Neidio i'r prif gynnwy

Cyflwyniad

Mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn gosod cyfyngiadau llym ar ymgynnull, symudiadau pobl a’r ffordd mae busnesau’n gweithredu, y mae rhai ohonynt yn gorfod cau dros dro.

O ran y busnesau sy’n cael gweithredu, neu safleoedd sy’n cael agor (mae’r busnesau a’r safleoedd sy’n gorfod aros ar gau wedi’u rhestru yma), rhaid iddynt wneud hynny’n ddiogel mewn ffordd sy’n cydymffurfio â Rheoliadau’r Coronafeirws, yn ogystal â’r rhwymedigaethau cyfreithiol eraill a osodir ar gyflogwyr (fel y ddeddfwriaeth iechyd a diogelwch).

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi’r nodiadau cyfarwyddyd canlynol o dan Reoliadau’r Coronafeirws:

  1. Cymryd pob cam rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws mewn gweithleoedd a safleoedd sydd ar agor i’r cyhoedd
  2. Cadw cofnodion o staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr: profi, olrhain, diogelu
  3. Gorchuddion wyneb: canllawiau ar y mesurau i’w cymryd gan gyflogwyr a rheolwyr safleoedd

Cyfeirir at y nodiadau cyfarwyddyd hyn gyda’i gilydd yn y ddogfen hon fel y “Canllawiau Statudol”.

Mae’r canllaw hwn yn ychwanegu at y gofynion yn y Canllawiau Statudol, a’i nod yw helpu cyflogwyr, gweithwyr a phobl hunangyflogedig mewn nifer o sectorau i weithio’n ddiogel yn ystod pandemig COVID-19.  Yn ogystal, er mwyn cynorthwyo pobl ymhellach i weithio'n ddiogel, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau manwl ar gyfer nifer o sectorau a/neu leoliadau gwaith.  Mae bob busnes yn wahanol, a bydd angen i bob un benderfynu ar y camau penodol y bydd angen iddo eu cymryd er mwyn gweithredu’n ddiogel, gan ddibynnu ar natur y busnes, gan gynnwys maint a math y busnes, sut mae’n cael ei drefnu, ei weithredu, ei reoli a’i reoleiddio.  Rhaid i bob busnes gydymffurfio â Rheoliadau’r Coronafeirws a rhoi sylw i'r Canllawiau Statudol, a defnyddio'r canllaw hwn, a'r canllawiau sector/gweithle manwl i’w helpu i benderfynu pa gamau y gallent eu cymryd i gadw Cymru yn ddiogel yn y gwaith.

Os oes unrhyw anghysondeb rhwng y canllawiau hyn a’r Canllawiau Statudol, dilynwch y Canllawiau Statudol. Nid yw’r canllawiau hyn yn disodli cyngor cyfreithiol y dylech ystyried ei gael lle bo angen, nac yn disodli unrhyw rwymedigaethau cyfreithiol, gan gynnwys ynghylch iechyd a diogelwch, cyflogaeth neu gydraddoldeb.  Mae’n bwysig eich bod chi fel busnes neu gyflogwr yn parhau i gydymffurfio â’ch rhwymedigaethau presennol gan gynnwys y rheini sy’n ymwneud ag unigolion â nodweddion gwarchodedig. Os na fyddwch yn cydymffurfio â’r ddeddfwriaeth iechyd y cyhoedd berthnasol, gallai’r awdurdodau perthnasol gymryd camau gorfodi.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi Cynllun rheoli’r coronafeirws ar gyfer Cymru sy’n nodi sut byddwn i gyd yn gweithio gyda’n gilydd i reoli risgiau COVID-19. Argymhellir eich bod yn darllen y cynllun. 

Mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn nodi system orfodi benodol ac ar wahân.  Mae hyn yn golygu bod swyddogion gorfodi awdurdodau lleol yn gallu mynnu bod rhai mesurau (penodol) yn cael eu cymryd mewn perthynas â safleoedd, ac maent yn gallu eu cau os oes angen.  Mae modd mynnu bod y safle’n cau naill ai oherwydd nad yw’r mesurau a bennwyd wedi cael eu cymryd neu oherwydd bod y gofynion wedi cael eu torri mewn ffordd sy’n ddigon difrifol i gyfiawnhau cau’r safle ar unwaith neu gyda dim ond ychydig iawn o rybudd.  Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau i swyddogion gorfodi. Efallai y byddwch yn dymuno darllen y rhain er mwyn deall pa gamau fyddai’n gallu cael eu cymryd os byddwch yn peidio â chydymffurfio â Rheoliadau’r Coronafeirws a/neu’n peidio â rhoi sylw i’r Canllawiau Statudol.

Er mwyn eich helpu i benderfynu pa gamau mae angen i chi eu cymryd, mae’n rhaid ichi gynnal asesiad risg COVID-19 priodol, yn union fel y byddech chi’n ei wneud ar gyfer peryglon Iechyd a Diogelwch eraill. Dylid ymgynghori â’r undeb llafur cydnabyddedig wrth gynnal yr asesiad risg neu, os nad oes un yn bodoli, dylid ymgynghori â chynrychiolydd sydd wedi cael ei ddewis gan y gweithwyr.

Rydym yn disgwyl i’r ddogfen hon gael ei diweddaru dros amser. Mae’r fersiwn hon yn gyfredol ar 9 Tachwedd 2020. Gallwch chwilio am ddiweddariadau yn Diogelu Cymru yn y Gwaith.

Mae Llywodraeth Cymru yn adolygu Rheoliadau’r Coronafeirws bob 3 wythnos. Mae’r adolygiadau hyn yn gyfle i asesu effeithiolrwydd a chanlyniadau'r darpariaethau ac maen nhw’n gallu arwain at ddiwygio’r rheoliadau. Mae hi’n bwysig cofio, os bydd cynnydd yn nifer yr achosion o COVID-19, mae’n bosibl y bydd rheolau newydd yn cael eu cyflwyno i leihau lledaeniad y feirws, a diogelu iechyd y cyhoedd y tu allan i’r cyfnod adolygu 3 wythnos safonol. Er enghraifft, gallai cynnydd mewn trosglwyddo COVID-19, naill ai ar draws Cymru neu mewn ardal benodol, arwain at yr hyn sy’n cael ei ystyried yn “fesur rhesymol”, ac mae’n bosibl y byddai angen rhagor o fesurau. Yn yr amgylchiadau hyn, mae’n bosibl y bydd rhagor o weithgareddau lle mae’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 yn golygu mai peidio â’u gwneud yw’r unig ffordd o leihau’r risg. Felly mae hi’n bwysig ailedrych ar eich asesiad risg COVID-19 yn rheolaidd i sicrhau bod y camau rydych chi’n eu cymryd yn cyd-fynd â’r rheoliadau diweddaraf.

Gwybodaeth Allweddol

Ers cychwyn argyfwng Covid-19, mae ein nod wedi bod yn glir: diogelu iechyd y cyhoedd a diogelu’r GIG.  Wrth i ni barhau i weithio gyda’n gilydd i reoli risgiau COVID-19 yng Nghymru, mae’r nodau hyn yn dal i fod yn wir.  Dylai busnesau sy'n gallu gweithredu ac adeiladau sy'n gallu agor i'r cyhoedd wneud hynny'n gyfreithlon ac yn ddiogel.  Yn ogystal â’r Canllawiau Statudol, mae Llywodraeth Cymru wedi cynhyrchu canllawiau manwl ar gyfer nifer o sectorau ynghylch sut mae gweithio’n ddiogel, ac rydym yn eich annog i ddilyn y canllawiau hyn.

Dylech ganiatáu neu alluogi gweithiwr i hunanynysu os yw Profi, Olrhain a Diogelu GIG Cymru wedi dweud wrtho/wrthi i hunanynysu.

Bydd helpu eich staff i aros gartref am 14 diwrnod yn lleihau’r haint gall aelwydydd ei basio i eraill yn y gymuned yn sylweddol ac, o ganlyniad, i weddill eich gweithlu, i chi ac i’ch teulu o bosibl.

Dylai unrhyw un sy’n datblygu symptomau COVID-19 yn y gwaith gael ei anfon adref i hunanynysu, a dylid glanhau ei weithle yn unol â’r canllawiau ar lanhau mewn lleoliadau nad ydynt yn rhai gofal iechyd.  

Mae pum cam allweddol y dylai’r rheini sy’n gyfrifol am waith yng Nghymru eu cymryd i’n helpu ni i Ddiogelu Cymru – gyda’n gilydd. Mae’n ategu’r holl ganllawiau eraill.

1. Cynnal asesiad risg COVID-19

Cynnal asesiad risg, gan drafod y mater yn ystyrlon â’ch staff a/neu eu hundeb llafur cydnabyddedig, a rhannu’r canlyniadau â’ch gweithlu. Dylech ystyried yn benodol a yw’r bobl sy’n gwneud y gwaith yn arbennig o agored i niwed oherwydd COVID-19 (y rheini sydd wedi bod yn gwarchod neu sydd â risg uwch). Mae asesiadau risg yn ofyniad cyfreithiol ar gyfer menywod beichiog, dim ots beth yw maint y busnes.

2. Helpu staff i weithio gartref lle bo’n bosibl

Y ffordd fwyaf effeithiol o leihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yw galluogi rhai aelodau o staff, neu’r holl staff, i weithio gartref weithiau neu drwy’r amser. Dylai cyflogwyr fod mor hyblyg â phosibl a gwneud addasiadau i sicrhau bod staff yn gallu gweithio gartref lle bo hynny’n bosibl. Gallai hyn gynnwys rhoi gliniaduron neu ffonau symudol i staff, a hwyluso cyfathrebiadau gyda phawb.

Ni ddylai gweithwyr fod dan orfodaeth na phwysau i fynd i weithle os nad oes angen busnes clir iddynt wneud hynny. Os yw cyflogwyr yn ystyried dweud wrth eu staff am fynd i’r gweithle, dylent yn y lle cyntaf asesu a fyddai trefniadau amgen yn gallu bodloni’r rhan fwyaf o anghenion y cyflogwr. Dylid trafod hyn â’r staff neu gynrychiolwyr y staff.

3. Cymryd camau i sicrhau bod pellter o 2m yn cael ei gadw rhwng pobl ar y safle lle bo’n bosibl.

Os oes angen busnes clir i staff fynd i’r gweithle, mae’n rhaid i’r rhai sy’n gyfrifol am weithleoedd neu am safleoedd sydd ar agor i’r cyhoedd sicrhau bod popeth rhesymol yn cael ei wneud i sicrhau pellter o 2 fetr rhwng pobl ar y safle, gan gynnwys mewn mannau awyr agored. Mae hwn yn ofyniad cyfreithiol yng Nghymru dan Reoliadau’r Coronafeirws. Rhaid i’r rhai sy’n gyfrifol roi sylw i’r nodyn cyfarwyddyd, sydd wedi cael ei gyhoeddi i’ch helpu chi i ddeall beth yw ystyr ‘cymryd pob cam rhesymol’ a beth i’w wneud os nad yw’n bosibl cadw pellter o 2 fetr mewn rhai amgylchiadau.

4. Implement other measures to reduce the risk of exposure to COVID-19

Dylech weithredu pob mesur rhesymol arall i leihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â COVID-19, ee drwy wneud y canlynol:

  • Cyfyngu ar lefel y rhyngweithio wyneb yn wyneb.
  • Defnyddio rhwystrau ffisegol.
  • Sicrhau lefel uwch o hylendid, glanweithdra amgylcheddol ac atgoffa am bwysigrwydd hylendid.
  • Golchi dwylo’n dda am 20 eiliad gyda sebon a’u sychu’n drylwyr, neu ddefnyddio hylif diheintio ag alcohol cyn ac ar ôl cyswllt agos.
  • Lleihau synau uchel a fydd yn gorfodi pobl i weiddi drostynt.
  • Gwisgo neu ddarparu cyfarpar diogelu personol (PPE) pan fydd canllawiau penodol i’r sector yn nodi bod hynny’n orfodol, a gwneud yn siŵr ei fod yn cael ei wisgo’n gywir.
  • Mynnu bod staff yn gwisgo gorchudd wyneb yn y rhannau o’r safle sydd ar agor i’r cyhoedd ac mewn rhannau eraill ohono lle nad oes modd cadw pellter corfforol, oni bai eu bod nhw wedi eu heithrio rhag gorfod gwneud hynny.
  • Darparu gwybodaeth i staff ac ymwelwyr â’r safle am yr angen i wisgo gorchuddion wyneb, ac esbonio ble ar y safle y maent yn orfodol.
  • Cofnodi manylion cyswllt staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr i gefnogi’r cynllun Profi, Olrhain, Diogelu.
  • Sicrhau bod staff yn ymwybodol o gydymffurfedd y cyflogwr â strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu, a’r angen i gyflogwyr rannu eu manylion cyswllt personol os bydd ymholiad Profi, Olrhain, Diogelu sy’n ymwneud â’r busnes/sefydliad a’i staff.
  • Sicrhau bod gweithwyr yn cael neu yn gallu hunanynysu.  Os ydyn nhw wedi cael canlyniad COVID-19 positif neu wedi cael gwybod eu bod wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad COVID-19 positif.

Bydd y rhagofalon ychwanegol y bydd angen i chi eu cymryd o bosibl yn dibynnu ar natur y gwaith - er enghraifft, os oes angen gweithio'n agosach a bod hynny'n ei gwneud hi'n anodd cadw at y ddyletswydd i gadw pellter corfforol, a'r math o adeilad mae'r gwaith yn digwydd ynddo. Bydd angen i bob busnes benderfynu pa gamau penodol y bydd angen iddo eu cymryd er mwyn gweithredu’n ddiogel, gan ddibynnu ar natur y busnes, gan gynnwys maint a math y busnes, sut mae’n cael ei drefnu, ei weithredu, ei reoli a’i reoleiddio.

Mae peidio gweithredu mesurau rhesymol i leihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â COVID-19 yn drosedd yng Nghymru, a allai arwain at ddirwy yn dilyn euogfarn. Bydd eich asesiad risg COVID-19 yn eich helpu i benderfynu pa gamau y mae angen ichi eu cymryd.

5. Actively implement Test, Trace, Protect in the workplace

Bydd Profi, Olrhain, Diogelu yn gweithio fel a ganlyn:

  • Profi pobl sydd â symptomau COVID-19 a gofyn iddynt ynysu a chymryd prawf ac aros am ganlyniad; ac
  • Olrhain y bobl sydd wedi bod mewn cyswllt agos â’r unigolyn sydd wedi profi’n bositif am COVID-19, gan ofyn iddynt gymryd rhagofalon a hunanynysu yn unol â’r canllawiau.

Mae Canllawiau wedi cael eu cyhoeddi sy’n egluro sut mae cyflogwyr yng Nghymru yn gallu gwneud eu rhan i helpu i gyflwyno strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu Cymru, er mwyn arafu lledaeniad COVID-19, gwarchod ein hiechyd a’n systemau gofal, ac achub bywydau. Mae’r canllawiau hyn yn rhoi sylw i gyfrifoldebau cyflogwyr tuag at weithwyr a chontractwyr sy’n ymwneud â gweithredu eu busnes, ac maen nhw’n cynnwys gwybodaeth berthnasol i bobl hunangyflogedig. 

Bydd y rhai sy’n defnyddio ap COVID-19 y GIG yn gallu sganio (mewngofnodi) pan fyddant yn mynd i mewn i leoliad.  Rhaid i safleoedd yng Nghymru sy’n gorfod casglu manylion staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr barhau i wneud hynny, gan gynnwys pobl sy’n mewngofnodi drwy’r ap.  Fodd bynnag, mae’n bosibl yr hoffech chi ystyried creu cod QR i'w ddefnyddio gyda'r ap a'i arddangos ar eich safle fel mesur ychwanegol i gynorthwyo unigolion i olrhain cysylltiadau posibl.  Gallwch greu cod QR a phosteri arddangos yma.

Pum egwyddor diogelwch yn y gwaith

I helpu busnesau i weithio’n ddiogel, mae Llywodraeth Cymru wedi mabwysiadu pum egwyddor ar gyfer diogelwch yn y gwaith.

1. Gofal: Ein hiechyd a’n llesiant sy’n dod gyntaf

Dylai pawb ystyried iechyd, diogelwch a llesiant y cyhoedd a chwsmeriaid, yn ogystal â gweithwyr a chontractwyr, ac unrhyw un arall ar y safle yn fater hollbwysig.

Mae pandemig COVID-19 yn sefyllfa sy’n datblygu’n gyflym i bawb. Mae’n her, yn peri pryder, ac o bosibl yn achosi straen i lawer.

O ran eich gweithlu: fel yr amlinellwyd uchod, dylech helpu eich staff i weithio gartref weithiau neu drwy’r amser, os yw’n rhesymol ymarferol iddynt wneud hynny.

Mae pandemig COVID-19 yn peri risgiau iechyd i bawb, ond i rai pobl sy'n agored i niwed, mae risg gynyddol o fynd yn ddifrifol wael. Mae hefyd yn amlwg bod y pandemig yn effeithio fwy ar rai aelodau o'n cymuned nag eraill, megis y rhai o gefndiroedd pobl dduon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig (BAME). Nid oes gennym unrhyw dystiolaeth eto sy’n dangos pam mae’r feirws yn cael mwy o effaith ar rai nag eraill, felly dylai cyflogwyr gymryd gofal ychwanegol i ddiogelu gweithwyr sy’n agored i niwed.

Mae mwy o wybodaeth am grwpiau sy’n agored i niwed a chadw pellter cymdeithasol yma: Canllawiau cadw pellter cymdeithasol COVID-19 i bawb yng Nghymru. Mae’r Adnodd Asesu Risg COVID-19 ar-lein yn asesiad risg dau gam i weithwyr y GIG a Gofal Cymdeithasol. Mae'n addas i'r holl staff sy'n agored i niwed neu mewn perygl o ddal COVID-19, gan gynnwys pobl o gefndiroedd Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig (BAME).

Mae dyletswyddau cyfreithiol ar gyflogwyr a gweithredwyr busnes i sicrhau nad yw’r penderfyniadau y byddant yn eu gwneud er mwyn ymateb i COVID-19 yn gwahaniaethu’n uniongyrchol nac yn anuniongyrchol. Ni ddylech wneud rhagdybiaethau rhagfarnllyd a defnyddio’r rheini i roi gweithwyr dan anfantais neu eu rhwystro rhag cael mynediad at y farchnad swyddi.

2. Cydymffurfio: Rhaid ufuddhau i'r cyfreithiau sy'n ein cadw ni'n ddiogel

Rhaid i gyflogwyr a gweithredwyr busnes barhau i gyflawni eu dyletswyddau cyfreithiol o dan gyfreithiau iechyd a diogelwch newydd a’r rhai sy’n bodoli eisoes, gan gynnwys cynnal a diogelu iechyd, diogelwch a llesiant gweithwyr, contractwyr, cwsmeriaid, ac ymwelwyr. 

Yng Nghymru, mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn ei gwneud yn ofynnol i’r sawl sy'n gyfrifol am waith neu safle sy'n agored i'r cyhoedd leihau amlygiad i COVID-19 ar y safle, a lleihau'r risg o ledaenu'r feirws i'r rhai sydd wedi bod ar y safle, drwy:

  1. Cymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gadw rhwng pawb ar safle;
  2. Sicrhau bod camau rhesymol eraill yn cael eu cymryd i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r feirws, yn benodol drwy gyfyngu ar ryngweithiadau wyneb yn wyneb a gwella hylendid;
  3. Darparu gwybodaeth i’r rheini sy’n dod i safle neu’n gweithio ar safle am sut mae lleihau’r risg.

3. Cynnwys: Mae pob un ohonom yn gyfrifol am arferion gwaith diogel

Mae’n ofynnol i gyflogwyr a gweithredwyr busnes ddiogelu eu gweithwyr, ac eraill, rhag niwed yn ôl y gyfraith. Hefyd mae gan weithwyr a chontractwyr ddyletswydd gofal o ran eu diogelwch eu hunain a diogelwch eraill ar y safle. Mae hwn yn gyfrifoldeb ar y cyd. 

Dylech gyfathrebu’n rheolaidd ac yn ystyrlon gyda gweithwyr a gyda’r undeb llafur cydnabyddedig neu, os nad oes un, cynrychiolydd a ddewiswyd gan y gweithwyr (gan gynnwys eu pwyllgor iechyd a diogelwch, os oes un). Dylai hyn ganfod a rhoi sylw i risgiau cyn i unrhyw un ailddechrau gweithio, a rheoli risgiau yn y gweithle’n barhaus. Dylai’r staff gymryd rhan yn y broses o weithredu mesurau rheoli a rhoi gwybod am risgiau er mwyn diogelu gweithwyr ac ymwelwyr.

4. Addasu: Bydd angen i bob un ohonom newid y ffordd rydym yn gweithio

Er mwyn cydymffurfio â’r cyfrifoldebau uchod, bydd angen i chi a’ch staff newid y ffordd rydych yn gweithio.  Os ydych chi’n gweithredu ar hyn o bryd, mae’n debyg eich bod eisoes wedi meddwl llawer am y materion hyn. Rydym yn argymell eich bod yn defnyddio’r ddogfen hon a’r canllawiau sector manwl sy’n berthnasol i chi i nodi unrhyw newidiadau neu welliannau ychwanegol y gallech fod angen eu gwneud. Rhaid i chi barhau i adolygu’r mesurau rydych chi wedi’u rhoi ar waith i sicrhau eu bod yn gweithio. Yn eich adolygiadau, dylech chi hefyd ystyried os oes unrhyw fesurau nad ydynt yn effeithiol mwyach neu os oes newidiadau yn y gweithle a allai arwain at risgiau newydd. 

Mae pob gweithle yn wahanol, ond mae nifer cynyddol o ganllawiau sy’n benodol i ddiwydiant ac enghreifftiau o arferion da ar gael i’w dilyn a allai eich helpu chi i benderfynu pa gamau sydd angen i chi eu cymryd.  Dylech gydymffurfio â Rheoliadau’r Coronafeirws a chadw at y Canllawiau Statudol perthnasol bob amser. Bydd y canllawiau hyn a’r canllawiau sector manwl yn cael eu diweddaru o bryd i’w gilydd i adlewyrchu unrhyw newidiadau rheoleiddiol ac rydym yn eich annog i ddefnyddio’r canllawiau hyn i’ch helpu chi i weithredu unrhyw newidiadau angenrheidiol.

5. Cyfathrebu: Rhaid i ni i gyd ddeall beth i’w wneud

Mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn mynnu eich bod yn darparu gwybodaeth i’r rheini sy’n dod i’r safle neu’n gweithio ar y safle am sut mae lleihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws.  Felly, mae’n hanfodol bod dulliau cyfathrebu clir, manwl a chyson rhwng cyflogwyr, gweithwyr, pobl hunangyflogedig, undebau llafur (os oes un yn bodoli), ymwelwyr ac unrhyw un arall ar y safle ynghylch y camau rhesymol a chymesur sy’n cael eu cymryd. Mae’n bwysig bod pawb yn cael yr un neges a’r un cyfarwyddyd. Dylai cyflogwyr a gweithredwyr busnes sicrhau bod y dulliau cyfathrebu’n hygyrch i bawb. Y nod yw rhannu negeseuon clir a rhoi sicrwydd bod risgiau COVID-19 yn cael eu rheoli, a lleihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â’r feirws.

Cyfarpar Diogelu Personol (PPE)

Mae cyfarpar diogelu personol yn diogelu’r defnyddiwr yn erbyn risgiau iechyd neu ddiogelwch yn y gwaith. Mae’n gallu cynnwys eitemau fel helmedau diogelwch, menig, cyfarpar diogelu’r llygaid, dillad llachar, esgidiau diogelwch a harneisiau diogelwch. Mae hefyd yn cynnwys cyfarpar diogelu anadlol, fel masgiau wyneb.

Os ydych eisoes yn defnyddio cyfarpar diogelu personol yn eich gwaith i ddiogelu yn erbyn risgiau heb fod yn rhai COVID-19, dylech barhau i wneud hynny.

Wrth reoli’r risg o COVID-19, nid yw cyfarpar diogelu personol ychwanegol y tu hwnt i’r hyn yr ydych yn ei wisgo fel arfer yn cael ei argymell. Y rheswm am hynny yw bod y risgiau sy’n gysylltiedig â COVID-19 yn wahanol i’r risgiau rydych chi fel rheol yn eu hwynebu mewn gweithle, ac mae angen rheoli hynny drwy gadw pellter cymdeithasol, gweithdrefnau hylendid da a phartneriaid neu dimau sefydlog, nid drwy ddefnyddio PPE.

Yr eithriad yw lleoliadau clinigol, fel ysbyty, neu lond dwrn o rolau eraill y mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cynghori pobl i ddefnyddio PPE ar eu cyfer. Er enghraifft, ymatebwyr cyntaf a swyddogion gorfodi mewnfudo. Os ydych chi’n perthyn i un o’r grwpiau hyn, dylech gyfeirio at y cyngor yn y fan yma.

Oni bai eich bod chi mewn sefyllfa lle mae’r risg o drosglwyddo COVID-19 i’ch gweithlu yn uchel iawn, dylai’ch asesiad risg adlewyrchu’r ffaith mai cyfyngedig iawn yw rôl cyfarpar diogelu personol o ran darparu gwarchodaeth ychwanegol i staff. Fodd bynnag, os yw’ch asesiad risg yn dangos bod angen cyfarpar diogelu personol, mae’n rhaid ichi ddarparu’r cyfarpar hwn yn rhad ac am ddim i weithwyr sydd ei angen. Rhaid i unrhyw gyfarpar diogelu personol ffitio’n iawn.

Rhagor o wybodaeth am gyfarpar diogelu personol yng Nghymru: Coronafeirws a chyfarpar diogelu personol (PPE).

Gorchuddion wyneb

Mae gwisgo gorchudd wyneb yn orfodol i bawb yng Nghymru mewn ardaloedd cyhoeddus dan do sydd ar agor i’r cyhoedd, canolfannau trafnidiaeth, ac ar drafnidiaeth gyhoeddus. Dim ond i ardaloedd sy’n agored i’r cyhoedd y mae’r gofyniad hwn yn berthnasol fel derbynfeydd ac ystafelloedd aros, er y gallai gynnwys ardaloedd cyffredin mewn adeilad a rennir â busnes arall, fel y cyntedd a’r grisiau. 

Ar gyfer unrhyw safleoedd eraill, gan gynnwys y rhannau preifat o safleoedd sydd ar agor i’r cyhoedd, mae Llywodraeth Cymru yn ystyried, os nad oes modd cadw pellter corfforol yn barhaus, dylai’r rhai sy’n gyfrifol am waith a gyflawnir ar y safleoedd hynny, fel cam rhesymol o dan Reoliadau’r Coronafeirws, fynnu bod staff ac ymwelwyr yn gwisgo gorchudd wyneb er mwyn lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 ar y safle, oni bai eu bod nhw wedi eu heithrio rhag gorfod gwneud hynny.  Mae hyn yn golygu y dylai penderfyniad i beidio â mynnu bod staff neu ymwelwyr yn gwisgo gorchudd wyneb ar safle nad yw ar agor i’r cyhoedd, gan gynnwys y rhannau preifat o safleoedd sydd ar agor i’r cyhoedd, fod yn seiliedig ar asesiad risg COVID-19 sy’n darparu tystiolaeth bod rheswm cryf dros beidio. Mae canllawiau aelodau o’r cyhoedd i’w gweld Gorchuddion wyneb: canllawiau i'r cyhoedd.

Gall gorchudd wyneb fod yn syml iawn; dim ond gorchuddio’r geg a’r trwyn mae’n rhaid iddo ei wneud.  Nid yw yr un fath â’r masgiau llawfeddygol neu’r masgiau mwy a ddefnyddir gan weithwyr gofal iechyd a gweithwyr eraill fel rhan o’r PPE manyleb uwch. Yn yr un modd, nid yw gorchudd wyneb yr un fath â’r cyfarpar diogelu personol sy’n cael ei ddefnyddio i reoli risgiau fel llwch a chwistrell mewn cyd-destun diwydiannol. Rhaid i gyflenwadau o gyfarpar diogelu personol, gan gynnwys masgiau wyneb, barhau i gael eu cadw ar gyfer y bobl mae eu hangen arnyn nhw i’w hamddiffyn rhag risgiau yn eu gweithle, fel gweithwyr iechyd a gofal, a phobl sy’n gweithio mewn lleoliadau diwydiannol fel y rheini sy’n wynebu peryglon llwch.

The duty to wear a face covering under the Coronavirus Regulations is incumbent on the public who visit, and the staff who work in, indoor public premises.  It is important to remember that face coverings are not a replacement for the other ways of managing the risk of exposure to COVID-19 and do not negate the need for those responsible for premises open to the public, or premises where work takes place, to take other reasonable measures.

Dyletswydd ar y cyhoedd sy’n ymweld â safle cyhoeddus dan do a’r staff sy’n gweithio yno yw gwisgo gorchudd wyneb o dan Reoliadau’r Coronafeirws.  Mae’n bwysig cofio nad yw gorchuddion wyneb yn cymryd lle’r ffyrdd eraill o reoli’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 ac nid ydyn nhw’n golygu nad oes angen i’r rheini sy’n gyfrifol am safleoedd sydd ar agor i’r cyhoedd, neu safleoedd lle mae gwaith yn digwydd, gymryd camau rhesymol eraill. Felly, rhaid ichi barhau i gymryd pob cam rhesymol i gadw pellter o 2m rhwng pawb a rhoi rhagofalon eraill ar waith, gan gynnwys lleihau’r amser sy’n cael ei dreulio mewn cyswllt, defnyddio partneriaid a thimau sefydlog ar gyfer gwaith agos, sicrhau hylendid anadlol da, hylendid dwylo trylwyr a rheolaidd, a golchi arwynebau’n amlach. Y mesurau eraill hyn yw’r ffyrdd gorau o reoli risg yn y gweithle ac ni fyddai Llywodraeth Cymru felly’n disgwyl gweld cyflogwyr yn dibynnu’n llwyr ar orchuddion wyneb i reoli risg at ddibenion eu hasesiadau iechyd a diogelwch.

Dylai gorchudd wyneb effeithiol gael haen allanol gwrth-ddŵr os yw hynny’n bosibl, a dylai gynnwys 3 haen o wahanol ddefnyddiau nad ydyn nhw’n ymestyn. Dylent ffitio’n dda ac ni ddylid cael unrhyw fylchau aer ar ochrau’r wyneb ac o dan eich gên.  Gallwch wneud gorchuddion wyneb gartref, ac mae’r canllaw hwn yn egluro sut mae gwneud hyn.

Dylai cyflogwyr gefnogi eu gweithwyr i ddefnyddio gorchudd wyneb yn ddiogel os ydyn nhw’n dewis gwisgo un. Mae hyn yn golygu eu hatgoffa o’r wybodaeth ganlynol:

  • Golchwch eich dwylo’n drylwyr â sebon a dŵr am 20 eiliad, (neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo ag alcohol), a sychu’ch dwylo’n drylwyr cyn gwisgo gorchudd wyneb, ac ar ôl ei dynnu.
  • Wrth wisgo gorchudd wyneb, dylech osgoi cyffwrdd eich wyneb neu’ch gorchudd wyneb, gan y gallech ei halogi â germau oddi ar eich dwylo.
  • Peidiwch â hongian gorchudd wyneb o’ch gwddf na’i dynnu i lawr o’ch trwyn.
  • Newidiwch eich gorchudd wyneb os yw’n mynd yn damp neu wedi’i ddifrodi.
  • Golchwch eich dwylo’n rheolaidd
  • Newidiwch a golchi neu waredu (fel sy’n berthnasol) eich gorchudd wyneb bob dydd. 
  • Os oes modd ei olchi, golchwch y gorchudd wyneb drwy ddilyn cyfarwyddiadau’r gwneuthurwr.
  • Ar ôl gwisgo gorchudd wyneb mae modd ei ailddefnyddio, dylid ei roi mewn bag plastig cyn ei olchi i osgoi halogiad o’r gorchudd wyneb sydd wedi’i ddefnyddio.
  • Os nad yw’n un mae modd ei olchi, dylech gael gwared arno’n ofalus yn eich bin gwastraff arferol gan helpu i gadw Cymru’n daclus.
  • Cadw pellter corfforol a chymdeithasol, a golchi eich dwylo’n aml ac yn drylwyr yw’r ffyrdd mwyaf effeithiol o leihau’r achosion o drosglwyddo COVID-19.

Beth i’w wneud os ydych chi’n poeni am ddiogelwch yn y gweithle

Os ydych chi’n poeni am y mesurau diogelwch yn eich gweithle chi neu mewn unrhyw safle arall rydych chi’n ymweld ag ef sydd ar agor i’r cyhoedd, gallwch roi gwybod i wasanaethau Diogelu’r Cyhoedd eich awdurdod lleol (sy’n cynnwys iechyd yr amgylchedd ac iechyd a diogelwch), sy’n gyfrifol am roi cyngor a gorfodi. Mewn nifer o leoliadau gwaith “caeedig” (h.y. lle nad oes mynediad i’r cyhoedd na chontractwyr allanol), yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch sy’n gyfrifol am reoleiddio a gorfodi arferion gwaith, a gallwch ddod o hyd i ragor o ganllawiau yma.

Ble mae cael rhagor o wybodaeth

Mae’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch wedi cynhyrchu canllaw byr ar Weithio’n Ddiogel yn ystod yr Argyfwng Coronafeirws. Mae’r Canllaw yn cynnwys gwybodaeth am:

  • Asesu risg
  • Cyngor penodol ar gyfer eich diwydiant
  • Siarad â’ch gweithwyr
  • Pwy ddylai fynd i’r gwaith?
  • Gwarchod pobl sydd mewn mwy o berygl
  • Cyrraedd a gadael y gwaith
  • Yr ardal waith
  • Symud o gwmpas
  • Ardaloedd cyffredin
  • Hylendid da
  • Gwybodaeth a chanllawiau
  • PPE (cyfarpar diogelu personol)

Gellir gweld Canllaw’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch: Coronavirus (COVID-19): latest information and advice.