Neidio i'r prif gynnwy

Rheolau ar gyfarfod pobl tu allan i'ch cartref ar lefel rhybudd 4.

Rhan o:
Cyhoeddwyd gyntaf:
18 Rhagfyr 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cyflwyniad

Y rheolau cyffredinol ar lefel rhybudd 4 yw:

  • rhaid i bobl aros yn lleol, ac eithrio at ddibenion cyfyngedig iawn
  • ni chaiff pobl fynd i gartrefi ei gilydd, ac eithrio at ddibenion cyfyngedig iawn
  • Caiff hyd at bedwar o bobl o ddwy aelwyd (heb gynnwys plant o dan 11 oed o’r naill aelwyd neu’r llall) sy’n byw’n lleol gwrdd yn yr awyr agored, gan gynnwys mewn gerddi preifat a mannau awyr agored preifat

Os ydych chi wedi cael cyngor i hunanynysu

Nid yw’r wybodaeth yn y canllawiau hyn yn berthnasol i bobl sydd wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu gan Wasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru. Ni ddylech adael eich cartref os yw Gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu’r GIG wedi rhoi cyfarwyddyd ichi hunanynysu. Os byddwch yn gwrthod hunanynysu ar ôl cael cyfarwyddyd i wneud hynny fe allech gael hysbysiad cosb benodedig neu gael eich erlyn. I gael gwybod mwy, gweler ein canllawiau ar hunanynysu.

Rydym hefyd yn eich cynghori’n gryf i hunanynysu os ydych yn cael cyfarwyddyd i wneud hynny gan ap GIG COVID-19. Fodd bynnag, does dim dyletswydd gyfreithiol arnoch i wneud hynny gan fod rheolau diogelu preifatrwydd yr ap yn golygu nad yw’n casglu unrhyw fanylion personol.

Os oes gennych symptomau COVID-19, waeth pa mor ysgafn, rydym yn eich cynghori’n gryf i ddilyn y canllawiau hunanynysu cyffredinol a threfnu i gael prawf (er nad yw hyn yn ddyletswydd gyfreithiol chwaith).

Gadael eich cartref

Cadw’n ddiogel pan fyddwch oddi cartref

Caiff y coronafeirws ei ledaenu gan ddefnynnau mawr ac aerosol mewn anadl o'r geg a'r trwyn, yn enwedig os yw rhywun yn tisian, yn pesychu neu’n siarad yn uchel. Mae hyn yn golygu mai cysylltiad agos ag eraill, yn enwedig wyneb yn wyneb o fewn dau fetr, sydd fwyaf tebygol o achosi haint. Gall y feirws oroesi ar rai arwynebau o dan do am ddiwrnodau a chael ei ledaenu gan bobl sy'n cyffwrdd yr arwynebau hynny, ac wedyn cyffwrdd â’u ceg neu eu trwyn heb olchi eu dwylo. Mae'r feirws yn llawer llai tebygol o gael ei ledaenu yn yr awyr agored, ond mae hyn yn dibynnu i raddau ar y tywydd, ac mae’n diflannu’n gyflymach mewn mannau sydd wedi eu hawyru’n dda. Mae'r feirws yn marw'n gyflym yn haul yr haf ond ddim mewn tywydd oerach.

Cyn ichi adael eich cartref, dylech gynllunio sut y byddwch yn diogelu’ch hun ac yn lleihau'r risg. Mae golchi dwylo'n aml a defnyddio hylif diheintio dwylo yn bwysig o hyd, fel y mae cadw pellter cymdeithasol ac osgoi cyffwrdd â’ch trwyn neu’ch ceg heb olchi’ch dwylo. Dylech hefyd ystyried a fyddwch o dan do neu yn yr awyr agored.

Hyd yn oed yn yr awyr agored, mae risgiau yn dal i fod mewn llefydd a ddefnyddir gan lawer o bobl, neu lle mae pobl yn ymgynnull, megis toiledau cyhoeddus – lle mae llawer o bobl yn cyffwrdd â thapiau a handlenni fflysio, pympiau petrol, peiriannau talu ac arddangos, handlenni drysau, a pheiriannau arian parod.

Mae’n bosibl hefyd y bydd dosbarthwyr hylif diheintio’n trosglwyddo haint os yw llawer o bobl yn eu gweithredu â’u dwylo, felly dylent gael eu gweithredu â’r arddwrn neu’r fraich yn hytrach na’r bysedd/y gledr.

Ymweld â phobl nad ydynt yn byw mewn cartrefi preifat

Yn gyffredinol, nid yw’r gyfraith yn gwahardd ymweliadau â phobl nad ydynt yn byw mewn cartrefi preifat. Felly er enghraifft, caniateir ymweliadau o dan do â chartrefi gofal, hosbisau a lletyau diogel ar gyfer plant. Nid yw hyn yn golygu bod rhaid i’r llefydd hyn fod ar agor - bydd rhaid i leoliadau unigol sicrhau y gallant gefnogi ymweliadau’n ddiogel. Rydym yn argymell gwirio gyda’r lleoliad perthnasol i gael gwybod am eu trefniadau ymweld penodol.

Bydd rhaid i’r ymweliadau hyn fod yn unol â’r rheolau a roddwyd ar waith gan y lleoliad yr ydych yn ymweld ag o.

Wrth ystyried a oes angen ymweld â rhywun y tu allan i’ch swigen gefnogaeth, yn enwedig o dan do, dylech gofio bod gan bob un ohonom gyfrifoldeb i gydnabod y risgiau y mae’r feirws yn eu peri i ni ein hunain, ein teuluoedd a’n ffrindiau, a’n cymunedau ehangach.

Bydd angen i bobl benderfynu beth sy'n rhesymol eu hunain, yn unol â'r egwyddor gyffredinol honno. Cofiwch mai diben y cyfyngiadau sy’n parhau yw atal y feirws rhag lledaenu, gan gynnwys i’n hanwyliaid.

Cwrdd â phobl yn yr awyr agored

Er bod y risg o drosglwyddo’r feirws yn is yn yr awyr agored nag ydyw o dan do mae cadw pellter cymdeithasol yn dal i fod yn bwysig.

Yn gyffredinol, rydym yn gofyn i bobl feddwl beth yw’r peth synhwyrol i’w wneud i’ch diogelu chi, eich ffrindiau a’ch cymuned, yn hytrach na meddwl am beth y caniateir ichi ei wneud. Dim ond os yw pawb yn gwneud eu gorau i ddilyn y canllawiau hyn y gallwn osgoi cyfnodau atal pellach.

Caniateir i grwpiau bach o bobl gwrdd yn yr awyr agored, gan gynnwys i wneud ymarfer corff, i gymryd rhan mewn chwaraeon neu i gymdeithasu. Fodd bynnag, y lleiaf yw’r nifer sy’n ymgynnull, y lleiaf yw’r risg. Golyga hyn y gallwch gwrdd â phobl gwahanol bob tro, ond gofynnwn ichi geisio cyfyngu ar faint o wahanol bobl yr ydych yn cwrdd â nhw. Mae’n well gweld yr un unigolyn neu ddau yn rheolaidd na gweld llawer o bobl wahanol yn achlysurol. Po fwyaf o bobl sy’n ymgynnull, y mwyaf yw'r risg.

Yn y rhan fwyaf o achosion y nifer uchaf o bobl nad ydynt yn byw gyda’i gilydd a gaiff gwrdd yn yr awyr agored yw pedwar o bobl (heb gynnwys gofalwyr a phlant o dan 11 oed) o ddwy aelwyd wahanol. Uchafswm yw hwn ac nid targed. Rhaid ichi aros yn lleol ac felly ni chewch deithio allan o’ch ardal leol i gwrdd ag aelwyd arall.

Cewch hefyd dreulio amser yn yr awyr agored gyda’ch swigen gefnogaeth, hyd yn oed os oes mwy na phedwar ohonoch. Yn yr awyr agored, nid yw’r cyfyngiad o bedwar o bobl yn berthnasol os yw pawb sy’n ymgynnull yn aelodau o’r un aelwyd neu swigen gefnogaeth. Felly, er enghraifft, os yw teulu o bedwar mewn swigen gyda theulu o ddau, gall y ddau deulu fynd am dro gyda’i gilydd. Ond os ydych yn cwrdd â’ch swigen gefnogaeth, ni ddylech drefnu i gwrdd ag aelwyd arall yr un pryd.

Ymarfer corff a gweithgareddau awyr agored

Mae ymarfer corff yn bwysig ar gyfer iechyd corfforol ac iechyd meddwl. Yn ystod cyfyngiadau lefel rhybudd 4, cewch adael eich cartref mor aml ag yr hoffech i ymarfer corff. Cewch wneud ymarfer corff mewn lleoliadau awyr agored cyhoeddus gyda’r canlynol:

  • aelodau o’ch aelwyd neu’ch swigen gefnogaeth, neu
  • pobl o un aelwyd arall, cyn belled â bod cyfanswm nifer y bobl sy’n gwneud ymarfer corff yn ddim mwy na phedwar (ac eithrio unrhyw ofalwyr neu blant o dan 11 oed o’r naill aelwyd neu’r llall)

Dylech sicrhau’ch bod yn cadw pellter cymdeithasol oddi wrth y person sy’n gwneud ymarfer corff gyda chi. Ni ddylech felly deithio y tu allan i’ch ardal leol i gyfarfod â rhywun y tu allan i’ch aelwyd neu’ch swigen gefnogaeth.

Nid oes cyfyngiadau cyfreithiol ar y math o ymarfer a ganiateir. Fodd bynnag, yn ymarferol, cyfyngir ar hyn gan gyfyngiadau eraill lefel rhybudd 4, gan gynnwys cau canolfannau hamdden, campfeydd a phyllau nofio dan do. Gan mai un o ddibenion cyfyngiadau lefel rhybudd 4 yw lleihau’r pwysau ar y GIG yng Nghymru, rydym hefyd yn gofyn i bobl osgoi gweithgareddau sy’n golygu cryn dipyn o risg (er enghraifft nofio neu ymarfer corff arall yn y môr, mewn llynnoedd, afonydd neu ddyfrffyrdd eraill).

Mae rhai cyfleusterau chwaraeon a hamdden yn yr awyr agored, megis parciau chwarae i blant, cyrtiau tennis, cyrsiau golff a lawntiau bowlio, yn cael agor.  Cewch ymarfer mewn mannau awyr agored cyhoeddus gydag aelodau o’ch aelwyd neu’ch swigen gefnogaeth, neu gyda phobl o un aelwyd arall cyhyd nad oes mwy na 4 o bobl yn ymarfer (nid yw hyn yn cynnwys gofalwyr na phlant o dan 11 o’r naill neu’r llall o’r aelwydydd hynny). Dylech fynd i’r cyfleusterau yn eich ardal leol yn unig.

Siopa

Mae pob busnes hamdden,safle manwerthu nad yw’n hanfodol a gwasanaethau cyswllt agos (ac eithrio siopau trin gwallt a siopau barbwr) ar gau. Mae hyn yn cynnwys siopau dillad, siopau dodrefn a gwerthwyr ceir ymysg llawer o rai eraill. Mae rhestr lawn o’r mathau o fusnesau sy’n gorfod cau ar gael yn ein canllawiau ar gau busnesau.

Nid oes cyfyngiadau ar ba mor bell y gallwch deithio i siopa am eitemau hanfodol, ond dylech aros yn lleol lle bynnag y bo’n bosibl. Cynghorir pobl i osgoi teithio diangen ac osgoi mannau gorlawn lle bynnag y bo modd, yn enwedig o dan do.

Caiff siopau sy’n gorfod cau ddarparu gwasanaeth clicio a chasglu neu wasanaeth danfon nwyddau i’r cartref. Fodd bynnag, dim ond i wneud pryniannau angenrheidiol y cewch adael eich cartref a dylech gyfyngu eich teithiau gymaint â phosibl. Gofynnwn ichi hefyd beidio â theithio'n bell ar gyfer gwasanaethau clicio a chasglu.

Mae siopau sy’n cael aros ar agor yn cynnwys archfarchnadoedd a manwerthwyr bwyd eraill, fferyllfeydd, banciau a swyddfeydd post. Fodd bynnag, lle bynnag y bo'n bosibl dylai pobl osgoi ymweliadau diangen â'r rhain, a defnyddio dulliau eraill fel gwasanaethau archebu ar-lein a danfon nwyddau. Rhaid i siopau sydd â hawl i fod ar agor yn ystod cyfyngiadau lefel rhybudd 4 roi'r gorau i werthu alcohol am 10pm ac ni chânt ddechrau gwerthu alcohol eto tan 6am drannoeth.

Ni chaniateir cyfarfod â phobl o'r tu allan i'ch cartref neu swigen gefnogaeth i siopa.

Gwaith

Rydym yn dal i annog pobl i weithio gartref os yw hynny’n bosibl. Gall pobl nad ydynt yn gallu gweithio gartref, ond sy'n gallu gweithio'n ddiogel yn eu gweithleoedd, wneud hynny, ar yr amod bod eu gweithle yn parhau ar agor. Mae hyn yn cynnwys galwedigaethau fel adeiladu a gweithgynhyrchu yn ogystal â gwasanaethau cyhoeddus sy’n dibynnu ar ddarpariaeth wyneb yn wyneb.

Cewch ymgymryd â gwaith gwirfoddol os dymunwch, er y dylech wneud hynny o’ch cartref neu’n lleol os yw hynny’n rhesymol ymarferol. Gallwch hefyd fynd allan i ddarparu gofal neu gymorth i berson sy'n agored i niwed, gan gynnwys cymorth brys. Mae hyn yn cynnwys casglu bwyd a meddyginiaethau ar eu cyfer. Ond mae'n bwysig nad ydych yn rhoi eich hun na'r person rydych chi'n gofalu amdano mewn perygl.

Gweld pobl eraill

Mae rhai amgylchiadau cyfyngedig lle caniateir ymgynnull gyda phobl eraill oddi cartref ac y tu allan i’ch aelwyd neu eich swigen gefnogaeth. Mae’r rhain yn cynnwys:

  • at ddibenion gwaith, os nad yw’n ymarferol i wneud eich gwaith heb ymgynnull gydag eraill
  • i ymweld â gwasanaethau iechyd, gan gynnwys gwasanaethau milfeddygol
  • i gael mynediad at addysg a gofal plant
  • i gymryd rhan mewn chwaraeon elît
  • i gael mynediad at wasanaethau cyhoeddus hanfodol
  • i osgoi dioddef anaf neu salwch, neu i ddianc rhag risg o niwed
  • i ddarparu gofal neu gymorth i berson agored i niwed; mae hyn yn cynnwys nôl bwyd neu feddyginiaeth iddynt
  • at ddibenion gwirfoddol neu elusennol
  • i fynd i’r llys neu fodloni rhwymedigaethau cyfreithiol eraill
  • i symud cartref, mynd i weld eiddo gwag neu ymgymryd â gweithgareddau eraill sy’n ymwneud â symud cartref
  • i fynd i angladd os ydych chi’n ei drefnu, yn cael gwahoddiad gan y person sy’n ei drefnu, neu yn ofalwr i berson sy’n mynd i’r angladd
  • i fynd i seremoni priodas neu bartneriaeth sifil, os ydych yn cael gwahoddiad; neu
  • i fynd i fan addoli

Os ydych chi’n ymgynnull gydag eraill am unrhyw un o’r rhesymau hyn, mae’n bwysig iawn eich bod yn dilyn y canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol, a hylendid wrth beswch a thisian ac yn cadw at y rheolau ar orchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus o dan do. Dylech hefyd barhau i olchi eich dwylo yn rheolaidd neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo. Dylech ond fynd i’r lleoliad os ydych yn gwbl iach, ac os oes gennych unrhyw symptomau coronafeirws, byddai’n ddoeth ichi aros gartref. Os yw gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru wedi rhoi gwybod ichi eich bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif am y coronafeirws, mae’n ofynnol yn ôl y gyfraith ichi hunanynysu. Ni ddylech adael eich cartref oni bai bod yna amgylchiad eithriadol sy’n caniatáu ichi wneud hynny.

Mae canllawiau penodol ar gael ar weithleoedd a chyfrifoldebau cyflogwyr a gweithwyr.