Neidio i'r prif gynnwy

Ar hyn o bryd mae Cymru ar Lefel Rhybudd 3.

Bwriedir i'r canllawiau hyn gwmpasu pob lefel rhybudd er na chaniateir rhai agweddau ar rai o’r lefelau. Sylwer ei bod yn bosibl i'r holl reoliadau a chanllawiau newid. Rhaid i chi sicrhau eich bod yn ystyried y fersiwn ddiweddaraf o'r rheoliadau a'r canllawiau.

1. Cyflwyniad

Mae’r canllawiau hyn ar gyfer sectorau twristiaeth a lletygarwch Cymru. Byddant yn aros mewn grym am gyfnod amhenodol a byddant yn cael eu hadolygu. Rydym yn croesawu’r gwaith sylweddol mae sefydliadau, cyrff masnach, grwpiau diwydiant a busnesau unigol wedi’i wneud yn barod er mwyn gweithredu mewn ffordd sy’n diogelu Cymru.

Mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn gosod cyfyngiadau llym ar gwrdd â phobl eraill mewn grwpiau, ar le mae pobl yn cael mynd, ac ar sut mae busnesau’n cael gweithredu. Mae rhai busnesau wedi gorfod cau dros dro.

O ran y busnesau sy’n cael gweithredu, neu’r safleoedd sy’n cael agor (mae rhestr yma o’r busnesau a’r safleoedd sy’n gorfod aros ar gau) rhaid iddynt wneud hynny’n ddiogel mewn ffordd sy’n cydymffurfio â Rheoliadau’r Coronafeirws, yn ogystal â’r rhwymedigaethau cyfreithiol eraill a osodir ar gyflogwyr (fel deddfwriaeth iechyd a diogelwch).

I helpu busnesau i weithredu’n ddiogel, mae Llywodraeth Cymru wedi mabwysiadu pum egwyddor allweddol i Ddiogelu Cymru – yn y gwaith:

  • Gofal: ein hiechyd a’n llesiant sy’n dod gyntaf
  • Cydymffurfio: rhaid glynu wrth y deddfau sy’n ein cadw’n ddiogel
  • Cynnwys: mae pob un ohonom yn gyfrifol am weithio’n ddiogel
  • Addasu: bydd angen i bob un ohonom newid ein ffordd o weithio
  • Cyfathrebu: rhaid i ni i gyd ddeall beth i’w wneud

Mae rhagor o ganllawiau ar yr egwyddorion allweddol ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru.

Mae’r ddogfen hon yn helpu cyflogwyr, gweithwyr a’r hunangyflogedig sy’n gweithio yn y sectorau twristiaeth a lletygarwch yng Nghymru i weithredu’n ddiogel yn ystod pandemig COVID-19. Pan fydd cyfyngiadau lleol neu rybuddion ar waith yna gofynion y Lefelau Rhybudd hynny sy’n dod gyntaf. Dylid edrych yn rheolaidd ar wybodaeth am y Lefelau Rhybudd sy’n weithredol (gan gynnwys yr hyn a ganiateir) i weld yn newyddion diweddaraf.

Mae twristiaeth a lletygarwch yn cynnwys yr holl ymwelwyr sy’n aros ac nad ydyn nhw’n aros yn y safleoedd hyn a’r gweithgareddau a’r gwariant sy’n gysylltiedig â chyflenwi cynnyrch a gwasanaethau i ymwelwyr gan y sector preifat a’r sector chyhoeddus. Mae’n cynnwys llu o amgylcheddau gwaith gwahanol o ddarparwyr llety i atyniadau i ymwelwyr yn yr awyr agored a dan do, i safleoedd lletygarwch ac amrywiaeth o weithgareddau a digwyddiadau (gweler adran 3.1 i gael mwy o fanylion).

2. Y gofynion cyfreithiol

Mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn mynnu bod pawb sy’n gyfrifol am safleoedd a reoleiddir (a ddiffinnir gan rheoliad 15) sydd ar agor i'r cyhoedd, neu safleoedd gwaith, yn cymryd mesurau rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 yn y safle, ac i leihau’r risg bod y rheini sydd wedi bod yn y safle yn lledaenu’r feirws.

Mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn galluogi Llywodraeth Cymru i gyhoeddi nodiadau cyfarwyddyd ar yr hyn a ddisgwylir gan bawb sy’n gyfrifol am safleoedd sy’n agored i’r cyhoedd, neu lle mae gwaith yn cael ei wneud. Mae’r nodiadau cyfarwyddyd canlynol wedi cael eu cyhoeddi o dan y rheoliadau y mae’n rhaid i chi eu hystyried:

Bydd y ddogfen hon yn cyfeirio at yr holl ganllawiau hyn fel y “Canllawiau Statudol”. Rhaid ystyried y Canllawiau Statudol, ac unrhyw ganllawiau, codau ymarfer neu ddogfennau eraill a gyhoeddir gan gyrff eraill sy’n cael eu hymgorffori yn y Canllawiau Statudol. Mae’r ddogfen hon yn cynnwys canllawiau nad ydynt yn ganllawiau statudol. Dylid ei hystyried ochr yn ochr â’r canllawiau statudol.

Rheoliadau pwysig eraill

Rhaid i chi hefyd gydymffurfio â Rheoliadau’r Coronafeirws ar y meysydd canlynol a all effeithio ar sut rydych chi’n gweithredu eich busnes twristiaeth neu letygarwch a derbyn ymwelwyr. Mae’n bosibl y bydd y gyfraith yng Nghymru yn wahanol i’r gyfraith sy’n berthnasol mewn rhannau eraill o’r DU a chofiwch fod newidiadau’n cael eu gwneud yn rheolaidd.

  • Mae Cyfyngiadau ar gwrdd mewn grŵp ac a ddylid llunio aelwydydd estynedig ai peidio wedi eu cadarnhau ar gyfer pob lefel rhybudd o 1 i 4. Er bod y dyletswyddau hyn yn cael eu gosod ar y cyhoedd, maen nhw’n debygol o effeithio ar eich trefniadau archebu a gweithredu – gweler adran 7 y canllawiau hyn.
  • Mae Cyfyngiadau ar deithio i, o ac o fewn Cymru wedi eu cadarnhau ar gyfer pob lefel rhybudd o 1 i 4 – gweler adran 4.4 (yn gysylltiedig â gweithwyr) ac adran 8 (yn gysylltiedig ag ymwelwyr) y canllawiau hyn.
  • Mae Cyfyngiadau ar safleoedd lletygarwch yn cael eu cadarnhau ar bob lefel rhybudd o 1 i 4 gan gynnwys cyfyngiadau ynghylch gwerthu neu gyflenwi alcohol, amser cau a rheolau gwasanaeth bwrdd mewn safleoedd o’r fath sy’n berthnasol – gweler adran 9 y canllaw hwn.

2.1 Adolygiadau o’r gyfraith

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi diweddariad o’r Cynllun Rheoli Coronafeirws, sy’n ychwanegu at y fframwaith goleuadau traffig o gyfyngiadau a drefnwyd yn wreiddiol ym mis Mai 2020.

Mae'r Cynllun Rheoli Coronafeirws diweddaraf hwn, sy'n ystyried brechu ac amrywiolyn amlycaf Caint, yn nodi sut y byddwn yn symud drwy'r lefelau rhybudd a sut y gallwn helpu pobl a busnesau i gynllunio ar gyfer y dyfodol, wrth i ni barhau â'n dull gofalus o ddatgloi'r cyfyngiadau presennol.

Y pedair lefel rhybudd yw:

  • Rhybudd lefel un (risg isel): Mae hyn yn cynrychioli lefel y cyfyngiadau sydd agosaf at normalrwydd, sy'n bosibl tra bod cyfraddau heintio yn isel a bod mesurau ataliol eraill, megis ymbellhau cymdeithasol a gweithio gartref, yn parhau i fod ar waith.
  • Rhybudd lefel dau (risg ganolig): Mae hyn yn cynnwys rheolaethau ychwanegol i gyfyngu ar ledaeniad coronafeirws. Gall y rhain gael eu hategu gan gamau gweithredu lleol wedi'u targedu'n fwy i reoli digwyddiadau neu acosion penodol.
  • Rhybudd lefel tri (risg uchel): Mae'r rhain yn cynrychioli'r cyfyngiadau llymaf cyn seibiant tân neu gyfyngiadau symud. Mae'r rhain yn ymateb i lefel uwch neu gynyddol o heintiau lle nad yw gweithredoedd lleol bellach yn effeithiol o ran cynnwys twf y feirws.
  • Rhybudd lefel pedwar (risg uchel iawn): Byddai cyfyngiadau ar y lefel hon yn cyfateb i'r rheoliadau seibiant tân neu'r cyfyngiadau.

Mae Llywodraeth Cymru yn adolygu Rheoliadaur Coronafeirws o leiaf bob 3 wythnos. Mae’r adolygiadau hyn yn gyfle i asesu effeithiolrwydd a chanlyniadau'r darpariaethau ac maen nhw’n gallu arwain at ddirymu neu ddiwygio’r rheoliadau. Mae hi’n bwysig cofio, os bydd cynnydd yn nifer yr achosion o COVID-19, mae’n bosibl y bydd rheolau newydd yn cael eu cyflwyno i leihau lledaeniad y feirws, a diogelu iechyd y cyhoedd y tu allan i’r cyfnod adolygu 3 wythnos safonol.

Hefyd, gallai cynnydd mewn trosglwyddo COVID-19, naill ai ar draws Cymru neu mewn ardal benodol, arwain at yr hyn sy’n cael ei ystyried yn “fesur rhesymol”. Gall yr hyn y gellid ei ystyried yn rhesymol pan fydd nifer yr achosion o’r feirws yn isel fod yn wahanol i’r hyn sy’n cael ei ystyried yn rhesymol pan fydd nifer yr achosion o’r feirws yn gyffredin iawn. Yn yr amgylchiadau hyn, mae’n bosibl y bydd rhagor o weithgareddau lle mae’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 yn golygu mai peidio â’u gwneud, neu hyd yn oed gau safleoedd neu rannau o safleoedd yw'r unig ffordd o leihau’r risg. Felly, mae hi’n bwysig ailedrych ar eich asesiad risg COVID-19 penodol yn rheolaidd i sicrhau bod y camau rydych chi’n eu cymryd yn cyd-fynd â’r rheoliadau diweddaraf a’r lefel rhybudd fel y maen nhw ar adeg benodol.

Rhoddir ystyriaeth i'r opsiynau sydd ar gael yn yr adolygiadau 3 wythnos i ailagor twristiaeth a lletygarwch yn ofalus.

3. Sut mae defnyddio’r canllawiau hyn

Fel sy’n cael ei nodi uchod, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau dan Reoliadau’r Coronafeirws sy’n egluro pa fesurau dylid eu cymryd i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 mewn safleoedd sydd ar agor i’r cyhoedd, neu safleoedd gwaith.

Mae’r ddogfen hon yn adeiladu ar y gofynion sydd yn y Canllawiau Statudol gyda chyngor ymarferol yn ogystal â chyfeirio at ganllawiau sector-benodol eraill a chanllawiau perthnasol eraill. Dylech chi ddefnyddio’r ddogfen hon i’ch helpu i benderfynu pa gamau penodol y dylech chi eu cymryd er mwyn gweithredu’n ddiogel, gan ddibynnu ar natur eich busnes neu'ch gwaith, gan gynnwys maint a math y busnes, sut mae’n cael ei drefnu, ei weithredu, ei reoli a’i reoleiddio.

Os oes unrhyw anghysondeb rhwng y canllawiau hyn a’r Canllawiau Statudol (gweler adran 2), dilynwch y Canllawiau Statudol. Nid yw'r ddogfen hon yn disodli cyngor cyfreithiol y dylech ystyried ei gael lle bo angen. Nid yw’r ddogfen chwaith yn disodli unrhyw rwymedigaethau cyfreithiol, gan gynnwys mewn perthynas ag iechyd a diogelwch, cyflogaeth neu gydraddoldeb. Mae’n bwysig eich bod chi fel busnes neu gyflogwr yn parhau i gydymffurfio â’ch rhwymedigaethau presennol gan gynnwys y rheini sy’n ymwneud ag unigolion sydd â nodweddion gwarchodedig. Os na fyddwch yn cydymffurfio â’r ddeddfwriaeth a’r canllawiau statudol perthnasol, gallai’r awdurdodau perthnasol gymryd camau gorfodi.

Mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn nodi system orfodi benodol ac ar wahân. Mae hyn yn golygu bod swyddogion gorfodi yn gallu mynnu bod rhai mesurau (penodol) yn cael eu cymryd mewn perthynas â safleoedd, ac maent yn gallu eu cau os yw hynny’n angenrheidiol ac yn gymesur. Mae modd mynnu bod y safle’n cau naill ai oherwydd nad yw’r mesurau a bennwyd mewn hysbysiad gwella wedi cael eu cymryd neu oherwydd bod y gofynion yn rheoliad 21(2) (ee cadw pellter cymdeithasol neu safleoedd a reoleiddir) wedi cael eu torri mewn ffordd sy’n ddigon difrifol i gyfiawnhau cau’r safle ar unwaith neu gyda dim ond ychydig iawn o rybudd. Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau i swyddogion gorfodi. Efallai y byddwch yn dymuno darllen y rhain er mwyn deall pa gamau fyddai’n gallu cael eu cymryd os byddwch yn peidio â chydymffurfio â Rheoliadau’r Coronafeirws a/neu’n peidio â rhoi sylw i’r Canllawiau Statudol.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi cyhoeddi Cynllun rheoli’r coronafeirws ar gyfer Cymru, sy’n nodi sut byddwn i gyd yn gweithio gyda’n gilydd i reoli risgiau COVID-19. Mae’n syniad da ichi ddarllen y cynllun.

Wrth ystyried sut mae defnyddio’r canllawiau hyn, ystyriwch aelodau’r cyhoedd a chwsmeriaid, yn ogystal â gweithwyr, gweithwyr asiantaeth, gwirfoddolwyr a chontractwyr, ac unrhyw un arall ar y safle.

I'ch helpu i benderfynu pa gamau i'w cymryd, mae Rheoliadau Coronafeirws yn gofyn i chi gynnal asesiad risg COVID-19 penodol (adran 4), yn union fel y byddech ar gyfer peryglon eraill sy'n gysylltiedig â iechyd a diogelwch. This risk assessment must be done in consultation with staff and representatives (recognised trade union or a representative chosen by workers) and information on the risks identified by the assessment must be made available to staff. Mae HSE (Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch) yn darparu templedi defnyddiol i'ch helpu i gynnal asesiad risg COVID-19 penodol a fydd yn mynd â chi drwy'r hierarchaeth o reolaethau o'r mwyaf i'r lleiaf effeithiol. Ceir trosolwg o hierarchaeth rheolaethau yn Atodiad 1.

Bydd y ddogfen hon yn cael ei diweddaru dros amser. Mae’r fersiwn hon yn gyfredol ar 25 Mawrth 2021. Gallwch chwilio am ddiweddariadau yn Diogelu Cymru yn y Gwaith.

3.1 Meysydd mae’r canllawiau hyn yn delio â nhw

Mae’r canllawiau hyn ar gyfer perchnogion busnes a gweithwyr yn y meysydd sy’n cael eu rhestru isod. Rhaid cofio nad yw’r canllawiau hyn yn arwydd bod yr holl fusnesau isod yn cael agor. Mae’r sefyllfa bresennol o ran pa fusnesau a safleoedd sy’n gorfod aros ar gau ar gael yma.

Gwestai a llety gwyliau

Ee safleoedd gwyliau, safleoedd gwersylla, gwestai, llety gwely a brecwast, llety gwyliau arall (gan gynnwys fflatiau gwyliau, hostelau, llety hunanddarpar, cartrefi gwyliau, parciau carafanau ac eiddo gwyliau arall sy’n cael ei osod dros y tymor byr).

Atyniadau i ymwelwyr; amgueddfeydd ac orielau; parciau adloniant a pharciau thema; alïau bowlio, arcedau difyrion a mannau chwarae dan do

Ee rheilffyrdd treftadaeth, gerddi, parciau thema, canolfannau adloniant i deuluoedd, ffeiriau sefydlog a theithiol, arcedau bowlio, sŵau ac acwaria, ac ati.

Busnesau gwyliau, gweithgareddau hamdden neu ddigwyddiadau – yn berthnasol i bob gweithredwr

Ee darparwyr teithiau cerdded, antur a gweithgareddau awyr agored, canolfannau awyr agored, canolfannau iaith ac ati.

Lleoliadau ar gyfer digwyddiadau neu gynadleddau (gan gynnwys lleoliadau ar gyfer priodasau ar wahân i fannau addoli a swyddfeydd cofrestru)

Ee digwyddiadau sy’n cael eu cynnal mewn canolfannau cyfarfodydd, cynadleddau ac arddangosfeydd.

Safleoedd sy’n gwerthu bwyd a diod

Ee bwytai, caffis, bariau, tafarndai a gwestai a llety gwyliau.

Cwmnïau gwasanaethau ffyrdd, rheilffyrdd, tramffyrdd a theithwyr dŵr (e.e. cwmnïau bysiau a theithiau, rheilffyrdd treftadaeth a theithiau cychod)

Ar gyfer gweithredwyr gwasanaethau i deithwyr ar ffyrdd, ar reilffyrdd, ar dramffyrdd ac ar ddŵr (ee gweithredwyr coetsys, bysiau a chwmnïau teithiau, rheilffyrdd treftadaeth a theithiau cwch) - sy’n cael eu diffinio fel Gwasanaethau Trafnidiaeth Gyhoeddus o dan Reoliadau’r Coronafeirws - mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi Canllawiau ar drafnidiaeth gyhoeddus, ac mae’n rhaid i weithredwyr eu dilyn. Mae’n bosibl bod rhai gweithredwyr yn cynnal teithiau/tripiau o’u safleoedd. Yn yr amgylchiadau hyn, pan fyddwch chi’n cynnal eich Asesiad Risg COVID-19 penodol ac yn penderfynu pa fesurau rhesymol byddwch chi’n eu gweithredu, dylech ystyried y canllawiau Twristiaeth a Lletygarwch hyn yn ogystal â’r canllawiau ar drafnidiaeth gyhoeddus. Dylech hefyd gyfeirio at adran 7 mewn perthynas â therfynau ar nifer y bobl sy'n gallu ymgynnull mewn amgylcheddau priodol (gan gynnwys ystyriaethau ynghylch cymysgu cartrefi a gweithgareddau wedi'u trefnu).

4. Canllawiau i weithleoedd

4.1 Meddwl am risg

Amcan: Bod pob cyflogwr a busnes yn cynnal asesiad risg COVID-19 penodol

Fel cyflogwr neu weithredwr busnes, mae cyfrifoldeb cyfreithiol arnoch chi i ddiogelu gweithwyr ac ymwelwyr; ac unrhyw un arall ar y safle rhag risgiau i’w hiechyd a’u diogelwch. Mae hefyd angen ichi asesu risgiau COVID-19 a chymryd mesurau rhesymol i leihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â’r feirws. Defnyddir asesiadau risg i ganfod a mynd i’r afael â’r risgiau hyn neu i’w lleihau.

Wrth gynnal asesiad risg COVID-19, mae’n rhaid ichi gydymffurfio â Rheoliadau’r Coronafeirws ac ystyried y Canllawiau Statudol a defnyddio’r ddogfen hon fel sail i’ch penderfyniadau a’ch mesurau rheoli, gan gydnabod na allwch chi gael gwared ar bob risg. Mae’n rhaid i asesiadu risg gael eu hadolygu a’u diweddaru’n rheolaidd, pryd bynnag y bydd amgylchiadau’n newid gan gynnwys pryd bynnag y bydd lefelau rhybudd coronafeirws yn newid yng Nghymru.

Nid creu llawer iawn o waith papur yw diben asesiad risg penodol, ond yn hytrach, nodi mesurau synhwyrol i reoli risgiau. Bydd eich asesiad risg yn eich helpu i benderfynu a ydych chi wedi gwneud popeth mae angen ichi ei wneud yn rhesymol. Mae offer rhyngweithiol ar gael i’ch helpu chi gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch yn Managing risks and risk assessments at work ar HSE.gov.uk.

Yr asesiadau risg hyn fydd y man cychwyn ar gyfer gweithredu'r mesurau rhesymol y mae'n ofynnol eu cymryd i leihau'r cysylltiad â coronafeirws ar safleoedd sydd ar agor i'r cyhoedd ac mewn gweithleoedd.

Mae hyn yn cynnwys ystyried materion fel:

  • a yw awyru'n ddigonol
  • ffactorau hylendid gan gynnwys golchi dwylo a mynediad at gyfleusterau golchi dwylo
  • sicrhau bod pellter corfforol yn digwydd ac os oes modd cadw 2m ar wahân
  • i ba raddau y gall defnyddio sgriniau, cyfarpar diogelu personol a gorchuddion wyneb liniaru risgiau, yn enwedig lle na ellir gadw’r pellter o 2m.

Bydd hefyd yn cynnwys ystyried sut y gall gyflogwyr sicrhau bod cynifer â phosibl o bobl yn gallu gweithio gartref.

Os ydych chi’n cyflogi pobl, mae gennych chi ddyletswydd i ymgynghori â’ch staff ar faterion iechyd a diogelwch, ac i gael trafodaeth ystyrlon â nhw a/neu eu hundeb llafur cydnabyddedig (os oes un yn bodoli). Pan fydd ar ei orau, mae cynnwys eich staff yn llawn yn creu diwylliant lle mae cysylltiadau rhwng cyflogwyr a gweithwyr yn seiliedig ar gydweithrediad, ymddiriedaeth a datrys problemau ar y cyd. Gallwch wneud hyn drwy wrando arnynt a siarad â nhw am y gwaith a sut byddwch chi’n rheoli risgiau COVID-19. Yn aml iawn y bobl sy’n gwneud y gwaith yw’r bobl orau i ddeall y risgiau a bydd ganddynt farn ynghylch sut mae gweithio’n ddiogel. Mae eu cynnwys yn y broses o wneud penderfyniadau yn dangos eich bod yn cymryd eu hiechyd a’u diogelwch o ddifri. Rhaid ichi ymgynghori â’r cynrychiolydd iechyd a diogelwch sydd wedi cael ei ddewis gan undeb llafur cydnabyddedig neu, os nad oes un, cynrychiolydd sydd wedi cael ei ddewis gan y gweithwyr. Nid yw’r cyflogwr yn cael dewis pwy fydd y cynrychiolydd.

Os yw’r gyfraith yn mynnu bod gennych chi asesiad risg ysgrifenedig (os oes gennych chi bum gweithiwr neu ragor), mae’n rhaid cofnodi’r canfyddiadau pwysig a rhoi mesurau rheoli ar waith. Mae asesiadau risg yn ofyniad cyfreithiol ar gyfer menywod beichiog, dim ots beth yw maint y busnes, ac mae rhagor o ganllawiau ar gael ir rheini syn cyflogi menywod beichiog.

Dylai eich asesiad ystyried yn benodol a yw'r bobl sy'n gwneud y gwaith yn arbennig o agored i COVID-19 (y rhai a ddiffinnir ar sail feddygol fel rhai sy'n agored iawn i niwed yn glinigol o coronafeirws (COVID-19) – a elwid gynt yn 'gwarchod' neu sydd yn y grŵp risg uwch). Mae’r Adnodd ar-lein i Asesu Risg COVID-19 ar gyfer y Gweithlu yn asesiad risg dau gam i weithwyr y GIG a Gofal Cymdeithasol. Mae’n addas i’r holl staff sy’n agored i niwed neu sydd â risg uwch o ddal COVID-19, gan gynnwys pobl o gefndiroedd Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig (BAME).

Os bydd unigolyn yn poeni am y mesurau diogelwch ar unrhyw safle lle mae gwaith yn cael ei wneud neu sy’n agored i’r cyhoedd, gall roi gwybod i wasanaethau Diogelu’r Cyhoedd yr awdurdod lleol perthnasol (sy’n cynnwys iechyd yr amgylchedd ac iechyd a diogelwch).

Pan fydd yr awdurdod gorfodi – fel yr awdurdod lleol – yn canfod nad yw’r rheini sy’n gyfrifol am y gwaith yn cymryd camau i gydymffurfio â’r ddeddfwriaeth a’r canllawiau iechyd y cyhoedd perthnasol er mwyn rheoli risgiau i iechyd y cyhoedd, byddant yn ystyried cymryd pob math o gamau i wella’r ffordd mae risgiau’n cael eu rheoli yn y gweithle.

Dylai cyflogwyr a gweithwyr bob amser ddod at ei gilydd i ddatrys problemau. Os nad oes modd datrys pryderon o hyd, gall gweithwyr gymryd y camau pellach hyn:

4.2 Rheoli risg

Amcan: Lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 yn eich safle i’r lefel isaf sy’n rhesymol ymarferol, drwy gymryd camau ataliol

Fel sy’n cael ei amlinellu uchod, rhaid i bawb sy’n gyfrifol am safleoedd sydd ar agor i’r cyhoedd, neu am waith sy’n cael ei wneud mewn unrhyw safle, gymryd pob mesur rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 ar y safle ac i leihau'r risg bod y rheini sydd wedi bod yn y safle yn lledaenu’r feirws.

Y ffordd fwyaf effeithiol o leihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â COVID-19 yn eich safle yw galluogi rhai aelodau o’ch staff, neu’ch holl staff, i weithio gartref weithiau neu drwy’r amser. Fodd bynnag, cydnabyddir nad oes modd i lawer o bobl sy’n gweithio i fusnesau twristiaeth a lletygarwch neu mewn busnesau o’r fath weithio gartref.

Ar gyfer y staff hynny sy’n gallu gweithio gartref, er enghraifft, staff cefnogi/swyddfa, mae disgwyl i gyflogwyr fod mor hyblyg â phosibl a gwneud unrhyw addasiadau posibl. Gallai hyn gynnwys rhoi gliniaduron neu ffonau symudol i staff, a hwyluso’r cyfathrebu ar gyfer staff lle bynnag maen nhw. Ni ddylai gweithwyr fod dan orfodaeth na phwysau i ddychwelyd i weithle os nad oes angen busnes clir iddynt wneud hynny. Os yw cyflogwyr yn ystyried dweud wrth eu staff am ddychwelyd i’r gweithle, dylent yn y lle cyntaf asesu a fyddai trefniadau amgen yn gallu bodloni’r rhan fwyaf o anghenion y cyflogwr. Dylid trafod hyn â’r staff neu gynrychiolwyr y staff.

Pan fydd yn rhaid i’r staff fynd i'r gweithle dylech chi gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod 2m rhwng pawb ym mhob rhan o’ch safle. Dylech hefyd roi pob cam rhesymol ar waith i sicrhau bod cwsmeriaid yn cael eu cadw 2m oddi wrth ei gilydd, ac oddi wrth staff. Ar ben hynny, os bydd angen i bobl aros i fynd i mewn i’ch safle, bydd angen ichi roi pob mesur rhesymol ar waith i sicrhau bod pellter corfforol o 2m yn cael ei gadw rhyngddynt wrth iddynt aros. Yn y ddogfen hon rydym yn galw'r gofynion hyn yn y “ddyletswydd i gadw pellter corfforol’. Yn ogystal â rhoi pob mesur rhesymol ar waith i gadw pobl 2m oddi wrth ei gilydd yn eich safle, bydd angen i’r sawl sy’n gyfrifol am y safle gymryd unrhyw fesurau rhesymol eraill i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 yn y safle ac i leihau’r risg bod y rheini sydd wedi bod yn y safle yn lledaenu’r feirws. Mae hyn yn cynnwys y gofyniad i staff a'r cyhoedd i wisgo gorchuddion wyneb mewn mannau cyhoeddus dan do. Edrychwch ar ragor o wybodaeth am reoli ardaloedd y tu allan i’ch safle (gweler adran 4.8), a rheoli ardaloedd yn eich safle (gweler adran 4.9). Mae’r canllawiau hyn hefyd yn rhoi sylw i fesurau eraill, ar wahân i’r ddyletswydd i gadw pellter corfforol, efallai y byddwch yn dymuno eu hystyried, er mwyn lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 yn eich safle.

Os mai’r ateb i unrhyw un o’r senarios hyn yw ‘na’, ni chaiff y gweithwyr ddychwelyd i’r gwaith ac ni ddylech fynnu eu bod yn dychwelyd.

Gallech hefyd ystyried unrhyw gyngor sydd wedi cael ei gynhyrchu’n benodol ar gyfer eich sector, er enghraifft gan gymdeithasau masnach neu undebau llafur. Mae UK Hospitality Cymru ar y cyd â chyrff cynrychioliadol fel BHPA wedi datblygu rhagor o wybodaeth ar sawl rhan o’r sector twristiaeth a lletygarwch a allai eich helpu wrth ichi gynnal eich asesiad risg: gan gynnwys gwestai a llety arall i westeion, bwytai, tafarndai a bariau, parciau adloniant a pharciau gwyliau.

Dylech feddwl am oblygiadau diogelwch unrhyw newidiadau rydych chi’n bwriadu eu gwneud i’ch gweithrediadau a’ch arferion mewn ymateb i COVID-19, oherwydd gallai unrhyw ddiwygiadau achosi risgiau diogelwch neu broblemau hygyrchedd newydd neu wahanol y bydd angen eu lliniaru. Er bod y risg i iechyd o ganlyniad i COVID-19 ar flaen meddwl pawb, mae bygythiad terfysgaeth yn dal yn sylweddol. Mae hi’n hanfodol bod busnesau a sefydliadau eraill yn parhau i fod yn ymwybodol o’r bygythiadau hyn wrth iddynt addasu eu gweithrediadau, gan sicrhau bod mesurau diogelwch yn cael eu haddasu’n rhagweithiol i gefnogi ac i ategu unrhyw newidiadau eraill.

4.3 Rhannu eich asesiad risg

Amcan: Tawelu meddwl pawb sy’n gweithio yn eich safle drwy rannu eich asesiad risg â nhw.

Mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn mynnu eich bod yn darparu gwybodaeth i’r rheini sy’n dod i’r safle neu’n gweithio ar eich safle am sut mae lleihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â COVID-19. Rydym yn annog pob busnes i ddangos i’w weithwyr ac i’w gwsmeriaid ei fod wedi asesu’r risg yn briodol, ac wedi cymryd camau lliniaru priodol.

Dylech ddweud wrth eich gweithlu pa gamau rydych wedi’u cymryd. Os yw’n bosibl, dylech gyhoeddi’r wybodaeth hon ar eich gwefan, yn enwedig os ydych chi’n cyflogi dros 50 o weithwyr. Dylech sicrhau bod eich asesiad risg yn cael ei ddiweddaru yn unol â’r canllawiau diweddaraf.

Mae hysbysiad y gallech ei arddangos yn eich safle i ddangos i’ch staff a’ch cwsmeriaid eich bod wedi dilyn y canllawiau hyn ar gael yma.

Mae nod safon “Barod Amdani” y diwydiant yn gynllun hunanasesiad sydd wedi cael ei ddylunio mewn partneriaeth â’r sefydliadau cenedlaethol (Croeso Cymru, Tourism Northern Ireland, Visit Scotland a Visit England). Ei nod yw rhoi sicrwydd i bob sector yn y diwydiant, yn ogystal ag i ymwelwyr, bod gan fusnesau brosesau clir ar waith a'u bod yn dilyn canllawiau COVID-19 y diwydiant a’r Llywodraeth. Cewch ymuno â’r cynllun am ddim, ac mae’n agored i bob busnes ar draws y diwydiant.

4.4 Pobl y mae angen iddyn nhw hunanynysu

Amcan: Gwneud yn siŵr bod cyflogwyr yn cydymffurfio â'u dyletswyddau o dan Reoliadau’r Coronafeirws ac nad ydyn nhw’n mynnu bod staff yn dod i’r gwaith os dylen nhw fod yn hunanynysu.

Ni ddylai unrhyw un fynd i weithle os yw unrhyw un o’r canlynol yn berthnasol iddynt:

  • Bod Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru wedi dweud wrthyn nhw am hunanynysu naill ai oherwydd eu bod wedi cael canlyniad positif am COVID-19 neu oherwydd eu bod nhw wedi cael cyswllt agos yn ddiweddar ag achos positif/wedi’i gadarnhau o COVID-19, a’u bod yn dal o fewn eu cyfnod hunanynysu fel y nodir yn y canllawiau; Mewn amgylchiadau o'r fath rhaid i weithwyr aros gartref a hunanynysu - os na wnânt, byddant yn torri'r gyfraith a gallent gael dirwy.
  • Bod ganddynt symptomau COVID-19, dim ots pa mor ysgafn ydyn nhw, a’u bod yn aros am ganlyniad prawf
  • Eu bod yn achos a gadarnhawyd a’u bod wedi hunanynysu yn unol â’r canllawiau, ond bod ganddynt wres o hyd neu wedi cael gwres yn ystod y 48 awr ddiwethaf
  • Yn aelod o'r un cartref, swigod cymorth neu aelwyd estynedig (os caniateir hynny ar lefel rhybudd gyfredol gweler 'adran ymweld â phobl mewn cartrefi preifat') fel rhywun sydd â symptomau COVID-19 neu sydd wedi profi'n bositif am COVID-19, ac sy'n dal i fod o fewn y cyfnod hunanynysu fel y nodir yn y canllawiau
  • Os yw gweithiwr wedi cael canlyniad prawf positif ond eu bod yn aelod o’r un cartref/ swigod cymorth neu gartref estynedig (os caniateir hynny ar lefel rhybudd gyfredol) fel rhywun sydd wedi profi yn bositif, neu yn gyswllt wedi eu cadarnhau I rhywun sydd wedi profi’n bositif (a’ch bod wedi eich hysbysu felly gan Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru) ac yn parhau o fewn y cyfnod hunanynysu gofynnol a nodir yn y canllawiau.

Os yw gweithiwr wedi cael canlyniad prawf positif a/neu os bydd Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yn dweud wrtho am hunanynysu, fel un a fu mewn cysylltiad â rhywun sydd wedi cael prawf positif yna dylai roi gwybod i chi, fel ei gyflogwr, cyn gynted â phosibl ac yn unol â'ch polisïau salwch, ac yn sicr cyn y tro nesaf mae disgwyl iddo ddod i'r gweithle, ac ni ddylai ddod i'r gweithle.

Mae’n rhaid ichi ganiatáu neu alluogi gweithiwr i hunanynysu os oes ganddynt symptomau neu’n byw gyda rhywun sydd wedi cael cyngor i hunanynysu gan Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru neu sydd wedi bod mewn cysylltiad agos â pherson sydd wedi profi yn bositif.

Os oes nifer o achosion o COVID-19 yn eich lleoliad neu weithle, bydd tîm rheoli achosion o naill ai'r Awdurdod Lleol neu Iechyd Cyhoeddus Cymru, os bydd angen, yn cael ei neilltuo i'ch helpu chi fel cyflogwr i reoli'r achosion. Dylai cyflogwyr ofyn am gyngor gan eu Hawdurdod Lleol yn y lle cyntaf.

Os bydd achosion lluosog o’r coronafeirws yn ymddangos mewn gweithle, bydd tîm rheoli achosion naill ai o'r Awdurdod Lleol neu o Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cael ei bennu, os bydd angen, i'ch helpu chi fel cyflogwr i reoli'r haint. Dylai cyflogwyr geisio cyngor gan eu Hawdurdod Lleol yn y lle cyntaf as per employers' test-trace-protect guidance. Dylai eich asesiad risg Coronafeirws hefyd wneud darpariaeth ar gyfer achosion lluosog a dewis un pwynt cyswllt ar gyfer trafod. Mewn rhai amgylchiadau, gellir sefydlu Tîm Rheoli Digwyddiadau sy'n cynnwys cynrychiolaeth o Amddiffyn Iechyd/Iechyd Cyhoeddus Cymru, awdurdodau lleol, byrddau iechyd a thimau Profi, Olrhain, Diogelu er mwyn ystyried a chynghori ar y camau nesaf. Os bydd angen, gofynnir i chi, fel cyflogwr, gofnodi manylion staff symptomatig a helpu i nodi cysylltiadau. Felly, mae cadw cofnodion pob cyflogai yn gyfoes (e.e. manylion cyswllt, patrymau shifftiau, presenoldeb ac ati) i helpu i olrhain symudiadau gweithwyr yn fewnol mewn perthynas ag unigolion sydd wedi profi'n bositif am COVID-19 yn rhagofyniad pwysig. Gweler Cadw cofnodion staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr at ddibenion olrhain cysylltiadau.

Ddylech chi ddim bygwth diogelwch swydd gweithiwr er mwyn ei berswadio i ddychwelyd i’r gweithle cyn i’w gyfnod hunanynysu ddod i ben.

Bydd helpu eich staff i hunanynysu gartref yn unol â’r canllawiau yn lleihau’r haint gall aelwydydd ei basio i eraill yn y gymuned yn sylweddol ac, o ganlyniad, i weddill eich gweithlu, i chi ac i’ch teulu o bosibl.

Lle bo’n bosibl, ac os ydyn nhw’n teimlo’n ddigon da i weithio gartref (os ydyn nhw’n achos wedi’i gadarnhau o COVID-19), dylech gefnogi staff i wneud hynny pan fyddant yn hunanynysu. Os nad ydyn nhw’n gallu gweithio gartref, darllenwch y canllawiau i gyflogwyr ar dâl salwch statudol o ganlyniad i COVID-19.

Cyn i weithwyr ddychwelyd i’r gwaith ar ôl cyfnod o hunanynysu, dylech gadarnhau’r canlynol:

  • Os ydynt wedi'u nodi fel cyswllt ag achos a gadarnhawyd o COVID-19, maent wedi cwblhau eu cyfnod hunanynysu gofynnol ac nid ydynt wedi datblygu symptomau COVID-19 yn bersonol yn hwyr yn eu cyfnod ynysu.
  • Os mai nhw yn bersonol oedd yr achos wedi’i gadarnhau o COVID-19, eu bod nhw wedi cwblhau eu cyfnod gorfodol o hunanynysu, nad oes ganddyn nhw wres ac nad ydyn nhw wedi cael unrhyw symptomau parhaus (ar wahân i golli neu newid yn y gallu i flasu) yn ystod y 48 awr ddiwethaf;
  • Os oedd aelod o'u cartref, swigod cymorth neu aelwyd estynedig (os caniateir hynny ar lefel rhybudd gyfredol gweler 'adran ymweld â phobl mewn cartrefi preifat') yn achos a gadarnhawyd o COVID-19, maent wedi cwblhau eu cyfnod hunanynysu gofynnol fel cyswllt a nodwyd gan yr aelod hwnnw o'r cartref ac nid ydynt wedi datblygu symptomau COVID-19 yn bersonol yn ystod eu cyfnod ynysu.

Os mai’r ateb i unrhyw un o’r senarios hyn yw ‘na’, ni chaiff y gweithwyr ddychwelyd i’r gwaith ac ni ddylech fynnu eu bod yn dychwelyd.

Bydd olion cyswllt yn cynghori pobl sy'n cael eu hadnabod fel cyswllt agos â rhywun sydd â coronafeirws i archebu prawf PCR cyn gynted â phosibl ar ddechrau eu cyfnod hunanynysu, ac eto ar ddiwrnod 8. Os yw'r profion yn negyddol, bydd angen iddynt hunanynysu o hyd am y cyfnod llawn o 10 diwrnod. Nid yw'n ofynnol yn y rheoliadau cyfyngiadau coronafeirws i gael prawf negyddol i ddychwelyd i'r gwaith.

Rhaid i deithio sy'n gysylltiedig â gwaith i Gymru ac oddi yno ddilyn y rheolau a nodir yn ein rheolau Ffiniau ar gyfer pobl sy'n teithio i Gymru ac oddi yno. Bydd angen i weithwyr hefyd ystyried y canllawiau ar y gofynion i wisgo gorchuddion wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus.

Ar hyn o bryd, nid oes unrhyw gyrhaeddiad uniongyrchol i Gymru gan deithwyr sydd wedi bod mewn gwlad ar y 'rhestr goch'. Mae hyn yn agored i newid ar fyr rybudd, ac felly dylid gwirio'r wybodaeth ddiweddaraf am wledydd yr effeithir arnynt yn rheolaidd.

COFIWCH, mae rhestr Cymru o wledydd sydd wedi cael eu heithrio yn cael ei newid yn rheolaidd ac mae’n bosibl y bydd rhagor o gyfyngiadau i atal unrhyw deithio tramor, neu unrhyw deithio i neu allan o Gymru, yn cael eu rhoi ar waith o bryd i’w gilydd. Bydd unrhyw gyfyngiadau o’r fath yn cymryd blaenoriaeth dros unrhyw wybodaeth a roddir yma a dylid eu dilyn. Mae hi felly’n syniad da edrych i weld beth yw’r sefyllfa ddiweddaraf cyn i weithwyr gychwyn ar eu taith am allan neu yn ôl ar gyfer unrhyw daith sy’n ymwneud â gwaith.

Dylai unrhyw un sy’n datblygu symptomau COVID-19 yn y gwaith gael ei anfon adref i hunanynysu yn syth, a dylid glanhau ei weithle yn unol â’r canllawiau ar lanhau mewn lleoliadau nad ydynt yn rhai gofal iechyd.

Mae rhagor o arweiniad yn Adran 5 isod ar beth i’w wneud os bydd mwy nag un achos wedi’i gadarnhau o COVID-19 yn gysylltiedig â’ch gweithlu mewn cyfnod o 10 diwrnod.

4.5 Diogelu pobl sydd â risg uwch

Amcan: Diogelu pobl sydd wedi bod yn gwarchod neu sydd yn y grŵp risg uwch

Mae'r canllawiau ar amddiffyn pobl a ddiffinnir ar sail feddygol fel rhai sy'n agored iawn i niwed yn glinigol rhag coronafeirws (COVID-19) – a elwid gynt yn 'gwarchod' yn cael eu diweddaru gyda'r cyngor diweddaraf i gefnogi'r rhai sy'n agored iawn i niwed yn glinigol i amddiffyn eu hunain rhag dod i gysylltiad â coronafeirws.

Os oes gennych weithwyr yn y categori hwn dylech eu cefnogi i ddilyn y cyngor iechyd cyhoeddus sydd ar waith ar y pryd. Dylai pob cyflogai yn y categori hwn gael asesiad risg personol sy'n cael ei adolygu'n rheolaidd, ond yn enwedig yn dilyn cyfnodau lle mae unigolion yn dychwelyd i weithle neu lefelau firws mewn cymunedau yn newid. Mae'n bwysig bod mesurau a nodwyd yn cael eu dilyn ond hefyd bod y gweithlu ehangach yn dilyn yn llym fesurau COVID a roddwyd ar waith i amddiffyn gweithwyr.

Hefyd mae grŵp ehangach o bobl sy’n wynebu risg uwch o salwch difrifol yn sgil COVID-19 y cynghorir iddynt ddilyn y mesurau cadw pellter corfforol a chymdeithasol yn ofalus bob amser.

Felly, dylech drafod pa mor ymarferol yw gweithio gartref â phob gweithiwr a oedd yn gwarchod a’r rheini sydd â risg uwch. Dylech fod mor hyblyg ag y gallwch chi fod, a gwneud unrhyw addasiadau rhesymol i ganiatáu iddynt wneud hynny, weithiau neu drwy’r amser.

Os cytunir eu bod yn dod i’r gweithle, bydd angen ichi gymryd pob cam rhesymol i leihau eu risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 yn y gweithle. Dylent gael y cynnig o’r rolau mwyaf diogel sydd ar gael ar y safle a fydd yn eu galluogi i gadw 2m i ffwrdd o bobl eraill.

Dylid hefyd rhoi sylw penodol i bobl sy’n byw gydag unigolion sydd yn hynod fregus yn glinigol.

4.6 Cydraddoldeb yn y gweithle

Amcan: Sicrhau bod pawb yn eich gweithle yn cael ei drin yn gyfartal

Wrth ddefnyddio’r canllawiau hyn, dylai cyflogwyr gofio anghenion penodol grwpiau gwahanol o weithwyr neu unigolion.

Mae’n anghyfreithlon gwahaniaethu, yn uniongyrchol neu’n anuniongyrchol, yn erbyn unrhyw un oherwydd nodwedd warchodedig megis oedran, rhyw, anabledd, hil neu ethnigrwydd.

Mae gan gyflogwyr hefyd gyfrifoldebau penodol tuag at weithwyr ag anableddau a’r rheini sy’n famau newydd neu’n fenywod beichiog.

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol:

  • Deall ac ystyried amgylchiadau penodol y rheini sydd â nodweddion gwarchodedig gwahanol.
  • Cynnwys a chyfathrebu’n briodol â gweithwyr y gallai eu nodweddion gwarchodedig olygu bod ganddynt lefel wahanol o risg, neu a allai olygu bod unrhyw gamau rydych chi’n ystyried eu cymryd yn amhriodol neu’n anodd iddynt.
  • Meddwl a oes angen ichi roi unrhyw fesurau neu addasiadau penodol ar waith er mwyn ystyried eich dyletswyddau o dan y ddeddfwriaeth cydraddoldeb.
  • Gwneud addasiadau rhesymol i sicrhau na fydd gweithwyr anabl dan anfantais, ac asesu risgiau iechyd a diogelwch mamau newydd neu fenywod beichiog.
  • Sicrhau nad yw’r camau rydych yn eu cymryd yn cael effaith negyddol na ellir ei chyfiawnhau ar rai grwpiau o’i gymharu ag eraill, er enghraifft, y rheini sydd â chyfrifoldebau gofalu neu’r rheini sydd ag ymrwymiadau crefyddol (a chydymffurfio gyda Deddf Cydraddoldeb 2010).

4.7 Lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 ar eich safle

Amcan: Cymryd pob cam rhesymol i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 a lleihau lledaeniad y feirws gan y rheini sydd wedi bod ar y safle, drwy gadw pellter corfforol o 2m rhwng pawb ar eich safle a chymryd rhagofalon ychwanegol.

Fel yr amlinellir yn Is-adran 4.2 uchod, dylech gymryd pob cam rhesymol i gadw pawb 2m oddi wrth ei gilydd ar y safle, gan gynnwys unigolion sy’n gorfod aros i fynd i mewn i’ch safle. Mae’r ddyletswydd i gadw pellter corfforol link not found in Eng or Welsh yn berthnasol i bob rhan o’ch safle; gan gynnwys mynedfeydd ac allanfeydd, toiledau, ceginau ac ardaloedd egwyl a mannau awyr agored, ond nid dim ond y rheini. Mae’r adran hon yn berthnasol i ganllawiau gweithle. Mae canllawiau sy’n ymwneud â chwsmeriaid ar gael ar wahân o dan adran 7.

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol:

  • Cymryd pob mesur rhesymol i sicrhau mai dim ond mewn niferoedd digon bach i allu cadw pellter cymdeithasol y mae pobl yn cael mynediad i safleoedd a reoleiddir ar mwyn gallu cadw pellter o 2m rhyngddynt.
  • Sicrhau bod yr holl staff a chwsmeriaid yn gwisgo gorchuddion wyneb fel sy’n ofynnol o dan Reoliadau’r Coronafeirws oni bai fod yr unigolyn o dan 11 oed neu fod ganddo esgus rhesymol dros beidio â gwisgo gorchudd wyneb ee i fwyta neu yfed. Dylai'r unigolion hynny sydd ag eithriadau rhag gwisgo gorchuddion wyneb gael eu trin yn sensitif a dylid sicrhau bod yr holl staff yn ymwybodol y gallant dynnu eu gorchuddion wyneb dros dro tra'n cynnal pellter o 2m i gynorthwyo pobl sy'n ddibynnol ar ddarllen gwefusau i gyfathrebu
  • Asesu maint a chynllun y safle a nifer y staff sy’n bresennol yn ystod shifft.
  • Dylai pob busnes bennu ac arddangos yr uchafswm capasiti ar gyfer y safle a rhoi mesurau ar waith i gyfleu a rheoli’r uchafswm capasiti a bennwyd.
  • Cyfathrebu’n rheolaidd ac yn weledol â’ch staff a’r bobl sy’n ymweld â’ch safle, yn ysgrifenedig ac ar lafar.
  • Gwasgaru amseroedd dechrau a gorffen shifftiau ac amseroedd egwyliau er mwyn osgoi torfeydd.
  • Meddwl sut bydd modd rheoli gwiriadau diogelwch gan gadw pellter corfforol.
  • Defnyddio timau sefydlog o staff ar bob shifft i leihau rhyngweithio rhwng aelodau’r tîm. Pennu uchafswm nifer y staff, neu le i bob aelod o staff, mewn ceginau er mwyn cadw pellter cymdeithasol, gan ystyried natur gyfyng nifer o geginau. Annog ffyrdd newydd o weithio, addasu patrymau shifftiau a bwydlenni i leihau’n sylweddol nifer y bobl sy’n gweithio mewn ceginau ar unrhyw un adeg.
  • Dynodi aelod penodol neu aelodau o staff (yn dibynnu ar nifer y cwsmeriaid) yn ystod yr holl oriau agor i fonitro hylendid COVID-19 a gorfodi protocolau diogelwch/cadw pellter cymdeithasol – gan weithredu fel ‘Swyddog Monitro Diogelwch o ran COVID’. Mae hon yn rôl bwysig o ran sicrhau amgylchedd diogel o ran COVID a dylech sicrhau bod blaenoriaeth yn cael ei rhoi i’r rôl hon a bod aelod cyfrifol o staff yn gweithio ar bob sifft.
  • Dylai cyflogwyr benodi ac ymgysylltu â chynrychiolydd staff, a chynrychiolydd undeb llafur lle bynnag y bo modd, ar gyfer yr holl faterion COVID-19 sy’n ymwneud â gweithwyr.
  • Sicrhau bod cwsmeriaid yn gwbl ymwybodol o’u cyfrifoldebau o ran cadw pellter cymdeithasol a’r holl fesurau diogelwch o ran COVID-19 – gam ddefnyddio dulliau cyfathrebu llafar (ee cyhoeddiadau) ac arwyddion clir a dulliau cyfathrebu gweledol eraill (ee posteri neu gardiau fflach fel sydd gan gwmnïau awyrennau), gan ystyried pobl â nam ar y sain a/neu'r golwg a Deddf Cydraddoldeb 2010.
  • Rhoi systemau un ffordd ar waith, lle mae’r adeilad (a deddfwriaeth arall – ee Deddf Cydraddoldeb 2010) yn caniatáu hynny.
  • Ystyried llif y gwesteion/ymwelwyr a sut i osgoi cymysgu unrhyw aelwyd drwy gadw gwesteion/ymwelwyr ar wahân wrth iddynt symud o amgylch y safle drwy gydol eu hymweliad/arhosiad, gan roi sylw penodol i fannau cyhoeddus caeedig fel lifftiau, grisiau a choridorau (gweler hefyd adran 4.9),
  • Rhoi cyfarwyddyd i westeion/ymwelwyr symud drwy fannau cyhoeddus caeedig cyn gynted â phosibl, ac osgoi gweiddi neu ganu mewn ardaloedd o'r fath.
  • Awyru’r safle cymaint â phosibl a gwella llif yr aer drwy agor ffenestri a gadael drysau mewnol ar agor (ond nid drysau tân) lle bo hynny’n bosibl.
  • O fewn llety, sicrhau bod gwesteion yn cadw'r drysau i'w hystafelloedd ar gau bob amser, ar wahân i'r adeg pan fyddant yn mynd i mewn ac yn gadael.

Fel yr amlinellir uchod, yn ogystal â chadw pawb 2m oddi wrth ei gilydd lle bo’n fesur rhesymol bosibl, mae’n rhaid ichi hefyd gymryd mesurau rhesymol eraill i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 yn eich safle ac i leihau’r risg bod y rheini sydd wedi bod ar eich safle yn lledaenu’r feirws. . Bydd y rhagofalon ychwanegol y gallai fod angen ichi eu cymryd yn dibynnu ar natur y gwaith, er enghraifft, os oes angen i bobl weithio’n agosach at ei gilydd sy’n golygu ei bod hi’n anodd dilyn y ddyletswydd i gadw pellter corfforol, a'r math o safle lle caiff y gwaith ei wneud. Efallai fod eich safle yn cynnwys sawl “math o safle” ar draws y safle’n gyffredinol, er enghraifft, caffis, mannau manwerthu ac ati. Felly mae angen ichi ystyried pob un o’r ardaloedd hynny ar wahân oherwydd efallai fod y mesurau y bydd angen ichi eu cymryd mewn un rhan o’r safle yn wahanol i’r rheini y byddwch chi’n eu cymryd mewn rhan arall o’ch safle.

Rhaid ichi ystyried y Canllawiau Statudol sydd wedi cael eu cynhyrchu i helpu pobl i ddeall beth mae “cymryd pob mesur rhesymol” yn ei olygu. Bydd eich asesiad risg COVID-19 penodol yn eich helpu i benderfynu pa gamau y mae angen ichi eu cymryd.

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol:

  • Defnyddio arwyddion ychwanegol, negeseuon ysgrifenedig, cyhoeddiadau llafar, posteri a deunyddiau gwybodaeth i atgoffa'r staff a'r cwsmeriaid ynghylch:
    • golchi dwylo’n amlach a gwneud hynny’n dda am 20 eiliad gyda sebon a dŵr ac yna sychu’r dwylo’n drylwy, a
    • hylendid anadlol da (gan orchuddio’r geg a’r trwyn gyda hances bapur wrth besychu neu disian, cael gwared ar yr hances bapur ar unwaith ac yna golchi eu dwylo. Os nad oes hancesi papur ar gael, dylech bob amser besychu/disian i mewn i blyg eich braich, yn hytrach nag i’ch dwylo. Cofiwch: ei ddal, ei daflu, ei ddifa)
  • Darparu hylif diheintio dwylo ag alcohol mewn mannau lle mae llawer o draffig/rhyngweithio â chwsmeriaid fel mynedfeydd ac allanfeydd
  • Darparu gorsafoedd neu gyfleusterau ychwanegol i olchi dwylo
  • Darparu sebon, dŵr, tyweli papur a hylif diheintio dwylo ag alcohol
  • Hwyluso egwyliau rheolaidd i’r holl staff er mwyn iddyn nhw olchi eu dwylo
  • Glanhau yn drwyadl yn aml, gan roi sylw penodol i leoedd sy’n cael eu cyffwrdd gan nifer o bobl – er enghraifft rhwng shifftiau, wrth newid staff a/neu yn ystod egwyliau
  • Annog pobl i ddefnyddio weips diheintio i lanhau’r holl gyfarpar cyn ac ar ôl ei ddefnyddio, a sicrhau bod digon o bwyntiau gwaredu gwastraff yn cael eu darparu
  • Darparu digon o fenig a/neu feisorau i gydweithwyr sydd eu hangen
    • Os byddwch chi’n darparu feisorau mae modd eu hailddefnyddio, gwnewch yn siŵr bod y cydweithwyr yn cael eu hatgoffa i’w glanhau’n rheolaidd tra byddan nhw’n cael eu defnyddio, cyn ac ar ôl iddyn nhw gael eu defnyddio ac i olchi eu dwylo cyn eu rhoi ymlaen ac ar ôl eu tynnu i ffwrdd.
    • Cofiwch nad yw feisorau yn cymryd lle gorchudd wyneb. Rhaid i’r staff sy’n gwisgo feisor hefyd wisgo gorchudd wyneb yn ardaloedd y safle lle mae’n rhaid iddyn nhw wneud hynny.
  • Efallai yr hoffech ystyried mesurau yn arbennig ar gyfer staff ac ymwelwyr wrth iddynt gyrraedd megis cymryd profion tymheredd, gofyn i bobl ddiheintio eu dwylo a gofyn cwestiynau ynghylch a ydynt yn arddangos unrhyw symptomau.

4.8 Rheoli’r ardaloedd y tu allan i’ch safle

Amcan: Rheoli’r ardaloedd y tu allan yn effeithiol (gan gynnwys ardaloedd ar gyfer cwsmeriaid, danfon nwyddau ac ardaloedd cyhoeddus)

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol:

  • Cymryd pob mesur rhesymol i sicrhau y cynhelir pellter o 2 fetr rhwng personau sy’n aros i fynd i’ch safle, ac eithrio rhwng aelodau o’r un aelwyd, neu rhwng gofalwr a’r person sy’n cael cymorth gan y gofalwr.
  • Cyfyngu ar faint o lefydd sydd ar gael i ddod i mewn ac i fynd allan o’r safle - ystyried cael pwyntiau mynediad a phwyntiau gadael gwahanol os yw’n bosibl.
  • Dylid rheoli ciwiau y tu allan i sicrhau nad ydynt yn peri risg i unigolion, i fusnesau eraill nac yn peri risgiau diogelwch ychwanegol, er enghraifft drwy gyflwyno systemau ciwio.
  • Defnyddio cydweithiwr i gyfarch y cwsmeriaid, egluro’r mesurau cadw pellter corfforol sydd ar waith yn eich safle a rheoli nifer y cwsmeriaid sy’n dod i mewn i’r safle ar unrhyw un adeg. Mewn rhai amgylchiadau, efallai y bydd angen i’r cydweithiwr hwnnw gael trwydded SIA.
  • Meddwl a ddylid cael rhwystrau dros dro rhag ofn y bydd angen stopio pobl rhag ymuno â chiw.
  • Darparu negeseuon clir drwy ddulliau cyfathrebu llafar ac ysgrifenedig, ee cyhoeddiadau ac arwyddion y tu allan i’r safle i roi gwybod i’r rhai sy’n dod i mewn i'ch safle bod yn rhaid gwisgo gorchudd wyneb a chadw at bellter cymdeithasol.
  • Ystyried y rheini sydd â nodweddion gwarchodedig ac a allai felly fod â rheswm dros beidio â gwisgo gorchudd wyneb.
  • Gosod arwyddion clir y tu allan i’r safle yn egluro’r mesurau cadw pellter corfforol sydd ar waith, y dylai'r cwsmeriaid eu dilyn.
  • Trefnu arwyddion clir i atgoffa pobl y dylai unrhyw un sydd â symptomau COVID-19 ddilyn canllawiau’r Llywodraeth ac na ddylent ddod i mewn i’r safle.
  • Gosod marciau y tu allan i’r siop er mwyn helpu pobl i giwio gyda phellter priodol o 2 fetr.
  • Gweithio gyda busnesau cyfagos a'r awdurdodau lleol i feddwl sut gellid gwasgaru nifer y bobl sy’n cyrraedd drwy gydol y dydd, er enghraifft, drwy wasgaru oriau agor. Bydd hyn hefyd yn helpu i leihau’r baich ar drafnidiaeth gyhoeddus yn ystod amseroedd allweddol ac yn osgoi cael gormod o bobl yn ymgynnull ar yr un pryd.
  • Siarad â busnesau cyfagos a phartneriaid perthnasol fel awdurdodau lleol, tirfeddianwyr (pan fyddant yn bodoli) i benderfynu ar y ffordd orau i osgoi tagfeydd ciwiau y tu allan i'ch safle. Os bydd anghydfod rhwng perchnogion busnes ynglŷn ag ardal y tu allan, rydym yn awgrymu bod perchennog y busnes yn trafod y mater â'r awdurdod lleol neu’r landlord er mwyn helpu i ddatrys unrhyw anghydfod.
  • Meddwl a fydd angen staff diogelwch ychwanegol i gefnogi ac i ddiogelu’r staff.
  • Trefnu pryd bydd nwyddau’n cael eu danfon er mwyn osgoi cael gormod o bobl yn yr ardaloedd danfon nwyddau. Meddyliwch am ddanfon stoc yn ddigyswllt.
  • Darparu gorsafoedd glanhau yn nhu blaen eich safle sy’n cynnwys: hylif diheintio dwylo ag alcohol. Cofiwch y gallai fod sbwriel a gwnewch yn siŵr bod biniau ar gael er mwyn gwaredu weips/tywelion papur a gorchuddion wyneb untro yn ddiogel.
  • Nodi unrhyw bwyntiau cyffwrdd allweddol a’u glanhau’n rheolaidd ee handlenni drysau, botymau lifftiau, padiau rhifau a chanllawiau grisiau/grisiau symudol.

4.9 Rheoli’r ardaloedd y tu mewn i’ch safle

Amcan: Rheoli ardaloedd penodol o’ch safle yn effeithiol

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol:

  • Defnyddio marciau ar y llawr i helpu pobl i gydymffurfio â’r gofynion cadw pellter corfforol o 2m a nodir uchod, yn enwedig yn yr ardaloedd prysuraf lle mae ciwiau’n debygol.
  • Adolygu cynllun y safle i sicrhau bod y llwybrau/rhodfeydd mor glir â phosibl er mwyn helpu pobl i gadw pellter corfforol o 2m
  • gan gynnwys cael gwared â chelfi a gosodiadau eraill, gan gynnwys arddangosfeydd.
  • Meddwl am systemau unffordd drwy ddefnyddio marciau ar y llawr ac arwyddion i dynnu sylw at y system a’r ffordd gywir i fynd.
  • Cyfyngu ar nifer y cwsmeriaid sy’n cael bod mewn ardaloedd caeedig fel lifftiau.
  • Codi rhwystrau ffisegol gan ddefnyddio plastig hyblyg i ddarparu rhwystr gwell rhwng y staff a’r cwsmeriaid - dylid nodi y byddai’n rhaid i’r staff wisgo gorchudd wyneb os byddent yn camu o’r ardal sydd y tu ôl i’r rhwystr.
  • Mynnu bod staff a chwsmeriaid yn gwisgo gorchudd wyneb yn y rhannau o’r safle sydd ar agor i’r cyhoedd (boed hynny am dâl neu fel arall) ac mewn rhannau eraill ohono lle nad oes modd cadw pellter corfforol. (Darllenwch ragor o ganllawiau ar orchuddion wyneb ac eithriadau)
  • Defnyddio seddi cefn wrth gefn (os oes cefn uchel ar y seddi), neu seddi ochr yn ochr (yn hytrach nag wyneb yn wyneb), gan gynnwys gosod rhwystrau ffisegol fel sgriniau diogelu mae modd eu golchi a’u glanhau’n effeithiol rhwng y byrddau pan nad yw’n ymarferol yn fasnachol i safleoedd lletygarwch osod byrddau 2 fetr oddi wrth ei gilydd.
  • Ystyried defnyddio staff i reoli llif y cwsmeriaid o gwmpas y safle, os oes angen.
  • Gadael drysau nad ydyn nhw’n rhai hanfodol ar agor er mwyn lleihau nifer y bobl sy’n eu cyffwrdd. Nid yw hyn yn berthnasol i ddrysau tân. Mae’n rhaid rheoli drysau tân yn unol â’ch gweithdrefnau rheoli tân.
  • Tynnu arddangosfeydd hyrwyddo a nodweddion lle mae cwsmeriaid yn debygol o ymgasglu.
  • Argymhellir defnyddio Apiau neu ddyfeisiau cyfathrebu eraill, er mwyn lleihau’r cyswllt â chwsmeriaid, gan gynnwys dewisiadau ar gyfer bwydlenni, archebu, bilio a thalu digyswllt.
  • Rhagor o lanweithdra amgylcheddol, ac atgoffa pobl o bwysigrwydd hynny, gan gynnwys yr angen i olchi dwylo’n rheolaidd am 20 eiliad gyda sebon a'u sychu’n drylwyr, neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo ag alcohol.
  • Gwneud cyhoeddiadau rheolaidd i atgoffa’r staff a’r cwsmeriaid i ddilyn y cyngor ar gadw pellter corfforol.
  • Gosod arwyddion clir drwy'r safle yn atgoffa cwsmeriaid o’r mesurau cadw pellter corfforol ac yn gofyn iddynt ddilyn y rheolau hyn. Gweler arwyddion diogelwch a chadw pellter corfforol I gyflogwyr: coronavirus
  • Rhaid osgoi synau uchel a fydd yn golygu bod pobl yn codi eu lleisiau neu’n gweiddi, ac felly’n cynyddu lledaeniad aerosolau. I’r perwyl hwnnw, dylid cadw darllediadau teledu, cerddoriaeth wedi’i recordio ac unrhyw fathau eraill o adloniant sydd wedi’u cymeradwyo ar lefel cefndir, a dylid osgoi dawnsio a chanu, ac ni ddylid cynnal perfformiadau byw oni bai eich bod yn gallu dangos bod modd lliniaru’r risgiau. Mae rhagor o wybodaeth am y rheolau ar ymarfer a pherfformio ar gael.
  • Cofnodi gwybodaeth gyswllt gywir i gefnogi Profi, Olrhain, Diogelu (gweler adran 5).
  • Sicrhau bod staff yn ymwybodol eich bod yn cydymffurfio â’r strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu,a’r angen ichi ryddhau eu manylion cyswllt personol os bydd ymholiad Profi, Olrhain, Diogelu sy’n ymwneud â’ch busnes/sefydliad a’i weithwyr.
  • Sicrhau na fydd gweithwyr y mae angen iddyn nhw hunanynysu yn dod i’r safle (gweler adran 4.4).

4.10 Toiledau cwsmeriaid

Amcan: Rheoli pob ardal gyhoeddus a’r cyfleusterau yn eich safle

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol:

  • Os oes toiledau ar agor i gwsmeriaid, gwneud yn siŵr eu bod yn cael eu glanhau’n rheolaidd gan roi sylw i’r pwyntiau y bydd nifer o bobl yn eu cyffwrdd fel handlenni drysau, sinciau, handlenni fflysio, tapiau ac ati.
  • Sicrhau bod pobl yn cadw pellter corfforol yn y toiledau lle bo’n bosibl, er enghraifft drwy gau bob yn ail doiled a bob yn ail sinc.
  • Dylai cyfleusterau newid cewynnau fod ar gael ond gwnewch yn siŵr eu bod yn cael eu glanhau’n amlach.

4.11 Ardaloedd i staff yn unig

Amcan: Cadw gweithwyr yn ddiogel ym mhob rhan o'r safle

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol:

  • Rhoi mesurau cadw pellter corfforol ar waith yn ardaloedd egwyl y staff a chaniatáu i staff eu defnyddio ar yr amod bod y staff yn cydymffurfio â’r mesurau sydd ar waith.
  • Annog staff i aros ar y safle a, lle nad yw hynny’n bosibl, eu hannog i gadw pellter cymdeithasol pan fyddan nhw oddi ar y safle.
  • Cyflwyno rota egwyliau estynedig neu wedi’i wasgaru er mwyn osgoi cael llawer o bobl yno ar yr un pryd
  • Rhoi bylchau rhwng y cadeiriau a’r byrddau i sicrhau bod 2m rhyngddyn nhw, er enghraifft drwy dynnu rhai oddi yno neu farcio rhai gyda “peidiwch â defnyddio”.
  • Gosod hysbysiadau mewn llefydd amlwg yn yr ardaloedd hyn i hyrwyddo mwy o hylendid dwylo a chadw pellter corfforol. Gweler arwyddion diogelwch chadw pellter corfforol I gyflogwyr: coronavirus
  • Tynnu soffas o ardaloedd egwyl. Efallai byddai modd ichi roi cadeiriau unigol yn eu lle ar yr amod bod modd cael 2m rhyngddyn nhw.
  • Meddwl am ddarparu gwasanaeth tecawê er mwyn osgoi cael llawer o bobl yn y ffreutur (mae rhagor o wybodaeth ar gael gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd am addasu bwytai a busnesau bwyd i gynnig gwasanaeth tecawê a danfon bwyd yn ystod COVID-19).
  • Caniatáu i bobl fwyta bwyd neu gael egwyl y tu allan i’r ardaloedd arferol.
  • Cyfyngu ar nifer y bobl sy’n cael defnyddio’r ardaloedd ysmygu dynodedig ar yr un pryd. Gallai llochesi ysmygu caeedig neu sylweddol gaeedig fod yn ddarostyngedig i’r rheolau ar gwrdd mewn grŵp dan do, ac yn yr un modd, os nad ydynt yn gaeedig neu’n sylweddol gaeedig, gallent fod yn ddarostyngedig i’r rheolau ar gwrdd mewn grŵp yn yr awyr agored. Meddyliwch hefyd am gynyddu nifer yr ardaloedd dynodedig sydd ar gael neu ofyn i’r staff ysmygu oddi ar y safle.
  • Darparu hylif diheintio dwylo ag alcohol wrth fynedfeydd/allanfeydd.
  • Dylai staff y ffreutur olchi eu dwylo’n rheolaidd gyda dŵr a sebon am o leiaf 20 eiliad a’u sychu’n drylwyr, a cyn ac ar ôl trin bwyd (yn unol â mesurau hylendid bwyd arferol).
  • Os yw’n bosibl, cynyddu nifer y gorsafoedd golchi dwylo sydd ar gael.
  • Dylid osgoi hambyrddau cytleri. Gellir rhoi cytleri a sawsiau i unigolion pan maen nhw’n prynu bwyd.
  • Glanhau a diheintio unrhyw arwynebau sy’n cael eu cyffwrdd yn rheolaidd, gan ddefnyddio eich cynnyrch glanhau safonol.
  • Gosod hysbysiadau mewn llefydd amlwg yn yr ardaloedd hyn i hyrwyddo hylendid dwylo a chadw pellter corfforol.
  • Atgoffa staff i olchi eu dwylo’n rheolaidd gan ddefnyddio dŵr a sebon am 20 eiliad a sychu’n drylwyr neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo ag alcohol cyn ac ar ôl bwyta neu yfed.

4.12 Rhwydweithiau danfon

Amcan: Diogelu iechyd gweithwyr, contractwyr a chwsmeriaid wrth ddanfon nwyddau neu ddarparu gwasanaethau oddi ar y safle

Yn unol â’r cyngor yn adrannau 4.1 a 4.2, rhaid i bob cyflogwr asesu risgiau a’u lleihau cymaint ag sy’n rhesymol ymarferol. Mae hyn yn berthnasol i risgiau o ran danfon a chasglu yn yr un modd. Bydd asesiad risg trwyadl yn sicrhau eich bod yn cydymffurfio â’r gyfraith, ond os nad ydych yn siŵr, gofynnwch am gyngor cyfreithiol. Mae gan yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch ragor o wybodaeth: Delivering safely.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cynhyrchu canllawiau ar weithio mewn neu o gerbydau. Dylech chi ystyried y canllawiau hyn i’ch helpu i benderfynu pa gamau mae angen ichi eu cymryd os bydd unrhyw staff rydych chi’n gyfrifol amdanyn nhw’n gweithio mewn neu o gerbyd o’ch safle.

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol

  • Lleihau nifer y bobl y tu allan i aelwyd, swigod cymorth neu aelwyd estynedig (os caniateir hynny ar lefel rhybudd gyfredol gweler 'adran ymweld â phobl mewn cartrefi preifat') sy'n teithio gyda'i gilydd mewn unrhyw un cerbyd, er enghraifft drwy gynnal paru cyson lle mae angen dosbarthu dau berson.
  • Dylid golchi dwylo gyda dŵr a sebon, am o leiaf 20 eiliad, a’u sychu’n drylwyr, wrth gyrraedd ac wrth adael. Dylid darparu hylif diheintio dwylo ag alcohol ar gyfer sefyllfaoedd lle nad oes modd golchi dwylo.
  • Dylid darparu weips a hylif diheintio dwylo ag alcohol yn yr holl gerbydau danfon ac ym mhwyntiau mynedfa/gadael safleoedd.
  • Gwneud yn siŵr bod cerbydau’n cael eu glanhau’n rheolaidd yn enwedig rhwng shifftiau ac ar ddiwedd y dydd.

4.13 Damweiniau, diogelwch a digwyddiadau eraill

Amcan: Blaenoriaethu diogelwch yn ystod digwyddiadau

Mewn argyfwng, er enghraifft, damwain, darparu cymorth cyntaf, tân neu ladrad, nid oes rhaid i bobl gadw 2m ar wahân os byddai’n anniogel gwneud hynny.

Dylai pobl sy’n helpu eraill roi sylw penodol i fesurau glanweithdra yn syth wedyn, gan gynnwys golchi dwylo.

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol:

  • Adolygu eich gweithdrefnau digwyddiadau ac argyfyngau i sicrhau eu bod yn adlewyrchu’r egwyddorion cadw pellter corfforol cymaint ag y bo modd gan gynnwys ystyried sut i gymysgu aelwydydd cyn lleied â phosibl wrth ymgasglu mewn ardaloedd ymgynnull.
  • Meddwl am oblygiadau diogelwch unrhyw newidiadau rydych chi’n bwriadu eu gwneud i’ch gweithrediadau a’ch arferion mewn ymateb i COVID-19, oherwydd gallai unrhyw ddiwygiadau achosi risgiau diogelwch newydd neu wahanol.

4.14 Awyru’r safle a’r cyflenwad dŵr

Amcan: Blaenoriaethu ystyriaethau diogelwch wrth ailagor y safle

Mae gan y rheini sy’n rheoli safleoedd ddyletswydd gyfreithiol i sicrhau awyru effeithiol.

Mae'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (HSE) wedi diweddaru ac ehangu ei gyngor i helpu cyflogwyr i ddarparu awyru digonol yn eu gweithleoedd a'u hadeiladau yn ystod y pandemig. Mae'r canllawiau'n adeiladu ar eich helpu i nodi a gweithredu mewn ardaloedd sydd wedi'u hawyru'n wael. Mae hefyd yn rhoi arweiniad ar ffactorau eraill i'w hystyried wrth asesu'r risg o drosglwyddo aerosol, a phenderfynu a oes digon o awyru'n cael ei ddarparu i leihau'r risg hwn.

Dylech fod yn gwneud y mwyaf o'r awyr iach mewn lle a gellir gwneud hyn drwy:

  • awyru naturiol
  • awyru mecanyddol
  • cyfuniad o awyru naturiol a mecanyddol, er enghraifft lle mae awyru mecanyddol yn dibynnu ar awyru naturiol i wneud y mwyaf o awyr iach

Darllenwch y canllawiau wedi'u diweddaru ar aerdymheru ac awyru a dysgwch sut y gallwch ddarparu awyru digonol yn eich gweithle, gan helpu i amddiffyn gweithwyr a phobl eraill rhag trosglwyddo coronafeirws.

Mae cyngor hefyd ar gael gan y canlynol ar wasanaethau adeilad, yn benodol ar awyru adeiladau pan fyddan nhw’n cael eu defnyddio ac wrth ddychwelyd i adeiladau sydd wedi bod ar gau:

Os oedd adeiladau wedi cael eu cau neu os oedd llai wedi bod yn eu defnyddio, mae dŵr yn gallu sefyll oherwydd diffyg defnydd, sy’n cynyddu’r perygl o glefyd y llengfilwyr. Mae canllawiau’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch ar reoli dŵr a chlefyd y llengfilwyr ar gael yma (Os yw’r dŵr o’r prif gyflenwad wedi cael ei ddiffodd ers cau’r safle adeg y cyfyngiadau symud, bydd angen ei redeg am gyfnod ar ôl ei ailgysylltu i gael gwared ar unrhyw weddillion microbiolegol neu gemegol a oedd wedi casglu pan oedd y cyflenwad dŵr wedi’i ddatgysylltu).

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol:

Gwirio unrhyw gyflenwadau dŵr – bydd angen rhedeg y dŵr am gyfnod o’r prif gyflenwad sy’n cael ei ailgysylltu (am eu bod wedi cael eu diffodd pan gaewyd yr adeilad) i gael gwared ar unrhyw weddillion microbiolegol neu gemegol a allai fod wedi casglu tra roedd y cyflenwad dŵr wedi’i ddatgysylltu.

  • Mae’r Arolygiaeth Dŵr Yfed, sef y Rheoleiddwyr a’r arbenigwyr technegol yng Nghymru a Lloegr, wedi cynhyrchu’r cyngor hwn ar gynnal ansawdd dŵr yfed wrth adfer cyflenwadau dŵr ar ôl eu cau dros dro o ganlyniad i COVID-19
  • Gwirio a oes angen ichi wasanaethu neu addasu systemau awyru, er enghraifft, er mwyn sicrhau nad yw’r lefelau awyru yn gostwng yn awtomatig gan fod nifer y bobl sy’n bresennol yn is na’r arfer.
  • Nid oes angen addasu’r rhan fwyaf o systemau awyru, ond lle mae systemau’n gwasanaethu sawl adeilad neu os nad ydych yn siŵr, gallwch ofyn am gyngor gan eich peirianwyr neu gynghorwyr awyru ac aerdymheru (HVAC).
  • Tynnu unrhyw ffaniau o weithfannau, er enghraifft, er mwyn osgoi ailgylchu aer.
  • Agor ffenestri a drysau yn aml i hybu awyr iach, lle bo’n bosibl, ac os yw’n ddiogel gwneud hynny.

4.14.1 Awyru a'r amrywiolion newydd (manylion technegol i'r rhai sydd â systemau mecanyddol)

Mae awyru yn fesur lliniaru allweddol i reoli trosglwyddo COVID-19 yn y maes pellgyrhaeddol (mwy na 2m) gan aerosolau rhwng pobl sy'n rhannu'r un lle dan do. Nid yw awyru'n debygol o gael effaith sylweddol ar drosglwyddo agos gan ddiferion ac aerosolau (o fewn 1-2m) neu drosglwyddo drwy gysylltiad ag arwynebau (hyder uchel).

Gallai llwyth feirysol uwch sy'n gysylltiedig â phobl sydd â'r amrywiolyn newydd fod â goblygiadau sylweddol i'w trosglwyddo drwy'r awyr, gan fod modelu gwyddonol blaenorol yn awgrymu bod llwyth feirysol yn ffactor pwysig sy'n dylanwadu ar risgiau trosglwyddo yn yr aer. Dywedodd SAGE cyn cyflwyno'r amrywiolyn newydd; ar gyfer y rhan fwyaf o weithleoedd ac amgylcheddau cyhoeddus, mae awyru digonol yn cyfateb i gyfradd llif o 8-10 l/s/person yn seiliedig ar feddiannaeth ddylunio, er bod canllawiau ar gyfer rhai amgylcheddau yn caniatáu cyfraddau llif is o 5 l/s/person. Ers cyflwyno'r amrywiolyn newydd, mae SAGE wedi argymell lle y bo'n bosibl, cynyddu cyfraddau llif awyru a grybwyllir uchod o ffactor 1.7 (70%) i roi cyfrif am y cynnydd mewn trawsamrywioldeb.

Ar gyfer rhai adeiladau presennol a hŷn, efallai nad yw systemau awyru wedi'u cynllunio i fodloni'r safonau presennol ac efallai y bydd angen mesurau lliniaru ychwanegol. Fel mesur rhagofalus argymhellir bod awyru'n cael ei gynnwys fel rhan o unrhyw asesiad risg diogel COVID yn y gweithle neu'r amgylchedd dan do cyhoeddus, a bod y mesurau lliniaru angenrheidiol yn cael eu mabwysiadu.

Yn y rhan fwyaf o adeiladau, mae cynnal tymereddau cyfforddus a lleithder dros 40-60% o leithder cymharol yn debygol o fod o fudd i leihau gallu'r feirws i oroesi. Fodd bynnag, mae hyn yn debygol o fod yn llai pwysig na'r gyfradd awyru a grybwyllir uchod (hyder canolig).

5. Cadw cofnodion ynghylch staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr

Mae canllawiau wedi cael eu cyhoeddi sy’n egluro sut mae cyflogwyr yng Nghymru yn gallu gwneud eu rhan i helpu i gyflwyno strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu Cymru, er mwyn arafu lledaeniad y feirws, diogelu ein hiechyd a’n systemau gofal, ac achub bywydau. Mae’r canllawiau hyn yn rhoi sylw i gyfrifoldebau cyflogwyr tuag at weithwyr a chontractwyr sy’n ymwneud â gweithredu eu busnes, ac maen nhw’n cynnwys gwybodaeth berthnasol i bobl hunangyflogedig.

Ar ben hynny, mae Rheoliadau’r Coronafeirws yn mynnu, er mwyn lleihau'r risg y bydd unrhyw un sydd wedi bod ar safle a reoleiddir yn lledaenu’r feirws, bod gofyn i fusnesau o’r fath gadw cofnodion ynghylch staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr am 21 diwrnod yn fesur rhesymol. Mae’r risg o ledaenu’r coronafeirws yn uwch mewn rhai sectorau. Y rheswm am hyn yw y bydd staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr yn treulio mwy o amser yn y safleoedd hyn nag mewn amgylchoedd eraill, ac mae’n bosibl y byddant yn dod i gysylltiad agos â phobl sydd y tu allan i’w haelwyd.

Pan fydd ganddynt hawl i agor yn unol â’r lefel rhybudd cyfredol, mae busnesau lletygarwch (trwyddedig a didrwydded) wedi’u cynnwys ar y rhestr o fusnesau lle mae’n orfodol casglu gwybodaeth gyswllt. Mae “gwybodaeth gyswllt” yn golygu enw’r unigolyn a digon o wybodaeth er mwyn gallu cysylltu â’r unigolyn (gan gynnwys rhif ffôn) i roi gwybod iddo efallai ei fod wedi dod i gysylltiad â COVID-19 tra'r oedd yn eich safle. Mewn safle a reoleiddir, rhaid i hyn gynnwys y dyddiad a’r amser pan oedd y person ar y safle. Mae modd gwneud hyn ar bapur neu’n electronig, ond dylid dilyn y gofynion Diogelu Data (GDPR).

Ym mhob safle lletygarwch, mae’n rhaid i’r holl gwsmeriaid ddangos prawf o’u henw wrth lenwi eu manylion cyswllt. Mae'r dulliau o ddarparu prawf yn amrywio ond byddai modd defnyddio trwydded yrru, cerdyn banc neu gerdyn credyd er enghraifft. Dylid rhoi sylw penodol i fanylion grŵp aelwyd (Gweler adran 7 am ddoleni i ragor o wybodaeth). . Bydd angen i bob cwsmer sy’n oedolyn ddarparu prawf o’i enw a’i gyfeiriad ee dogfen swyddogol electronig neu bapur. Mae aelwyd yn golygu grŵp o bobl sy’n byw yn yr un cartref. Mae aelwyd yn gallu bod yn un person yn byw ar ei ben ei hun, pobl sy’n rhannu fflat, neu deulu sy’n byw yn yr un cartref. Yr hyn sy’n bwysig yw mai’r un bobl a’r un cartref fydd hyn bob amser.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi Canllawiau Statudol ar gasglu a chadw manylion cyswllt pobl sydd wedi bod mewn safle penodol y mae’n rhaid i chi eu hystyried yn ogystal â rhagor o gymorth i fusnesau yn y pecyn cymorth canlynol.

Mae ap COVID-19 y GIG yn ategu’r trefniadau gorfodol uchod ar gadw cofnodion ynghylch staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr drwy roi’r ffordd gyflymaf i’ch cwsmeriaid weld a ydynt mewn risg o’r coronafeirws. Nid yw ap COVID-19 y GIG yn cymryd lle’r canllawiau hyn ac nid yw’n hanfodol nac yn orfodol. Efallai y byddwch yn dymuno creu cod QR i’w ddefnyddio gyda’r ap fel mesur ychwanegol i helpu i atal COVID-19 rhag lledaenu. Ewch ati i greu eich poster cod QR eich hun.

Camau y bydd angen eu cymryd fel rheol:

  • Rhoi gwybod i’r staff a'r cwsmeriaid eich bod yn cydymffurfio â’r Strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu
  • Rhoi gwybod i’r staff ac i’r cwsmeriaid ei bod yn rhaid ichi ryddhau eu gwybodaeth gyswllt bersonol os bydd ymholiad Profi, Olrhain, Diogelu sy’n ymwneud â’r busnes/sefydliad/safle.
  • Cofnodi a chadw enwau a manylion cyswllt cywir i gefnogi’r cynllun Profi, Olrhain, Diogelu a chymryd unrhyw gamau angenrheidiol mewn cysylltiad â’r cynllun Profi, Olrhain, Diogelu sy’n ofynnol i gyflogwyr.
  • Fel rhan o’ch asesiad risg, sicrhau bod gennych chi gynllun cyfredol rhag ofn y bydd brigiad o achosion COVID-19 yn eich gweithlu/ar eich safle. Dylai’r cynllun hwn enwebu un pwynt cyswllt pan fydd yn bosibl, a ddylai arwain y gwaith o gysylltu â thimau lleol Iechyd y Cyhoedd.
  • Os bydd achosion lluosog o’r coronafeirws yn ymddangos mewn gweithle, bydd tîm rheoli achosion naill ai o'r awdurdod lleol neu o Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cael ei bennu, os bydd angen, i'ch helpu chi fel cyflogwr i reoli'r haint. Dylai cyflogwyr geisio cyngor gan eu hawdurdod lleol yn y lle cyntaf.
  • Os bydd y tîm diogelu iechyd yn Iechyd Cyhoeddus Cymru yn datgan bod brigiad o achosion, bydd yn gofyn ichi ddarparu cofnodion Profi, Olrhain, Diogelu eich staff a'ch cwsmeriaid a manylion staff symptomatig. Byddwch chi’n cael gwybodaeth am y broses o reoli achosion, a fydd yn eich helpu i weithredu mesurau rheoli, yn eich helpu i gyfathrebu â staff a chwsmeriaid, ac yn atgyfnerthu negeseuon atal.

6. Gorchuddion wyneb

6.1 Cyfarpar Diogelu Personol (dim gorchuddion wyneb)

Mae cyfarpar diogelu personol sy’n cael ei gynhyrchu yn unol â safonau rheoleiddiol yn diogelu’r defnyddiwr yn erbyn risgiau iechyd neu ddiogelwch yn y gwaith. Mae’n gallu cynnwys eitemau fel helmedau diogelwch, menig, cyfarpar diogelu’r llygaid, dillad llachar, esgidiau diogelwch a harneisiau diogelwch. Mae hefyd yn cynnwys cyfarpar diogelu anadlol, fel masgiau wyneb. Nid yw gorchuddion wyneb sydd ar gael yn fasnachol i’r cyhoedd yn gyffredinol yn cael eu hystyried yn gyfarpar diogelu personol.

Os yw gweithwyr eisoes yn defnyddio cyfarpar diogelu personol yn eu gwaith i ddiogelu yn erbyn risgiau heb fod yn rhai COVID-19, dylent barhau i wneud hynny.

Ar ddechrau’r ddogfen hon, rydym wedi disgrifio’r camau mae angen ichi (cyflogwyr) eu cymryd i reoli risg COVID-19 yn y gweithle. Mae hyn yn cynnwys caniatáu i weithwyr weithio gartref a chymryd pob cam rhesymol i gadw pellter corfforol o 2m rhwng pob gweithiwr ar eich safle.

Wrth reoli’r risg o COVID-19, nid yw cyfarpar diogelu personol ychwanegol y tu hwnt i’r hyn y mae gweithwyr yn ei wisgo fel arfer yn cael ei argymell. Y rheswm am hynny yw bod COVID-19 yn fath gwahanol o risg i’r risgiau y mae gweithwyr fel rheol yn eu hwynebu mewn gweithle, ac mae angen rheoli hynny drwy gadw pellter cymdeithasol, hylendid a phartneriaid neu dimau sefydlog, nid drwy ddefnyddio cyfarpar diogelu personol.

Yr eithriad yw lleoliadau clinigol, fel ysbyty, neu lond dwrn o rolau eraill y mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cynghori pobl i ddefnyddio cyfarpar diogelu personol ar eu cyfer. Er enghraifft, ymatebwyr cyntaf a swyddogion gorfodi mewnfudo. Os ydych chi’n perthyn i un o’r grwpiau hyn, dylech edrych ar y cyngor ar wefan GIG Cymru.

Oni bai eich bod mewn sefyllfa lle mae'r risg o drosglwyddo COVID-19 yn uchel iawn, dylai eich asesiad risg adlewyrchu'r ffaith bod rôl cyfarpar diogelu personol wrth ddarparu gwarchodaeth ychwanegol yn gyfyngedig dros ben. Fodd bynnag, os yw’ch asesiad risg yn dangos bod angen cyfarpar diogelu personol, mae’n rhaid ichi ddarparu’r cyfarpar hwn yn rhad ac am ddim i weithwyr sydd ei angen. Rhaid i unrhyw gyfarpar diogelu personol ffitio’n iawn.

Mae rhagor o wybodaeth am gyfarpar diogelu personol yng Nghymru ar gael yma.

6.2 Gorchuddion wyneb

Mae gwisgo gorchudd wyneb yn orfodol i bawb yng Nghymru mewn ardaloedd cyhoeddus dan do sydd ar agor i'r cyhoedd (boed hynny am dâl neu fel arall) ac ar drafnidiaeth gyhoeddus. Mae angen i gyflogwyr hefyd ystyried y canllawiau ar fesurau y mae angen iddynt eu cymryd o ran gorchuddion wyneb fel rhan o’u cyfrifoldeb fel rheolwyr safleoedd (gan gynnwys sicrhau bod staff a gwesteion yn eu gwaredu’n ddiogel – gweler y Cwestiynau Cyffredin o fewn y Canllawiau Gorchuddion Wyneb). Mae plant o dan 11 wedi’u heithrio a phobl sy’n methu gwisgo gorchuddion wyneb oherwydd amodau iechcyd neu anabledd ac mae rhestr o esgusodion rhesymol hefyd, fel ar gyfer safleoedd lletygarwch, lle caniateir i gwsmeriaid dynnu gorchuddion wyneb i fwyta neu yfed pan fo hynny’n rhesymol angenrheidiol.

Ar gyfer unrhyw safle dan do arall, lle nad oes mynediad i'r cyhoedd (ee ystafelloedd staff neu swyddfeydd), lle nad oes modd cadw pellter cymdeithasol, mae Llywodraeth Cymru o’r farn y dylai cyflogwyr a phobl eraill sy’n gyfrifol am safleoedd yng Nghymru, ystyried a yw eu hasesiad risg COVID yn awgrymu y dylai staff ac ymwelwyr wisgo gorchuddion wyneb yn gyffredinol, fel mesur rhesymol. Dylid gwneud hyn oni bai fod rhesymau da i’r gwrthwyneb.

Gall gorchudd wyneb fod yn syml iawn; dim ond gorchuddio’r geg a’r trwyn mae’n rhaid iddo ei wneud. O safbwynt iechyd y cyhoedd, nid yw feisor neu darian wyneb yn orchudd wyneb. Ar hyn o bryd nid ydym yn gwybod pa mor effeithiol yw feisorau ac amddiffynwyr wyneb. Maen nhw’n cael eu gwisgo mewn lleoliadau clinigol/gofal er mwyn diogelu rhag dod i gysylltiad â defnynnau mawr, gan gynnwys gwrth-heintiad drwy'r llygaid, ond pan fyddant yn cael eu gwisgo y tu allan i’r lleoliadau hyn nid oes tystiolaeth bod amddiffynwyr wyneb/feisorau yn diogelu’r sawl sy’n eu gwisgo na'u bod yn ffordd effeithiol o reoli’r ffynhonnell ar gyfer defnynnau mwy neu aerosolau bach. Er y gwerthfawrogir bod rhai pobl yn ei chael hi’n anodd cael pobl eraill i’w clywed pan fyddant yn gwisgo mathau eraill o orchudd wyneb, mae feisorau wedi cael eu dylunio i ddiogelu’r llygaid rhag defnynnau sy’n cael eu cludo yn yr aer ac nid ydyn nhw wedi cael eu dylunio i’w defnyddio heb fasg wyneb.

Nid yw gorchudd wyneb chwaith yr un fath â’r masgiau llawfeddygol neu’r masgiau mwy a ddefnyddir gan weithwyr gofal iechyd a gweithwyr eraill fel rhan o’r cyfarpar diogelu personol manyleb uwch, sy’n cael eu cynhyrchu i’r safonau rheoleiddiol i sicrhau amddiffyniad yn erbyn peryglon i iechyd a diogelwch. Yn yr un modd, nid yw gorchudd wyneb yr un fath â’r cyfarpar diogelu personol sy’n cael ei ddefnyddio i reoli risgiau fel llwch a chwistrell mewn cyd-destun diwydiannol. Rhaid i gyflenwadau o gyfarpar diogelu personol, gan gynnwys masgiau wyneb llawfeddygol, barhau i gael eu cadw ar gyfer y bobl mae eu hangen arnyn nhw i’w hamddiffyn rhag risgiau yn eu gweithle, fel gweithwyr iechyd a gofal, a phobl sy’n gweithio mewn lleoliadau diwydiannol fel y rheini sy’n wynebu peryglon llwch.

Dyletswydd ar y cyhoedd sy’n ymweld â safle cyhoeddus dan do a’r staff sy’n gweithio yno yw gwisgo gorchudd wyneb o dan Reoliadau’r Coronafeirws. Mae’n bwysig cofio nad yw gorchuddion wyneb yn cymryd lle’r ffyrdd eraill o reoli’r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 ac nid ydyn nhw’n golygu nad oes angen i’r rheini sy’n gyfrifol am safleoedd sydd ar agor i’r cyhoedd, neu safleoedd lle mae gwaith yn digwydd, gymryd camau rhesymol eraill. Felly, rhaid ichi roi pob mesur rhesymol ar waith i gadw pellter o 2m rhwng pawb a rhoi rhagofalon eraill ar waith, gan gynnwys lleihau’r amser sy’n cael ei dreulio mewn cyswllt, defnyddio partneriaid a thimau sefydlog ar gyfer gwaith agos, sicrhau hylendid anadlol da, hylendid dwylo trylwyr a rheolaidd, a glanhau/golchi arwynebau’n amlach. Y mesurau eraill hyn yw’r ffyrdd gorau o reoli risg yn y gweithle ac ni fyddai Llywodraeth Cymru felly’n disgwyl gweld cyflogwyr yn dibynnu’n llwyr ar orchuddion wyneb i reoli risg at ddibenion eu hasesiadau iechyd a diogelwch.

Dylai gorchudd wyneb effeithiol gael haen allanol gwrth-ddŵr os yw hynny’n bosibl, a dylai gynnwys 3 haen o wahanol ddefnyddiau nad ydyn nhw’n ymestyn. Dylent ffitio’n dda ac ni ddylid cael unrhyw fylchau aer ar ochrau’r wyneb ac o dan eich gên. Gallwch wneud gorchuddion wyneb gartref, ac mae’r canllaw hwn yn egluro sut mae gwneud hyn.

Dylai cyflogwyr gefnogi eu gweithwyr i ddefnyddio gorchuddion wyneb yn enwedig pan, trwy ddewis personol, y mae gweithwyr yn dewis eu gwisgo’n gyson o fewn y gweithle. Mae hyn yn cynnwys eu hatgoffa o’r wybodaeth ganlynol:

  • Golchwch eich dwylo’n drylwyr â sebon a dŵr am 20 eiliad, (neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo ag alcohol), a sychu’ch dwylo’n drylwyr cyn gwisgo gorchudd wyneb, ac ar ôl ei dynnu.
  • Wrth wisgo gorchudd wyneb, dylech osgoi cyffwrdd eich wyneb neu’ch gorchudd wyneb, gan y gallech ei halogi â germau oddi ar eich dwylo.
  • Peidiwch â hongian gorchudd wyneb o’ch gwddf na’i dynnu i lawr o’ch trwyn.
  • Newidiwch eich gorchudd wyneb os yw’n mynd yn damp neu wedi’i ddifrodi.
  • Golchwch eich dwylo’n rheolaidd
  • Newidiwch a golchi neu waredu (fel sy’n berthnasol) eich gorchudd wyneb bob dydd.
  • Os oes modd ei olchi, golchwch y gorchudd wyneb drwy ddilyn cyfarwyddiadau’r gwneuthurwr.
  • Ar ôl gwisgo gorchudd wyneb mae modd ei ailddefnyddio, dylid ei roi mewn bag plastig cyn ei olchi i osgoi halogiad o’r gorchudd wyneb sydd wedi’i ddefnyddio.
  • Os nad yw’n un mae modd ei olchi, dylech gael gwared arno’n ofalus yn eich bin gwastraff arferol gan helpu i gadw Cymru’n daclus.
  • Cadw pellter cymdeithasol a golchi eich dwylo’n aml ac yn drylwyr yw’r ffyrdd mwyaf effeithiol o leihau'r achosion o drosglwyddo COVID-19.

7. Cyfyngiadau ar gwrdd mewn grŵp

Mae cyfyngiadau lefel rhybudd yn pennu pa fusnesau all weithredu, neu pa safleoedd y caniateir iddynt agor (rhestrir y busnes a'r safleoedd y mae'n rhaid iddynt aros ar gau yma). Rhaid i'r busnesau hynny y caniateir iddynt weithredu roi sylw i'r canlynol:

  • Y Rheoliadau Coronafeirws sy'n gosod cyfyngiadau ar unigolion, busnesau ac eraill i ddiogelu iechyd y cyhoedd. Yn ogystal â rhestru pa fusnesau y mae'n rhaid iddynt gau, ynghyd â rhai cyfyngiadau gweithredu, mae'r rheoliadau hefyd yn cynnwys y cyfyngiadau ar nifer y bobl sy'n gallu ymgynnull dan do ac yn yr awyr agored mewn safleoedd a reoleiddir. Er bod y dyletswyddau olaf hyn yn cael eu gosod ar y cyhoedd, maent yn debygol o effeithio ar eich trefniadau archebu a gweithredu.
  • Cyfyngiadau lefel rhybudd (sicrhewch eich bod yn cyfeirio at y lefel rhybudd gyfredol).
  • Canllawiau'r Cwestiynau Cyffredin ar gyfer y lefel rhybudd bresennol.

Cyfeiriwch at ganllawiau Lletygarwch y DU i gael rhagor o wybodaeth.

Llety

Rhaid i chi ystyried yr holl reoliadau a chanllawiau sy'n ymwneud â therfynau ar nifer y bobl sy'n gallu ymgynnull mewn amgylcheddau priodol (gan gynnwys ystyriaethau ynghylch cymysgu cartrefi). Dylech gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod archebion unigol a gymerwch wedi'u cyfyngu i'r nifer uchaf o bobl y caniateir iddynt ymgynnull ac ni ddylech gymryd archeb yn fwriadol ar gyfer mwy o bobl (oni bai eu bod yn dod o'r un cartref, swigod cymorth (neu bryd bynnag y caniateir i'r cartref estynedig fod yn berthnasol).

Gall llety sydd ar gau barhau i ddarparu llety i unrhyw un sy'n byw yno fel eu prif breswylfa pan gyflwynir cyfyngiadau, neu sy'n aros yno bryd hynny ac nad yw'n gallu dychwelyd i'w prif breswylfa. Dylai busnesau llety sicrhau nad ydynt yn gwneud unrhyw un yn ddigartref yn anfwriadol o ganlyniad i gau - am gyngor dylent gysylltu â thîm dewisiadau tai'r awdurdod lleol.

Gall awdurdodau lleol neu Weinidogion Cymru awdurdodi neu wneud cais i fusnesau llety ddarparu rhai gwasanaethau eraill tra byddant ar gau. Gallai ceisiadau, er enghraifft, gynnwys lletya gweithwyr allweddol, pobl sydd wedi cael eu dadleoli neu sy'n ddigartref, neu gleifion meddygol.

Safleoedd lletygarwch (bariau, tafarndai, caffis a thai bwyta)

Os bydd ganddynt hawl i wetihredu mae’n rhaid i safleoedd lletygarwch (gan gynnwys bariau, tafarndai, caffis a thai bwyta) gymryd pob cam rhesymol i sicrhau eu bod yn cydymffurfio â gofynion Cadw Pellter Cymdeithasol a mesurau lliniaru rhesymol eraill yn y lleoliad, ee rhoi mesurau lliniaru ar waith rhwng byrddau lle nad yw’n bosibl cadw 2m ar wahân ac awyru’r safle cymaint â phosibl. Pan fydd nifer o bobl o wahanol aelwydydd yn eistedd gyda’i gilydd wrth fwrdd, (o fewn y niferoedd a ganiateir) dylai’r busnes a’r cwsmer wneud pob ymdrech i sicrhau eu bod yn cadw pellter cymaint â phosibl wrth y bwrdd. Gall camau rhesymol gynnwys yr angen i ymatal rhag gweithgaredd penodol os nad yw’r ymdrechion neu’r mesurau lliniaru eraill yn debygol o fod yn ddigon.

Ymweliadau grŵp a gweithgareddau wedi'u trefnu

Caniateir gweithgareddau awyr agored sy'n cael eu cynnal ar gyfer datblygiad a lles plant a phobl ifanc – gweler Cwestiynau Cyffredin.

Unwaith y bydd gweithgareddau wedi'u trefnu ar gyfer oedolion fel teithiau grŵp, teithiau tywys (e.e. teithiau cerdded o amgylch trefi, teithiau o amgylch atyniad, teithiau bws, teithiau cwch ac ati. ) yn cael eu caniatáu eto - yn amodol ar gyfyngiadau Lefel Rhybudd ar niferoedd (yn yr awyr agored ac o dan do) - os bydd pobl nad ydynt i gyd yn byw gyda'i gilydd yn casglu am weithgaredd wedi'i drefnu yn unol â'r rheoliadau, bydd ganddynt esgus rhesymol i wneud hynny. Pan fydd gweithgareddau wedi’u trefnu o'r fath yn digwydd mewn safleoedd rheoleiddiedig, mae'n ofynnol iddynt gymryd pob cam rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, rhaid i weithgareddau o'r fath beidio â chynnwys yfed alcohol.

Oni nodir o fewn y cyfyngiadau Lefel Rhybudd, caiff yr holl weithgareddau a drefnir eu capio ar 15 o gyfranogwyr os ydynt yn digwydd dan do neu 30 os ydynt yn yr awyr agored. Nid yw'r niferoedd hyn yn cynnwys unrhyw blant o dan 11 oed na phobl sy'n gweithio neu'n darparu gwasanaethau gwirfoddol.

Wrth gasglu ar gyfer gweithgareddau wedi'u trefnu , caniateir (i ddechrau ar gyfer hyd at 30 o bobl yn yr awyr agored) rhaid cymryd pob cam rhesymol i sicrhau ymbellhau corfforol a chymdeithasol rhwng aelwydydd, swigod cymorth neu aelwydydd estynedig (pan ganiateir hynny). Rhaid cymryd camau lliniaru rhesymol eraill hefyd er mwyn lleihau'r risg o drosglwyddo'r feirws. Nid oes angen i blant iau ddilyn y cyngor yn gaeth i aros 2 fetr ar wahân.

Ymweliadau grŵp dan do – os nad gweithgaredd wedi'i drefnu (e.e. taith dywys) - pan ganiateir hynny dim ond gydag aelodau o'r un aelwyd, swigod cymorth neu aelwyd estynedig (pan ganiateir y rhain) ar yr amod bod eu mynediad dan do yn cael ei wneud fesul cam er mwyn peidio â chreu crynhoad o fwy nag un aelwyd dan do.

Mae angen cadw at derfynau sy'n gysylltiedig â lletygarwch hefyd – gweler Cwestiynau Cyffredin.

Mae angen i leoliadau a chwmnïau gydweithio i gynllunio ar gyfer ymweliadau o'r fath fel eu bod yn aros o fewn gofynion y rheoliadau a'r canllawiau.

Rhaid i gwmnïau trafnidiaeth hefyd roi sylw i'r Canllawiau ar Drafnidiaeth Gyhoeddus. Gweler hefyd adran 10 am ganllawiau eraill sy'n benodol i'r sector e.e. Canllawiau Taith.

8. Cyfyngiadau teithio

Gall cyfyngiadau lefel rhybudd osod cyfyngiadau ar deithio a ganiateir i Gymru, o Gymru ac oddi mewn iddi - gweler rheolau'r Gororau ar gyfer pobl sy'n teithio i Gymru ac oddi yno: coronafeirws (COVID-19).

Esbonnir y sefyllfa bresennol o ran teithio rhyngwladol yn Cyrraedd Cymru o dramor.

Os bydd cyfyngiadau yn newid ar fyr rybydd oherwydd bod mwy o berygl o COVID gan olygu y gofynnir i ymwelwyr ddychwelyd adref – neu o leiaf i adael yr ardal – dylent wneud hynny cyn gynted â phosibl, yn ddelfrydol cyn i’r cyfyngiadau fod yn berthnasol. Os na all rhywun ddychwelyd adref cyn i’r cyfyngiadau ddod i rym, er enghraifft am ei fod wedi'i archebu ar daith na ellir ei newid, bydd angen iddynt gydymffurfio â'r cyfyngiadau yn eu lleoliad presennol hyd nes y gallant deithio adref neu i gyrchfan arall y tu allan i ardal y cyfyngiadau, a dylent wneud hynny cyn gynted â phosibl.

Yn yr achosion hyn, caniateir i ddarparwr llety barhau i ddarparu ei wasanaethau hyd nes y gall yr ymwelydd ddychwelyd adref. Nid oes angen ei awdurdodi'n arbennig i barhau i letya ymwelydd o'r fath.

8.1 Cymryd a thrin archebion

Rhaid i fusnesau twristiaeth a lletygarwch roi pob mesur rhesymol ar waith i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r feirws ac ni ddylent dderbyn cwsmeriaid os ydynt yn ymwybodol eu bod yn torri’r rheolau ar gyfyngiadau teithio neu yn wir unrhyw gyfyngiadau eraill (megis ar gasgliadau). Dylai busnesau ofyn i’r cwsmer o ble bydd yn teithio pan fydd yn archebu a gwneud yn siŵr ei fod yn cydymffurfio â’r rheoliadau, neu efallai yn dod o dan eithriad. Mae’r ddyletswydd ar yr unigolyn, er bod busnes sy’n annog rhywun i dorri’r rheoliadau hefyd yn troseddu.

Os yw cwsmer wedi archebu’n barod a bod cyfyngiadau teithio’n dod i rym, yn y pen draw mae unrhyw benderfyniadau ynghylch ad-daliadau yn fater rhwng y busnes a’r cwsmer, a bydd y telerau ac amodau archebu yn pennu hynny. Rhagor o gyngor y gallwch ei drosglwyddo ymlaen i’ch cwsmeriaid. Mae busnesau sy’n derbyn archebion gan gwsmeriaid yn gwneud hynny ar eu risg eu hunain ac ystyried bod y cyfyngiadau teithio hyn yn cael eu hadolygu’n barhaus ac y gallant newid ar fyr-rybudd.

9. Cyfyngiadau ar weithredu ym maes lletygarwch

Mae cyfyngiadau lefel rhybudd yn pennu pa fusnesau all weithredu, neu pa safleoedd y caniateir iddynt agor (rhestrir y busnes a'r safleoedd y mae'n rhaid iddynt aros ar gau yma). Rhaid i'r busnesau hynny y caniateir iddynt weithredu roi sylw i'r canlynol:

Cyfeiriwch at ganllawiau Lletygarwch y DU i gael rhagor o wybodaeth.

Os bydd bwyd neu ddiod yn cael ei werthu neu ei gyflenwi i’w fwyta neu ei yfed mewn safle trwyddedig, rhaid gwneud hynny gan ddilyn y mesurau rhesymol a nodir yn Rheoliadau’r Coronafeirws. Mae hyn hefyd yn berthnasol yn ystod unrhyw cyfnod cyfyngedig pan nad yw’n bosib gyflenwi alcohol mewn safleoedd lletygarwch. Mae hyn yn golygu ei bod yn rhaid i’r cwsmeriaid fod yn eistedd yn y safle, unrhyw le ar wahân i wrth y bar:

  • Wrth archebu bwyd neu ddiod
  • Wrth gael y bwyd neu’r ddiod, ac
  • Wrth fwyta neu yfed.

Gweler hefyd adran 6.2 sy’n cyfeirio at wisgo gorchuddion wyneb.

Mae safleoedd trwyddedig yn cael eu hannog i ddefnyddio apiau ffonau clyfar er mwyn i gwsmeriaid allu archebu a thalu am eu bwyd arnynt i leihau’r cyswllt rhwng staff a chwsmeriaid. Dylid cadw pellter cymdeithasol wrth dalu wrth y cownter.

10. Adnoddau ychwanegol: darparu ac esbonio’r canllawiau sydd ar gael

Mae llawer o weithredwyr yn aelodau o gyrff masnach sydd, yn eu tro, wedi datblygu canllawiau defnyddiol ar gyfer eu sectorau er mwyn cydlynu ymdrechion i helpu busnesau i weithredu’n ddiogel gyda COVID-19. Rydym wedi gweithio gyda’r prif gyrff masnach a gweithredwyr ar draws y sector twristiaeth a lletygarwch i gysylltu’r gwaith hwnnw â’r canllawiau hyn.

Dylid ystyried y canllawiau a'r adnoddau sector benodol a nodir isod pan fyddant yn berthnasol. Mae nifer yn cynnwys dogfennau arferion gorau, templedi a rhagor o gyngor sy’n benodol i’r sector ar rai amgylcheddau.

Gan weithio gydag UK Hospitality (UKH), mae UKH Cymru wedi cyfuno sawl rhan o’r sector twristiaeth a lletygarwch mewn un ddogfen ganllawiau: Asesiadau risg a chyngor diogel o ran Covid-19 ar gyfer busnesau lletygarwch.

Er nad yw’n gynhwysfawr, mae modd ei defnyddio ar y cyd â’r dolenni isod i ddarparu rhagor o wybodaeth ac adnoddau ar gyfer eich asesiad risg. Mae’r canllawiau lletygarwch hyn yn berthnasol i fusnesau ar draws y DU ac mae modd eu haddasu yn ôl amgylchiadau lleol.

Rhagor o wybodaeth a chanllawiau

Bydd Busnesau a chyflogwyr: canllawiau ar y coronafeirws gan Lywodraeth Cymru yn eich arwain at wybodaeth gyffredinol am gyfrifoldebau cyflogwyr, ac agweddau fel cyllid a manylion ffyrlo (Cynllun Cadw Swyddi).

Os hoffech gael rhagor o wybodaeth a chanllawiau, rydym wedi darparu dolenni sy’n benodol i’r diwydiant (ee UKH Cymru, Cynghrair Twristiaeth Cymru) isod a fydd yn eich arwain at wefannau allanol neu drydydd parti. Byddwch yn dilyn y dolenni i safleoedd eraill ar eich menter eich hun ac nid yw Llywodraeth Cymru yn derbyn unrhyw gyfrifoldeb dros unrhyw un o’r safleoedd hyn na’u cynnwys. Nid yw unrhyw ddolen gennym ni i wefan allanol yn golygu nac yn awgrymu bod Llywodraeth Cymru yn cymeradwyo nac yn derbyn unrhyw gyfrifoldeb am gynnwys gwefan o’r fath na’r defnydd a wneir ohoni. Ar ben hynny, efallai y bydd rhai safleoedd sy’n benodol i ddiwydiant penodol yn cynnwys cyfeiriadau gan lywodraeth y DU nad ydyn nhw’n berthnasol yng Nghymru.

10.1 Gwestai a busnesau llety/lletygarwch

Gwesty a llety arall:

Mae UK Hospitality Cymru wedi cyhoeddi canllawiau sy'n cynnwys gwestai a llety arall.

Hunanarlwyo:

Yn ogystal â chanllawiau UKH Cymru uchod, mae canllawiau sector ychwanegol ar gael gydag adnoddau a chyngor.

Carafanau/gwersylla/cartrefi modur a pharciau gwyliau:

Yn ogystal â chanllawiau UKH Cymru uchod, mae canllawiau sector ychwanegol ar gael gydag adnoddau a chyngor.

Cychod gwesty/Llogi cychod gwyliau a dyfrffyrdd:

Gwestai a llety arall:

Mae UK Hospitality Cymru wedi cyhoeddi canllawiau sy'n cynnwys gwestai a llety arall.

Pyllau nofio:

10.2 Atyniadau dan do ac awyr agored, darparwyr gweithgareddau, tywyswyr teithiau, a gweithredwyr teithiau bws/bysiau

Parciau difyrrwch, atyniadau a chanolfannau adloniant teuluol:

Cyhoeddwyd canllawiau gan UK Hospitality.

Atyniadau/Lleoliadau Diwylliant a Threftadaeth/adeiladau/Amgueddfeydd:

Yn ogystal â chanllawiau Lletygarwch y DU, mae Llywodraeth Cymru wedi datblygu canllawiau ar gyfer atyniadau tanddaearol; ac ar gyfer lleoliadau diwylliant a threftadaeth:

Drafftiwyd canllawiau perthnasol eraill ar gyfer amgueddfeydd ganGyngor Cyfarwyddwyr Amgueddfeydd Cenedlaethol.

Lleoliadau/adeiladau/atyniadau Diwylliant a Threftadaeth:

Canllawiau Llywodraeth Cymru.

Drafftiwyd canllawiau perthnasol eraill ar gyfer amgueddfeydd gan y Cyngor Cyfarwyddwyr Amgueddfeydd Cenedlaethol.

Lleoliadau digwyddiadau dan do ac awyr agored (e.e. theatrau, sinemâu a neuaddau cyngerdd a gwyliau awyr agored):

Bydd rhai yn cael eu cynnwys yn arweiniad Llywodraeth y DU ar ddigwyddiadau ac adloniant.

Sŵau ac acwaria:

Mae gan Gymdeithas Prydain ac Iwerddon (BIAZA) adnoddau ac arweiniad ar gyfer sŵau ac acwariwm.

Ailagor safleoedd naturiol a diwylliannol ar gyfer hamdden:

Canllawiau a gyhoeddwyd gan Cyfoeth Naturiol Cymru.

Darparwyr gweithgareddau ac antur:

Canllawiau ychwanegol wedi'u cyhoeddi gan y Gynghrair Awyr Agored, Cymru.

Arweinwyr teithiau:

Cwmnïau Coetsus a Bysiau:

Canllawiau chwaraeon a hamdden:

I gynnwys chwaraeon dŵr, gweithgarwch ar draethau ac ar gychod

Rheilffyrdd treftadaeth:

Dilyn Cynllun adfer Swyddfa’r Ffyrdd a’r Rheilffyrdd (ORR)

Toiledau cyhoeddus:

Ysgolion Saesneg:

10.3 Digwyddiadau busnes

Mae'r adran hon yn ymdrin â digwyddiadau busnes, cyfarfodydd, cynadleddau, arddangosfeydd, ffeiriau masnach a sioeau defnyddwyr (digwyddiadau wedi'u trefnu) sy'n digwydd mewn canolfannau cyfarfodydd, cynadleddau ac arddangos. Gweler isod am gyfeiriadau at ganllawiau perthnasol.

Cyfarfodydd:

Mae Cymdeithas y Diwydiant Cyfarfodydd wedi cynhyrchu canllawiau penodol ar gyfer cynadleddau a lleoliadau cyfarfodydd, sydd hefyd wedi'i gynnwys yn arweiniad lletygarwch ehangach y DU.

Canolfannau arddangos a chynadledda:

Mae canllawiau ar gael gan y cyrff canlynol o fewn y diwydiant:

Gofynion arlwyo:

Dylech ystyried canllawiau yn y gweithle yn ogystal â chanllawiau perthnasol ar dafarndai a bwytai a chanllawiau lletygarwch y DU ar gyfer gofynion arlwyo.

10.4 Canllawiau digwyddiadau

Mae canllawiau ar gyfer digwyddiadau awyr agored a gwyliau yn cael eu datblygu yn unol ag amserlenni ailagor tebygol - edrychwch eto am hyn.

Atodiadau

Atodiad 1: Hierarchaeth rheolaethau

1. Dileu

Ailgynllunio'r gweithgaredd fel bod y risg yn cael ei dileu. E.e. Stopio gweithgaredd gwaith os nad yw'n cael ei ystyried yn hanfodol. Gall hyn fod yn un rhan o swydd yn unig (e.e. teithio i gyfarfodydd mewn rhan arall o'r wlad), ond gallai agweddau eraill barhau lle mae'r risg yn dderbyniol.

2. Amnewid

Disodli'r gweithgaredd gyda gweithgaredd sy'n lleihau'r risg. Mae angen gofal i osgoi cyflwyno peryglon newydd o'r amnewidiad. E.e. gweithio gartref, defnyddio cludiant amgen i gyrraedd y gwaith, cyfarfodydd ar-lein

3. Rheolaethau peirianneg

Mesurau dylunio sy'n helpu i reoli neu liniaru risgiau, megis rhwystrau, gwarchodwyr ac ati. Dylid rhoi blaenoriaeth i fesurau sy'n darparu amddiffyniad ar y cyd yn hytrach na'r rhai sy'n amddiffyn unigolion neu grŵp bach o bobl yn unig. e.e. Defnyddio sgriniau a rhwystrau, drysau awtomatig, systemau awyru a glanweithdra effeithiol

4. Rheolaethau gweinyddol

Nodi a gweithredu'r gweithdrefnau i wella diogelwch, megis cynnal asesiadau risg, paratoi a chyfleu gweithdrefnau lliniaru, a chynyddu arwyddion. e.e. Bylchau wedi'u marcio ar loriau, trefnau glanhau, arwyddion i annog ymddygiadau, darparu gorsafoedd golchi dwylo

5. PPE

Offer Diogelu Personol: pecyn lleol i liniaru'r risgiau i'r rhai sy'n agored i'r perygl. Rhaid i bobl fod yn gyfarwydd â swyddogaeth a chyfyngiad pob eitem o PPE er mwyn i hyn fod yn fesur effeithiol. Yn ddelfrydol, dim ond ar ôl i'r holl fesurau blaenorol sy'n uwch yn yr hierarchaeth gael eu nodi fel rhai nad ydynt yn gwbl effeithiol wrth reoli'r risgiau y caiff cyfarpar diogelu personol ei ystyried. e.e. Menyg, Masgiau wyneb.

Amcangyfrif Risg Grŵp yr Amgylchedd a Modelu i lywio asesiad risg

Atodiad 2: Posteri y gellir eu lawrlwytho ac adnoddau eraill

Arwyddion diogelwch a chadw pellter corfforol i gyflogwyr: coronafeirws ar LLYW.Cymru
Arwyddion ac offer ymddygiadol gan Croeso Cymru ar safle brand Cymru Wales
Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch
Adventure Smart (canllawiau i ymwelwyr)

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 270 KB.

Maint Ffeil 270 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.