Neidio i'r prif gynnwy

Cyflwyniad

Y canllawiau hyn yw’r ail o dair rhan Y Canllawiau i Gyflogwyr, Busnesau a Sefydliadau a Threfnwyr Gweithgareddau a Digwyddiadau .  Cawsant eu paratoi ar gyfer cyflogwyr ond gallent hefyd fod o ddiddordeb i weithwyr ac mae'n un o'r gyfres graidd o ganllawiau sydd ar gael.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi cyhoeddi Cynllun Rheoli'r Coronafeirws sy’n esbonio sut y byddwn i gyd yn gweithio gyda’n gilydd i reoli risgiau’r Coronafeirws. Rydym yn eich cynghori i ddarllen y cynllun.

Mae’n nodi bod Rheoliadau'r Coronafeirws yn gosod rhwymedigaethau ar bobl sy’n gyfrifol am safleoedd sy’n agored i’r cyhoedd, neu lle y mae gwaith yn cael ei wneud. 

Yn y "Lefel Rhybudd 0" bresennol nid oes gofyn cyfreithiol i gau unrhyw safle.  Fodd bynnag, mae gofyn cyfreithiol ar fusnesau, cyflogwyr a threfnwyr digwyddiadau o hyd i:

  1. Gynnal Asesiad risg COVID-19 o'r gweithle (Cam 1).
     
  2. Rhoi gwybodaeth i’r rheini sy’n dod i’r safle neu sy’n gweithio ynddo (Cam 2).  Dylai pobl gael gwybod am y risgiau a nodwyd yng Ngham 1 a'r hyn sy'n cael ei wneud i'w lleihau o dan Gam 3.
     
  3. Cymryd pob mesur rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws neu o’i ledaenu (Can 3).

Mae rhwymedigaethau hefyd ar unigolion i wisgo gorchuddion wyneb yn y rhan fwyaf o leoedd dan do sy'n agored i'r cyhoedd. Gall gofyn i staff neu ymwelwyr wisgo gorchudd wyneb mewn lleoliadau eraill hefyd fod yn un o'r mesurau rhesymol y gall cyflogwyr eu cymryd i leihau'r risg o ledaenu'r feirws yn y gweithle. 

Diogelu Cymru yn y gwaith

Isod ceir crynodeb o'r 3 cham allweddol y dylai pawb sy'n gyfrifol am waith yng Nghymru eu cymryd.

1. Cynnal asesiad risg coronafeirws

Carrying out a specific coronavirus risk assessment continues to be a legal requirement for businesses and other organisations in Wales. Despite other regulations being relaxed, you must assess the risk of exposure to coronavirus and use this as the basis for doing what is reasonable to minimise that risks. When doing the assessment you should engage in meaningful discussions with staff and/or their recognised trade union and share the results. You should have particular regard to whether the people doing the work are especially vulnerable to COVID-19 (those that have been shielding or are in the increased risk group).

2. Rhoi gwybodaeth i weithwyr a'r rheini sy'n ymweld â'ch safle

Dylech ddweud wrth staff ac ymwelwyr am y risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws yn eich safle a beth sy'n cael ei wneud i'w leihau – gan gynnwys pa gamau y mae angen iddyn nhw eu cymryd. Er y gellir gwneud hyn ar lafar, mae defnyddio arwyddion yn bwysig gan eu bod yn hysbysu ymwelwyr ac yn atgoffa staff o'r hyn y dylent ei wneud (er enghraifft arwyddion cadw pellter, dilyn system un ffordd, golchi dwylo a gwisgo gorchudd wyneb). 

3. Cymryd pob mesur rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws

Er mwyn helpu i gadw pobl yn ddiogel, rhaid i chi sicrhau bod mesurau rhesymol yn cael eu cymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â chorafeirws, ac o’i ledaenu, yn eich safle. Gan ddefnyddio eich asesiad risg fel y man cychwyn dylech ystyried beth rhesymol sydd angen ei wneud i leihau'r risgiau hynny, fel:

  • cadw pellter corfforol
  • cyfyngu ar lefel y rhyngweithio wyneb yn wyneb
  • newid cynllun eich safle i bobl allu cadw pellter ac i gyfyngu ar ryngweithio wyneb yn wyneb
  • cyfyngu ar nifer y bobl sy'n bresennol ar eich safle, er enghraifft drwy ganiatáu i bobl weithio gartref neu gyfyngu ar nifer yr ymwelwyr 
  • cyfyngu ar faint o amser y mae pobl yn cael bod ar eich safle
  • defnyddio rhannau awyr agored eich safle yn lle rhannau dan do
  • gwella’r system awyru
  • defnyddio rhwystrau ffisegol
  • lleihau'r siawns y bydd staff neu ymwelwyr yn peryglu eraill drwy annog neu fynnu profion a/neu frechu
  • darparu hylif diheintio dwylo neu gyfleusterau golchi dwylo i bobl pan fyddant yn dod i’r safle ac yn ei adael
  • darparu offer diogelu personol a sicrhau ei fod yn cael ei wisgo'n gywir, gan gynnwys ei gwneud yn ofynnol i ymwelwyr yn ogystal â staff wisgo gorchuddion wyneb
  • gofalu fod gweithwyr sydd i fod hunanynysu yn cael gwneud hynny
  • cadw cofnod o bwy sydd ar eich safle, a chymryd manylion cyswllt ymwelwyr, i helpu'r system Profi, Olrhain, Diogelu

Mae peidio â chymryd camau rhesymol i osgoi dod i gysylltiad â’r coronafeirws yn drosedd yng Nghymru. Gallai torri’r gyfraith arwain at roi Hysbysiad Gwella Mangre neu Hysbysiad Cau Mangre ichi. Gallech gael dirwy hefyd.
 

Bum ymddygiad iechyd a lles allweddol

Er mwyn helpu busnesau i weithio'n fwy diogel, mae Llywodraeth Cymru wedi mabwysiadu hefyd bum ymddygiad iechyd a lles allweddol y cynghorir cyflogwyr i'w dilyn:

1. Care: our health and well-being comes first

Yr ydym i gyd yn hyn gyda'n gilydd a dylai ein hiechyd a'n lles fod yn flaenoriaeth i bawb. Mae'r pandemig yn peryglu iechyd pawb, ond i rai pobl sy'n agored i niwed, mae mwy o risg iddynt fynd yn ddifrifol wael. Mae'n amlwg hefyd bod rhai gweithleoedd yn peri mwy o risg nag eraill.

2. Pawb i gymryd rhan: Mae pob un ohonom yn gyfrifol am weithio'n ddiogel

Dylai cyflogwyr gyfathrebu'n rheolaidd ac yn glir gyda'u gweithwyr a chyda'r undeb llafur cydnabyddedig neu, os nad oes un, cynrychiolydd a ddewiswyd gan y gweithwyr (gan gynnwys eu pwyllgor iechyd a diogelwch, os oes un). Dylai'r broses hon helpu i ddangos y risgiau a helpu cyflogwyr i benderfynu pa fesurau y dylen nhw eu cymryd i'w lleihau. Dylid staff gael cymryd rhan yn y broses o roi’r mesurau ar waith a rhoi gwybod am broblemau.

3. Addasu: bydd angen i bob un ohonom newid ein ffordd o weithio

Er mwyn lleihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, bydd angen i gyflogwyr a staff newid eu ffordd o weithio. Mae pob gweithle yn wahanol, ond mae corff cynyddol o ganllawiau ar gyfer diwydiannau penodol ac enghreifftiau o arferion da wedi’u cyhoeddi i helpu cyflogwyr i benderfynu pa gamau sydd angen eu cymryd.  Bydd cyflogwyr yn adolygu eu mesurau’n rheolaidd i sicrhau eu bod yn gweithio. Bydd hynny’n cynnwys ystyried a yw’r mesurau’n dal i fod yn effeithiol neu a oes newidiadau wedi digwydd yn y gweithle a allai arwain at risgiau newydd. 

4. Cyfathrebu: rhaid i ni gyd ddeall beth i'w wneud

Mae'n hanfodol bod cyflogwyr, gweithwyr, yr hunangyflogedig, undebau llafur (os oes un), ymwelwyr ac unrhyw un arall ar y safle i gyd yn cyfathrebu’n glir, yn fanwl ac yn gyson â’i gilydd am y camau rhesymol a chymesur sydd angen eu cymryd. Mae'n bwysig fod pawb yn cael yr un neges a'r un cyfarwyddyd. Dylai cyflogwyr  a rheolwyr busnesau sicrhau bod pawb yn gweld eu negeseuon. Y nod yw rhoi negeseuon clir a rhoi tawelwch meddwl bod y risg yn cael ei rheoli a’i chadw mor fach â phosibl.

5. Cydymffurfio: rhaid glynu wrth y deddfau sy’n ein cadw yn ddiogel

Rhaid i gyflogwyr barhau i gyflawni eu dyletswyddau cyfreithiol o dan y deddfau iechyd a diogelwch newydd a phresennol, gan gynnwys cynnal a diogelu iechyd, diogelwch a lles corfforol a meddyliol gweithwyr a chontractwyr, cwsmeriaid ac ymwelwyr. Rhaid iddynt hefyd gydymffurfio â'r Rheoliadau Cymreig penodol sy’n ymateb i'r pandemig. Mae gan gyflogwyr rwymedigaethau cyfreithiol o hyd i sicrhau nad yw'r penderfyniadau a wnânt mewn ymateb i’r pandemig yn gwahaniaethu'n uniongyrchol nac yn anuniongyrchol. Ni ddylent wneud rhagdybiaethau rhagfarnllyd a defnyddio'r rheini i roi gweithwyr dan anfantais neu eu rhwystro rhag cael mynediad at y farchnad swyddi.

Cadw pellter corfforol

Rydym wedi codi’r gofyn bod pawb ar safle sy’n agored i’r cyhoedd a gweithleoedd, neu y rhai sy’n aros i fynd i safle o’r fath, yn gorfod cadw pellter o 2 fetr. Fodd bynnag, mae angen i bob busnes, sefydliad neu safle ystyried o hyd pa fesurau sy'n rhesymol i'w rhoi ar waith i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r corafeirws ac o’i ledaenu. Materion i’r cyflogwr benderfynu arnynt fydd y mesurau rhesymol hyn, ar ôl ystyried canlyniad yr asesiad risg, ond mae cadw pellter corfforol yn parhau i fod yn fesur pwysig ac yn aml bydd yn un o'r mesurau hawsaf a mwyaf amlwg i'w gymryd.

Gweithio gartref

Y ffordd fwyaf effeithiol o leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a helpu pobl i gadw pellter, yw galluogi’ch staff neu rai ohonynt, i weithio gartref weithiau neu drwy’r amser. Disgwylir y dylai cyflogwyr fod yn hyblyg a gwneud addasiadau i sicrhau bod staff yn gallu gweithio gartref lle bynnag y bo hynny'n bosibl. Gallai hyn gynnwys rhoi gliniaduron neu ffonau symudol i staff, a hwyluso’r cyfathrebu ar gyfer staff lle bynnag maen nhw.

Cyfarpar Diogelu Personol (PPE)

Mae cyfarpar diogelu personol yn diogelu’r defnyddiwr rhag risgiau i iechyd neu ddiogelwch yn y gwaith. Mae’n gallu cynnwys eitemau fel helmedau diogelwch, menig, cyfarpar diogelu’r llygaid, dillad llachar, esgidiau diogelwch a harneisiau diogelwch. Mae hefyd yn cynnwys cyfarpar diogelu anadlol, fel masgiau wyneb.

Wrth reoli’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, nid oes argymhelliad ichi wisgo mwy o PPE nag y byddech yn ei wisgo fel arfer. Y rheswm am hyn yw am fod mesurau fel cadw pellter corfforol, arferion hylendid da a thimau sefydlog neu bartneru, yn debygol o fod yn fwy effeithiol.

Yr eithriad yw lleoliadau clinigol, fel ysbytai, neu lond dwrn o rolau eraill y mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cynghori pobl i ddefnyddio cyfarpar diogelu personol ar eu cyfer. Er enghraifft, ymatebwyr cyntaf a swyddogion gorfodi mewnfudo. Ewch i: Gwybodaeth i weithwyr proffesiynol ym maes Iechyd a Gofal Cymdeithasol.

Oni bai bod y risg o drosglwyddo’r coronafeirws yn uchel iawn, dylai’ch asesiad risg adlewyrchu'r ffaith mai ychydig o amddiffyniad ychwanegol y gall cyfarpar diogelu personol ei roi. Fodd bynnag, os yw’ch asesiad risg yn dangos bod angen cyfarpar diogelu personol, mae’n rhaid ichi ddarparu’r cyfarpar hwn yn rhad ac am ddim i weithwyr sydd ei angen. Rhaid i unrhyw gyfarpar diogelu personol ffitio’n iawn. 

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am PPE yng Nghymru yma: Coronafeirws a chyfarpar diogelu personol (PPE).

Awyru ac aerdymheru

Mae dyletswydd gyfreithiol  ar y rheini sy’n rheoli safleoedd i sicrhau awyru effeithiol. Mae cyngor pellach ar aerdymheru ac awyru ar gael gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (HSE) yma. Mae'r HSE wedi diweddaru ac ychwanegu at ei gyngor er mwyn helpu cyflogwyr i ddarparu awyru digonol yn eu gweithleoedd a'u hadeiladau yn ystod y pandemig. Mae'r canllawiau'n eich helpu i adnabod mannau sydd wedi'u hawyru'n wael ac yn rhoi cyngor am yr hyn y dylech ei wneud ynglŷn â hynny. Mae hefyd yn rhoi arweiniad ar ffactorau eraill i'w hystyried wrth asesu'r risg o drosglwyddo’r feirws drwy aerosol, ac wrth benderfynu a oes digon o awyru i leihau'r risg honno.

Dylech sicrhau bod cymaint o awyr iach â phosibl mewn lle, a gallwch wneud hynny drwy:

  • awyru naturiol
  • awyru mecanyddol
  • cyfuniad o awyru naturiol a mecanyddol, er enghraifft, pan mae awyru mecanyddol yn dibynnu ar awyru naturiol i sicrhau cymaint o awyr iach â phosibl

Darllenwch y canllawiau am aerdymheru ac awyru a sut i sicrhau lefel ddigonol o awyru yn y gweithle a helpu i ddiogelu gweithwyr a phobl eraill rhag dal y coronafeirws.

Mae cyngor ar gael hefyd ar gyfer gwasanaethau adeiladu, yn enwedig mewn perthynas ag awyru adeiladau pan fyddant yn cael eu defnyddio ac wrth ddychwelyd i adeiladau sydd wedi bod ynghau:

Awyru a’r amrywolion newydd (manylion technegol i’r rheini sydd â systemau mecanyddol)

Mae awyru yn fesur lliniaru pwysig i reoli trosglwyddo’r coronafeirws trwy aerosolau rhwng pobl sy’n bell oddi wrth ei gilydd (mwy na 2 fetr) ac sy'n rhannu'r un lle dan do. Nid yw awyru'n debygol o gael effaith sylweddol ar drosglwyddiad agos trwy ddiferion ac aerosolau (o fewn 1 i 2m) na’i drosglwyddiad drwy gyffwrdd ag arwynebau (hyder uchel).

Gallai’r llwyth feirysol uwch y mae pobl sydd ag amrywiolyn newydd weithiau’n ei gario, gael effaith sylweddol ar y risg o’i drosglwyddo drwy'r awyr, gan fod modelu gwyddonol yn awgrymu bod llwyth feirysol yn ffactor pwysig sy'n dylanwadu ar lefel y risg o’i drosglwyddo yn yr aer. Cyn i amrywiolion newydd ymddangos, cyngor y Grŵp Cynghori Gwyddonol ar gyfer Argyfyngau (SAGE) oedd bod cyfradd llif o 8 i 10 l/s/person yn ôl nifer y bobl y dyluniwyd yr adeilad ar ei gyfer yn ddigon o awyru ar gyfer y rhan fwyaf o weithleoedd a mannau cyhoeddus er bod y canllawiau ar gyfer rhai lleoedd yn caniatáu cyfraddau llif is o 5 l/s/person. Ers i'r amrywiolion newydd ymddangos, mae SAGE wedi argymell y dylid, os oes modd, gynyddu’r cyfraddau llif uchod o ffactor o 1.7 (70%) gan fod yr amrywiolion hynny’n fwy heintus.

Yn achos rhai adeiladau ac adeiladau hŷn, efallai nad yw’r systemau awyru’n bodloni'r safonau presennol ac efallai y bydd angen mesurau lliniaru ychwanegol. Fel mesur rhagofalus, argymhellir bod awyru’n cael ei gynnwys fel rhan o unrhyw asesiad risg coronafeirws mewn gweithle neu le cyhoeddus dan do a bod y mesurau lliniaru angenrheidiol yn cael eu mabwysiadu.

Yn y rhan fwyaf o adeiladau, mae cynnal tymheredd cyfforddus a lefel lleithder cymharol dros 40-60% yn debygol o helpu i leihau gallu'r feirws i oroesi. Fodd bynnag, mae hynny’n debygol o fod yn llai pwysig na'r gyfradd awyru a ddisgrifir uchod.

Cyflenwad dŵr

Os cafodd adeiladau eu cau neu os bu llai o ddefnydd arnyn nhw, mae dŵr yn gallu sefyll oherwydd diffyg defnydd, sy’n cynyddu’r perygl o glefyd y llengfilwyr. Canllawiau’r HSE ar reoli dŵr a chlefyd y llengfilwyr.

Os cafodd y prif gyflenwad ei ddatgysylltu ers cau’r safle, bydd angen rhedeg y dŵr am gyfnod ar ôl ei ailgysylltu i gael gwared ar unrhyw weddillion microfiolegol neu gemegol all fod wedi casglu ers datgysylltu’r cyflenwad dŵr.

Mae'r Arolygiaeth Dŵr Yfed, sef y Rheoleiddwyr a’r arbenigwyr technegol yng Nghymru a Lloegr, wedi paratoi’r cyngor hwn ar gynnal ansawdd dŵr yfed wrth adfer cyflenwadau dŵr ar ôl cau dros dro oherwydd COVID-19.

Profi Olrhain Diogelu

Mae’r broses Profi, Olrhain, Diogelu yn gweithio fel a ganlyn: profi'r bobl hynny sydd â symptomau COVID-19 a gofyn iddyn nhw ynysu wrth iddyn nhw gael prawf ac aros am y canlyniad ac olrhain y bobl sydd wedi bod mewn cysylltiad agos â pherson sydd wedi cael canlyniad positif i brawf COVID-19 a’u cael i gymryd camau rhagofalus a hunanynysu yn unol â’r canllawiau. Mae canllawiau ar gael hefyd i gyflogwyr yng Nghymru am Brofi, Olrhain a Diogelu.

Mae defnyddwyr Ap COVID-19 y GIG yn gallu sganio wrth iddynt gyrraedd safle. Efallai y bydd cyflogwyr am ystyried creu cod QR i'w ddefnyddio gyda'r ap a'i arddangos ar eu safle fel mesur ychwanegol i gynorthwyo unigolion i olrhain cysylltiadau posibl. Ewch i: Cod QR a phosteri.

Cydymffurfio

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau ar gyfer swyddogion gorfodi y dylai cyflogwyr neu staff eu darllen i ddeall beth all ddigwydd pe baen nhw ddim yn cadw at y Rheoliadau Coronofeirws.

Beth i’w wneud os ydych chi’n poeni am ddiogelwch yn y gweithle

Dylai unrhyw un sy'n pryderu am y mesurau diogelwch yn y gweithle siarad â'i gyflogwr neu gynrychiolydd ei undeb llafur.  Os na allwch ddatrys y broblem, gallwch roi gwybod i'r Awdurdod Lleol perthnasol neu'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch am y problemau gan ddibynnu ar eich sefyllfa.  Gweler rhestr o awdurdodau gorfodi.

Ble mae cael rhagor o wybodaeth

Mae Llywodraeth Cymru wedi cynhyrchu Cardiau Gweithredu ar gyfer Sectorau Penodol i helpu busnesau i weld pa gamau gweithredu sy'n berthnasol i'w sector.

Mae'r HSE wedi cynhyrchu Canllaw Gweithio'n Ddiogel ar y Coronafeirws sydd i'w weld yma, ochr yn ochr â chanllawiau cyffredinol yr HSE ar gyfer y gweithle.

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru hefyd wedi paratoi cyngor ar gyfer cyflogwyr a gweithwyr.

Rydym yn disgwyl i'r ddogfen hon gael ei diweddaru dros amser ac roedd y fersiwn hon yn gyfredol ar 7 Awst 2021. Fe welwch y diweddariadau yn Diogelu Cymru yn y Gwaith.

Mae Llywodraeth Cymru’n adolygu’r Rheoliadau Coronafeirws yn aml i asesu eu heffeithiolrwydd a chanlyniadau'r darpariaethau. Gallai hynny arwain at ddiwygio’r rheoliadau.  Mae’n bwysig nodi y gallai cynnydd yn lefelau trosglwyddo’r coronafeirws, naill ai ar draws Cymru neu mewn ardal benodol, effeithio ar y farn o beth yw “mesur rhesymol”, ac efallai y bydd angen rhagor o fesurau.  Felly mae hi’n bwysig ailedrych ar eich asesiad risg coronafeirws yn rheolaidd i sicrhau bod y camau rydych chi’n eu cymryd yn cyd-fynd â’r rheoliadau diweddaraf.

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 129 KB.

Maint Ffeil 129 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.