Neidio i'r prif gynnwy

Trosolwg

Mae'r Fframwaith hwn yn amlinellu'r trefniadau ar gyfer cyflwyno darpariaeth ddysgu mewn ysgolion, gan eu galluogi i deilwra ymyriadau i adlewyrchu risgiau ac amgylchiadau lleol.

Mae'r canllawiau hyn yn nodi'r camau y dylai arweinwyr ysgolion eu cymryd i leihau'r risg y caiff COVID-19 ei drosglwyddo yn eu hysgolion. Mae hyn yn cynnwys cyngor ar iechyd y cyhoedd.

Mae'r canllawiau hyn ar gyfer arweinwyr a staff:

  • ysgolion cynradd
  • ysgolion uwchradd (gan gynnwys dosbarthiadau chweched)
  • ysgolion arbennig, darparwyr ôl-16 arbennig
  • ysgolion babanod, iau, canol
  • unedau cyfeirio disgyblion
  • ysgolion preswyl
  • ysgolion annibynnol

Lle y cyfeirir at ysgolion yn y canllawiau hyn, mae hynny yn cynnwys yr ysgolion a lleoliadau a restrir uchod ond nid yw’n cynnwys ysgolion meithrin na dosbarthiadau cyn-derbyn a gynhelir.

Dylai ysgolion weithio'n agos gyda rhieni, gofalwyr, staff ac undebau i gytuno ar y dulliau gweithredu gorau ar gyfer eu hamgylchiadau.

Rydym yn defnyddio'r termau 'rhaid' a 'dylai' drwy gydol y canllawiau. Rydym yn defnyddio'r term 'rhaid' pan fydd gofyniad cyfreithiol i'r unigolyn dan sylw wneud rhywbeth, a 'dylai' pan fydd y cyngor a roddir yn arfer da.

O 29 Tachwedd 2021, mae ein canllawiau ar ddefnydd o orchuddion wyneb wedi newid. Mae hwn yn fesur dros dro a rhagofalus i ymateb i’r ansicrwydd ynglŷn ag amrywiolyn o bryder Omicron.  

Cyflwyniad

Ym mis Gorffennaf 2021, cyhoeddodd y Prif Weinidog y fersiwn ddiweddaraf o Gynllun Rheoli'r Coronafeirws ar gyfer Cymru, sy'n nodi'r trefniadau ar gyfer newid i “lefel rhybudd sero” – cam newydd sydd â'r nod o sicrhau ymateb cymesur i COVID-19, gan adlewyrchu effaith y cynllun brechu a chydbwyso'r risgiau a'r niwed. Mae diweddariad pellach ar gyfer hydref a gaeaf 2021 yn nodi, er gwaethaf heriau’r gaeaf, ein bod ni yn disgwyl i ysgolion, yn ogystal â lleoliadau gofal plant a chwarae, colegau a phrifysgolion, aros ar agor.

Mae mesurau gwaelodlin, gan gynnwys asesiadau risg a rhoi mesurau rhesymol ar waith i leihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a'i ledaenu, ar sail yr asesiad risg pwrpasol hwnnw, trefniadau hylendid ac awyru gwell, a threfniadau i atal presenoldeb gan unigolion â symptomau COVID-19, yn parhau i fod ar waith. Ond mae mesurau eraill wedi cael eu llacio fel rhan o system gymesur o fesurau rheoli.  Yn achos ysgolion, mae hyn yn rhoi rhywfaint o hyblygrwydd iddynt wneud penderfyniadau a llunio ymyriadau wedi'u teilwra'n lleol, gyda chymorth awdurdodau lleol, Timau Rheoli Achosion Lluosog rhanbarthol a swyddogion iechyd y cyhoedd.

Symudodd Cymru i lefel rhybudd sero ar 7 Awst 2021. Ond mae COVID-19 yma o hyd ac mae'n parhau i beri risg i'n hiechyd. Dylid darllen y canllawiau hyn ar y cyd â'r canlynol:

Egwyddorion craidd

Gan gydnabod y cydbwysedd rhwng budd a niwed i ddysgwyr a staff, ein hegwyddorion craidd yw:

  • galluogi ysgolion i gynnig ystod mor eang â phosib o gefnogaeth a phrofiadau, gan gynnwys darparu brecwast am ddim a chlybiau ar ôl ysgol, gweithgareddau allgyrsiol a phynciau ymarferol
  • sicrhau'r deilliannau gorau i bob dysgwr drwy ystyried ei anghenion addysgol a'i les  
  • rheoli risgiau parhaus COVID-19 mor ddiogel â phosibl fel sy'n cael ei wneud ar gyfer heintiau eraill, a sicrhau bod y camau gweithredu i'w cymryd pe bai achos yn cael ei nodi mewn ysgol yn glir

Lefel rhybudd sero

  • Yr egwyddor sylfaenol o hyd yw mai'r ffordd fwyaf effeithiol o atal COVID-19 rhag cael ei drosglwyddo yn ein hysgolion yw drwy atal yr haint rhag cyrraedd yr ysgol.
  • Y ffordd orau o reoli risgiau personol yw drwy dderbyn y cynnig brechu, ac rydym yn annog y rhai sy'n gymwys i gael eu brechu i dderbyn y cynnig hwn.
  • Os bydd rhywun yn cael prawf positif ar gyfer COVID-19, rhaid iddo hunanynysu a pheidio â mynd i'r ysgol.

Ar lefel rhybudd sero, nid oes rhaid i gysylltiadau achos a gadarnhawyd o COVID-19 sydd o dan 18 oed neu'r rhai sydd wedi'u brechu'n llawn hunanynysu oni bai eu bod nhw eu hunain yn dechrau dangos symptomau COVID-19. Ceir rhestr o'r eithriadau yma. Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau Profi, Olrhain, Diogelu (POD) yn cysylltu â'r procsi (achos positif) a'r cysylltiadau agos a nodwyd ac yn cynnig profion PCR iddynt ar ddiwrnod 2 (neu cyn gynted â phosibl ar ôl i gysylltiad gael ei nodi)  a diwrnod 8. Bydd POD hefyd yn rhoi cyngor iddynt ar y camau gweithredu mwyaf priodol i'w cymryd ar gyfer eu hamgylchiadau ac, i rai, bydd hyn yn cynnwys hunanynysu. Mae'n annhebygol y caiff y rhan fwyaf o ddysgwyr mewn dosbarth/grŵp blwyddyn eu nodi'n gysylltiadau agos. Fodd bynnag, efallai y caiff ysgolion eu cynghori i rybuddio a hysbysu er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i rieni a staff am y sefyllfa a'r hyn y mae angen iddynt ei wneud, ar sail cyngor gan POD.

Ar lefel rhybudd sero, bydd gan gyflogwyr fwy o hyblygrwydd i bennu'r hyn y mae angen ei wneud i reoli risgiau ar lefel leol.

Yng Nghymru, mae dyletswydd benodol ar yr unigolyn neu'r unigolion sy'n gyfrifol am unrhyw safle, neu'r gwaith a wneir ar y safle, i gymryd pob cam rhesymol ar sail asesiad risg i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 a'i ledaenu.  Fel rhan o hyn, bydd angen i ysgolion sicrhau bod asesiadau risg COVID-19 rheolaidd yn cael eu cynnal o hyd. Dylai'r asesiad fynd i'r afael yn uniongyrchol â risgiau sy'n gysylltiedig â COVID-19, fel y gellir rhoi mesurau ar waith i reoli'r risgiau hynny.

Mae'r asesiad risg yn seiliedig ar yr Hierarchaeth Mesurau Rheoli Risg a amlinellir yn y cyngor hwn ac yn y canllawiau i gyflogwyr, busnesau a sefydliadau. Mae dyletswydd ar bob cyflogwr i ymgynghori â chyflogeion ar iechyd a diogelwch, a nhw sydd yn y sefyllfa orau i ddeall y risgiau mewn ysgolion unigol. Dylai cyflogwyr rannu canlyniadau asesiadau risg â'r gweithlu.

 

Ar y cyd â'u hawdurdod lleol, rhaid i ysgolion hefyd fodloni gofynion Rheoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1999.

Pennu lefel y risg

Rydym ar lefel rhybudd sero ar hyn o bryd. Mae hynny yn golygu bod y lefel risg gyffredinol yn isel. Ar lefel genedlaethol, bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i bennu lefel gyffredinol y risg yng Nghymru gan ddefnyddio y tabl isod, a chaiff y lefel ei chyfathrebu i bawb.

Tabl 1: graddau risg cenedlaethol
Lefel y risg Disgrifiad Camau gweithredu
Isel
  • Mae mwy nag 85% o grwpiau blaenoriaeth 1-9 wedi cael dau ddos o frechlyn COVID-19 ac nid oes tystiolaeth bod imiwnedd yn gwanhau.
  • Efallai fod nifer yr achosion dros gyfnod o 7 diwrnod yn cynyddu, ond caiff mwyafrif yr achosion eu cofnodi ymhlith y rhai sy'n 30 oed neu'n iau nad ydynt wedi cael eu brechu neu sydd ond wedi cael un dos.
  • Mae canran yr achosion yn y gymuned lle mae angen i'r claf gael ei dderbyn i'r ysbyty yn isel o hyd.
  • Mae nifer y marwolaethau yn isel o hyd.
  • Nid yw nifer yr unigolion sy'n hunanynysu yn peri risg i wasanaethau iechyd, gofal cymdeithasol na goleuadau glas rheng flaen.
  • Mae camau gan awdurdodau lleol i orfodi busnesau i gydymffurfio yn isel o hyd.
  • Ychydig iawn o'r haint sy'n cael ei gyflwyno mewn lleoliadau caeedig neu ysgolion.
  • Nid yw gwaith genomeg yn darparu unrhyw wybodaeth i ddangos bod amrywiolyn o ddiddordeb neu bryder wedi'i nodi.
  • Bydd unigolion symptomatig yn parhau i hunanynysu a chael prawf, gan ymateb yn briodol i'r canlyniad. Caiff profion asymptomatig eu cynnal ymhlith carfannau amrywiol yn unol â'r canllawiau.
  • Cysylltir ag achosion cyn gynted â phosibl fel y gellir cynghori cysylltiadau agos yn unol â'u hamgylchiadau. Bydd hyn yn cynnwys cynnig prawf PCR a bydd rhai yn cael eu cynghori i hunanynysu er mwyn lleihau'r risg y caiff yr haint ei ledaenu ymhellach.
  • Mae camau'n parhau i gael eu cymryd yn lleol i annog y rhai nad oeddent yn awyddus i gael y brechlyn ar y cynnig cyntaf i wneud hynny.
  • Ymgysylltu â chymunedau lleol i sicrhau y gall ymddygiadau da mewn lleoliadau risg uchel (ardaloedd nad ydynt wedi'u hawyru'n dda ac ardaloedd gorlawn) barhau a bod cymunedau'n barod i dderbyn hyn.
  • Mae asiantaethau'n gwneud gwaith rhagweithiol ym mhob sector i sicrhau y gallant weithio mewn amgylchedd sy'n seiliedig ar risg.
  • Cymryd camau ymatebol i orfodi busnesau i gydymffurfio.
Cymedrol
  • Mae mwy nag 85% o grwpiau blaenoriaeth 1-9 wedi cael dau ddos o frechlyn COVID-19 ac nid oes tystiolaeth bod imiwnedd yn gwanhau.
  • Mae nifer yr achosion o'r haint dros gyfnod treigl o 7 diwrnod yn parhau i gynyddu. Ymatebir i bob achos newydd o'r haint ac mae tystiolaeth gan Profi, Olrhain, Diogelu yn dangos er bod mwyafrif yr achosion yn dal i fod ymhlith y boblogaeth iau symudol, fod nifer yr achosion o'r haint ymhlith y rhai 60 oed a hŷn wedi dechrau cynyddu.
  • Mae derbyniadau i ysbytai yn cynyddu o sylfaen isel ond mae canran yr achosion yn y gymuned lle mae angen derbyn cleifion i'r ysbyty yn isel o hyd.
  • Mae nifer y marwolaethau yn isel o hyd.
  • Mae achosion o'r haint yn ymddangos yn gynyddol mewn cartrefi gofal (yn aml aelod unigol o staff) ac ysgolion sy'n awgrymu bod trosglwyddiad sylweddol yn y gymuned. 
  • Mae camau gorfodi gan awdurdodau lleol yn cynyddu. Mae tystiolaeth yn dod i'r amlwg o achosion o ddiffyg cydymffurfio gan fusnesau sy'n gysylltiedig â chlystyrau o achosion o'r haint.
  • Nid yw gwaith genomeg yn darparu unrhyw wybodaeth i ddangos bod amrywiolyn o ddiddordeb neu bryder wedi'i nodi.
  • Bydd unigolion symptomatig yn parhau i hunanynysu a chael prawf, gan ymateb yn briodol i'r canlyniad. Caiff profion asymptomatig eu cynnal ymhlith carfannau amrywiol yn unol â'r canllawiau.
  • Yn ogystal ag ymateb i bob achos newydd o'r haint, mae gwaith olrhain tuag yn ôl yn parhau a gall hyd yn oed ddarparu tystiolaeth bod y cadwyni trosglwyddo o risgiau hysbys yn plannu'r haint yn y gymuned ehangach.
  • Ar y cam hwn, caiff risgiau hysbys (e.e. tafarndai/clybiau gwlyb) mewn perthynas â dal yr haint eu hystyried, a bydd hyn yn dylanwadu ar benderfyniadau i gyflwyno mwy o gamau ac adnoddau cyfathrebu lleol.
  • Mae pwerau gorfodi awdurdodau lleol yn cael eu defnyddio'n effeithiol i sicrhau y cydymffurfir â rheoliadau cyfyngu ac mewn ymateb i glystyrau o achosion.
  • Cymryd camau rhagweithiol i ymgysylltu'n lleol â sectorau busnes penodol lle mae tystiolaeth yn dod i'r amlwg o risg barhaus.
  • Gall tystiolaeth gan Profi, Olrhain, Diogelu awgrymu nad oes un sector penodol yn gyfrifol am drosglwyddo'r haint, ond bod diffyg dealltwriaeth o'r ymddygiadau personol a all leihau'r risg o ddal yr haint a'r risg bosibl i eraill. Bydd y Tîm Rheoli Achosion Lluosog yn ystyried y ffordd orau o ymgysylltu ag aelodau'r gymuned a'u helpu i ddeall eu risg bersonol a'r risg i'r boblogaeth ehangach.
  • Mae camau'n dal i gael eu cymryd yn lleol i annog y rhai nad oeddent yn awyddus i gael y brechlyn ar y cynnig cyntaf i wneud hynny.
Uchel
  • Mae mwy nag 85% o grwpiau blaenoriaeth 1-9 wedi cael dau ddos o frechlyn COVID-19. Mae nifer yr achosion o'r haint ymhlith y boblogaeth sydd wedi'i brechu yn cynyddu a gall hyn awgrymu bod imiwnedd yn gwanhau.
  • Nid yw pob achos newydd o'r haint yn cael ei ymchwilio.  Caiff adnoddau eu targedu at glystyrau o achosion ac achosion lluosog mewn lleoliadau risg uchel (e.e. cartrefi gofal). Mae'r haint yn cael ei drosglwyddo'n eang yn y gymuned fel y dangosir gan nifer o glystyrau bach mewn aelwydydd a chlystyrau cymdeithasol mewn gweithleoedd agored a chaeedig.
  • Mae cyfradd yr achosion ymhlith pobl dros 60 oed yn cynyddu ac mae canran yr achosion yn y gymuned lle mae angen derbyn cleifion i'r ysbyty wedi cynyddu.
  • Mae nifer y marwolaethau yn cynyddu.
  • Mae nifer y staff sy'n hunanynysu yn cael effaith sylweddol ar wasanaethau rheng flaen.
  • Mae nifer y cleifion a dderbynnir i'r ysbyty yn cynyddu ac mae'r effaith ar iechyd a gofal cymdeithasol i'w gweld yn nifer y cartrefi gofal yn y categori 'coch', sy'n golygu na ellir rhyddhau pobl oedrannus, sydd yn ei dro yn arwain at dagfeydd yn y GIG.
  • Mae nifer y staff sy'n hunanynysu yn cael effaith sylweddol ar wasanaethau iechyd, gofal cymdeithasol a goleuadau glas rheng flaen.
  • Mae tystiolaeth gynyddol bod achosion o ddiffyg cydymffurfio gan fusnesau yn gysylltiedig â chlystyrau o achosion o'r haint.
  • Nid yw gwaith genomeg yn darparu unrhyw wybodaeth i ddangos bod amrywiolyn newydd o ddiddordeb neu o bryder yn ysgogi'r cynnydd yn nifer yr achosion o'r haint.
  • Bydd unigolion symptomatig yn parhau i hunanynysu a chael prawf, gan ymateb yn briodol i'r canlyniad. Caiff profion asymptomatig eu cynnal ymhlith carfannau amrywiol yn unol â'r canllawiau.
  • Yn gynyddol, mae camau gweithredu'n canolbwyntio ar leihau'r risg i gymunedau sy'n agored i niwed a thargedu clystyrau mwy o faint er mwyn lleihau niwed.
  • Mae dibyniaeth gynyddol ar gydgymorth er mwyn hyrwyddo'r neges hunanynysu a nodi cysylltiadau, o leiaf. Dim ond mewn amgylchiadau eithriadol y caiff gwaith olrhain tuag yn ôl ei wneud.
  • Mae strategaeth brofi ehangach wedi cael ei rhoi ar waith yn lleol er mwyn ei gwneud yn haws i bobl gael profion a nodi achosion o'r haint ymhlith unigolion symptomatig a'r rhai asymptomatig.
  • Cynhelir adolygiad epidemiolegol manwl ynghyd ag asesiad o'r angen i ailgyflwyno ymyriadau anfferyllol yn ychwanegol at y rhai sy'n wirfoddol (cadw pellter cymdeithasol, gwisgo masg mewn sefyllfaoedd risg uchel, golchi dwylo'n aml, cwrdd yn yr awyr agored lle y bo hynny'n bosibl, ac ati).
  • Pe na bai ymateb gwirfoddol y gymuned fel y'i diffinnir yn ddigon i fynd i'r afael â'r cynnydd yn nifer yr achosion o'r haint, dylid gwneud cais i Lywodraeth Cymru am ragor o bwerau lleol.
  • Wrth gefnogi'r bobl hynny sy'n agored i niwed, bydd y Tîm Rheoli Achosion Lluosog yn gweithio gyda lleoliadau caeedig i sicrhau eu bod yn cydymffurfio'n llawn â'r polisi profi y cytunwyd arno er mwyn lleihau'r gyfradd heintio i'r eithaf.
  • Bydd y Tîm Rheoli Achosion Lluosog yn ystyried ac yn cefnogi'r gwaith o brofi staff gwasanaethau rheng flaen yn ddyddiol er mwyn eu galluogi i ddychwelyd i'r gwaith a chynnal gwasanaethau allweddol.
  • Mae swyddogion gorfodi yn gweld yn gyson mai sectorau lle mae diffyg cydymffurfiaeth yn gyffredin yw'r fectorau ar gyfer lledaenu'r haint. Caiff ymyriadau eu targedu at y sectorau hyn.
  • Mae camau'n dal i gael eu cymryd yn lleol i annog y rhai nad oeddent yn awyddus i gael y brechlyn ar y cynnig cyntaf i wneud hynny.
Uchel iawn
  • Mae mwy nag 85% o grwpiau blaenoriaeth 1-9 wedi cael dau ddos o frechlyn COVID-19. Mae nifer yr achosion o'r haint ymhlith y boblogaeth sydd wedi'i brechu yn cynyddu a gall hyn awgrymu bod imiwnedd yn gwanhau.
  • Mae nifer yr achosion o'r haint dros gyfnod treigl o 7 diwrnod yn cynyddu ym mhob grŵp oedran.
  • Mae cynnydd esbonyddol yn nifer yr achosion o'r haint mewn lleoliadau caeedig. Mae Profi, Olrhain, Diogelu yn blaenoriaethu'r bobl sydd fwyaf agored i niwed. Nid yw olrhain achosion tuag yn ôl yn ymarferol mwyach.
  • Mae gwaith adolygu epidemiolegol yn dangos bod y feirws yn lledaenu ar hap drwy'r ardal gyfan ac nad oes dealltwriaeth gynhwysfawr o'r hyn sy'n ei ysgogi na thystiolaeth i ddangos nad yw'r ymyriadau cenedlaethol a lleol yn effeithiol mwyach.
  • Mae'r Timau Gorfodi ar y Cyd wedi eu gorlethu.
  • Mae nifer y marwolaethau yn parhau i gynyddu.
  • Mae nifer y staff sy'n hunanynysu yn cael effaith sylweddol ar wasanaethau rheng flaen.
  • Mae achosion a chlystyrau o achosion yn cael effaith ddifrifol ar addysg.
  • Mae gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol dan bwysau.
  • Nid yw gwaith genomeg yn darparu unrhyw wybodaeth i ddangos bod amrywiolyn newydd o ddiddordeb neu o bryder yn ysgogi'r cynnydd yn nifer yr achosion o'r haint.
  • Bydd unigolion symptomatig yn parhau i hunanynysu a chael prawf, gan ymateb yn briodol i'r canlyniad. Caiff profion asymptomatig eu cynnal ymhlith carfannau amrywiol yn unol â'r canllawiau.
  • Mae'r Tîm Rheoli Achosion Lluosog yn deall bod yr haint yn cael ei drosglwyddo mor gyflym yn y gymuned fel mai dim ond mesurau a fydd yn lleihau cyswllt rhwng pobl yn sylweddol a fydd yn torri'r cadwyni trosglwyddo.
  • Mae trefniadau cyfathrebu, profi a brechu ehangach ar waith, gan gynnwys trefniadau profi i gynnal gwasanaethau iechyd, gofal cymdeithasol a goleuadau glas rheng flaen.
  • Mae adolygiad o ymyriadau a chamau gweithredu anfferyllol hyd yma yn awgrymu na ellir gwneud mwy gyda phwerau lleol i leihau'r gyfradd drosglwyddo o berson i berson.
  • Mae tystiolaeth yn dod i'r amlwg gan Dimau Rheoli Achosion Lluosog bod gofynion y Rheoliadau Cyfyngu yn annigonol.
  • Gall y Tîm Rheoli Achosion Lluosog wneud cais am i ymyriadau penodol gael eu cyflwyno i gefnogi'r gofyniad i gyfyngu ar gyswllt rhwng pobl.
  • Caiff sylwadau eu cyflwyno i Lywodraeth Cymru yn argymell y dylid cymryd camau lliniaru pellach. Bydd Llywodraeth Cymru yn ystyried a yw camau lliniaru yn briodol ar gyfer yr awdurdod lleol neu'r bwrdd iechyd. Wrth ystyried y cais, bydd Llywodraeth Cymru yn ystyried amrywiaeth o wybodaeth, gan gynnwys cyffredinrwydd yr haint ledled Cymru, yr effaith y mae COVID-19 yn ei chael ar y system iechyd a gofal cymdeithasol, a'r cyfraniad y mae brechlynnau yn ei wneud o ran gwanhau'r cysylltiad rhwng yr haint a marwolaethau a morbidrwydd, er mwyn penderfynu ai dull gweithredu lleol, rhanbarthol neu genedlaethol sy'n briodol.

Ar lefel leol, mae systemau sefydledig ar waith i gasglu a chyflwyno gwybodaeth i Lywodraeth Cymru gan Dimau Rheoli Achosion Lluosog Rhanbarthol drwy adroddiadau gweithredu sy'n seiliedig ar sefyllfa, a thrwy ddulliau eraill fel POD, Iechyd Cyhoeddus Cymru ac awdurdodau lleol yn gweithio ar y cyd gydag ysgolion. Mae Timau Rheoli Achosion Lluosog Rhanbarthol yn darparu trosolwg o COVID-19 yn eu hardaloedd, ac yn gweithio yn agos gydag ystod o randdeiliaid gan gynnwys ysgolion er mwyn lleihau gwasgariad y feirws. Bydd yn bwysig i Gyfarwyddwyr Addysg ac unigolyn a enwebir gan yr awdurdod lleol barhau i fod yn rhan o'u Timau Rheoli Achosion Lluosog, er mwyn rhannu gwybodaeth ac ymateb i achosion lluosog lle y bo angen.

Mae'r pwyntiau bwled canlynol yn egluro y llif gwybodaeth a'r ffordd y mae hyn yn dylanwadu ar benderfyniadau a wneir am ymyriadau lleol. Dylid ei ystyried yn llif cylchol o wybodaeth yn hytrach na dechrau a diwedd proses.

  • Llywodraeth Cymru yn penderfynu ar lefel y risg genedlaethol, ar sail gwybodaeth leol a chenedlaethol
  • Llywodraeth Cymru yn hysbysu Timau Rheoli Achosion Lluosog/arweinwyr POD am lefel y risg genedlaethol
  • Timau Rheoli Achosion Lluosog/arweinwyr POD yn hysbysu awdurdodau lleol ac ysgolion am lefel y risg genedlaethol ac yn nodi unrhyw ysgolion neu leoliadau, ardaloedd neu ranbarthau lle y gallai fod risgiau gwahanol
  • ysgolion yn rhoi'r mesurau amrywiol priodol ar waith ar gyfer lefel y risg honno neu'n nodi pa fesurau amrywiol y gallai fod angen eu cyflwyno os yw'r risg yn wahanol i lefel y risg genedlaethol
  • Timau Rheoli Achosion Lluosog/arweinwyr POD yn trafod unrhyw bwyntiau allweddol â'r ysgol
  • Timau Rheoli Achosion Lluosog/arweinwyr POD yn rhannu gwybodaeth â Llywodraeth Cymru er mwyn cefnogi ei phenderfyniadau ar lefel y risg genedlaethol

Fodd bynnag, mae'n rhaid nodi:

  • os bydd lefel rhybudd o dan Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 yn cynnwys gofyniad llymach na'r hyn a nodir yn y fframwaith hwn, yna rhaid i'r gofyniad llymach hwnnw gael ei fodloni
  • lle nad oes unrhyw ofyniad yn berthnasol, neu pan fydd gofyniad llai caeth yn berthnasol fel rhan o lefel rhybudd o dan y Rheoliadau, yna dylid dilyn y dull a nodir o dan y lefel risg berthnasol yn y fframwaith - o dan yr amgylchiadau hyn dylid hefyd rhoi ar waith unrhyw fesurau rhesymol ychwanegol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws neu ei ledaenu sydd wedi eu hadnabod fel rhan o asesiad risg yr ysgol

Ymyriadau craidd i'w rhoi ar waith

Dylai'r mesurau craidd canlynol fod ar waith o hyd, ni waeth beth fo lefel y risg:

  • Dylid atgoffa pob aelod o staff a dysgwr i ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru ar hunanynysu.
  • Ni ddylai staff na dysgwyr fynd i'r ysgol os bydd ganddynt unrhyw symptomau COVID-19. Os bydd aelod o staff neu ddysgwr yn datblygu symptomau, dylai gael prawf cyn gynted â phosibl a hunanynysu tan iddo gael canlyniad y prawf. Os bydd y prawf yn negatif, gall roi'r gorau i hunanynysu.  Mae rhagor o ganllawiau ar gael yma.
  • Mae golchi dwylo'n rheolaidd ac arferion anadlol (Ei Ddal. Ei Daflu. Ei Ddifa) yn ymyriadau allweddol i atal yr haint rhag lledaenu a rheoli achosion, achosion lluosog a brigiadau o achosion.
  • Mae trefniadau awyru digonol, drwy agor ffenestri neu addasu systemau awyru, yn bwysig hefyd. Mae rhagor o ganllawiau ar gael yma.
  • Dylid cynnal lefelau glanhau priodol yn unol â chlefydau trosglwyddadwy eraill. Fodd bynnag, ni fydd angen i ysgolion neilltuo diwrnodau penodol ar gyfer glanhau dwys mwyach.  Ond, os caiff clwstwr o achosion ei gadarnhau sy'n gysylltiedig ag un dosbarth yn yr ysgol, bydd gwaith glanhau dwys yn yr ardal dan sylw yn ddefnyddiol o hyd i leihau'r gyfradd drosglwyddo.

O 29 Tachwedd 2021, mae ein canllawiau ar ddefnydd o orchuddion wyneb wedi newid dros dro fel cam rhagofalus wrth i ni ddysgu mwy am amrywiolyn o bryder Omicron. Dylai'r mesurau canlynol fod ar waith ym mhob ysgol ni waeth beth fo lefel y risg.

  • Dylai staff ac ymwelwyr wisgo gorchuddion wyneb ym mhob ardal dan do ym mhob lleoliad addysgol a restrir yn yr adran trosolwg, gan gynnwys ystafelloedd dosbarth, lle nad oes modd cadw pellter corfforol.
  • Dylai dysgwyr oed uwchradd wisgo gorchuddion wyneb ym mhob ardal dan do, gan gynnwys ystafelloedd dosbarth, lle nad oes modd cadw pellter corfforol.
  • Argymhellir y dylai dysgwyr oed uwchradd barhau i wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant i'r ysgol.
  • Bydd rhai dysgwyr a staff sydd wedi'u heithrio rhag gwisgo gorchuddion wyneb - nid ydym yn disgwyl i hyn newid y sefyllfa honno gan fod lles unigolion yn hanfodol i unrhyw ystyriaethau ynghylch a ddylai staff neu ddysgwyr wisgo gorchuddion wyneb.

Ymyriadau wedi'u teilwra i'w rhoi ar waith ar sail risg leol

Mae Atodiad A yn rhoi manylion yr hierarchaeth mesurau rheoli. Mae'r hierarchaeth yn ffordd o flaenoriaethu mesurau rheoli risg ar sail pa mor effeithiol yw mesurau rheoli gwahanol i leihau risgiau, a bydd yn adnodd defnyddiol i awdurdodau lleol ac ysgolion wrth iddynt ystyried ymyriadau wedi'u teilwra.

Os asesir, ar sail gwybodaeth leol, fod lefel y risg – ar gyfer rhanbarth, ardal neu ysgol unigol – yn wahanol i lefel y risg genedlaethol, er enghraifft o ganlyniad i achos neu glwstwr posibl o achosion, caiff ysgolion eu cefnogi i adolygu eu hasesiad risg a rhoi ymyriadau cymesur ac ychwanegol wedi'u teilwra ar waith, gan ddefnyddio’r tabl isod. Ceir rhagor o fanylion yn adrannau 7 ac 8.

Tabl 2: fframwaith ymyriadau ysgolion
  Isel Cymedrol Uchel Uchel iawn
Lleihau rhyngweithiadau agos Rhoi trefniadau ar waith i geisio lleihau rhyngweithiadau agos rhwng staff a dysgwyr lle y bo hynny'n bosibl.

Rhoi trefniadau ar waith i geisio lleihau rhyngweithiadau agos rhwng staff a dysgwyr. Gall hyn gynnwys:

  • osgoi cynnal digwyddiadau ar gyfer grwpiau mawr, fel gwasanaethau ysgol
  • defnyddio systemau unffordd
  • cynlluniau eistedd cyson (gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl i ddysgwyr iau) 
  • defnyddio mannau awyr agored lle y bo hynny'n bosibl

Rhoi trefniadau ar waith i geisio lleihau rhyngweithiadau agos rhwng staff a dysgwyr. Gall hyn gynnwys:

  • osgoi cynnal digwyddiadau ar gyfer grwpiau mawr, fel gwasanaethau ysgol
  • defnyddio systemau unffordd
  • cynlluniau eistedd cyson (gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl i ddysgwyr iau)
  • defnyddio mannau awyr agored lle y bo hynny'n bosibl 
  • arwyddion ar y llawr
Lleihau rhyngweithiadau agos rhwng dysgwyr i'r lefel ymarferol isaf. Gall hyn gynnwys y mesurau a nodir ar gyfer y lefel Uchel yn ogystal â chyflwyno grwpiau cyswllt ac, o bosibl, rhoi'r gorau i glybiau brecwast/ar ôl ysgol neu chwaraeon tîm am y tro, lle y bo angen.
Cadw pellter corfforol Annog mesurau cadw pellter corfforol mewn ardaloedd dan do cyffredinol y tu allan i'r ystafell ddosbarth, fel coridorau, gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl gyda phlant iau na dysgwyr y mae angen cymorth un i un arnynt. Rhoi mesurau cadw pellter corfforol mewn ystafelloedd dosbarth yn dibynnu ar faint yr ystafell ac asesiad risg, gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl gyda phlant iau na dysgwyr y mae angen cymorth un i un arnynt. Rhoi mesurau cadw pellter corfforol a chynlluniau eistedd ar waith mewn ystafelloedd dosbarth. Gall hyn gynnwys desgiau sy'n wynebu'r blaen yn dibynnu ar faint yr ystafell ac asesiad risg, gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl gyda phlant iau na dysgwyr y mae angen cymorth un i un arnynt. Rhoi mesurau cadw pellter corfforol a chynlluniau eistedd ar waith mewn ystafelloedd dosbarth. Gall hyn gynnwys desgiau sy'n wynebu'r blaen yn dibynnu ar faint yr ystafell ac asesiad risg, gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl gyda phlant iau na dysgwyr y mae angen cymorth un i un arnynt.
Profion llif unffordd ar gyfer staff a dysgwyr oed uwchradd Ychydig o brofion llif unffordd rheolaidd, os o gwbl. Cynnig profion i gysylltiadau achosion positif a gadarnhawyd. Cynnal profion wedi'u targedu/penodol lle y caiff risgiau lleol eu nodi gan y Tîm Rheoli Achosion Lluosog. Cynnig profion i gysylltiadau achosion positif a gadarnhawyd. Cynnig profion llif unffordd ddwywaith yr wythnos i staff a dysgwyr uwchradd er mwyn helpu i nodi ac ynysu achosion asymptomatig cyn gynted â phosibl. Cynnig profion llif unffordd ddwywaith yr wythnos ac annog staff a dysgwyr uwchradd yn gryf i fanteisio arnynt er mwyn helpu i nodi ac ynysu achosion asymptomatig cyn gynted â phosibl.

Efallai y bydd ysgolion hefyd yn adnabod y gallai fod angen rhoi ymyriadau ychwanegol ar waith i fynd i'r afael â'r risgiau a nodwyd ar gyfer rhai dysgwyr. Cefnogir ysgolion i ystyried sut i deilwra ymyriadau yn unol â hynny.

Byddai unrhyw benderfyniad i argymell y dylid ailgyflwyno ymyriadau wedi'u teilwra am gyfnod o amser yn cael ei wneud yn lleol gyda'r ysgol mewn trafodaeth â swyddogion iechyd y cyhoedd, POD a'r awdurdod lleol.

Beth fydd yn digwydd os bydd achos o COVID-19 yn eich ysgol?

Os caiff achos positif ei nodi mewn ysgol, bydd POD yn arwain y gwaith o nodi cysylltiadau agos aelodau o staff a dysgwyr sydd wedi cael prawf positif, wedi'i gefnogi gan drafodaethau ag ysgolion. Mae templed o lythyr ‘Hysbysu’ ar gael i ysgolion i roi gwybod i ddysgwyr a rhieni/gwarcheidwaid bod achos positif wedi bod y gallai’r dysgwyr wedi bod mewn cyswllt â nhw, a’u hatgoffa o gamau rhagofalus y gellir eu dilyn.

Bydd y timau POD yn gyfrifol am gysylltu â phob achos positif a chasglu gwybodaeth am ei gysylltiadau agos yn yr ysgol a'r tu allan iddi. Yn achos dysgwyr a staff, bydd y gwaith hwn yn canolbwyntio ar gysylltiadau cymunedol, grwpiau ffrindiau agos a rhyngweithiadau agos. Rôl POD yw nodi'r unigolion sy'n bodloni'r diffiniad o gysylltiad agos a'r rhai, os o gwbl, y bydd yn rhaid iddynt hunanynysu.

Gall POD gysylltu ag ysgolion i gefnogi'r broses olrhain cysylltiadau drwy ddefnyddio'r wybodaeth sydd ar gael iddynt eisoes, gan gynnwys cofnodion presenoldeb, manylion cyswllt a gwybodaeth am grwpiau ffrindiau dysgwyr.

Mae'n annhebygol y caiff y rhan fwyaf o ddysgwyr yn y dosbarth/grŵp blwyddyn eu nodi'n gysylltiadau agos. Fodd bynnag, efallai y caiff yr ysgol ei chynghori i fabwysiadu dull rhybuddio a hysbysu er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i rieni/gofalwyr a staff am y sefyllfa a'r hyn y mae angen iddynt ei wneud, ar sail cyngor gan POD. Mae templed o lythyr rhybuddio a hysbysu ar gael. Bydd y tîm POD yn gweithio gyda'r ysgol i gytuno ar ddeunydd cyfathrebu.

Bydd y drefn rhybuddio a hysbysu hon yn atgyfnerthu negeseuon allweddol am risg COVID-19 i eraill a'r hyn y gellir ei wneud i leihau'r risg i'r eithaf, er enghraifft cadw llygad am symptomau newydd, mynd am brawf hyd yn oed os mai dim ond symptomau ysgafn sydd gennych, ac osgoi dod i gysylltiad â pherthnasau a ffrindiau sy'n agored i niwed yn y byrdymor (er enghraifft perthnasau hŷn neu'r rhai nad ydynt wedi cael eu brechu neu sy'n wynebu mwy o risg o haint COVID-19 difrifol). Byddant hefyd yn cynghori'n gryf na ddylid ymweld ag unrhyw ysbytai na chartrefi gofal am 10 diwrnod.

Caiff profion PCR eu cynnig i unrhyw un a gaiff ei nodi'n gysylltiad agos, ond nid yw'r rhain yn orfodol. Ni ddylai ysgolion ofyn am dystiolaeth o ganlyniad negyddol i brawf neu dystiolaeth meddygol arall cyn i ddysgwyr ddychwelyd i’r ysgol. Os na fydd gan blentyn symptomau ac os na fydd POD wedi ei gynghori i aros gartref/hunanynysu, yna gall fynd i'r ysgol neu'r lleoliad. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma.

Bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn gyfrifol am ddarparu canllawiau i gefnogi'r timau POD ac ysgolion os bydd angen adolygu mesurau rheoli er mwyn rheoli achosion lluosog. Caiff hyn ei gydlynu drwy drefniadau'r Timau Rheoli Achosion Lluosog a ddisgrifir isod.

Mae cyfrifoldeb ar bawb i hunanynysu os byddant yn datblygu unrhyw un o symptomau COVID-19. Dylai unrhyw un â symptomau gael prawf. Os na allant gael prawf neu os byddant yn cael prawf positif, bydd angen i unigolion symptomatig hunanynysu am o leiaf 10 diwrnod o ddechrau'r symptomau.

Beth fydd yn digwydd os bydd brigiad posibl o achosion?

Mae Cynllun ar gyfer Brigiadau o Achosion o Glefydau Trosglwyddadwy yng Nghymru (2020) Iechyd Cyhoeddus Cymru yn darparu cyngor ar gyfer rheoli holl frigiadau o glefydau trosglwyddadwy sydd ag oblygiadau i iechyd y cyhoedd ledled Cymru.

Os bydd mwy nag un achos positif o COVID-19 yn gysylltiedig ag ysgol bydd y gwasanaeth POD yn ystyried a yw'n ymddangos bod cysylltiad rhwng yr achosion hyn. Bydd arbenigwyr iechyd cyhoeddus lleol yn trafod gyda’r pennaeth neu ddirprwy sydd wedi ei enwebu gan yr ysgol a gellir ystyried y dylid cymryd camau pellach os ydynt wedi dod i’r casgliad bod trosglwyddiad yn debygol o fod yn digwydd yn yr ysgol.

Caiff cyngor ar sail asesiad o bob sefyllfa unigol ei roi er mwyn helpu'r ysgol i atal yr haint rhag cael ei ledaenu ymhellach drwy ddefnyddio ymyriadau ychwanegol wedi'u teilwra a nodir yn Nhabl 2, os oes angen.

Yn y rhan fwyaf o achosion, bydd Timau Rheoli Achosion Lluosog rhanbarthol neu drefniadau lleol cyfatebol yn darparu goruchwyliaeth a chefnogaeth i ysgolion a thimau POD. Fel arfer ni fydd angen cynnull Tîm Rheoli Achosion Lluosog neu Dîm Rheoli Brigiadau penodol i reoli digwyddiad/achos sy'n gysylltiedig ag ysgol. Bydd timau POD neu timau penodedig lleol yn parhau i fod yn gyfrifol am gysylltu â phob achos positif a chasglu gwybodaeth am ei gysylltiadau agos yn yr ysgol a'r tu allan iddi.

Dylai fod gan ysgolion gynlluniau wrth gefn eisoes (a elwir weithiau'n gynlluniau rheoli achosion) yn amlinellu'r hyn y byddent yn ei wneud pe bai dysgwyr neu staff yn profi'n bositif am COVID-19, neu sut y byddent yn gweithredu pe cânt eu cynghori i gymryd mesurau ychwanegol i helpu i dorri cadwyni trosglwyddo. Yn yr achosion prin le bod brigiad yn cael ei ddatgan bydd penderfyniad yn cael ei wneud yn unol â’r Cynllun ar gyfer Brigiadau o Achosion o Glefydau Trosglwyddadwy yng Nghymru ac os penderfynir ei fod yn angenrheidiol iddynt gydlynu'r ymateb iechyd y cyhoedd.

Olrhain cysylltiadau mewn grwpiau oedran gwahanol

Bydd POD yn cyfweld â dysgwyr, sydd o dan 16 oed, gyda rhiant neu warcheidwad cyfreithiol. Bydd yn haws cynnal asesiad unigol o bob cysylltiad gyda dysgwyr hŷn, gan eu bod yn debygol o allu rhoi cyfrif mwy dibynadwy o'r bobl y maent wedi dod i gysylltiad â nhw.

Yn achos plant mewn ysgolion cynradd, lleoliadau blynyddoedd cynnar a dysgwyr ag ADY, bydd y trefniadau olrhain cysylltiadau yn canolbwyntio ar weithio gyda rhieni/gofalwyr i nodi grwpiau ffrindiau agos a chysylltiadau cymunedol y gallant fod yn ymwybodol ohonynt ac, mewn rhai amgylchiadau, bydd hyn yn cynnwys trafodaeth â'r ysgol.

Canllawiau pellach

Plant a phobl ifanc â risgiau clinigol uwch a staff sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol

Staff sy'n wynebu mwy o risg

  • Gall staff sy'n wynebu mwy o risg barhau i fynd i'r ysgol. Yn yr ysgol, dylent ddilyn yr ymyriadau i leihau'r risg y caiff yr haint ei drosglwyddo – gan gynnwys gwneud yn siŵr eu bod yn cynnal hylendid dwylo ac anadlol da, lleihau unrhyw gyswllt i'r eithaf a chadw pellter corfforol – a dylent gael asesiad gweithle unigol.
  • Gall pobl sy'n byw gyda'r rhai sy'n wynebu mwy o risg fynd i'r gweithle, ond dylent ddilyn arferion atal da yn y gweithle ac yn y cartref.

Staff sy'n feichiog

  • Caiff staff sy'n feichiog eu hannog i gael eu brechu a chael asesiad risg yn y gweithle.
  • Dylai'r rhai sy'n 28 wythnos yn feichiog a thu hwnt, neu'n feichiog ac sydd â chyflwr iechyd blaenorol, gymryd agwedd fwy rhagofalus. Dylai cyflogwyr ystyried sut i adleoli'r staff hyn a sut i wneud y mwyaf o'r potensial ar gyfer gweithio gartref, lle bynnag y bo hynny'n bosibl.
  • Os nad yw'n bosibl iddynt weithio gartref, dylai staff beichiog a'u cyflogwyr ddilyn y cyngor yn COVID-19: advice for pregnant employees (Saesneg yn unig).

Mynychu mwy nag un lleoliad

  • Os bydd unigolion yn mynychu mwy nag un lleoliad, bydd angen partneriaeth waith agos rhwng ysgolion, lleoliadau gofal plant a rhieni. Os bydd achos positif o COVID-19, bydd POD yn arwain y gwaith o nodi cysylltiadau agos aelodau o staff a dysgwyr sydd wedi cael prawf positif, wedi'i gefnogi gan drafodaethau ag ysgolion.
  • Os bydd plentyn yn cael addysg a gofal plant, a hynny mewn dau leoliad neu ar ddau safle, bydd yn bwysig sicrhau bod yr ysgolion a'r lleoliadau gofal plant i gyd yn deall y trefniadau pontio a'u bod yn gwybod yn union pryd bydd y plentyn ym mhob lleoliad a pha drefniadau casglu a chludo sydd ar waith.
  • Os bydd dysgwr yn mynychu mwy nag un lleoliad yn rhan amser fel mater o drefn, er enghraifft am ei fod wedi'i gofrestru mewn ysgol brif ffrwd ac mewn uned cyfeirio disgyblion, lleoliad addysg heblaw yn yr ysgol neu ysgol arbennig, dylai'r lleoliadau weithio drwy'r system o fesurau rheoli ar y cyd, gan eu galluogi i fynd i'r afael ag unrhyw risgiau a nodir.

Ymwelwyr

  • Dylai ysgolion ystyried sut i reoli ymwelwyr â'r safle, megis contractwyr, a sicrhau bod y canllawiau ar gadw pellter corfforol a hylendid yn cael eu hegluro iddynt pan fyddant yn cyrraedd, neu cyn hynny.
  • Anogir arwyddion i ddangos y mesurau lliniaru sydd ar waith, a dylai'r rhain gael eu harddangos mewn mannau amlwg ar y safle.
  • Dylid cadw cofnod o bob ymwelydd oherwydd mae'n bosibl y bydd angen y cofnod hwn yn y dyfodol i gefnogi prosesau olrhain cysylltiadau.
  • Dylai ysgolion gymryd camau i annog rhieni/gofalwyr i beidio ag aros ar y safle/wrth y giatiau am fwy o amser nag sydd ei angen, yn enwedig wrth ollwng/casglu plant.

Darpariaeth arlwyo a phrydau ysgol am ddim

  • Dylid cynnal clybiau brecwast yn ôl yr arfer. Caiff ysgolion sydd wedi penderfynu peidio â chynnal clybiau brecwast am ddim mewn ysgolion cynradd eu hatgoffa bod y ddyletswydd gyfreithiol i wneud hynny yn gymwys o hyd. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma.

Cludiant i'r ysgol

  • Mae cyfrifoldeb ar awdurdodau lleol i weithio gyda gweithredwyr y mae ganddynt gontractau â nhw i sicrhau y caiff y mesurau angenrheidiol eu rhoi ar waith yn unol ag asesiadau risg (a ddylai gynnwys ymgynghori'n briodol ag undebau llafur a staff).
  • Dylai disgyblion ym mlynyddoedd 7 ac uwch wisgo gorchuddion wyneb wrth deithio ar gerbydau penodedig sy'n darparu cludiant i ysgolion uwchradd. Mae hyn yn gyson â chyngor Llywodraeth Cymru ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus.
  • Mae rhagor o ganllawiau ar gyfer tacsis a cherbydau hurio preifat ar gael yma.
  • Dylid annog y defnydd o lwybrau teithio llesol.

Ymweliadau addysgol

  • Dylai ysgolion sydd am gynnal unrhyw fath o ymweliad addysgol barhau i ddilyn y broses asesu risg arferol. Dylai'r asesiad risg hwn gynnwys y camau i'w cymryd os bydd aelod o'r grŵp (dysgwr neu aelod o staff) yn datblygu symptomau COVID-19 yn ystod yr ymweliad.
  • Mae Cymdeithas Yswirwyr Prydain wedi paratoi gwybodaeth am y goblygiadau o ran yswiriant teithio yn dilyn y brigiad o achosion o COVID-19. Os bydd gan ysgolion unrhyw gwestiynau pellach am eu hyswiriant neu os hoffent gael mwy o sicrwydd, dylent gysylltu â'u darparwr yswiriant teithio.
  • Mae rhagor o ganllawiau ynghylch ymweliadau addysgol ar gael gan Gynghorwyr Ymweliadau Addysgol awdurdodau lleol, yn ogystal â'r Panel Cynghorwyr Addysg Awyr Agored, sydd wedi datblygu canllawiau a all fod yn ddefnyddiol i ysgolion sy'n ystyried cynnal ymweliadau.

Atodiad A

Hierarchaeth mesurau rheoli

  • Mae'r hierarchaeth mesurau rheoli yn ffordd o flaenoriaethu mesurau rheoli risg ar sail pa mor effeithiol yw mathau gwahanol o fesurau rheoli i leihau risgiau. Dylai mesurau lleihau risg gael eu hasesu yn nhrefn y flaenoriaeth a roddir iddynt yn yr hierarchaeth. Mae'r mathau o fesurau rheoli sy'n uwch yn yr hierarchaeth, e.e. dileu/cyfyngu yn fwy effeithiol o ran lleihau risgiau na'r rhai sy'n is yn yr hierarchaeth, e.e. cyfarpar diogelu personol.
  • Dylai mesurau rheoli fod yn ymarferol i'w rhoi ar waith ac, yn ddelfrydol, dylent fod yn hawdd eu cynnal dros amser.
  • Mae'n hollbwysig cofio mai anaml iawn y bydd modd dileu'r risg yn llwyr. Dylai'r cyfuniad o fesurau rheoli a gyflwynir geisio lleihau'r risg i'r lefel isaf ymarferol a dylid rhoi blaenoriaeth i ymyriadau strwythurol ac amgylcheddol yn hytrach na mesurau ar lefel unigol.
  • Wrth gwrs, mae hyn yn golygu ystyried mwy na risgiau trosglwyddo yn unig; mae angen cydbwyso'r rhain yn erbyn risgiau i iechyd ehangach a lles a dysgu. Yn y pen draw, mae angen hyblygrwydd ar ysgolion i ymateb i'r risgiau hyn fel y gallant a chyn gynted â phosibl.
Image
Hierarchaeth mesurau rheoli

Dileu/cyfyngu – ceisio dileu'r perygl yn ffisegol neu gyfyngu arno. Yn cynnwys: cadw at y broses POD, peidio â mynd i'r ysgol os oes gennych symptomau COVID-19, profi.

Cyfnewid – ceisio cyflwyno gweithgaredd llai peryglus yn lle gweithgaredd peryglus. Yn cynnwys: rheoli cysylltiadau, defnyddio mannau awyr agored.

Mesurau rheoli peirianyddol – ceisio ynysu pobl rhag y perygl. Yn cynnwys: mwy o awyru, cyflwyno systemau unffordd, cyfathrebu effeithiol, annog pobl i gael eu brechu.

Mesurau rheoli gweinyddol – ceisio newid y ffordd y mae pobl yn gweithio. Yn cynnwys: hylendid dwylo, glanhau.

Cyfarpar diogelu personol – ceisio diogelu'r gweithiwr rhag dod i gysylltiad ag unrhyw beryglon sy'n weddill drwy ddefnyddio mesurau cyfarpar diogelu personol. Yn cynnwys: gorchuddion wyneb, cyfarpar diogelu personol.

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 301 KB.

Maint Ffeil 301 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.