi mewn arbenigedd gwahanol yn ôl angen, ond byddech yn cael cymorth llawn. Os yw eich profiad ym maes gofal cymdeithasol, mae’n bosib y bydd modd ystyried defnyddio eich sgiliau yno. Byddai hon yn drafodaeth unigol gyda chi.

Rwyf yn gweithio mewn rôl addysg neu ymchwil, beth yw'r camau nesaf i mi?

Os oes gennych gontract ar y cyd rhwng rolau clinigol ac addysgol/ymchwil, bydd eich sefydliad yn cysylltu â chi i drafod a ydych chi’n barod i roi'r gorau i'r gweithgareddau hyn yn y tymor byr (oni bai eich bod chi’n gweithio ar addysg neu ymchwil mewn perthynas â COVID-19) i ddarparu rhagor o gymorth clinigol yn y gweithle. Mae’n bosibl y bydd y rhai ag arbenigedd addysgu yn gallu helpu i ddarparu cymorth cynefino i eraill, gan gynnwys gweithwyr proffesiynol gofal iechyd sy'n dychwelyd - er enghraifft, defnyddio Cyfarpar Diogelu Personol, rheoli ocsigen llif uchel neu gleifion sy’n defnyddio awyrydd (os ydynt wedi eu hyfforddi'n briodol i wneud hynny).

Rwy'n gweithio mewn rôl glinigol ran amser gydag ail rôl anghlinigol - beth yw'r camau nesaf i mi?

Trafodwch gyda'ch cyflogwyr o dan ba amgylchiadau y dylech chi atal eich ymrwymiadau anghlinigol dros dro er mwyn darparu rhagor o gymorth clinigol yn eich sefydliad sy'n eich cyflogi. Dylai'r cydbwysedd rhwng cynorthwyo gwasanaethau rheng flaen y GIG yn uniongyrchol a chyflawni gwaith busnes fel arfer sefydliadau gael ei gydbwyso'n ofalus ym mhob achos.

Pa fath o waith fyddai disgwyl i mi ei wneud o bosib? A fydd gen i ddewis?

Mae amrywiaeth o wahanol rolau y gallech eu hystyried. Mae'r rhain yn cynnwys (ond heb fod yn gyfyngedig i): cynorthwyo timau clinigol â gwasanaethau GIG111, ôl-lenwi ar gyfer clinigwyr sy'n delio â chleifion anadlol acíwt, helpu gyda chlinigau cleifion allanol (gallai hyn fod dros y ffôn), hyfforddi clinigwyr eraill a darparu gwasanaeth clinigol arferol.

Am ba mor hir fydd fy angen i?

Mae’n debygol y bydd eich angen am gyfnod byr, ond ar hyn o bryd nid oes modd rhag-weld am ba hyd yn union. Cewch roi’r gorau i weithio ar unrhyw adeg. Mae contractau'n debygol o gael eu llunio am chwe mis gyda'r posibilrwydd o’u hymestyn.

A fydd gen i gontract?

Bydd. Bydd gennych chi gontract sy'n adlewyrchu'r holl amddiffyniadau oriau gwaith, trefniadau tâl, hawl i wyliau blynyddol a sesiynau cynefino â’r ysbyty a ddarperir i weithwyr y GIG.

Pa ddogfennaeth fydd angen ei gwirio cyn i mi ddechrau gweithio? Oes modd gwneud hyn o bell?

Bydd rhaid cadarnhau pwy ydych chi ond bydd hyn yn broses gyflym gyda’ch adran AD leol.

A fydd gen i rota/a fydd angen i mi weithio nifer penodol o oriau?

Bydd eich oriau a'ch patrwm gwaith yn cael eu cytuno rhyngoch chi a'r adran lle byddwch chi’n gweithio yn lleol i chi.

A fyddwch yn fy mhrofi am goronafeirws?

Os byddwch yn datblygu symptomau, dilynir y canllawiau profi cenedlaethol.

A fyddaf i’n cael Cyfarpar Diogelu Personol os bydd angen?

Byddwch.

Beth sy’n digwydd os ydw i’n trin cleifion a fod gen i goronafeirws?

Cyn gynted ag y bydd achos o goronafeirws yn cael ei gadarnhau ymysg y staff, bydd yr aelod hwnnw’n cael ei dynnu o’r gwaith a dilynir trefniadau olrhain cyswllt.

Dydw i ddim wedi cael prawf i weld a yw’r masgiau cywir (FFP3) yn ffitio? A ellid gofyn i mi fynd i mewn i ystafell gyda chlaf yr amheuir neu y cadarnhawyd bod ganddynt COVID-19?

Rhaid i glinigwyr sy'n paratoi i asesu claf yr amheuir fod ganddynt COVID-19 wisgo Cyfarpar Diogelu Personol, a ddylai gynnwys yr elfennau a ganlyn ar y lleiaf:

  • Anadlydd FFP3 wedi ei ffitio'n gywir
  • Gŵn
  • Menig
  • Offer amddiffyn y llygaid

Rhaid i glinigwyr sy'n gweld cleifion y cadarnhawyd bod ganddynt COVID-19 wisgo Cyfarpar Diogelu Personol llawn sy'n cynnwys:

  • Anadlydd FFP3
  • Offer tafladwy i amddiffyn y llygaid (a fisor yn ddelfrydol)
  • Gŵn tafladwy llewys hir
  • Menig

Ar gyfer cleifion symptomatig, heb eu cadarnhau, dylai clinigwyr wisgo:

  • Mwgwd llawfeddygol sy’n gwrthsefyll hylif
  • Menig
  • Ffedog
  • Offer amddiffyn y llygaid os oes risg o dasgu i'r llygaid

Rwyf yn feichiog neu’n wrthimiwnedd. Pa hawliau sydd gen i er mwyn diogelu fy hun rhag haint yn y gwaith?

Gall menywod beichiog fod yn arbennig o agored i niwed ac mae cyfrifoldebau ychwanegol ar gyflogwyr i'w hamddiffyn. Dylai cyflogwyr asesu risg yn rheolaidd a thrafod dewisiadau gyda gweithwyr beichiog. Mae’n bosibl y bydd yn briodol eu symud i leoliad gwahanol, trefnu iddynt weithio gartref neu hyd yn oed eu symud o'r gweithle dros dro. Os mai dyma’r achos, byddant yn derbyn tâl llawn. Rhaid cymryd camau gyda chydsyniad, ac yn ddelfrydol gyda chymorth Iechyd Galwedigaethol.  Mae cyngor pellach ar gael gan y Colegau Brenhinol.

Oes cyngor penodol ar gyfer clefydau cronig risg uchel eraill?

Mae risg uwch o gymhlethdodau a chyfradd marwolaethau uwch i bobl â chlefydau cronig ar y galon neu’r ysgyfaint. O ystyried y risg uwch o COVID-19 ymysg pobl yn y grwpiau hynny, byddem wrth gwrs yn cynghori yn erbyn dychwelyd i waith clinigol sy'n wynebu cleifion. Fodd bynnag, mae amrywiaeth o gyfleoedd mewn rolau nad ydynt yn wynebu cleifion rydym angen cymorth i’w cyflawni ar fyrder.

Sut gallaf wrthod os bydd gofyn i mi weithio y tu hwnt i fy ngallu clinigol?

Mae'r Cyngor Proffesiynau Iechyd a Gofal yn cydnabod y gallech fod yn bryderus ynghylch gweithio dan yr amgylchiadau heriol iawn hyn. Mae hwn yn gyfnod digynsail. Os bydd yr epidemig yn gwaethygu, mae'n debygol y bydd yn rhaid i glinigwyr weithio y tu allan i'w maes ymarfer arferol. Wrth benderfynu ar y dull gweithredu mwyaf diogel a gorau o dan yr amgylchiadau, rydym yn eich annog i ystyried:

  • Beth sydd o fewn eich gwybodaeth a'ch sgiliau
  • Diogelwch ac anghenion yr holl gleifion y mae gennych gyfrifoldeb tuag atynt
  • Lleihau'r risg o drosglwyddo ac amddiffyn eich iechyd eich hun

Os codir pryder ynghylch gweithiwr proffesiynol cofrestredig, bydd bob amser yn cael ei ystyried ar ffeithiau penodol yr achos, gan ystyried y ffactorau sy'n berthnasol i'r amgylchedd lle mae'r gweithiwr proffesiynol yn gweithio. Byddai'r Cyngor Proffesiynau Iechyd a Gofal hefyd yn ystyried unrhyw wybodaeth berthnasol am adnoddau, canllawiau neu brotocolau a oedd ar waith ar y pryd.

Rydw i ar fin graddio fel Gweithiwr Proffesiynol Perthynol i Iechyd a byddwn wirioneddol yn hoffi helpu. A allaf ddechrau gweithio cyn i mi raddio?

Rydym yn gwerthfawrogi'n fawr eich cynnig o gymorth yn y frwydr yn erbyn COVID-19. Mae Llywodraeth Cymru yn trafod gyda'r Cyngor Proffesiynau Iechyd a Gofal a phrifysgolion i weld sut gallech chi helpu'n ddiogel. Byddwn yn rhannu canlyniad y trafodaethau hyn cyn gynted ag y daw i law.

Rhannu’r dudalen hon