Neidio i'r prif gynnwy

Rheolau ar gyfarfod pobl tu allan i'ch cartref ar lefel rhybudd 4.

Cyhoeddwyd gyntaf:
18 Rhagfyr 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cyflwyniad

  • Y rheolau cyffredinol ar lefel rhybudd 4 yw:
  • rhaid i bobl aros gartref, ac eithrio at ddibenion cyfyngedig iawn
  • ni chaiff pobl ymweld ag aelwydydd eraill, na chwrdd â phobl eraill nad ydynt yn byw gyda nhw.

Os ydych chi wedi cael cyngor i hunanynysu

Nid yw’r wybodaeth yn y canllawiau hyn yn berthnasol i bobl sydd wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu gan Wasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru. Ni ddylech adael eich cartref os yw Gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu’r GIG wedi rhoi cyfarwyddyd ichi hunanynysu. Os byddwch yn gwrthod hunanynysu ar ôl cael cyfarwyddyd i wneud hynny fe allech gael hysbysiad cosb benodedig neu gael eich erlyn. I gael gwybod mwy, gweler ein canllawiau ar hunanynysu.

Rydym hefyd yn eich cynghori’n gryf i hunanynysu os ydych yn cael cyfarwyddyd i wneud hynny gan ap GIG COVID-19. Fodd bynnag, does dim dyletswydd gyfreithiol arnoch i wneud hynny gan fod rheolau diogelu preifatrwydd yr ap yn golygu nad yw’n casglu unrhyw fanylion personol.

Os oes gennych symptomau COVID-19, waeth pa mor ysgafn, rydym yn eich cynghori’n gryf i ddilyn y canllawiau hunanynysu cyffredinol a threfnu i gael prawf (er nad yw hyn yn ddyletswydd gyfreithiol chwaith).

Gadael eich cartref

Cadw’n ddiogel pan fyddwch oddi cartref

Caiff y coronafeirws ei ledaenu gan ddefnynnau mawr ac aerosol mewn anadl o'r geg a'r trwyn, yn enwedig os yw rhywun yn tisian, yn pesychu neu’n siarad yn uchel. Mae hyn yn golygu mai cysylltiad agos ag eraill, yn enwedig wyneb yn wyneb o fewn dau fetr, sydd fwyaf tebygol o achosi haint. Gall y feirws oroesi ar rai arwynebau o dan do am ddiwrnodau a chael ei ledaenu gan bobl sy'n cyffwrdd yr arwynebau hynny, ac wedyn cyffwrdd â’u ceg neu eu trwyn heb olchi eu dwylo. Mae'r feirws yn llawer llai tebygol o gael ei ledaenu yn yr awyr agored, ond mae hyn yn dibynnu i raddau ar y tywydd, ac mae’n diflannu’n gyflymach mewn mannau sydd wedi eu hawyru’n dda. Mae'r feirws yn marw'n gyflym yn haul yr haf ond ddim mewn tywydd oerach.

Cyn ichi adael eich cartref, dylech gynllunio sut y byddwch yn diogelu’ch hun ac yn lleihau'r risg. Mae golchi dwylo'n aml a defnyddio hylif diheintio dwylo yn bwysig o hyd, fel y mae cadw pellter cymdeithasol ac osgoi cyffwrdd â’ch trwyn neu’ch ceg heb olchi’ch dwylo. Dylech hefyd ystyried a fyddwch o dan do neu yn yr awyr agored.

Hyd yn oed yn yr awyr agored, mae risgiau yn dal i fod mewn llefydd a ddefnyddir gan lawer o bobl, neu lle mae pobl yn ymgynnull, megis toiledau cyhoeddus – lle mae llawer o bobl yn cyffwrdd â thapiau a handlenni fflysio, pympiau petrol, peiriannau talu ac arddangos, handlenni drysau, a pheiriannau arian parod.

Mae’n bosibl hefyd y bydd dosbarthwyr hylif diheintio’n trosglwyddo haint os yw llawer o bobl yn eu gweithredu â’u dwylo, felly dylent gael eu gweithredu â’r arddwrn neu’r fraich yn hytrach na’r bysedd/y gledr.

Pryd gaf i adael fy nghartref?

Ar lefel rhybudd 4, dim ond os oes gennych “esgus rhesymol” y cewch adael eich cartref. Ystyrir y canlynol yn esgusion rhesymol dros adael eich cartref ar lefel rhybudd 4:

  • gwneud ymarfer corff, ar eich pen eich hun neu gydag aelodau o’ch aelwyd neu swigen gefnogaeth. Rhaid gwneud hyn yn lleol oni bai bod rheswm, megis cyflwr iechyd penodol neu broblem symudedd, sy’n golygu bod yn rhaid gyrru i’r lleoliad cyfleus agosaf
  • cwrdd â’r bobl eraill yn eich swigen gefnogaeth os oes gennych un
  • dianc rhag risg o salwch neu anaf, fel ar gyfer dioddefwyr camdriniaeth ddomestig neu bobl sydd mewn perygl o ddioddef camdriniaeth ddomestig
  • darparu neu dderbyn gwasanaethau brys
  • mynd i fan addoli
  • mynd i briodas, partneriaeth sifil neu angladd os ydych yn cael gwahoddiad
  • pleidleisio mewn etholiad
  • yn achos athletwyr elît, hyfforddi neu gystadlu (neu goetsio neu ddarparu cefnogaeth debyg i athletwr elît).

Mae yna resymau eraill wedi’u rhestru yn y rheoliadau pam y cewch adael eich cartref os yw’n “rhesymol angenrheidiol” ac nad oes “dewis arall ymarferol”. Nid yw’r rheoliadau yn cynnwys rhestr gyflawn o’r union amgylchiadau perthnasol, ond maent yn cynnwys enghreifftiau. Mae’n bwysig nodi nad oes gennych hawl awtomatig i adael eich cartref at y dibenion hyn – dim ond os yw’n angenrheidiol y cewch wneud hynny ac os nad oes dewis arall ymarferol.

  • yr angen i gael cyflenwadau a gwasanaethau i chi neu’ch aelwyd, er enghraifft bwyd, meddyginiaeth, a phethau hanfodol ar gyfer cynnal a chadw yn yr aelwyd. Rydym yn annog pawb i sicrhau eu bod yn gwneud hyn mor anaml â phosibl
  • cael gofal plant ac addysg
  • cael mynediad at wasanaethau meddygol
  • cael mynediad at wasanaethau cyhoeddus, gan gynnwys gwasanaethau a ddarperir i ddioddefwyr trosedd neu gamdriniaeth ddomestig neu rai sydd mewn perygl uniongyrchol o ddioddef yn sgil y pethau hyn
  • talu arian i mewn i fanc neu sefydliad tebyg, neu godi arian
  • darparu gofal neu gymorth i rywun agored i niwed, gan gynnwys nôl bwyd neu feddyginiaeth iddynt
  • at ddibenion gwaith, neu at ddibenion gwirfoddol neu elusennol, ond dim ond pan nad yw’n ymarferol gwneud hyn o’ch cartref
  • mynd i’r llys neu i fodloni rhwymedigaethau cyfreithiol eraill
  • i symud cartref, ymweld ag eiddo neu ymgymryd â gweithgareddau eraill sy'n gysylltiedig â symud cartref

Nid dyma’r unig esgusion rhesymol posibl dros adael eich cartref. Nid oes modd nodi pob rheswm posibl a fydd gan rywun dros adael ei gartref cyn i’r sefyllfa godi. Er mwyn gweithredu’n rhesymol, gofynnwch ichi’ch hun beth y byddai pobl eraill ofalus yn ei wneud yn eich esgidiau chi. Bydd p’un a yw’n rhesymol ymgymryd â gweithgaredd penodol yn dibynnu ar yr amgylchiadau, gan gynnwys am ba mor hir y byddwch oddi cartref, pa mor bell y bydd yn rhaid ichi deithio, pa mor debygol yr ydych o ddod i gysylltiad ag eraill ac o drosglwyddo haint, yn ogystal â pham mae’r gweithgaredd yn angenrheidiol ac nad oes modd yn rhesymol ei ohirio hyd nes i gyfyngiadau lefel rhybudd 4 gael eu codi, neu nad oes modd ei gyflawni heb ichi adael eich cartref.

Ym mhob achos, mater i chi fydd dod i’ch casgliad eich hun ynghylch p’un a yw’r amgylchiadau penodol yn cyfiawnhau’r siwrnai yn wyneb yr angen i osgoi trosglwyddo’r coronafeirws, a mater i’r heddlu fydd penderfynu p’un a yw’r amgylchiadau hynny yn esgus rhesymol.

Pryd bynnag y byddwch yn gadael eich cartref, dylech geisio cadw’r amser a dreuliwch oddi cartref mor fyr â phosibl, a gofalu eich bod yn cadw o leiaf 2 fetr oddi wrth unrhyw un nad ydych yn byw gyda nhw neu nad ydych mewn swigen gefnogaeth gyda nhw.

Gweler y canllawiau ar gau busnesau i gael gwybod mwy.

Ymarfer corff a gweithgareddau awyr agored

Mae ymarfer corff yn bwysig ar gyfer iechyd corfforol ac iechyd meddwl. Yn ystod cyfyngiadau lefel rhybudd 4, cewch adael eich cartref mor aml ag yr hoffech i ymarfer corff cyn belled ag eich bod yn gwneud hynny ar eich pen eich hun neu gydag aelodau o’ch aelwyd neu swigen gefnogaeth (a/neu ofalwr).

Nid oes cyfyngiadau cyfreithiol ar y math o ymarfer a ganiateir. Fodd bynnag, yn ymarferol, cyfyngir ar hyn gan gyfyngiadau eraill lefel rhybudd 4, sy’n ei gwneud yn ofynnol dechrau a gorffen ymarfer corff yn eich cartref, yn ogystal â chau canolfannau hamdden, campfeydd a phyllau nofio. Gan mai un o ddibenion cyfyngiadau lefel rhybudd 4 yw lleihau’r pwysau ar y GIG yng Nghymru, rydym hefyd yn gofyn i bobl osgoi gweithgareddau sy’n golygu cryn dipyn o risg (er enghraifft nofio neu ymarfer corff arall yn y môr, mewn llynnoedd, afonydd neu ddyfrffyrdd eraill).

Caniateir i barciau a meysydd chwarae aros ar agor ar gyfer ymarfer corff yn yr awyr agored. Fodd bynnag, dim ond gydag aelodau o'ch aelwyd neu eich swigen gefnogaeth y dylech fynd iddynt, a rhaid ichi beidio â threfnu i gyfarfod ag aelwydydd eraill. Bydd rhai rhannau o barciau fel cyrtiau chwaraeon, parciau sglefrio, meysydd bowlio a chyrsiau golff ar gau.

Nid oes unrhyw gyfyngiadau ar y pellter y gallwch ei deithio yn ystod ymarfer corff, er mai gorau oll eich bod yn aros yn agos at eich cartref. Dylai eich ymarfer ddechrau a gorffen o'ch cartref ac, yn gyffredinol, ni ddylai hyn olygu gyrru i leoliad arall. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod y gallai fod angen i rai pobl, megis y rheini sydd â chyflyrau iechyd neu symudedd penodol, deithio o’u cartrefi er mwyn gallu gwneud ymarfer corff. Er enghraifft, efallai na fydd rhai defnyddwyr cadeiriau olwyn yn gallu dechrau gwneud ymarfer corff yn union y tu allan i’w cartrefi am resymau mynediad ymarferol, ac efallai y bydd angen iddynt yrru i leoliad gwastad addas, fel parc, at y diben hwn. O dan yr amgylchiadau hyn dylai’r siwrnai fod i’r lleoliad hygyrch cyfleus agosaf ac ni ddylid gwneud unrhyw siwrneiau hir oni bai bod hynny’n gwbl angenrheidiol. Nid yw'r angen i gario offer chwaraeon yn cael ei ystyried yn gyfiawnhad ar ei ben ei hun dros yrru o dan yr amgylchiadau hyn.

Ni ddylid defnyddio gadael eich cartref i wneud ymarfer corff fel esgus i ymgymryd â gweithgaredd nad yw’n cael ei ganiatáu. Diben gadael y cartref yw i wneud ymarfer corff. Nid yw mynd am dro ac yna cael picnic neu dreulio cyfnod estynedig ar fainc yn y parc, er enghraifft, yn cael ei ystyried yn ymarfer corff.

Siopa

Mae pob busnes hamdden a safle manwerthu nad yw’n hanfodol ar gau. Mae hyn yn cynnwys siopau dillad, siopau dodrefn a gwerthwyr ceir ymysg llawer o rai eraill. Mae rhestr lawn o’r mathau o fusnesau sy’n gorfod cau ar gael yn ein canllawiau ar gau busnesau.

Nid oes cyfyngiadau ar ba mor bell y gallwch deithio i siopa am eitemau hanfodol, ond dylech aros yn lleol lle bynnag y bo’n bosibl. Cynghorir pobl i osgoi teithio diangen ac osgoi mannau gorlawn lle bynnag y bo modd, yn enwedig o dan do.

Caiff siopau sy’n gorfod cau ddarparu gwasanaeth clicio a chasglu neu wasanaeth danfon nwyddau i’r cartref. Fodd bynnag, dim ond i wneud pryniannau angenrheidiol y cewch adael eich cartref a dylech gyfyngu eich teithiau gymaint â phosibl. Gofynnwn ichi hefyd beidio â theithio'n bell ar gyfer gwasanaethau clicio a chasglu.

Mae siopau sy’n cael aros ar agor yn cynnwys archfarchnadoedd a manwerthwyr bwyd eraill, fferyllfeydd, banciau a swyddfeydd post. Fodd bynnag, lle bynnag y bo'n bosibl dylai pobl osgoi ymweliadau diangen â'r rhain, a defnyddio dulliau eraill fel gwasanaethau archebu ar-lein a danfon nwyddau. Rhaid i siopau sydd â hawl i fod ar agor yn ystod cyfyngiadau lefel rhybudd 4 roi'r gorau i werthu alcohol am 10pm ac ni chânt ddechrau gwerthu alcohol eto tan 6am drannoeth.

Ni chaniateir cyfarfod â phobl o'r tu allan i'ch cartref neu swigen gefnogaeth i siopa.

Gwaith

Yn ystod cyfyngiadau lefel rhybudd 4, rhaid ichi weithio gartref os yw’n bosibl. Gall pobl nad ydynt yn gallu gweithio gartref, ond sy'n gallu gweithio'n ddiogel yn eu gweithleoedd, wneud hynny, ar yr amod bod eu gweithle yn parhau ar agor. Mae hyn yn cynnwys galwedigaethau fel adeiladu a gweithgynhyrchu yn ogystal â gwasanaethau cyhoeddus sy’n dibynnu ar ddarpariaeth wyneb yn wyneb.

Cewch ymgymryd â gwaith gwirfoddol os dymunwch, ond unwaith eto rhaid i chi wneud hynny o'ch cartref os yw hynny’n rhesymol ymarferol. Gallwch hefyd fynd allan i ddarparu gofal neu gymorth i berson sy'n agored i niwed, gan gynnwys cymorth brys. Mae hyn yn cynnwys cael bwyd a meddyginiaethau ar eu cyfer. Ond mae'n bwysig nad ydych yn rhoi eich hun na'r person rydych chi'n gofalu amdano mewn perygl.

Gweld pobl eraill

Mae rhai amgylchiadau cyfyngedig lle caniateir ymgynnull gyda phobl eraill oddi cartref ac y tu allan i’ch aelwyd neu eich swigen gefnogaeth. Mae’r rhain yn cynnwys:

  • At ddibenion gwaith, os nad yw’n ymarferol i wneud eich gwaith heb ymgynnull gydag eraill
  • I ymweld â gwasanaethau iechyd, gan gynnwys gwasanaethau milfeddygol
  • I gael mynediad at addysg a gofal plant
  • I gymryd rhan mewn chwaraeon elît
  • I gael mynediad at wasanaethau cyhoeddus hanfodol
  • I osgoi dioddef anaf neu salwch, neu i ddianc rhag risg o niwed
  • I ddarparu gofal neu gymorth i berson agored i niwed; mae hyn yn cynnwys nôl bwyd neu feddyginiaeth iddynt
  • At ddibenion gwirfoddol neu elusennol
  • I fynd i’r llys neu fodloni rhwymedigaethau cyfreithiol eraill
  • I symud cartref, mynd i weld eiddo gwag neu ymgymryd â gweithgareddau eraill sy’n ymwneud â symud cartref
  • I fynd i angladd os ydych chi’n ei drefnu, yn cael gwahoddiad gan y person sy’n ei drefnu, neu yn ofalwr i berson sy’n mynd i’r angladd
  • I fynd i seremoni priodas neu bartneriaeth sifil, os ydych yn cael gwahoddiad; neu
  • I fynd i fan addoli.

Os ydych chi’n ymgynnull gydag eraill am unrhyw un o’r rhesymau hyn, mae’n bwysig iawn eich bod yn dilyn y canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol, a hylendid wrth beswch a thisian ac yn cadw at y rheolau ar orchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus o dan do. Dylech hefyd barhau i olchi eich dwylo yn rheolaidd neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo. Dylech ond fynd i’r lleoliad os ydych yn gwbl iach, ac os oes gennych unrhyw symptomau coronafeirws, byddai’n ddoeth ichi aros gartref. Os yw gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru wedi rhoi gwybod ichi eich bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif am y coronafeirws, mae’n ofynnol yn ôl y gyfraith ichi hunanynysu. Ni ddylech adael eich cartref oni bai bod yna amgylchiad eithriadol sy’n caniatáu ichi wneud hynny.

Mae canllawiau penodol ar gael ar weithleoedd a chyfrifoldebau cyflogwyr a gweithwyr.