Neidio i'r prif gynnwy

Sut i ddiogelu staff a phlant (5 i 16 oed) wrth fynychu cynllun chwarae.

Cyhoeddwyd gyntaf:
6 Awst 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Pwy ddylai ddefnyddio’r canllawiau hyn

Mae canllawiau ar wahân ar gael i’r rhai sy’n darparu gwasanaethau gofal plant a chwarae, a bydd rhai ar gyfer darpariaeth ieuenctid ar gael cyn bo hir.

Cyflwyniad

Ers 22 Mehefin mae lleoliadau gofal plant yng Nghymru wedi gallu ehangu eu gweithrediadau, gan ddarparu gofal i bob plentyn, nid dim ond plant gweithwyr allweddol neu blant agored i niwed. Mewn nifer o achosion mae hyn wedi digwydd ar raddfa lai, gan ystyried y mesurau diogelu sydd ar waith i helpu i leihau cyfradd trosglwyddo Covid-19.

Mae’r sefyllfa o ran y feirws a’n dealltwriaeth o dueddiad plant i gael y clefyd, a’u rôl o ran trosglwyddo, bellach wedi datblygu. Erbyn hyn mae rhagor o wybodaeth ar gael i ddylanwadu ar ein penderfyniadau ynghylch y camau i’w cymryd mewn lleoliadau gofal plant. O ganlyniad, rydym wedi diweddaru ein canllawiau ar y mesurau diogelu i’w rhoi ar waith mewn lleoliadau gofal plant, gan alluogi darparwyr i ehangu eu gweithrediadau ymhellach. Mae’r canllawiau ar gyfer darpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored yn seiliedig ar y canllawiau gofal plant, ond wedi’u diwygio’n briodol i adlewyrchu’r ddarpariaeth wahanol.

Coronafeirws a Phlant

Dywed y cyngor gwyddonol diweddaraf fod y risg y bydd plant yn mynd yn ddifrifol wael ar ôl cael COVID-19 yn isel iawn. Mae Grŵp Cynghori Technegol Cymru, sy’n rhoi cyngor gwyddonol a thechnegol i’r Llywodraeth yn ystod argyfyngau, wedi adolygu’r dystiolaeth bresennol sy’n awgrymu bod y feirws yn fwy ysgafn ymysg plant nag oedolion pan fyddant yn cael eu heintio. Yn gyffredinol, mae plant yn dangos symptomau ysgafn neu’n asymptomatig. Ychydig iawn sy’n datblygu symptomau difrifol neu lefel o’r clefyd sy’n peryglu bywyd. 

Yn ogystal â hynny, mae’r Grŵp Cynghori Technegol yn adrodd ei bod yn ymddangos bod y gallu i drosglwyddo’r haint ymysg plant dan 12 oed yn arbennig o isel. Mae’r dystiolaeth sy’n dod i’r amlwg yn dangos lefelau cyfyngedig o ran plant yn trosglwyddo’r feirws i’w gilydd. Dyna pam y mae’r Grŵp Cynghori Technegol wedi dod i’r casgliad y gall plant fod yn ’ddiogel o ran Covid’ gan ddefnyddio ystod eang o fesurau. Mae’r dystiolaeth hon yn cefnogi’r broses o ysgolion yn dychwelyd i weithrediad llawn o fis Medi ymlaen, ond mae hefyd yn asesu’r dystiolaeth ynghylch plant yn gyffredinol. Felly mae’r wybodaeth hon yn berthnasol i’r sector gofal plant hefyd.

Ynghyd â’r dystiolaeth ddiweddaraf, mae ein system Profi, Diogelu, Olrhain ar waith, ac rydym yn glir ynghylch y mesurau y mae angen eu rhoi ar waith er mwyn creu amgylchedd mwy diogel mewn lleoliadau a darpariaethau. Ond ni fydd un ateb yn addas i bawb. Rydym yn cydnabod y bydd pob darpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored yn wynebu heriau unigol. 

Mae’r canllawiau hyn wedi’u dylunio i gefnogi darpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored wrth iddynt ehangu eu gweithrediadau dros yr haf ac yn yr hydref. Bydd y canllawiau’n newid i adlewyrchu’r cyngor gwyddonol diweddaraf yn ogystal â pholisïau diweddaraf Llywodraeth Cymru, yn enwedig o ran gorchuddion wyneb a chymunedau Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig (BAME). Hefyd bydd angen i bob lleoliad a darpariaeth baratoi ar gyfer y posibilrwydd o glystyrau o achosion a chyfyngiadau symud lleol, fel y gwelwyd yn Ynys Môn a Chaerlŷr, ymysg eraill. Bydd gofyn i ddarparwyr ystyried sut byddant yn sicrhau y bydd y ddarpariaeth yn parhau yn unol â’r fframwaith cyfyngiadau lleol. 

Darpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored

Yn y canllawiau statudol Cymru: gwlad lle mae cyfle i chwarae, mae Llywodraeth Cymru yn diffinio sesiynau Gwaith Chwarae Mynediad Agored wedi’u staffio fel darpariaeth barhaus neu fyrdymor, a leolir mewn amryw o leoliadau ag adeiladau neu hebddynt.

Er bod y term Mynediad Agored yn berthnasol i ddarpariaeth gofrestredig i blant o dan 12 oed, mae darpariaeth o’r fath yn darparu ar gyfer plant o oedrannau amrywiol fel arfer, gan gynnwys rhai dros 12 oed. Pwrpas y ddarpariaeth yw darparu cyfleoedd chwarae wedi’u staffio i blant yn absenoldeb eu rhieni. Mae gan blant ryddid i ddewis ym mha fath o weithgareddau chwarae maent yn cymryd rhan a gyda phwy maent yn chwarae.

Dylid ystyried y mesurau a nodir yn y canllawiau hyn ochr yn ochr â’r gofynion sydd yn y Safonau Gofynnol Cenedlaethol ar gyfer Gofal Plant a Reoleiddir

O ganlyniad i COVID-19 ac er mwyn cydymffurfio â’r strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu, rhaid cofrestru plant cyn rhoi mynediad at ddarpariaeth iddynt. Lle bo’n bosibl, dylai plant dal gael rhyddid i ddewis teithio’n annibynnol yn ôl ac ymlaen o’r ddarpariaeth (dylai plant dros 11 oed ystyried y gofyniad i wisgo gorchudd wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus), gan lofnodi wrth gyrraedd a gadael y ddarpariaeth gyda gweithiwr chwarae. 

Dylai gwaith pawb sy’n gweithio mewn darpariaeth gwaith chwarae fod yn seiliedig ar yr Egwyddorion Gwaith Chwarae (y fframwaith proffesiynol a moesegol ar gyfer Gwaith Chwarae). Mae bod yn hyblyg ac yn ymatebol i anghenion chwarae plant yn sgìl gwaith chwarae allweddol a fydd yn cael ei ddefnyddio. Mae eirioli dros chwarae a dod o hyd i arddull ymyrryd sy’n cefnogi chwarae plant yn bwysig hefyd.
 

Negeseuon Allweddol

  • Gwnewch eich gorau i fod yn "Ddiogel o ran Covid" drwy gynnal asesiad o’r risgiau a’u lliniaru drwy gyfuniad o fesurau rheoli fel cyfyngu ar gysylltiadau, arferion rheolaidd a thrylwyr o ran hylendid dwylo, dihalogi a glanhau. Edrychwch ar yr Hierarchaeth o Reolaethau Risg (Atodiad A)
  • Ystyriwch y canllawiau hyn a chynnal asesiadau risg, cyn ailagor neu cyn ehangu’r ddarpariaeth
  • Os yw’r dŵr o’r prif gyflenwad wedi cael ei ddiffodd ers cau’r safle adeg y cyfyngiadau symud, bydd angen ei redeg am gyfnod ar ôl ei ailgysylltu i gael gwared ar unrhyw weddillion microfiolegol neu gemegol a oedd wedi casglu pan oedd y cyflenwad dŵr wedi’i ddatgysylltu#footnote; Fel cyflogwyr, mae gan wasanaethau darpariaeth gwaith chwarae ddyletswyddau cyfreithiol o dan gyfraith cyflogaeth. Dylent gynnal asesiadau risg yn barhaus er mwyn cynllunio’n briodol ar gyfer amgylchiadau unigol. Gall awdurdodau lleol a Chwarae Cymru ddarparu cyngor a’r arferion gorau i helpu gwasanaethau darpariaeth gwaith chwarae i gydymffurfio â’u cyfrifoldebau cyfreithiol
  • Bydd rhaid i ddarpariaeth gofal plant sicrhau bod eu gweithwyr yn cadw pellter corfforol yn y gweithle, neu roi mesurau lliniaru ar waith ar ôl asesiad risg
  • Bydd angen i rieni a gofalwyr (ac ymwelwyr â darpariaethau) gadw pellter corfforol hefyd
  • Rhowch fesurau ar waith sy’n cyfyngu ar nifer y cysylltiadau sydd gan blant ac oedolion
  • Ewch ati’n rhagweithiol i ymgysylltu â’r gofynion Profi, Olrhain, Diogelu
  • Gwnewch yn siŵr eich bod yn deall rôl Profi, Olrhain, Diogelu a sut mae’n effeithio ar leoliadau gofal plant
  • Esboniwch yn glir i staff a rhieni na ddylai unrhyw un â symptomau COVID-19 ddod i’r gwaith nac i’r lleoliad gofal plant, ac y bydd angen iddynt hunanynysu am gyfnod a chael prawf
  • Os bydd plentyn sy’n cael gofal plant yn datblygu symptomau pan fydd yn y ddarpariaeth, dylid gofalu am y plentyn ar wahân i blant eraill a dylid galw rhiant neu ofalwr ar unwaith, a dylid dod i nôl y plentyn a mynd ag ef adref
  • Cadwch fanylion cyswllt cywir a chofnod o bawb sy’n dod i’r safle er mwyn ei gwneud hi’n bosibl olrhain os bydd aelod o staff neu blentyn sy’n mynychu’r lleoliad yn dangos symptomau neu’n cael prawf COVID-19 positif
  • Yn unol â rheolau GDPR, gwnewch yn siŵr bod yr unigolion hynny’n ymwybodol o’r angen i gofnodi eu manylion a’u defnydd posibl. Dylid hefyd rhoi gwybod i weithwyr y bydd angen darparu eu manylion cyswllt personol i ymchwiliad Profi, Olrhain, Diogelu os bydd achos o COVID sy’n cael ei amau neu sydd wedi’i gadarnhau yn gysylltiedig â’r lleoliad
  • Dilynwch y Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant gan gynnwys glanhau a diheintio’r amgylchedd yn drylwyr ac yn rheolaidd, a gweithdrefnau hylendid personol effeithiol, yn enwedig golchi dwylo’n aml gan staff a phlant
  • Dilynwch y cyngor os bydd plentyn, aelod o staff neu aelod o deulu plentyn/aelod o staff yn dangos symptomau COVID-19
  • Cynlluniwch sut rydych yn mynd i roi gwybod i rieni neu ofalwyr am eich trefniadau newydd ar gyfer rhoi mesurau diogelu ar waith a sut rydych yn mynd i gynnwys y plant, a gwneud yn siŵr eu bod yn deall y cynlluniau
  • Dylai anghenion, hawliau a phrofiadau pob plentyn yn y ddarpariaeth barhau i fod yn ystyriaeth allweddol wrth gynllunio a gweithredu mesurau diogelu

Yr Adran Addysg; Managing school premises during the coronavirus outbreak

Health and Safety Executive: Legionella risks during the coronavirus outbreak

Yr Arolygiaeth Dŵr Yfed: Advice Letter on maintaining drinking water quality when reinstating water supplies after temporary closure due to the CoViD-19 outbreak

Yr Arolygiaeth Dŵr Yfed. Guidance on Drinking Water Supply Operations in Response to Coronavirus (CoViD-19)

 

Asesu Risg

Rhaid i bob darpariaeth gynnal asesiad risg cyn ailagor neu ehangu, a’i ailadrodd bob wythnos. Dylai’r asesiad ymdrin yn uniongyrchol â’r risgiau sy’n gysylltiedig â’r coronafeirws (COVID-19) er mwyn ei gwneud hi’n bosibl rhoi mesurau synhwyrol ar waith i reoli’r risgiau hynny. Efallai y bydd yr Hierarchaeth o Reolaethau Risg (Atodiad A) yn helpu darparwyr i wneud hyn. Mae gan bob cyflogwr ddyletswydd i ymgynghori â gweithwyr ynghylch iechyd a diogelwch, a nhw sydd yn y sefyllfa orau i ddeall y risgiau mewn darpariaethau unigol. Gall staff gwaith chwarae ddewis cynrychiolydd undeb i gymryd rhan yn y broses asesu risg, a dylai cyflogwyr rannu canlyniadau’r asesiadau risg gyda’r gweithlu. Yn achos darpariaethau sydd wedi cau, dylid rhannu hyn cyn y disgwylir i staff ddychwelyd. 

Dylai darpariaethau weithio gyda staff, rhieni a phartneriaid er mwyn sicrhau bod pawb yn glir ynghylch sut bydd y trefniadau newydd yn gweithio’n ymarferol, a pham mae eu hangen.

Deddf Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1974 yw’r ddeddfwriaeth sy’n nodi dyletswyddau cyflogwyr tuag at staff a’r cyhoedd, yn ogystal â dyletswyddau gweithwyr tuag at eu hunain a phobl eraill.

Mae’r Ddeddf yn nodi dyletswyddau cyflogwyr i ddiogelu pobl yn y gwaith. Mae’n nodi bod yn rhaid i bob lleoliad gwaith sydd â phum gweithiwr neu fwy gael Polisi Iechyd a Diogelwch ysgrifenedig. Mae hefyd yn dweud wrth weithwyr am eu cyfrifoldeb i ddilyn arferion gweithio diogel, i gydweithredu â’u cyflogwyr ac i sicrhau diogelwch pobl eraill gan gynnwys plant, staff ac ymwelwyr. O ran gweithgareddau plant, y broses sy’n cael ei hargymell gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch yw cynnal Asesiad Risgiau a Manteision

Dylid cynnal asesiad risgiau a manteision ysgrifenedig ar gyfer pob ardal lle mae plant yn chwarae, gan gynnwys (ond heb fod yn gyfyngedig iddynt) meysydd chwarae a chyfarpar meysydd chwarae, gan ystyried y feirws. Dylid hefyd cynnal asesiadau ysgrifenedig ar gyfer gweithgareddau wedi’u cynllunio sy’n cynnwys elfen sylweddol o risg (ee defnyddio offer, tymereddau uchel, uchderau sylweddol y gellir cwympo ohonynt). Dylai asesiad risgiau a manteision ystyried manteision y gweithgaredd ochr yn ochr â’r risgiau. Mae’n werth hyfforddi staff ar asesiadau risgiau a manteision deinamig hefyd. Mae plant yn greadigol wrth chwarae ac nid oes modd cynllunio ar gyfer pob math o chwarae. Gall staff reoli hyn drwy asesiad risgiau a manteision deinamig – gan ddefnyddio eu gwybodaeth a’u barn broffesiynol i ymateb yn briodol i weithgareddau heb eu cynllunio.

Hefyd mae angen i weithwyr proffesiynol wneud yn siŵr bod digon o staff â chymwysterau cymorth cyntaf a thystysgrifau hylendid bwyd lle bo hynny’n berthnasol, a bod gweithdrefnau ar waith ar gyfer gweithwyr unigol, codi a thrin, a gweithio ar uchder.

Mae gan weithwyr proffesiynol sy’n gweithio gyda phlant ddyletswydd gofal tuag at y plant hynny. Mae’r ddyletswyd gofal yn effeithio ar y penderfyniadau maent yn eu gwneud ynghylch cymarebau staff a gofynion goruchwylio. O ran darpariaethau Gwaith Chwarae Mynediad Agored sydd heb gofrestru, bydd angen adolygu cymarebau staff. Mae’n debygol y bydd angen rhagor o staff i oruchwylio nifer is o blant nag arfer. Dylai asesiadau risgiau a manteision dynnu sylw at ardaloedd allweddol eraill lle mae angen goruchwylio. Dylai hyn gynnwys ystyriaethau o ran rheoli niferoedd, fel giatiau a mynedfeydd, lle dylid cael goruchwyliaeth.

Rhoi Gwybod i Arolygiaeth Gofal Cymru 

Os ydynt wedi cofrestru, dylai darparwyr ddefnyddio eu cyfrif ar-lein gydag Arolygiaeth Gofal Cymru i roi gwybod i’r Arolygiaeth pan fyddant yn ailagor, neu pan fydd unrhyw achos o COVID-19 sydd wedi’i gadarnhau ymysg y plant a’r staff sy’n defnyddio’r gwasanaeth. 

Gweithleoedd Diogel o ran Covid

Mae cyngor cyffredinol ar gael ar sicrhau bod gweithleoedd yn ddiogel o ran Covid. Dyma’r prif egwyddorion i weithleoedd yng Nghymru:

  1. gofal: ein hiechyd a’n llesiant sy’n dod gyntaf
  2. cydymffurfio: rhaid glynu wrth y deddfau sy’n ein cadw’n ddiogel
  3. cynnwys: mae pob un ohonom yn gyfrifol am arferion gwaith diogel
  4. addasu: bydd angen i bob un ohonom newid y ffordd rydym yn gweithio
  5. cyfathrebu: rhaid i ni i gyd ddeall beth i’w wneud

Adnodd Asesu Risg COVID-19 Cymru Gyfan ar gyfer y Gweithlu

Datblygwyd Adnodd Asesu Risg COVID-19 Cymru Gyfan ar gyfer y Gweithlu i’w ddefnyddio mewn gweithleoedd iechyd a gofal cymdeithasol, ac fe’i addaswyd ar gyfer lleoliadau addysg, gwaith ieuenctid, gofal plant a gwaith chwarae. Ei ddiben yw asesu a yw staff mewn perygl uwch o ddatblygu symptomau mwy difrifol os ydynt yn dod i gysylltiad â feriws COVID-19. Mae gan eich cyflogwr a/neu fudiad gwirfoddol ddyletswydd gofal i ddiogelu iechyd a diogelwch gweithwyr yn y gwaith, ac mae hyn yn cynnwys deall a ydynt mewn categori risg uwch ar gyfer COVID-19. 

Mae’r Adnodd yn defnyddio canllawiau’r llywodraeth, a’r ymchwil, y dystiolaeth a’r data diweddaraf sydd ar gael i ddod o hyd i ffactorau risg hysbys, gan gynnwys oedran, rhyw, ethnigrwydd, cyflyrau iechyd isorweddol, Mynegai Màs y Corff ac unrhyw hanes teuluol perthnasol mewn perthynas â COVID-19. Cyfuniad o’r gwahanol ffactorau hyn sy’n cyfrannu at ddifrifoldeb yr haint.

Hunanasesiad yw’r adnodd Asesu Risg COVID-19 ar gyfer y Gweithlu yn y lle cyntaf. Mae’n helpu ac yn galluogi staff i ystyried eu hiechyd a’u lles, ac i ddeall eu risg bersonol o ddatblygu symptomau mwy difrifol os byddant yn dod i gysylltiad â feirws COVID-19 fel un ai isel, uchel neu uchel iawn.

Anogir staff gofal plant a gwaith chwarae i ddefnyddio’r Asesiad Risg, a’i gwblhau ar-lein drwy’r platfform e-ddysgu cenedlaethol Learning@Wales.

Os caiff ei gwblhau ar-lein, bydd angen rhannu copi gyda’r cyflogwr at ddibenion cofnodion staff ac er mwyn gweithredu arno.

Yn dilyn eu hunanasesiad, dylai staff deimlo’n hyderus i drafod eu diogelwch yn y gwaith ac unrhyw bryderon sydd ganddynt â’u rheolwr er mwyn ystyried y camau priodol i liniaru a rheoli’r risg honno, a sicrhau bod staff yn cael eu diogelu gymaint â phosibl. 

Mae’r Adnodd yn cyfeirio at adnoddau iechyd a lles i helpu unigolion i reoli eu hiechyd a’u lles, yn ogystal â’r negeseuon pwysig a pharhaus canlynol:

Mae’n anoddach i blant gadw pellter cymdeithasol ac mae’r dystiolaeth yn awgrymu y dylid hefyd defnyddio mesurau eraill wrth weithio gyda phlant, gan gynnwys golchi dwylo’n rheolaidd ac yn drylwyr. Fodd bynnag, dylid cadw pellter cymdeithasol rhwng oedolion sy’n gweithio mewn lleoliad, lle bo’n bosibl. 

Atal

Mae’r dystiolaeth ddiweddaraf sydd wedi cael ei chyhoeddi yn awgrymu bod y gallu i drosglwyddo’r haint ymysg plant dan 12 oed yn arbennig o isel. Mae plant dan 18 oed yn cynrychioli 22 i 25 y cant o’r boblogaeth, ond maent yn cynrychioli llai na 2% o gyfanswm cyfran yr achosion COVID-19 ym mhob gwlad yn gyson. 

Mae cyfyngu ar gysylltiadau cymdeithasol yn rhan bwysig o leihau’r tebygolrwydd o weld clystyrau mawr o achosion o’r feirws. Po isaf yw nifer y cysylltiadau sydd gan berson, yr hawsaf yw hi i’r person reoli ei risg gyffredinol o heintio drwy ryngweithio â phobl eraill. Ond mater i’r unigolyn neu i’r teulu yw rheoli nifer cyffredinol y cysylltiadau sydd ganddynt. Nid oes modd i ddarparwyr reoli rhyngweithiadau sy’n digwydd y tu allan i’w safleoedd. 

Lle bo’n bosibl, dylai darparwyr Gwaith Chwarae Mynediad Agored gadw plant a staff mewn grwpiau cyson sy’n aros yr un fath drwy gydol yr wythnos, a chadw’r grwpiau ar wahân i helpu i osgoi creu cadwyni trosglwyddo. Derbynnir na fydd plant ifanc yn gallu cadw pellter cymdeithasol oddi wrth staff na’i gilydd ac felly mae grwpiau cyson yn fesur diogelu ychwanegol. Mae cadw’r grwpiau hyn hefyd yn ei gwneud hi’n gynt ac yn haws, os bydd achos positif, i adnabod y plant a’r staff y gallai fod angen iddynt hunanynysu a chadw’r nifer hwnnw mor isel â phosibl.

O ystyried y dystiolaeth ddiweddaraf o ran y tueddiad i gael COVID-19 a’r gallu i’w drosglwyddo ymysg plant, gall lleoliadau gynyddu nifer y plant yn y grŵp bach o’r 8 a nodwyd yn y canllawiau gofal plant blaenorol.

Dylid penderfynu ar faint y grŵp yn ôl nifer y plant y mae darpariaeth wedi’i gofrestru i ofalu amdanynt, y cymarebau presennol y Safonau Gofynnol Cenedlaethol, a’r asesiadau risg a gynhaliwyd gan bob darpariaeth (a fydd yn ystyried oedran y plant, maint y ddarpariaeth, diogelwch staff, ac ati). 
 
Dylai’r grwpiau aros mor gyson â phosibl a dylai’r staff yn ym mhob grŵp ymdrechu i gadw pellter cymdeithasol a chorfforol oddi wrth ei gilydd.

Dylai staff aros gyda’r un grŵp bob amser. Os oes rhaid i aelod o staff symud rhwng grwpiau (er enghraifft yn absenoldeb aelod arall o staff), dylai gadw pellter o 2 fetr i ffwrdd o’r oedolion eraill lle bo’n bosibl. Rydym yn cydnabod na fydd hi’n bosibl cadw pellter rhwng plant iau fwy na thebyg, a bydd angen i’r aelod o staff wneud yn siŵr ei fod yn dilyn y mesurau hylendid gofynnol yn drwyadl.

Mae’n bwysig bod darparwyr yn cael yr hyblygrwydd i reoli ac i ymateb i risgiau mewn ffordd briodol. 

Mynychu mwy nag un lleoliad neu ddarpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored

Rydym yn gwybod na fydd bob teulu’n gallu anfon eu plentyn i un lleoliad yn unig, o ganlyniad i ymrwymiadau teuluol neu waith. Os bydd plentyn yn mynychu mwy nag un lleoliad, er enghraifft darpariaeth adeg gwyliau yn y bore ac yna darpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored yn y prynhawn, neu’n symud o un sesiwn darpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored i’r llall, dylai’r plentyn aros yn yr un grŵp bach yn y ddau leoliad lle bo’n bosibl. 

Dylai darparwyr ystyried sut gallant weithio gyda rhieni i gytuno ar ffyrdd o reoli unrhyw deithiau anghenrheidiol, gan gynnwys codi a gollwng, er mwyn lleihau’r angen i ddarparwr deithio gyda grwpiau o blant. Os oes angen teithio, dylai darparwyr wneud eu gorau glas i wneud yn siŵr bod plant yn teithio gyda’r un grŵp cyson y byddant yn rhan ohono yn y ddarpariaeth. Dylid gwneud pob ymdrech i beidio â chymysgu plant o wahanol grwpiau mewn unrhyw gerbyd sy’n cael ei ddefnyddio, oherwydd byddai hyn yn tanseilio’r gwaith o gael grwpiau ar wahân yn y ddarpariaeth. 

Os oes angen i blant fynychu mwy nag un lleoliad neu ddarpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored, bydd angen i rieni, ysgolion, lleoliadau neu ddarpariaethau drafod y risgiau hyn ac ystyried sut mae eu rheoli i leihau lledaeniad y feirws. Bydd hyn yn golygu rhieni, ysgolion, lleoliadau neu ddarparwyr yn gweithio mewn partneriaeth agos i lawn ystyried sut gallant sicrhau darpariaeth effeithiol ochr yn ochr â’u mesurau diogelu ehangach. Caiff lleoliadau a darparwyr eu hatgoffa bod yn rhaid i drafodaethau â rhieni am faterion iechyd aros yn gyfrinachol ac ni ddylid rhannu gwybodaeth, oni bai fod y rhiant neu’r gofalwr wedi cytuno i hynny. Mae rhagor o wybodaeth ar gael i ysgolion a lleoliadau.

Mae’n bwysig bod darparwyr yn cael yr hyblygrwydd i reoli ac i ymateb i risgiau mewn ffordd briodol. Wrth i ddarparwyr geisio lleihau’r risgiau o drosglwyddo’r haint, dylent ystyried yr Hierarchaeth o Reolaethau Risg yn Atodiad A.

Lleihau Cysylltiadau

Bydd hi’n anoddach cadw pellter cymdeithasol mewn lleoliadau gofal plant â phlant ifanc nag y bydd hi mewn lleoliadau eraill. Dylai darparwyr felly weithredu’r mesurau canlynol i leihau nifer y cysylltiadau a gaiff plant ac oedolion, gan sicrhau bod plant yn cael eu cadw’n ddiogel ac yn cael gofal da.
 
Dylai darparwyr wneud y canlynol:

  • cynnal asesiadau risg priodol i gael tystiolaeth o’u dull o leihau cysylltiadau
  • sicrhau, lle bo’n bosibl, mai dim ond mewn grwpiau cyson mae plant a staff yn cymysgu, gan gadw at gymarebau’r Safonau Gofynnol Cenedlaethol
  • dylid gwneud gwaith glanhau rhwng sesiynau gwahanol grwpiau (hy rhwng sesiynau’r bore a’r prynhawn os yw’r grwpiau’n wahanol)
  • cyn belled ag y bo modd, dylid neilltuo’r un aelodau staff i bob grŵp a dylai’r rhain aros yr un fath yn ystod y dydd ac ar ddiwrnodau dilynol
  • cadwch eich trefniadau staffio mor gyson â phosibl. Gellir ystyried y rheini ar leoliadau gwaith, neu fyfyrwyr sy’n mynychu’n rheolaidd, yn staff. Lle bo angen i chi ddefnyddio staff o ddarparwyr eraill neu staff asiantaeth, gwnewch yn siŵr y cytunir ar hyn fesul wythnos, nid yn ddyddiol, i gyfyngu ar gysylltiadau
  • cadw grwpiau o blant ar wahân i grwpiau eraill lle bo modd
  • gwasgaru’r rhyngweithio rhwng gwahanol grwpiau o blant ac ystyried sut mae plant yn symud o gwmpas y ddarpariaeth, gan gynnwys systemau llwybr unffordd lle bo’n bosibl er mwyn lleihau cysylltiadau
  • sicrhau mai dim ond ymwelwyr hanfodol sy’n dod i’r ddarpariaeth ac annog plant a staff i gerdded neu feicio lle bo hynny’n bosibl, ac osgoi trafnidiaeth gyhoeddus ar adegau prysur. Gallai ymwelwyr hanfodol gynnwys arolygwyr, cynorthwywyr cymorth dysgu, gweithwyr gofal iechyd ac ati. Nid yw’n cynnwys rhieni neu ofalwyr sy’n ystyried defnyddio lleoliad i ofalu am eu plentyn
  • ystyried gwasgaru’r amseroedd y mae plant yn cyrraedd ac yn gadael y lleoliad gofal plant fel nad yw rhieni neu ofalwyr yn ymgasglu yn y mannau gollwng a chasglu
  • lle bo’n bosibl, ystyried rhoi marcwyr mewn mannau awyr agored i helpu rhieni neu ofalwyr i gadw’r rheol cadw pellter o 2 fetr wrth ollwng a chasglu
  • os defnyddir gofodau mawr (neuaddau) i ddarparu ar gyfer plant, rhaid diffinio ardaloedd a’u rheoli yn unol â hynny er mwyn cadw grwpiau ac unigolion ar wahân yn unol â’r gofynion ar gyfer lleihau cysylltiadau
  • atal rhannu bwyd, diod, teclynnau coginio a, lle bo modd, gyfarpar a theganau
  • ystyried sut gallai fod angen newid eich gweithdrefnau gadael mewn argyfwng er mwyn darparu ar gyfer grwpiau plant a staff
  • rhoi gwybod i rieni am y camau yr ydych yn eu cymryd a cheisio eu cymorth i’w rhoi ar waith
  • gwneud cymaint o ddefnydd â phosibl o’r lle awyr agored sydd ar gael ar gyfer gweithgareddau.

Ar gyfer plant a phobl ifanc sydd angen cefnogaeth ychwanegol – megis plant sydd â datganiad anghenion addysgol arbennig neu sydd ag anghenion dysgu ychwanegol neu anableddau – gweithio gyda’r awdurdod lleol yn ogystal â gyda rhieni i benderfynu sut orau i barhau i helpu’r plant hyn i aros yn iach. 

Defnyddio Lle yn yr Awyr Agored

Dylai plant dreulio cymaint o amser â phosibl yn yr awyr agored gan y gall hyn gyfyngu ar drosglwyddo a’i gwneud yn haws cadw pellter rhwng y grwpiau. O 30 Gorffennaf ymlaen, bydd plant ifanc (plant oed ysgol gynradd neu iau) yn gallu ymwneud â’i gilydd yn yr awyr agored heb gadw pellter cymdeithasol. Fodd bynnag, bydd yn rhaid i oedolion gadw pellter rhwng ei gilydd o hyd. Mae Rheoliad 8, cynulliadau (dan do ac yn yr awyr agored) o Ddeddf y Coronafeirws 2020 wedi cael ei ddiweddaru i ganiatáu gweithgareddau awyr agored o ddim mwy na 30 o bobl sydd wedi’u trefnu gan fusnes, corff cyhoeddus, sefydliad elusennol, llesiannol neu ddyngarol, neu glwb neu sefydliad gwleidyddol.

Ni ddylid defnyddio cyfarpar awyr agored oni bai fod y ddarpariaeth yn gallu sicrhau ei fod yn cael ei lanhau’n briodol rhwng cael ei ddefnyddio gan wahanol grwpiau o blant, ac nad oes sawl grŵp yn ei ddefnyddio ar yr un pryd. 
 

Mesurau Atal a Rheoli Heintiau

Y cyngor ar hyn o bryd yw nad oes angen sgrinio tymheredd plant. Dylai rhieni neu ofalwyr y plentyn gymryd eu tymheredd cyn dod â’r plentyn i mewn os ydynt yn meddwl ei fod yn sâl efallai. Beth bynnag, ni fydd sgrinio asymptomatig yn canfod pob achos o COVID-19. Byddwn yn cadw golwg fanwl ar hyn. Wrth gwrs, dylai staff fod ar eu gwyliadwriaeth am arwyddion o wres a symptomau eraill. Ni ddylid anfon unrhyw blentyn â symptomau i’r ddarpariaeth o gwbl ac mae’n hanfodol fod rhieni neu ofalwyr yn cael eu hannog i weithredu’n unol â hynny.

Os bydd plant yn ymddwyn mewn ffyrdd a allai gynyddu faint o ddefnynnau sy’n cael eu trosglwyddo (fel brathu, cusanu neu boeri) neu os bydd angen lefel o ofal arnynt nad oes modd ei darparu heb gyswllt agos, dylent barhau i gael gofal yn yr un ffordd, gan gynnwys unrhyw drefn sydd eisoes yn bodoli o ran defnyddio cyfarpar diogelu personol (PPE).

Yn yr amgylchiadau hyn, lle mae angen darparu’r un lefel o ofal sydd wedi bod yn ofynnol drwy’r amser ar gyfer y plant hynny, nid oes angen unrhyw PPE ychwanegol oherwydd mae’r risg o drosglwyddo’r feirws yn isel iawn. Fodd bynnag, bydd angen lle ychwanegol a bydd angen glanhau arwynebau, gwrthrychau a theganau’n rheolaidd.

Hylendid Dwylo

Mae hylendid dwylo yn hollbwysig cyn ac ar ôl bob cyswllt uniongyrchol gyda phlentyn neu berson ifanc, ac ar ôl glanhau cyfarpar a’r amgylchedd. Dylid golchi dwylo’n drylwyr am 20 eiliad gyda sebon a dŵr. Gellir defnyddio hylif diheintio dwylo ag alcohol os nad yw’r dwylo’n amlwg yn fudr ac os nad oes sebon a dŵr ar gael. Fodd bynnag, mae golchi dwylo trylwyr gyda sebon a dŵr yn fwy effeithiol na defnyddio hylif diheintio dwylo. Dylid sychu dwylo’n drylwyr ar ôl eu golchi, gan ddefnyddio papur sychu dwylo untro. Nid yw defnyddio peiriannau sychu dwylo yn cael ei argymell. 

Dylid golchi neu ddiheintio dwylo er enghraifft: 

  • wrth gyrraedd y ddarpariaeth
  • ar ôl defnyddio’r toiled
  • cyn ac ar ôl bwyta
  • ar ôl dychwelyd dan do o chwarae yn yr awyr agored
  • ar ôl bod mewn cysylltiad corfforol â phlant eraill
  • ar ôl tisian neu besychu.

Anogwch staff a phlant i beidio â chyffwrdd eu hwyneb.

Ar gyfer tisian a phesychu – mae ‘Ei Ddal. Ei Daflu. Ei Ddifa’ yn allweddol. Dylid defnyddio hancesi defnydd untro i orchuddio’r trwyn a’r geg wrth disian, pesychu neu sychu a chwythu’r trwyn. Dylid rhoi hancesi papur mewn biniau ar wahân â bag dwbl yn syth ar ôl eu defnyddio a’u gwaredu’n ddiogel. Dylid gwagio’r biniau, eu glanhau a’u diheintio’n rheolaidd gydol y dydd. 

Ystyriwch sut mae annog plant ifanc i ddysgu ac ymarfer yr arferion hylendid personol hyn drwy gemau, caneuon ac ailadrodd.

Efallai y bydd angen cefnogaeth ychwanegol ar rai plant ag anghenion dysgu ychwanegol ac anableddau er mwyn dilyn cyngor iechyd y cyhoedd neu efallai y bydd golchi’u dwylo’n aml yn peri loes iddynt. Bydd staff yn gwybod ble mae hyn yn debygol o fod yn wir a dylent ystyried sut orau y gallant gefnogi plant unigol. 

Dylid cyfyngu ar chwarae gyda thywod, dŵr, clai/toes chwarae a choginio a gweithgareddau chwarae blêr eraill, a dim ond os gellir glynu wrth y canllawiau perthnasol ynghylch hylendid a glanhau yn y Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant y dylid ymgymryd â nhw. Os na ellir cadw at y canllawiau, ni ddylid gwneud y gweithgareddau hyn.

Dylid glanhau a diheintio cyfarpar, teganau ac arwynebau, gan gynnwys y rheini ym mhob rhan o’r ddarpariaeth, fel toiledau, sinciau, tapiau a mannau newid, byrddau a handlenni, yn aml yn unol â’r Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant. Dylai darparwyr ystyried tynnu teganau meddal a theganau anodd eu glanhau (fel y rheini sydd â rhannau cymhleth). Dylid hefyd glanhau a diheintio cyfarpar awyr agored a gatiau mynediad yn aml.

Dylid cofnodi’r trefniadau glanhau gan gynnwys amseroedd, dyddiadau ac enw’r person sy’n gyfrifol am y glanhau i fodloni’r gofynion. Gweler atodiad 9 o’r Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant i gael rhagor o wybodaeth am gadw cyfarpar yn lân.

Nid oes rheswm penodol pam nad oes modd i wahanol grwpiau o blant rannu toiledau. Ond lle bo’n bosibl, efallai y bydd lleoliadau’n dymuno darparu cyfleusterau toiledau ar wahân i leihau risgiau cysylltiadau rhwng grwpiau. Pan na fydd hyn yn bosibl, bydd defnyddio hylif diheintio dwylo cyn mynd i mewn i’r toiled a sicrhau bod y toiledau’n cael eu glanhau’n rheolaidd yn helpu. Os yw lleoliadau’n gweithredu mewn adeilad aml-ddefnydd, fel canolfan gymunedol, neu’n rhannu cyfleusterau toiledau ag ysgolion, bydd y mesurau glanhau a hylendid yn bwysicach byth.

Dylid dilyn y canllawiau ar Ddillad Gwely/Golchi Dillad yn y Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant. Dylai’r rheini sy’n teithio i’r gwaith newid i’w dillad gwaith neu iwnifform yn y lleoliad gofal plant, ac yna bagio’r dillad a theithio adref mewn dillad sydd heb eu gwisgo wrth ofalu am y plant. Dylid golchi dillad gwaith bob tro ar ôl eu defnyddio a dylai cyflogwyr ystyried a oes gan y staff ddigon o setiau o’r gwisgoedd i alluogi hyn.

Yn ddelfrydol, dylid annog rhieni neu ofalwyr i ddarparu dillad glân i blant bob dydd, ond efallai na fydd hyn yn bosibl a dylid ymdrin â hyn mewn modd sensitif.

Dylai darpariaethau ddweud wrth rieni, gofalwyr neu unrhyw ymwelwyr, fel cyflenwyr, i beidio â mynd i’r ddarpariaeth os ydynt yn sâl neu’n arddangos symptomau coronafeirws.

Dylai lleoliadau sicrhau bod yr holl fannau dan do yn cael eu hawyru cystal ag y bo modd, drwy agor ffenestri. 
 

Gorchuddion Wyneb

Mae Prif Swyddog Meddygol Cymru wedi dweud yn glir nad oes llawer o dystiolaeth i gefnogi gwisgo gorchuddion wyneb anfeddygol yn eang yn y gymuned. Ond mae gorchuddion wyneb anfeddygol yn cael eu hargymell lle nad oes modd cadw pellter cymdeithasol, ac ers 27 Gorffennaf maent yn orfodol ar drafnidiaeth gyhoeddus. 

Nid ydynt yn cymryd lle mesurau llawer mwy effeithiol fel cadw pellter cymdeithasol ac arferion rheolaidd a thrylwyr o ran hylendid dwylo.

Nid yw hi bob amser yn bosibl cadw pellter cymdeithasol mewn lleoliadau Gwaith Chwarae Mynediad Agored, yn enwedig ymysg y plant ieuengaf, a dyna pam mae’n rhaid cynyddu’r mesurau atal a rheoli heintiau. Ni ddylai neb na fyddant efallai’n gallu defnyddio gorchudd wyneb yn unol â’r cyfarwyddiadau (ee plant ifanc, y rheini ag anghenion addysgol arbennig neu anabledd) wisgo gorchudd o’r fath, oherwydd gallai hynny gynyddu’r risg o drosglwyddo’r haint yn anfwriadol. Os bydd rhieni’n dymuno bod eu plant yn gwisgo gorchudd wyneb, dylid trafod yr agweddau ymarferol ar sut i reoli hyn yn y lleoliad. 

. Nid oes gofyniad penodol i staff mewn darpariaethau Gwaith Chwarae Mynediad Agored wisgo gorchudd wyneb ond mae’n bosibl y byddant yn dymuno gwneud hynny o ddewis, neu oherwydd eu bod yn perthyn i’r grŵp "risg uwch", neu’r grŵp Gwarchod o bosibl (a fydd ddim yn gorfod gwarchod o 16 Awst ymlaen), ac felly mae’n bosibl y byddant yn dymuno sicrhau eu bod yn cymryd pob cam rhagofalus posib i ddiogelu eu hunain. 

Gwnaeth y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol ddatganiad am orchuddion wyneb ar 9 Mehefin 2020. Mae’r ddogfen Cwestiynau Cyffredin yn cynnwys cyngor defnyddiol hefyd.

Mae’r wybodaeth am orchuddion wyneb yn seiliedig ar gyngor gwyddonol sy’n cydnabod hefyd nad oes modd i rai pobl, fel plant ifanc, wisgo gorchudd wyneb. 

Cyfarpar Diogelu Personol (PPE) mewn darpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored

Mae’r wybodaeth isod yn seiliedig ar gyngor cyfredol. Byddwn yn cadw golwg ar hyn ac yn ei ddiweddaru os oes angen, ar sail tystiolaeth wyddonol.

  • dylid defnyddio menig a ffedogau wrth ddarparu gofal personol i blentyn, gan gynnwys gofal ymarferol megis ymolchi, mynd i’r toiled, neu gymorth cyntaf a rhai triniaethau clinigol megis bwydo â chymorth
  • dylid hefyd gwisgo masg llawfeddygol atal hylif a chyfarpar diogelu’r llygaid os bydd asesiad risg yn pennu bod risg y bydd rhywbeth yn sblasio i’r llygaid er enghraifft drwy beswch, poeri, bwydo o botel neu daflu i fyny
  • dylid defnyddio menig a ffedogau wrth lanhau cyfarpar neu arwynebau y mae’n bosibl eu bod wedi cael eu halogi gan hylifau o’r corff fel poer neu secretiadau anadlol
  • dylid defnyddio menig, gŵn atal hylif, masg FFP3 a chyfarpar diogelu’r llygaid wrth ymgymryd â gweithdrefnau sy’n cynhyrchu aerosolau, megis sugno

Os amheuir bod y coronafeirws (COVID-19) mewn darpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored

  • Dylid gwisgo menig, ffedogau a masgiau llawfeddygol atal hylif os bydd plentyn neu berson ifanc yn mynd yn sâl gyda symptomau COVID-19 a bod angen gofal personol uniongyrchol ar y plentyn neu’r person ifanc. 
  • Dylid hefyd gwisgo cyfarpar diogelu’r llygaid os bydd asesiad risg yn pennu bod risg y bydd rhywbeth yn sblasio i’r llygaid er enghraifft drwy beswch, poeri neu daflu i fyny.
  • Dylid gwisgo menig a ffedogau wrth lanhau’r ardaloedd lle mae rhywun yr amheuir bod COVID-19 arno wedi bod. 

Ym mhob sefyllfa, dylid bob amser golchi dwylo cyn gwisgo PPE ac ar ôl ei dynnu.

Cyfeiriwch at y paragraff isod hefyd.

Dylai’r holl staff ddeall sut mae gwisgo a thynnu PPE er mwyn lleihau’r risg o drosglwyddo haint ymlaen. Mae rhagor o ganllawiau ar gael yn atodiad 6 o’r Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant

Ni ddylai darpariaethau Gwaith Chwarae Mynediad Agored fynnu bod plant yn gwisgo gorchuddion wyneb oherwydd gallai eu trin yn anghywir gynyddu’r risg o drosglwyddo yn anfwriadol. Ond os bydd plant neu rieni/gofalwyr plant yn dewis neu’n dymuno bod eu plentyn yn gwisgo gorchudd wyneb ar y ffordd i’r ddarpariaeth, dylid cael proses glir yn ei lle ar gyfer ei dynnu wrth gyrraedd y ddarpariaeth. Rhaid dweud wrth blant am beidio â chyffwrdd blaen eu gorchudd wyneb pan fyddant yn ei ddefnyddio neu’n ei dynnu i ffwrdd. Rhaid iddynt olchi eu dwylo’n syth ar ôl cyrraedd, gwaredu gorchuddion wyneb dros dro mewn bin sydd wedi’i orchuddio neu roi gorchuddion wyneb amldro mewn bag plastig y gallant fynd adref gyda nhw, ac yna golchi eu dwylo eto.

Gorchuddion Wyneb a’r Goblygiadau i Blant Byddar

Dylid ystyried yn ofalus effaith gwisgo gorchudd wyneb wrth ofalu am blentyn byddar, gan fod cyfathrebu i lawer o bobl fyddar yn dibynnu’n rhannol ar allu gweld wyneb rhywun yn glir. Mae Cymdeithas Genedlaethol y Plant Byddar wedi darparu awgrymiadau ar gyfer cyfathrebu ar gyfryngau cymdeithasol a’i gwefan, a allai fod yn ddefnyddiol i staff gofal plant yn hyn o beth.
 

Unigolion â symptomau

Os yw plentyn neu aelod o’i deulu’n dangos symptomau COVID-19 (peswch newydd a pharhaus, tymheredd uchel, colli’r synhwyrau aroglu neu flasu neu newid i’r synhwyrau hyn), rhaid iddynt beidio â mynychu’r ddarpariaeth Gwaith Chwarae a rhaid iddynt ddechrau cyfnod o hunanynysu ac archebu prawf. Mae hyn hefyd yn berthnasol i staff sy’n gweithio yn y ddarpariaeth.

Os bydd gan blentyn neu aelod o staff symptomau COVID-19, dim ots pa mor ysgafn ydynt, mae’r cyngor meddygol clir yn nodi y dylid hunanynysu gartref ar unwaith ac archebu prawf. Rhaid i holl aelodau eraill yr aelwyd, gan gynnwys unrhyw aelodau aelwyd estynedig, aros gartref, hunanynysu a pheidio â gadael y tŷ am 14 diwrnod, hyd yn oed os ydynt yn dal yn iach. Mae’r cyfnod 14 diwrnod yn dechrau o’r diwrnod pan aeth y person cyntaf yn y tŷ yn sâl. Mae rhagor o gyngor ar gael ar y dudalen amddiffyn eich hun ac eraill
 

Os bydd Plentyn yn Dangos Symptomau COVID-19 pan fydd mewn darpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored

Bydd angen i ddarparwyr fod â gweithdrefn glir, ysgrifenedig ar waith i amddiffyn staff a phlant os bydd plentyn yn datblygu symptomau pan fydd yn y lleoliad. Dylid galw ei riant neu ofalwr ar unwaith a dylid casglu’r plentyn a mynd ag ef adref. Bydd angen gofalu am blant ifanc sâl nes byddant yn cael eu casglu. 

Dylid symud y plentyn oddi wrth blant eraill a gofalu amdano ar wahân gyda goruchwyliaeth briodol gan oedolion. Os nad yw’n bosibl ynysu’r plentyn, symudwch ef i ardal sydd o leiaf 2 fetr oddi wrth blant eraill. Yn ddelfrydol, dylid agor ffenestr ar gyfer awyru. Dylid gwisgo menig, ffedog a masg llawfeddygol atal hylif os oes angen gofal personol neu gyswllt agos ar y plentyn. Dylid hefyd gwisgo cyfarpar diogelu’r llygaid, os bydd asesiad risg yn pennu bod risg y bydd rhywbeth yn sblasio i’r llygaid, er enghraifft drwy beswch, poeri neu daflu i fyny. 

Os oes angen i blentyn fynd i’r toiled wrth aros i gael ei gasglu, dylai ddefnyddio toiled ar wahân os yn bosibl. Rhaid glanhau a diheintio’r ardaloedd, yn cynnwys toiledau, lle bu person yr amheuir bod COVID-19 arno. Dylid gwisgo menig a ffedogau wrth lanhau’r ardaloedd lle mae rhywun yr amheuir bod COVID-19 arno wedi bod. Gweler yr adran ar Ddihalogi a Glanhau isod.

Os oes angen cyngor clinigol arnynt dylen nhw (neu’r aelod o’r staff neu’r rhiant/gofalwr) fynd ar-lein i GIG 111 Cymru (neu ffonio 111 os nad oes mynediad i’r rhyngrwyd). 

Os oes aelod o staff wedi rhoi cymorth i blentyn neu aelod o staff sydd wedi’i daro’n sâl â symptomau COVID-19, nid oes angen iddo fynd adref oni bai ei fod yn datblygu symptomau (peswch parhaol newydd, tymheredd uchel, colli’r synnwyr aroglu neu flasu) ei hun. Dylai olchi ei ddwylo’n drylwyr am 20 eiliad ar ôl unrhyw gyswllt â rhywun sy’n sâl a, lle bo’n bosibl, dylai newid i ddillad glân.
Os oes oedi cyn i riant neu ofalwr gasglu plentyn sydd â symptomau, cysylltwch â’r swyddog iechyd yr amgylchedd lleol drwy wefan eich cyngor lleol. Dylid profi plant neu aelodau o staff sydd â symptomau. 

Os bydd unrhyw blentyn neu aelod o staff yn cael canlyniad positif ar gyfer COVID-19, rhaid i ddarparwyr cofrestredig roi gwybod i Arolygiaeth Gofal Cymru am bob canlyniad prawf. 
 

Profi, Olrhain, Diogelu

Cafodd y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu, a gyhoeddwyd ar 13 Mai, ei rhoi ar waith ar draws Cymru ar 1 Mehefin. 

Mae’r strategaeth hon yn nodi ein dull gweithredu i fynd i’r afael â’r coronafeirws; profi pobl sydd â symptomau yn y gymuned, olrhain y rheini sydd wedi cael cyswllt agos â phobl sydd wedi cael canlyniad positif am y coronafeirws, a diogelu teulu, ffrindiau a’n cymuned drwy hunanynysu.

Cyhoeddwyd Strategaeth Profi COVID-19 Llywodraeth Cymru ar 15 Gorffennaf. Mae’r strategaeth yn amlinellu sut bydd capasiti profi Cymru yn cael ei ddefnyddio i gefnogi’r gwaith o olrhain cysylltiadau drwy reoli ac atal trosglwyddiad y feirws, diogelu gwasanaethau ein GIG, diogelu’r grwpiau mwyaf agored i niwed, a defnyddio datblygiadau technolegol yn y dyfodol i ddeall y feirws yn well. 

Mae modd gweld trosolwg o’r broses Profi, Olrhain, Diogelu ar gyfer lleoliadau gofal plant.

Yn gryno, mae’r broses hon yn gweithio yn y ffyrdd canlynol:

  • profi pobl sydd â symptomau’r coronafeirws, gofyn iddynt ynysu oddi wrth deulu, ffrindiau a’u cymuned a chymryd prawf ac aros am ganlyniad. Gall pobl wneud cais am brawf eu hunain neu ar ran aelod o’u haelwyd sydd â symptomau. Mae hyn yn cynnwys oedolion a phlant, gan gynnwys plant dan 5 oed. Mae gwybodaeth a chanllawiau ar gael i staff hefyd
  • olrhain y bobl sydd wedi cael cyswllt agos â phobl sydd wedi cael canlyniad positif am y feirws, gan fynnu eu bod yn cymryd rhagofalon drwy hunanynysu. Mae modd cael rhagor o wybodaeth am olrhain cysylltiadau a sut bydd yn gweithio
  • darparu cyngor ac arweiniad yn enwedig os yw’r sawl sydd â symptomau neu’r bobl mae wedi bod mewn cysylltiad â nhw yn perthyn i’r grwpiau gwarchod neu berygl uwch gan eu bod yn fwy tueddol o ddatblygu salwch difrifol os byddant yn dal COVID-19
  • os nad yw’r symptomau o ganlyniad i’r coronafeirws, sicrhau bod unigolion a’u cysylltiadau’n gallu dod â’u cyfnod o hunanynysu i ben a dychwelyd i’w trefn arferol cyn gynted ag sy’n bosibl

Mae rhagor o wybodaeth ac adran Holi ac Ateb am Profi, Olrhain, Diogelu ar gael. 

Os bydd plentyn neu aelod o staff yn cael prawf a bod y prawf hwnnw’n bositif, dylai hunanynysu ac adrodd ei symptomau i’r darparwyr Gwaith Chwarae Mynediad agored neu ei gyflogwr. Os ceir canlyniad positif, bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â’r sawl a gafodd y prawf i helpu i ganfod cysylltiadau posibl. Bydd ail swyddog olrhain cysylltiadau wedyn yn cysylltu â’r cysylltiadau hynny ac yn eu cynghori i hunanynysu am 14 diwrnod ers y tro diwethaf iddynt fod mewn cyswllt â’r sawl a gafodd brawf positif. Dim ond os ydynt yn datblygu symptomau y bydd angen i’r bobl hyn wneud y prawf.

Bydd hi’n bwysig bod gan ddarparwyr bolisi clir ar waith os bydd plentyn yn eu gofal neu oedolyn sy’n gweithio yn y ddarpariaeth yn cael prawf positif. Dylai’r polisi fynnu bod y ddarpariaeth yn cael gwybod a’u galluogi i gysylltu â phawb a ddaeth i gysylltiad â’r person hwnnw pan oedd yn y ddarpariaeth. Mae’n bosibl y bydd angen iddynt rannu manylion cyswllt staff a phlant â Swyddogion Olrhain Cysylltiadau’r GIG, a rhaid iddynt wneud yn siŵr bod ganddynt ganiatâd pob unigolyn sy’n dod i’r lleoliad i wneud hyn.

Mae cyngor ar ddychwelyd i’r gwaith yn dilyn prawf ar gael. 

Lle cysylltir â phlant dan 16 oed, bydd angen caniatâd rhiant, gofalwr neu warcheidwad i fwrw ymlaen i gasglu gwybodaeth. 
Neu, byddai modd i riant, gofalwr neu warcheidwad ddarparu’r wybodaeth i swyddogion olrhain cysylltiadau ar ran eu plentyn. 

Ystyrir bod pobl wedi bod yn gysylltiadau posibl os oeddent mewn cyswllt â’r sawl a gafodd ganlyniad positif yn ystod y cyfnod a oedd yn dechrau hyd at ddau ddiwrnod cyn i’r symptomau ymddangos a chan orffen pan ddechreuodd yr unigolyn ynysu gartref. Mae hyn yn seiliedig ar ein dealltwriaeth ar hyn o bryd o’r prif gyfnod o heintusrwydd. 

Caiff cysylltiad ei ddiffinio fel rhywun sydd wedi cael cyswllt agos yn ystod y cyfnod hwn, yn benodol:

  • mae wedi bod yn nes nag 1 metr i’r unigolyn sydd wedi cael prawf positif ac roedd yr unigolyn wedi peswch arno, cafodd sgwrs wyneb yn wyneb â’r unigolyn, roedd wedi cyffwrdd croen yr unigolyn â’i groen ei hun, neu cafodd gyswllt o fath arall o fewn 1 metr am un munud neu fwy
  • mae wedi treulio dros 15 munud yn nes na 2 fetr i’r unigolyn sydd wedi cael prawf positif
  • mae wedi teithio mewn cerbyd gyda’r sawl sydd wedi cael canlyniad positif.

I’r grŵp bach y mae’r plentyn wedi bod yn derbyn gofal ynddo neu y mae’r aelod staff wedi bod yn darparu gofal iddo, mae hyn yn debygol o olygu y bydd yn rhaid iddynt hunanynysu am 14 diwrnod.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael. 

Management of confirmed cases of COVID-19 in a childcare setting

Rheoli achosion o COVID-19 a gadarnhawyd mewn lleoliad gofal plant

 

Gan adeiladu ar y Cynllun ar gyfer Achosion o Glefydau Trosglwyddadwy i Gymru (2020) mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi darparu cyngor penodol ynghylch rheoli ac ymchwilio i achosion a brigiadau o COVID-19 mewn lleoliadau addysgol a gofal plant. Mae’r cyngor yn amlinellu pa gamau y dylid eu cymryd i ddiogelu unigolion a chymunedau lle mae brigiadau yn codi, yn ogystal â lleihau’r lledaeniad i gymunedau eraill:

  1. adnabod achosion mewn clwstwr posibl
  2. casglu gwybodaeth sylfaenol
  3. y gwaith cychwynnol o reoli’r clwstwr ac asesu risg
  4. cyhoeddi brigiad a’i reoli

 

 

Adnabod Clystyrau a Brigiadau

Mae clwstwr posibl yn cael ei ddiffinio fel dau achos neu ragor o COVID-19 ymysg plant neu staff mewn darpariaeth Gwaith Chwarae Mynediad Agored o fewn 14 diwrnod neu; gyfradd uwch o absenoldeb oherwydd achosion o COVID-19 sy’n cael eu hamau neu sydd wedi cael eu cadarnhau.

Mae brigiad posibl yn cael ei ddiffinio fel dau achos neu ragor o COVID-19 a gadarnhawyd ymysg plant neu staff sy’n gysylltiadau agos uniongyrchol, yn gysylltiadau corfforol agos neu sydd yn yr un ‘swigen’* yn y lleoliad, o fewn 14 diwrnod. Gall hyn fod yn ddosbarth, yn grŵp blwyddyn neu’n grŵp arall sydd wedi’i ddiffinio.

Mae’n bwysig nodi os mai dim ond un person sydd wedi cael COVID-19 yn y lleoliad y dylid dilyn proses reolaidd olrhain cysylltiadau Profi, Olrhain, Diogelu.

Dylai timau olrhain cysylltiadau lleol dynnu sylw at achosion o COVID-19 sydd wedi cael eu cadarnhau mewn lleoliad, a chysylltu â’r lleoliad gofal plant i weld a yw hi’n bosibl y bydd clystyrau neu frigiadau. Fodd bynnag, os yw’r lleoliad neu’r awdurdod lleol wedi canfod clwstwr neu frigiad posibl, rhaid iddynt gysylltu â’u Tîm Profi, Olrhain Diogelu aml-asiantaeth rhanbarthol cyn gynted ag y canfyddir y clwstwr neu’r brigiad posibl.

Casglu gwybodaeth sylfaenol a rheoli clwstwr

Bydd timau Profi, Olrhain, Diogelu rhanbarthol yn gweithio gyda phennaeth y lleoliad a’r awdurdod lleol perthnasol i gasglu amrywiaeth o wybodaeth am natur unigryw’r lleoliad, y cyd-destun a’r sefyllfa y mae achosion wedi digwydd ynddynt, ac i sefydlu a ddilynwyd y canllawiau ar fesurau rheoli heintiau a chadw pellter cymdeithasol ar gyfer plant a staff. Cynhelir asesiad risg ac os na chyhoeddir bod brigiad, bydd y tîm Profi, Olrhain, Diogelu rhanbarthol yn parhau i weithio gyda’r lleoliad i reoli ac i adolygu’r clwstwr.

Pan gaiff brigiad ei gyhoeddi

Mae’n debygol y bydd Tîm Rheoli Digwyddiadau yn cael ei sefydlu, a bydd unigolion allweddol sydd eu hangen i ymchwilio i’r sefyllfa a’i rheoli yn cael gwahoddiad i fod yn rhan ohono. 

Ar sail amgylchiadau unigol y brigiad a’r lleoliad, bydd y Tîm Rheoli Digwyddiadau’n ystyried:

  • addasiadau i sut mae’r lleoliad yn gweithredu i hwyluso mesurau i atal ac i reoli’r haint, a mesurau cadw pellter cymdeithasol
  • a oes angen gofyn i grwpiau eraill hunanynysu (ee grwpiau dosbarth, grwpiau swyddogaethol eraill)
  • a ddylid cynnal ymchwiliad manylach gan gynnwys profi grŵp ehangach*.

*Mae’n bosibl y bydd y grŵp a fydd yn cael ei brofi yn fwy na’r grŵp dan sylw, a gallai gynnwys y lleoliad cyfan neu adran benodol o’r lleoliad.

Cyhoeddir y bydd brigiad wedi dod i ben 28 diwrnod ers dechrau’r achos diwethaf a gadarnhawyd yn yr ysgol neu leoliad a bod unrhyw achosion posibl ymysg disgyblion neu staff yn y cyfnod hwnnw wedi cael canlyniad negatif.

Profi am Antigenau yn Gyflym

Bydd Rhaglen Profi, Olrhain Diogelu GIG Cymru a Byrddau Iechyd Lleol yn cyflwyno profion yn gyflym i gynorthwyo gyda brigiadau mewn lleoliadau gofal plant.

Mae sawl ffordd o gyflawni a samplo profion antigenau’n gyflym fel defnyddio Unedau Profi Symudol, lloerennau profi dros dro neu brofion cartref. Bydd yr holl randdeiliaid yn trafod ac yn cytuno ar y dull profi mwyaf priodol. 
 

Profion gwrthgyrff 

Mae profion gwrthgyrff yn profi am wrthgyrff a gynhyrchwyd gan y corff mewn ymateb i haint y coronafeirws, ac yn nodi a yw’r person sy’n cael prawf wedi cael y feirws yn y gorffennol. Nid yw canlyniad positif mewn prawf gwrthgyrff yn golygu bod gan y person imiwnedd nac ei fod yn amhosibl iddo basio’r feirws i bobl eraill. Hefyd, nid yw’n golygu bod y rhai sy’n cael canlyniad positif wedi’u heithrio o gyngor diweddaraf y Llywodraeth ar gadw pellter cymdeithasol ac yn gallu ei anwybyddu, ac mae hynny’n wir o ran ymyriadau eraill i reoli lledaeniad y feirws hefyd.

Pwrpas profion gwrthgyrff yw cefnogi’r gwaith o gasglu gwybodaeth am gyffredinrwydd yr haint yng Nghymru. Caiff profion gwrthgyrff eu darparu at ddibenion goruchwylio a monitro yn unig. 

Gofynnir i sampl fach o athrawon gael prawf gwrthgyrff yn dilyn penderfyniad gan y Prif Swyddogion Meddygol ar draws pob un o’r pedair gwlad.

Rydym yn gweithio i bennu sefyllfa profion gwrthgyrff yn y sector gofal plant.

Profi neu sgrinio eildro

Yn unol â chyngor Grŵp Cynghori Technegol Llywodraeth Cymru, pan fydd nifer yr achosion o COVID-19 yn isel, fel ag y mae ar hyn o bryd, mae angen bod yn ofalus wrth ddefnyddio RT-PCR (profion antigenau) fel teclyn sgrinio Mae’n debygol y bydd nifer isel o achosion COVID-19 mewn ‘cymuned’ neu garfan benodol yn debygol o gynhyrchu cyfradd uwch o ganlyniadau positif anghywir a chanlyniadau negatif anghywir. Gallai canlyniadau positif anghywir achosi niwed oherwydd eu bod yn golygu ei bod yn rhaid i unigolion a’u cysylltiadau ynysu’n ddiangen o ganlyniad i’r system Profi, Olrhain, Diogelu ehangach, ac mae’n bosibl y bydd nifer llai o ganlyniadau positif anghywir yn rhoi tawelwch meddwl camarweiniol. Felly, ar hyn o bryd, ni fyddai llawer o fudd i fabwysiadu’r dull hwn mewn ysgolion a lleoliadau ledled Cymru.

Grwpiau Iechyd Agored i Niwed

Ar 16 Gorffennaf, cadarnhaodd y Prif Swyddog Meddygol na fydd angen i bobl sy’n gwarchod yng Nghymru wneud hyny o 16 Awst ymlaen.

Mae gwarchod yn golygu diogelu’r bobl hynny sy’n eithriadol o agored i niwed cymhlethdodau COVID-19 oherwydd bod ganddynt gyflyrau iechyd penodol yn barod. 

I’r mwyafrif helaeth o blant, salwch ysgafn yw COVID-19. Mae plant neu oedolion sydd wedi cael eu dynodi’n rhai y mae gofyn eu gwarchod oherwydd cyflyrau meddygol sydd arnynt yn barod wedi cael eu cynghori i ymgymryd â mesurau ‘gwarchod’ penodol. Mae gan y plant a’r oedolion hyn gyflyrau iechyd gwaelodol difrifol sy’n golygu bod risg uchel iawn iddynt fynd yn ddifrifol sâl o gael COVID-19, ac fe’u cynghorwyd i ddilyn mesurau gwarchod yn drwyadl er mwyn cadw eu hunain yn ddiogel. Byddant wedi cael llythyr gwarchod oddi wrth y Prif Swyddog Meddygol. 

Ond o 16 Awst ymlaen, bydd staff sydd wedi bod yn gwarchod yn gallu dychwelyd i’r gwaith ac os ydynt yn gwneud hynny, rhaid i’r gweithle fod yn ddiogel o ran COVID a dylai’r unigolyn ddilyn y mesurau cadw pellter corfforol a chymdeithasol yn ofalus. O’r dyddiad hwnnw ymlaen, bydd plant sydd wedi bod yn gwarchod yn gallu dychwelyd i’r ddarpariaeth hefyd.

Mae’r Prif Swyddogion Meddygol ledled y DU wedi derbyn y canllawiau a gyhoeddwyd gan Goleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant ar blant a gwarchod. Yn ôl canllawiau’r Coleg, nid oes angen i’r rhan fwyaf o’r plant sydd ar y Rhestr Cleifion sy’n Gwarchod ar hyn o bryd warchod mwyach. Dros yr haf, bydd paediatregyddion a meddygon teulu’n adolygu cofnodion plant sydd wedi bod yn gwarchod i asesu a oes angen iddynt aros ar y Rhestr. Unwaith y bydd plentyn yn cael ei dynnu oddi ar y Rhestr oherwydd nad oes angen iddo warchod mwyach, gall ymddwyn yn yr un modd ag unrhyw blentyn arall yn y lleoliad. Er bod y cyngor i warchod wedi’i oedi am y tro, dylai’r rhai sy’n dal ar y Rhestr ddilyn yr un cyngor â’r plant hynny yn y grŵp ’risg uwch’.

Mae’n bwysig cofio y bydd hyn yn golygu newid sylweddol yn amgylchiadau plant ac oedolion sydd wedi bod yn gwarchod. Bydd rhai yn teimlo’n bryderus ynglŷn â rhoi’r gorau i warchod, ac efallai y bydd angen rhoi sicrwydd ychwanegol iddynt er mwyn eu galluogi i ddychwelyd i’r lleoliad. Mae amgylchiadau lle na fydd plant yn gallu mynychu’r ddarpariaeth am resymau iechyd ar wahân i COVID-19.

Nid ydym yn disgwyl i staff na phlant yn y categori hwn fynychu’r ddarpariaeth cyn 16 Awst, a hyd yn oed wedyn efallai na fydd rhai’n teimlo ei bod yn ddiogel dychwelyd ar unwaith. Dylid trin hyn â sensitifrwydd. 

O ran plant, nid oes disgwyl iddynt fynychu oni bai fod y rhieni neu’r gofalwyr yn fodlon bod hynny’n ddiogel iddynt. Efallai y bydd darparwyr Gwaith Chwarae Mynediad Agored yn dymuno ystyried cynnal asesiadau risg unigol os bydd angen, a threfnu cyfarfod gyda’r unigolyn priodol i drafod ei bryderon.

Os nad yw’n glir a yw eu cyflwr iechyd yn golygu y dylent fod yn mynychu eu lleoliad ai peidio, dylai staff, rhieni a gofalwyr ofyn am gyngor gan eu meddyg teulu neu eu meddyg ysbyty.

O ran staff sy’n dychwelyd ar ôl gwarchod, rhaid cynnal asesiad risg a dylai’r cyflogwr wneud yn siŵr bod pob cam rhesymol yn cael ei gymryd i’w galluogi i ddychwelyd yn ddiogel. Dylai’r mesurau cadw pellter cymdeithasol barhau i fod ar waith i staff, yn unol â’r rheoliadau a’r canllawiau cyfredol. Mae’n bwysig nodi y gall staff barhau i fod ar ffyrlo ar hyn o bryd, a bydd angen i gyflogwyr drafod â’u staff sut a phryd i roi cymorth iddynt i ddychwelyd i’r gwaith. 

Staff neu blant mewn ’mwy o berygl’

Yng nghyd-destun COVID-19, mae unigolion sydd mewn ‘mwy o berygl’ yn wynebu risg uwch o salwch difrifol yn sgil COVID-19. Mae’r categori hwn yn cynnwys pobl dros 70 oed, menywod beichiog a’r rheini sydd ag amrywiaeth o gyflyrau iechyd cronig. Cynghorir menywod beichiog yn benodol i weithio gartref ar ôl 28 wythnos o gyfnod beichiogrwydd. Gan fod y cyngor i warchod yn cael ei oedi am y tro, gall pobl yn y categori hwn fynd i’r gwaith a dychwelyd i leoliadau. Dylai pob lleoliad barhau i gynnal asesiadau risg a rhoi mesurau rheoli ar waith i leihau’r risgiau hynny, fel golchi dwylo’n rheolaidd, hylendid arwynebau, a systemau unffordd. 
 

Dihalogi a Glanhau

Rhaid glanhau’r lleoliad fel yr amlinellir yn y Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant. Rhaid gwneud gwaith glanhau a diheintio ychwanegol mewn ardaloedd y mae unigolion â symptomau wedi dod i gysylltiad â nhw. 

Ac eithrio mannau cyhoeddus y mae unigolyn â symptomau wedi pasio drwyddynt heb dreulio fawr ddim amser ynddynt ac nad oes arwyddion gweledol eu bod wedi’u halogi â hylifau corfforol, rhaid glanhau a diheintio’r holl arwynebau y mae’r person â symptomau wedi dod i gysylltiad â nhw yn unol â’r Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant ar ôl i’r unigolyn symud o’r ardal. Mae’r arwynebau hyn yn cynnwys:

  • gwrthrychau y mae modd gweld eu bod wedi’u halogi â hylifau corfforol
  • pob man sy’n cael ei gyffwrdd yn aml a allai fod wedi’i halogi, fel toiledau, handlenni drysau, ffonau, canllawiau cydio mewn coridorau a grisiau.

Dylid golchi dillad staff a phlant sydd wedi dod i gysylltiad â phlentyn â symptomau yn unol â’r canllawiau ar olchi dillad sydd wedi’u halogi yn y Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant. Awgrymir felly bod staff yn cadw set o ddillad i newid iddynt yn y ddarpariaeth. 

Pan na ellir glanhau eitemau gan ddefnyddio glanedyddion na’u golchi – er enghraifft, matresi a dodrefn wedi’u gorchuddio â defnydd – dylid eu glanhau â stêm.
Dylid cael gwared ag unrhyw eitemau sydd wedi’u halogi’n drwm â hylifau corfforol os na ellir eu glanhau drwy eu golchi.

Wrth lanhau’r ardaloedd lle bu unigolyn sydd o bosibl â COVID-19 neu fod hynny wedi’i gadarnhau, dylid gwisgo menig tafladwy a ffedog o leiaf. Dylid golchi dwylo â sebon a dŵr am o leiaf 20 eiliad ar ôl tynnu’r menig a’r ffedog. Dylai’r holl staff ddeall sut mae gwisgo a thynnu cyfarpar diogelu personol (fel sy’n ofynnol dan y Rheoliadau Iechyd a Diogelwch) i sicrhau bod y staff yn cyfyngu ar ledaeniad COVID-19. Mae canllawiau ar gael yn Atodiad 6 Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant.
 

Gwastraff

Dylid gwaredu gwastraff o ardaloedd lle mae achosion posibl o COVID-19 wedi bod yn unol â’r Canllawiau Atal a Rheoli Heintiau ar gyfer Lleoliadau Gofal Plant.

Dylid storio gwastraff yn ddiogel a’i gadw oddi wrth blant. Ni ddylech roi eich gwastraff mewn ardaloedd gwastraff cymunedol nes byddwch yn gwybod bod canlyniadau profion yn negyddol neu nes bod y gwastraff wedi’i storio am o leiaf 72 awr.

Os nad yw’n briodol storio am o leiaf 72 awr, trefnwch iddo gael ei gasglu fel gwastraff heintus Categori B naill ai gan eich awdurdod casglu gwastraff lleol os yw’n casglu eich gwastraff ar hyn o bryd neu fel arall gan gontractwr gwastraff clinigol arbenigol. Byddant yn rhoi bagiau gwastraff clinigol oren neu borffor ichi i roi eich bagiau ynddynt fel y gellir anfon y gwastraff i gael ei drin yn briodol.

Annex A: Approach to risk estimation and management

Image
Atodiad A: Dull o gyfrifo a rheoli risg

Nid yw’r Hierarchaeth o Reolaethau Risg yn disodli pwysigrwydd dilyn pum cam yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch ar gyfer asesu risg wrth baratoi asesiadau risg. Ond bydd yr hierarchaeth yn helpu i nodi’r mesurau mwyaf priodol i’w mabwysiadu.

Mae’r hierarchaeth hon o reolaethau yn ffordd o flaenoriaethu mesurau rheoli risg ar sail pa mor effeithiol yw gwahanol fathau o reolaethau i leihau risgiau. Dylid asesu mesurau lleihau risg yn ôl y flaenoriaeth yn yr hierarchaeth; ni ddylid neidio i’r mesur rheoli hawsaf ei roi ar waith. Mae mathau o reolaethau sy’n uwch yn yr hierarchaeth yn fwy effeithiol i leihau risgiau na’r rheolaethau sy’n is yn yr hierarchaeth. Dylai rheolaethau fod yn ymarferol i’w rhoi ar waith ac, yn ddelfrydol, dylai fod yn hawdd eu cynnal dros amser. 

Mae’n hollbwysig cofio mai pur anaml y bydd yn bosibl dileu’r risg yn llwyr. Dylai’r cyfuniad o reolaethau a gyflwynir geisio lleihau’r risg i lefel mor isel ag sy’n rhesymol ymarferol, gan flaenoriaethu ymyriadau strwythurol ac amgylcheddol dros rai unigol.

Wrth gwrs, nid yw hyn yn golygu ystyried risgiau trosglwyddo yn unig – mae hefyd angen cydbwyso’r rhain yn erbyn risgiau o ran iechyd, lles a dysgu yn ehangach. Yn y pen draw, mae angen hyblygrwydd ar leoliadau gofal plant i ymateb i’r risgiau hyn yn ôl eu gallu.

Wrth ystyried cyswllt rhwng grwpiau cyswllt, byddem yn cynghori lleoliadau i ystyried y canlynol:

  1. dileu: ailgynllunio’r gweithgaredd er mwyn dileu’r risg neu gael gwared arni
  2. newid: newid y gweithgaredd am weithgaredd arall sy’n lleihau’r risg. Mae angen bod yn ofalus er mwyn osgoi cyflwyno peryglon newydd wrth newid y gweithgaredd
  3. rheolaethau peirianyddol: cynllunio mesurau sy’n helpu i reoli neu liniaru risg
  4. rheolaethau gweinyddol: canfod a gweithredu’r gweithdrefnau er mwyn gwella diogelwch.

Ar ôl dilyn y broses hon, dylid defnyddio Cyfarpar Diogelu Personol (PPE) pan fydd y canllawiau’n argymell hyn.

Rhannu’r dudalen hon