Neidio i'r prif gynnwy

Ein dull o brofi am COVID-19 yng Nghymru.

Cyhoeddwyd gyntaf:
7 Ebrill 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cyflwyniad 

Mae profi yn rhan hanfodol o’r ffordd rydym yn gweithio i ddiogelu’r cyhoedd, yn ceisio sicrhau’r canlyniadau gorau i’n cleifion ac yn cynnal gwasanaethau hanfodol yng Nghymru. 

Mae dau amcan allweddol i’n cynllun Profi Cenedlaethol: 

  1. Lleihau’r niwed a achosir gan COVID-19
  2. Helpu’r cyhoedd a gweithwyr proffesiynol i fynd yn ôl i’w bywydau bob dydd arferol 

Mathau o Brofion

Mae dau ddiben i brofi:  

  • Canfod y rhai sydd wedi’u heintio â’r feirws ar hyn o bryd (prawf swab). Bydd hyn yn ein galluogi i flaenoriaethu gofal a gwybod pa rai o staff allweddol y rheng flaen a all ddychwelyd i’w gwaith yn gynnar
  • Canfod y rhai sydd wedi cael COVID-19 ac sydd wedi datblygu ymateb imiwnedd (prawf gwrthgyrff)

Rydym wedi defnyddio’r ddau fath hyn o brofion mewn ffyrdd gwahanol i helpu i lywio sut rydym yn mynd i’r afael â COVID-19. 

Defnyddio’r prawf cywir

Yn anffodus, nid yw hi mor syml â phrynu cynifer o brofion â phosibl. Rhaid inni:

  • fod yn hyderus ynghylch cywirdeb profion, a’r unig ffordd o wneud hynny yw drwy ddilysu gofalus
  • deall pa fath o brawf sydd fwyaf effeithiol mewn sefyllfaoedd gwahanol
  • sicrhau bod samplau yn cael eu prosesu mewn modd diogel a dibynadwy
  • sicrhau y gellir gwneud cais am brofion a rhannu’r canlyniadau mewn modd diogel ac amserol
  • rhoi blaenoriaeth i brofi pobl sydd â’r symptomau, yn seiliedig ar angen a chapasiti gweithredol

Wrth ddatblygu’r cynllun profi hwn ar gyfer Cymru, yr ydym wedi cael ein harwain gan dystiolaeth ac wedi blaenoriaethu ar sail angen ac effaith. 

Mae ein capasiti profi yn dibynnu ar sawl ffactor pwysig, gan gynnwys argaeledd citiau, cynyddu gweithgarwch labordai mewn modd diogel, sicrhau staff arbenigol priodol (ee Gwyddonwyr Biofeddygol) a chysylltu Systemau Rheoli Gwybodaeth Labordai fel y bydd y claf cywir yn cael y canlyniad cywir. 
 
Mae Llywodraeth Cymru, ar y cyd ag Iechyd Cyhoeddus Cymru, wedi datblygu cynllun Profion Technegol COVID-19 i ddarparu’r profion cywir, i’r bobl gywir ar yr adeg gywir er mwyn bod mor effeithiol â phosibl. 

Sut mae profion yn cael eu cynnal

Mae’r prawf sy’n cael ei gynnal yn y canolfannau profi drwy ffenest y car a’r unedau profi symudol yng Nghymru yn brawf un swab sych a gymerir o gefn y gwddf. Caiff y profion hyn eu cynnal gan ein labordai Iechyd Cyhoeddus yn GIG Cymru. Bydd nifer y canolfannau diagnostig a labordai ategol yn cynyddu yn unol â’r galw. Dechreuwyd profi teithwyr a oedd yn dod yn ôl i Gymru ar 29 Ionawr, ac rydym wedi bod yn profi staff y rheng flaen, yn ogystal â chleifion mewnol, am y feirws (profi am antigenau) ers 7 Mawrth. Mae’r pecynnau profi gartref sydd newydd eu cyflwyno yn cynnwys swab cyfun o’r gwddf a’r trwyn, a chânt eu prosesu yn Labordai Public Health England. Mae hyn wedi’n galluogi ni i ehangu ein capasiti profi ymhellach.

Rydym yn gweithio’n ddiflino i gynyddu’n gyflym nifer y profion yng Nghymru. Adeg ysgrifennu, 24 awr yw’r amser dychwelyd canlyniadau o’r amser y mae’r sampl yn cyrraedd y labordy, a bydd hyn yn gwella wrth i ragor o systemau awtomeiddio, cludo samplau a systemau digidol gael eu rhoi ar waith a’u cysylltu ar fyrder. 

Wrth inni symud tuag at gyflwyno profion i’r boblogaeth yn gyffredinol fel rhan o’n cynllun a gyhoeddwyd yn ddiweddar, ein blaenoriaeth nawr yw cynyddu’r profion er mwyn helpu’r cyhoedd a gweithwyr proffesiynol yng Nghymru i ddychwelyd i’w bywydau bob dydd arferol gan atal lledaeniad y clefyd. Ein bwriad yw sicrhau bod y nifer cywir o brofion ar gael i gyflawni ein cynllun yn effeithiol. Rydym hefyd yn dilysu profion yn y man lle rhoddir gofal – sy’n golygu bod y canlyniadau ar gael funudau’n unig ar ôl gwneud y prawf. Bydd hyn yn gweddnewid ein ffordd o ofalu am gleifion sy’n dod at y GIG. Rydym yn gweithio gyda’n harbenigwyr, ein gwyddonwyr a’n clinigwyr i ddilysu profion gwrthgyrff er mwyn deall a yw pobl sy’n cael prawf positif am wrthgyrff COVID-19 yn imiwn rhag ailheintiad. Rydym yn gweithio i sicrhau a gwirio’r profion hyn i sicrhau eu bod yn gweithio fel y disgwyl. Mae hyn yn cynnwys datblygu prawf gwaed drwy bigo bys a phrofion gwaed mewn labordy am wrthgyrff COVID-19.  

Pwy sy’n cael prawf a phryd

Lluniwyd canllawiau gennym ar feini prawf ar gyfer profi gweithwyr GIG a gweithwyr eraill, a ddiffiniwyd yn ‘Weithwyr Hanfodol Coronafeirws’. Yng Nghymru, rydym wedi nodi tua 483,000 o ‘Weithwyr Hanfodol Coronafeirws’; mae hyn yn cynnwys tua 168,500 o weithwyr iechyd a gofal, a thua 9,900 o heddlu a staff carchardai. Bydd yn bwysig ein bod yn mynd ati i dargedu’r adnoddau at y mannau lle mae eu hangen fwyaf, er mwyn cefnogi ein hymateb iechyd cyhoeddus i’r epidemig yng Nghymru wrth i systemau newydd gael eu rhoi ar waith ac wrth i’r capasiti gynyddu. Felly er mai ein nod ni yw cynyddu nifer y profion ymhlith aelodau’r cyhoedd, byddwn yn blaenoriaethu cleifion mewn ysbytai a phreswylwyr mewn cartrefi gofal a gweithwyr hanfodol yn ôl y capasiti profi dyddiol. 

Yng Nghymru mae tua 483,000 o Weithwyr Hanfodol; mae hyn yn cynnwys tua 168,500 o weithwyr iechyd a gofal, a thua 9,900 o heddlu a staff carchardai.

Deall mwy am y feirws

Mae deall sut mae’r feirws yn gweithio yn allweddol o ran ein helpu i ymladd COVID19. Bydd o gymorth inni ganfod y rhai sydd yn y perygl mwyaf ac yn llywio datblygiad dulliau therapiwtig arloesol newydd. 
 
Gallai astudio DNA pobl sydd wedi’u heintio â’r coronafeirws ein helpu i ddeall pa ffactorau genetig sy’n gwneud rhywun yn fwy tebygol o ddioddef adwaith gwaeth i’r clefyd na rhywun arall.   
 
Yng Nghymru, rydym hefyd yn gweithio i ddeall sut mae’r feirws yn newid wrth symud o berson i berson. I wneud hyn, rydym yn defnyddio dadansoddiad genomig o’r feirws. Mae Cymru ymysg y 10 uchaf yn y byd o ran faint o wybodaeth enetig am feirysau sydd ar gael yn gyhoeddus. Bydd yr wybodaeth hon yn ein helpu i reoli’r epidemig yng Nghymru ac yn ehangach.   
 
Mae Cymru’n elwa hefyd o gael un o systemau cysylltu data gorau’r byd sy’n diogelu preifatrwydd, o’r enw SAIL ym Mhrifysgol Abertawe. Gan gyfuno gwybodaeth ddienw am COVID-19, bydd gennym ddealltwriaeth ddyfnach o lawer o’r epidemig gan ein galluogi i ymateb yn fwy effeithiol. 

Pwy sy’n rhan o’r gwaith hwn

Mae Llywodraeth Cymru yn arwain consortiwm o randdeiliaid i gyflawni ein cynllun profi cenedlaethol ar gyfer COVID-19. Mae’r consortiwm hwn yn cynnwys Iechyd Cyhoeddus Cymru, Byrddau Iechyd, y Bartneriaeth Cydwasanaethau, Gwasanaeth Gwybodeg GIG Cymru, Hwb Gwyddorau Cymru, Technoleg Iechyd Cymru, Partneriaeth Genomeg Cymru a phartneriaid academaidd.  
 
Rydym yn gweithio gyda phob un o wledydd y DU i rannu’r arferion gorau a dod o hyd i ddatrysiadau cyffredin. Mae ein Cynllun Profi Cenedlaethol ar gyfer COVID-19 yng Nghymru yn gweithio ochr yn ochr â’r Strategaeth Brofi ar gyfer y DU a gyhoeddwyd yn ddiweddar gan yr Ysgrifennydd Gwladol dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol.  

Rhannu’r dudalen hon