Neidio i'r prif gynnwy

Cyflwyniad

Diben

  1. Mae Deddf Llywodraeth Cymru 2006 yn rhoi'r pŵer i Senedd Cymru osod cyfradd sylfaenol, uwch ac ychwanegol o dreth incwm yng Nghymru i'w chodi ar drethdalwyr Cymreig (fel y'u diffinnir yn adran 116E o Ddeddf 2006). Mae cyfraddau treth incwm Cymru (CTIC) yn dal i fod yn rhan o system treth incwm y DU: bydd yn parhau i gael ei gweinyddu gan Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi (CThEM); a Senedd y DU sy'n dal i fod yn gyfrifol am y Lwfans Personol, y sylfaen drethu a rhyddhad treth.
  2. Mae derbyniadau treth incwm rhagamcanol Cymru yn llifo o Drysorlys EM i Gronfa Gyfunol Llywodraeth Cymru. Caiff y swm hwn ei gysoni bob blwyddyn â swm y dreth incwm a gesglir gan CThEM.
  3. CThEM sy'n gyfrifol o hyd am gasglu a rheoli treth incwm Cymru, ac mae angen iddo ddangos ei fod yn gwneud hynny yn effeithlon ac yn effeithiol.
  4. Mae'n ofynnol i Lywodraeth Cymru dalu unrhyw gostau ychwanegol net yr eir iddynt gan Lywodraeth y DU o ganlyniad i gyflwyno CTIC.
  5. Mae angen i Lywodraeth Cymru gael digon o ddata gan CThEM er mwyn:
    • Cyflawni ei dyletswyddau o ran: llunio rhagolygon, datblygu polisi treth incwm, pennu cyfraddau; a chyllidebu ar gyfer unrhyw amrywiad yn nhreth incwm Cymru a gesglir yn erbyn rhagolygon
    • Cael sicrwydd bod CThEM yn gweithredu cyfraddau Treth Incwm Cymru yn effeithlon ac yn effeithiol.
  6. Mae'r Cytundeb Lefel Gwasanaeth (Cytundeb) hwn yn nodi'r gofynion, yr amserlenni a'r mesurau perfformiad ar gyfer gweithredu treth incwm Cymru a fydd yn sicrhau gwasanaeth o ansawdd cyson i drethdalwyr Cymreig ac yn galluogi CThEM a Llywodraeth Cymru i gyflawni eu priod gyfrifoldebau mewn perthynas â gweithredu treth incwm Cymru.

Rolau a chyfrifoldebau

  1. CThEM sy'n gyfrifol am gasglu a rheoli'r refeniw o dreth incwm yn rhinwedd Adran 5(1)(a) o Ddeddf Comisiynwyr Cyllid a Thollau 2005. Mae CThEM wedi penodi Swyddog Cyfrifyddu Ychwanegol sydd â chyfrifoldeb cyffredinol am gyfraddau treth incwm Cymru ac sy'n atebol am berfformiad CThEM wrth iddo sefydlu a gweithredu pwerau treth incwm Cymru.
  2. Mae Rhan 4A o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 yn rhoi'r pŵer i'r Senedd bennu Cyfraddau Treth Incwm Cymru (CTIC), gan ei galluogi (y Senedd) i bennu cyfradd ar gyfer cyfran o'r dreth incwm a delir gan drethdalwyr Cymreig.
  3. Bob blwyddyn mae'n rhaid i'r Senedd basio Penderfyniad ynghylch Cyfraddau Cymru, a fydd yn pennu cyfraddau'r dreth incwm a osodir ar drethdalwyr Cymreig. Mae'n rhaid i'r penderfyniad gael ei wneud yn y flwyddyn ariannol cyn y flwyddyn ariannol y disgwylir i'r cyfraddau fod yn gymwys.
  4. Mae'r gallu i newid y rhyddhad treth incwm, i ychwanegu ato neu i'w ddileu yn parhau i gael ei gadw'n ôl gan Senedd y DU.
  5. Mae'r gallu i ddiffinio'r mathau o incwm y gellir cymhwyso treth incwm atynt, a'r gallu i'w newid, eu dileu neu ychwanegu atynt yn parhau i gael ei gadw'n ôl gan Senedd y DU.
  6. Mater rhwng trethdalwyr Cymreig a CThEM fydd unrhyw anghydfod ynglŷn â CTIC.
  7. At hynny, o dan y Fframwaith Cyllidol y cytunwyd arno rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU yn 2016, mae'n ofynnol i Lywodraeth Cymru ad-dalu i Lywodraeth y DU unrhyw gostau ychwanegol net yr eir iddynt yn gyfan gwbl ac o anghenraid o ganlyniad i weinyddu pwerau treth incwm Cymru.
  8. Mae CThEM yn gweinyddu CTIC fel rhan o gyfundrefn treth incwm ehangach y DU. Mae'n dal i fod yn gyfrifol am gadw data cwsmeriaid sy'n ymwneud â CTIC a chwsmeriaid treth incwm Cymru yn unol â'i brosesau arferol.
  9. I'r perwyl hwnnw, mae CThEM hefyd yn dal i fod yn gyfrifol, fel y Rheolydd Data, am CTIC a chydymffurfiaeth â deddfwriaeth ehangach ynghylch diogelu data, gan gynnwys y Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data a Deddf Diogelu Data 2018, yn unol â'i Hysbysiad Preifatrwydd sefydliadol ei hun.

Fframwaith y cytundeb

Partïon yn y Cytundeb

  1. Gwneir y Cytundeb hwn rhwng Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi a Llywodraeth Cymru.

Hyd y cytundeb

  1. Er gwaethaf dyddiad y llofnodion, mae'r Cytundeb hwn, a’i iteriad blaenorol, yn weithredol o 6 Ebrill 2019. Nid oes i'r ddogfen hon ddyddiad dod i ben, ond bydd yn peidio â bod yn weithredol os diddymir pwerau treth incwm Cymru. Gellir dirwyn y ddogfen hon i ben drwy gytundeb rhwng CThEM a Llywodraeth Cymru.

Effaith gyfreithiol

  1. Cytundeb rhwng CThEM a Llywodraeth Cymru yw hwn. Nid oes iddo rym cyfreithiol ffurfiol. Serch hynny, mae'r naill barti a'r llall yn disgwyl i'w delerau gael eu dilyn. Nodir trefniadau ar gyfer ymdrin ag anghydfodau ym mharagraffau 35–37.

Deilliant

  1. Mae CThEM a Llywodraeth Cymru wedi cytuno ar Femorandwm Cyd-ddealltwriaeth trosfwaol, sy'n nodi priod gyfrifoldebau parhaus CThEM a Llywodraeth Cymru ar lefel swyddogol mewn perthynas â sefydlu a gweithredu pwerau treth incwm Cymru yn effeithlon ac yn effeithiol. Mae hefyd yn darparu'r fframwaith ar gyfer gwaith rhynglywodraethol ar lefel Gweinidogion a swyddogion er mwyn goruchwylio'r broses o sefydlu a gweithredu pwerau treth incwm Cymru.
  2. Mae'r Fframwaith Cyllidol y cytunwyd arno rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU yn nodi y bydd Llywodraeth Cymru yn ad-dalu i Lywodraeth y DU unrhyw gostau ychwanegol net yr eir iddynt yn gyfan gwbl ac o anghenraid o ganlyniad i weithredu a gweinyddu pwerau treth incwm Cymru.
  3. Dylid darllen y Cytundeb hwn ar y cyd â'r Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth a'r Fframwaith Cyllidol.

Y gofyniad o ran gwasanaeth

Nodau trosfwaol

  1. Y nodau trosfwaol o ran y ffordd y mae CThEM yn gweinyddu CTIC yw y bydd CThEM yn gwneud y canlynol:
    • Nodi poblogaeth trethdalwyr Cymreig a chasglu'r cyfraddau cywir o dreth incwm Cymru ganddi er mwyn sicrhau bod Llywodraeth Cymru yn cael y swm cywir o refeniw o dreth incwm bob blwyddyn
    • Rhoi cyfrif am y swm o dreth incwm Cymru a gasglwyd a hysbysu'r Senedd amdano drwy gyflwyno darn o Gyfrifon CThEM iddi bob blwyddyn
    • Parhau i weinyddu treth incwm ar gyfer trethdalwyr Cymreig, cyflogwyr trethdalwyr Cymreig a darparwyr eu meddalwedd cyflogres yn yr un modd ag y darperir y gwasanaeth mewn rhannau eraill o'r DU
    • Rhoi digon o ddata amserol i Lywodraeth Cymru er mwyn iddi allu cyflawni ei dyletswyddau ei hun mewn perthynas â threth incwm Cymru
    • Anfonebu Llywodraeth Cymru am gostau ychwanegol net y cytunwyd arnynt ac yr aed iddynt yn gyfan gwbl ac o anghenraid o ganlyniad i weinyddu cyfraddau treth incwm Cymru.

Gofynion allweddol

  1. Nodwyd y gofynion allweddol canlynol o ran gweithredu a gweinyddu pwerau treth incwm Cymru gan CThEM:
    • Nodi poblogaeth talwyr treth incwm Cymru a chynnal cofnod cywir a chadarn ohoni
    • Cymhwyso’r cyfraddau Cymreig priodol at incwm trethdalwyr Cymreig, nad yw'n dod o gynilion na difidendau, er mwyn i CThEM allu casglu'r swm cywir o refeniw o dreth incwm sy'n ddyledus i Lywodraeth Cymru a rhoi cyfrif amdano
    • Rhoi'r un lefel o wasanaeth cwsmeriaid, cymorth a thryloywder i dalwyr treth incwm Cymru a chyflogwyr trethdalwyr Cymreig, ag a roddir i dalwyr treth incwm yng ngweddill y DU
    • Trin y Gymraeg a'r Saesneg yn gyfartal wrth ddarparu gwasanaethau sy'n ymwneud â gweithredu a gweinyddu CTIC, yn unol â Chynllun Iaith Gymraeg CThEM ei hun.
    • Rhoi digon o wybodaeth a data perthnasol ac amserol i Lywodraeth Cymru er mwyn iddi gyflawni ei dyletswyddau mewn perthynas â phennu cyfraddau a llunio rhagolygon ar gyfer treth incwm Cymru
    • Rhoi digon o wybodaeth a data perthnasol ac amserol i Lywodraeth Cymru er mwyn iddi gyflawni ei dyletswyddau mewn perthynas â rheoli arian o ganlyniad i unrhyw newid rhwng y rhagolygon a’r symiau o dreth incwm Cymru a gesglir
    • Rhoi digon o wybodaeth a data perthnasol ac amserol i Lywodraeth Cymru at ddibenion sicrwydd ac er mwyn cyllidebu'n effeithiol ar gyfer unrhyw gostau ychwanegol net yr ailgodir tâl ar Lywodraeth Cymru amdanynt
    • Cymhwyso gweithgarwch cydymffurfiaeth seiliedig ar risg at y gwaith o gasglu treth incwm Cymru yn yr un modd ag y'i cymhwysir at y gwaith o gasglu treth incwm gan drethdalwyr yng ngweddill y DU
    • Rhoi digon o wybodaeth a data perthnasol ac amserol i Lywodraeth Cymru er mwyn iddi sicrhau ei hun fod arian Llywodraeth Cymru yn cael ei ddefnyddio'n effeithiol gan CThEM wrth weinyddu treth incwm Cymru, gan gynnwys gweithgarwch cydymffurfiaeth a gorfodi.
  2. Atodir mesurau perfformiad mewn perthynas â'r gofynion hyn yn Atodiad A: Mesurau Perfformiad CThEM.

Trefniadau rheoli

Costau a threfniadau ad-dalu

  1. Bydd CThEM yn ailgodi tâl ar Lywodraeth Cymru am unrhyw gostau ychwanegol net yr eir iddynt yn gyfan gwbl ac o anghenraid o ganlyniad i weinyddu pwerau treth incwm Cymru. Codir unrhyw gostau ychwanegol net ar sail costau economaidd llawn.
    Mae CThEM a Llywodraeth Cymru wedi datblygu Dogfen Fframwaith (“Fframwaith”) sy'n nodi'r meysydd hysbys lle y bydd costau gweinyddol ychwanegol net yn codi ac sy'n nodi'r wybodaeth y bydd CThEM yn dibynnu arni er mwyn cyfrifo'r costau hyn. Defnyddir hyn yn sail i gyflwyno anfonebau a chytuno arnynt â Llywodraeth Cymru. Caiff y ddogfen hon ei diweddaru er mwyn sicrhau ei bod yn parhau i nodi'r holl feysydd gwaith y gellir ailgodi tâl amdanynt ac fe'i hatodir yn ATODIAD B: Gweithredu Fframwaith Treth Incwm Cymru o ran Costau y Gellir Ailgodi Tâl Amdanynt.
  2. Bydd CThEM yn anfonebu Llywodraeth Cymru am gostau yr eir iddynt bob chwarter ar ôl darparu papur costau manwl yn gyntaf sydd wedi’i ystyried ac y cytunwyd arno yn y cyfarfodydd chwarterol a nodir ym mharagraff 38.
  3. Bydd Llywodraeth Cymru yn talu CThEM cyn pen 30 diwrnod o ddyddiad yr anfoneb, neu cyn pen 30 diwrnod o gael yr anfoneb os bydd oedi o fwy na 5 diwrnod rhwng dyddiad yr anfoneb a'r dyddiad y daw i law.
  4. Lle y bo angen, cytunir ar drefniadau cronni ymlaen llaw rhwng CThEM a Llywodraeth Cymru ar gyfer taliadau Chwarter 4 (Ionawr–Mawrth) er mwyn sicrhau y gwneir y taliadau hyn mewn perthynas â'r flwyddyn ariannol briodol.

Cysylltiadau o ddydd i ddydd

  1. Disgwylir i'r ddau barti wneud pob peth rhesymol o fewn eu pŵer sy'n angenrheidiol neu'n ddymunol i weithredu ysbryd a bwriad y Cytundeb.
  2. Disgwylir i'r ddau barti ymddwyn yn ddidwyll a gwneud pob ymdrech i ddatrys drwy gytundeb unrhyw anghydfod, anghytundeb neu gwestiwn sy'n deillio o'r Cytundeb hwn neu sy'n codi mewn perthynas ag ef.
  3. Bydd y ddau barti yn enwebu Un Pwynt Cyswllt i oruchwylio'r gwaith o reoli unrhyw faterion sy'n ymwneud â'r Cytundeb hwn o ddydd i ddydd.
  4. Ymdrinnir ag unrhyw faterion o'r fath mewn ffordd ragweithiol a chynhwysol er mwyn sicrhau bod CTIC yn parhau i gael eu gweinyddu ar y lefelau gwasanaeth gofynnol fel y'u nodir yn y Cytundeb hwn.
  5. Pan fydd anghydfod yn codi ynglŷn â gweithrediad y Cytundeb hwn, neu unrhyw amrywiad i'r Cytundeb hwn neu unrhyw ddehongliad ohono, bydd y ddau barti i ddechrau yn ceisio datrys yr anghydfod hwn yn anffurfiol drwy'r Pwyntiau Cyswllt. Os na fydd Pwyntiau Cyswllt unigol yn gallu datrys unrhyw anghydfod o'r fath, byddant yn ei gyfeirio at y Dirprwy Gyfarwyddwr perthnasol ym mhob sefydliad fel Cadeiryddion Bwrdd Cyfraddau Treth Incwm Cymru er mwyn ceisio ei ddatrys.
  6. Os na fydd hyn yn datrys y mater, caiff ei gyfeirio at lofnodwyr y Cytundeb hwn, a fydd yn gweithio gyda'r Pwyntiau Cyswllt ac unrhyw unigolion perthnasol eraill i'w ddatrys.

Datrys anghydfod

  1. Os yw'r broses a nodwyd uchod yn methu datrys unrhyw anghydfod rhwng CThEM a Llywodraeth Cymru ynglŷn â gweithrediad y Cytundeb hwn, neu unrhyw amrywiad i'r Cytundeb hwn neu unrhyw ddehongliad ohono, caiff y mater ei gyfeirio at y Swyddogion Atebol Ychwanegol yn CThEM a Llywodraeth Cymru.
  2. O dan amgylchiadau eithriadol, pan na ellir datrys yr anghydfod drwy ddefnyddio'r broses uchod, gall Llywodraeth Cymru gyfeirio'r mater at y Gweinidog Cyllid a'r Trefnydd, a gall CThEM gyfeirio'r mater at y gweinidog cyfatebol yn Llywodraeth y DU. Mae Cyd-bwyllgor y Trysorlysoedd yn darparu goruchwyliaeth weinidogol o'r rhaglen waith, a'r pwyllgor hwn fydd yn cael y penderfyniad olaf ar bwyntiau y mae anghydfod yn eu cylch.
  3. Bydd y naill Bwynt Cyswllt yn hysbysebu'r llall am unrhyw fwriad i uwchgyfeirio'r mater, a hynny cyn i'r mater gael ei uwchgyfeirio.

Adolygu, monitro ac adrodd

  1. Bydd Bwrdd Cyfraddau Treth Incwm Cymru yn cwrdd bob chwarter, a chaiff y cyfarfodydd eu cadeirio gan y Dirprwy Gyfarwyddwyr perthnasol ym mhob sefydliad (neu eu dirprwyon). Bydd y Pwyntiau Cyswllt yn cytuno ar agenda a bydd y Bwrdd yn ystyried unrhyw faterion perthnasol sy'n deillio o gyflawni unrhyw agwedd ar y Cytundeb hwn. Mae hyn yn cynnwys yr holl weithgaredd 'busnes fel arfer' mewn perthynas â chyfraddau treth incwm Cymru, ar draws gweithrediadau, cydymffurfiaeth, data a pholisi. Bydd y rhain yn ystyried data ariannol a ddarparwyd gan CThEM ar gyfer y cyfnod hwn ac, felly, dylent gyd-fynd â'r gofynion o ran cyflwyno adroddiadau ac anfonebu bob chwarter.
  2. Cynhelir cyfarfodydd ddwywaith y flwyddyn rhwng llofnodwyr y Cytundeb lle y caiff effeithiolrwydd cyffredinol y Cytundeb hwn ei adolygu.
  3. Bob mis Medi, bydd CThEM yn cyhoeddi Adroddiad Blynyddol ar Gyfraddau Treth Incwm Cymru, a fydd yn trafod y gweithgarwch y mae wedi ymgymryd ag ef yn y flwyddyn dreth flaenorol mewn perthynas â'r Cytundeb hwn a'i fesurau perfformiad. Bydd hefyd yn rhoi diweddariadau i Lywodraeth Cymru yn ystod y flwyddyn ac yn darparu gwybodaeth bob chwarter/mis fel y nodir yn fanwl yn yr amserlen cyflawni ac adrodd ar gyfer pob mesur perfformiad yn Atodiad A.
  4. Caiff y Cytundeb hwn ei adolygu ar ôl i gyfraddau a haenau treth incwm Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU gael eu cadarnhau bob blwyddyn er mwyn adolygu cydymffurfiaeth â'r nodau datganedig a sicrhau bod y Cytundeb yn parhau'n addas at y diben. Caiff unrhyw newidiadau i gynnwys y Cytundeb sy'n deillio o adolygiad o'r fath eu nodi drwy gyhoeddi rhif fersiwn newydd, dyddiedig. Er y caiff adolygiad o'r fath ei arwain gan lofnodwyr y Cytundeb a'r Pwyntiau Cyswllt, bydd yn cynnwys mewnbwn gan arbenigwyr pwnc a chydweithwyr polisi, yn ôl yr angen.
  5. Fodd bynnag, gall y naill barti neu'r llall ofyn am gael adolygu'r Cytundeb ar unrhyw adeg.

Newid neu amrywio'r cytundeb

  1. Mae angen i CThEM a Llywodraeth Cymru hysbysu ei gilydd cyn gynted â phosibl am unrhyw amgylchiadau a allai olygu bod angen newid rhwymedigaethau'r naill barti neu'r llall o dan y Cytundeb hwn.
  2. Caiff unrhyw newidiadau sylweddol i'r Cytundeb eu negodi a'u cymeradwyo gan y partïon sydd wedi ei lofnodi.
  3. Fodd bynnag, dylai fod yn bosibl i unrhyw fân amrywiadau i'r ffordd y cyflawnir unrhyw un o'r cytundebau atodol (Atodiadau A a B) gael eu cytuno rhwng y Pwyntiau Cyswllt a nodwyd yn CThEM a Llywodraeth Cymru.

Parhad busnes

  1. Mae'n rhaid i'r naill barti hysbysu'r llall ar unwaith os bydd unrhyw fater yn codi mewn perthynas â pharhad busnes o ran gweinyddu a chasglu treth incwm Cymru.

Llofnodwyr

Llofnodwyd ar ran eu sefydliadau perthnasol:

Andrew Jeffreys
Andrew Jeffreys
Cyfarwyddwr, Trysorlys Cymru
Llywodraeth Cymru

Dyddiad:

Carol Bristow
Carol Bristow
Cyfarwyddwr, Polisi Unigolion
CThEM

Dyddiad: 20/06/2019HMRC logo

Welsh Government logo

Atodiad A: mesurau perfformiad CThEM

Gofyniad 1: Nodi a chynnal cofnod cywir a chadarn o boblogaeth trethdalwyr Cymreig

Mesur CThEM

Bob blwyddyn, mae CThEM yn darparu asesiad o risg a dull arfaethedig, yn seiliedig ar Ddarlun Strategol Cymru o Risg, o nodi trethdalwyr Cymreig fel elfen bwrpasol o weithgarwch cydymffurfiaeth â threth incwm. Mae hefyd yn cyflwyno adroddiad blynyddol ar ganlyniad y gweithgarwch cydymffurfiaeth hwnnw ar ôl iddo gael ei gyflawni.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Rhoddir darlun strategol o risg i Lywodraeth Cymru erbyn mis Awst bob blwyddyn.
  • Rhoddir asesiad blynyddol o gydymffurfiaeth a chynllun gweithredu ar gydymffurfiaeth i Lywodraeth Cymru erbyn mis Gorffennaf bob blwyddyn.
  • Cyhoeddir crynodeb o'r adroddiad ar y cynllun cydymffurfiaeth a chanlyniad gweithgarwch cydymffurfiaeth yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru ym mis Medi.

Mesur CThEM

Cynnal data cyfeiriadau CThEM:

  1. Cymharu set ddata CThEM sy'n cwmpasu'r DU gyfan â setiau data trydydd partïon e.e. Cofrestr Etholiadol Cymru ac asiantaethau gwirio credyd, er mwyn cadarnhau'r cyfeiriad sydd gan CThEM.
  2. Os na chaiff cyfeiriadau unigol eu cadarnhau gan gam (i), ymarferion cymharu gan ddefnyddio data cysylltu â strydoedd/trefi a data codau post gyda thrydydd partïon eraill a ffynonellau data mewnol, er mwyn nodi'r statws trethdalwr Cymreig tebygol.
  3. Os na ellir cadarnhau statws trethdalwr Cymreig gan gamau (i) a (ii) a nodi ac anfon gohebiaeth at unigolion targed (PTA/e-bost/llythyr) – h.y.:
    • trethdalwyr Cymreig posibl pan fo gan CThEM gyfeiriad y tu allan i Gymru ond mae data trydydd parti yn dangos cyfeiriad posibl yng Nghymru
    • unigolion y mae gan CThEM gyfeiriad gohebu ar eu cyfer yng Nghymru ond prif gyfeiriad rywle arall yn y DU.
  4. Monitro'r ymatebion i ohebiaeth a newidiadau canlyniadol i gyfeiriad trethdalwyr.
Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Yr amserlen ar gyfer yr ymarfer cymharu â thrydydd partïon i'w chytuno bob blwyddyn gan CThEM a Llywodraeth Cymru.
  • Rhoddir yr wybodaeth ddiweddaraf i Lywodraeth Cymru, yn ystod y flwyddyn, am ganlyniad yr ymarfer cymharu ac unrhyw gamau gweithredu ac amserlenni pellach sy'n deillio o hynny.
  • Cofnodir manylion a chanlyniad gweithgarwch yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Nodi a chywiro cyfeiriadau llygredig neu wag ym mhoblogaeth y trethdalwyr Cymreig posibl:

  • Cywiro codau post anghyflawn neu lygredig a nodwyd o'r ymarfer cymharu drwy ddefnyddio'r Arolwg Ordnans a'r Post Brenhinol
  • Diweddaru cofnodion â chyfeiriadau llygredig neu wag drwy ddefnyddio data trydydd partïon
  • Nodi a chywiro cofnodion cwsmeriaid sydd â chyfeiriad yng Nghymru ond lle nad oes cod post wedi'i gofnodi a/neu lle mae'r cod post yn anghyflawn.
Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Yr amserlen ar gyfer ymarferion cywiro cyfeiriadau i'w chytuno bob blwyddyn gan CThEM a Llywodraeth Cymru.
  • Rhoddir yr wybodaeth ddiweddaraf i Lywodraeth Cymru, yn ystod y flwyddyn, am ganlyniad ymarferion cywiro cyfeiriadau ac unrhyw gamau gweithredu ac amserlenni pellach sy'n deillio o hynny.
  • Cofnodir manylion a chanlyniad gweithgarwch yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Newidiadau yn ystod y flwyddyn i statws Fflag Cyfeiriad yng Nghymru (bob mis).

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Darperir dadansoddiad misol mewn Adroddiadau Gwybodaeth Busnes Chwarterol (Gorffennaf, Hydref, Ionawr, Ebrill).
  • Cyflwynir Adroddiad Gwybodaeth Busnes Blynyddol ym mis Mai ac fe'i cyhoeddir yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Sicrhau bod cod ‘C’ yn cael ei ddefnyddio'n gywir ar gofnodion sydd â chodau post yn y Gororau.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Yr amserlen ar gyfer ymarfer sicrhau cywirdeb codau post y Gororau i'w chytuno bob blwyddyn gan CThEM a Llywodraeth Cymru erbyn dechrau'r flwyddyn dreth
  • Rhoddir yr wybodaeth ddiweddaraf i Lywodraeth Cymru, yn ystod y flwyddyn, am ganlyniad yr ymarfer sicrhau cywirdeb ac unrhyw gamau gweithredu ac amserlenni pellach sy'n deillio o hynny.
  • Cofnodir manylion a chanlyniad gweithgarwch yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Proses barhaus er mwyn sicrhau cywirdeb codau ‘C’ ar gofnodion trethdalwyr Cymreig.

Amserlen cyflawni ac adrodd

Cadarnheir gweithgarwch a'r canlyniad yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Gwiriadau Rheoli Ansawdd ar ddata codau post sy'n helpu i nodi trethdalwyr Cymreig.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Yr amserlen ar gyfer y gwiriad rheoli ansawdd codau post i'w chytuno bob blwyddyn gan CThEM a Llywodraeth Cymru erbyn dechrau'r flwyddyn dreth
  • Cofnodir manylion a chanlyniad gweithgarwch yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Proses barhaus i ddarparu statws preswylio trethdalwyr i Ddarparwyr Pensiynau ar gyfer pensiynau Rhyddhad wrth y Ffynhonnell (RAS).

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Diweddariad wedi'i ddarparu i Lywodraeth Cymru yn dilyn digwyddiadau busnes allweddol.

Gofyniad 2: Casglu refeniw treth incwm Cymru ar gyfraddau treth incwm Cymru a chyfrif amdano

Mesur CThEM

Cyhoeddi derbyniadau treth incwm Cymru yng Nghyfrifon Blynyddol CThEM (a gyhoeddir ym mis Gorffennaf bob blwyddyn ac a archwilir gan y Swyddfa Archwilio Genedlaethol).

Cyhoeddi derbyniadau treth incwm gweddill y DU (y ffigurau cyfatebol ar gyfer incwm nad yw'n deillio o gynilion na difidendau).

Noder – Bydd alldro CTIC ar gyfer 2019/20 ar gael ym mis Gorffennaf 2021.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Cyhoeddir Adroddiad Blynyddol CThEM ym mis Gorffennaf.
  • Rydym yn disgwyl datblygu dogfen a fydd yn cynnwys ystadegau ar dreth incwm Cymru, a gyhoeddir gan CThEM ar ôl iddo gyhoeddi ei Gyfrifon Blynyddol. Byddwn yn cynnwys Llywodraeth Cymru yn y broses o ddatblygu'r ddogfen hon.

Mesur CThEM

Cyflwynir darn o Gyfrifon CThEM i'r Senedd a Gweinidogion Cymru.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Fe'i cyflwynir bob blwyddyn, gydag adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru ym mis Medi.

Gofyniad 3: Rhoi'r un lefel o wasanaeth cwsmeriaid, cymorth a thryloywder i dalwyr treth incwm Cymru ag a roddir i dalwyr treth incwm yng ngweddill y DU

Mesur CThEM

Teleffoni (bob mis)**

  • Cyfanswm y galwadau = Nifer y galwadau a gafwyd drwy linell ffôn ddynodedig CTIC.
  • Ymateb Llais Rhyngweithiol (IVR) (Teleffoni Deallus) % a allwyrwyd
  • Atebwyd, cyfanswm y galwadau a atebwyd gan un o gynghorwyr CThEM.
  • Amser ciwio cyfartalog galwad a atebwyd
  • Rhoddwyd y gorau i giwio, cyfanswm y galwadau
  • Amser aros cyfartalog cyn rhoi'r gorau i alwad
  • Cyfanswm y galwadau CTIC, % y galwadau yr ymdriniwyd â nhw.
Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Darperir dadansoddiad misol mewn Adroddiadau Gwybodaeth Busnes Chwarterol (Gorffennaf, Hydref, Ionawr, Ebrill).
  • Cyflwynir Adroddiad Gwybodaeth Busnes Blynyddol ym mis Mai ac fe'i cyhoeddir yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Post (bob mis)**

  • Nifer yr eitemau o bost ynghylch treth incwm Cymru a gafwyd.
  • Nifer yr eitemau o bost ynghylch treth incwm Cymru a atebwyd.
Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Darperir dadansoddiad misol mewn Adroddiadau Gwybodaeth Busnes Chwarterol (Gorffennaf, Hydref, Ionawr, Ebrill).
  • Cyflwynir Adroddiad Gwybodaeth Busnes Blynyddol ym mis Ebrill ac fe'i cyhoeddir yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Cwynion (bob mis)**

  • Nifer y cwynion ynghylch treth incwm Cymru a gafwyd
  • Nifer y cwynion ynghylch treth incwm Cymru a atebwyd
  • Categori'r gŵyn
  • Statws y gŵyn
Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Fel yr uchod.

Mesur CThEM

Mae'r cyfrifianellau ar-lein sy'n dibynnu ar gyfraddau a throthwyon treth incwm yn gywir ar gyfer trethdalwyr Cymreig.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Cânt eu hadolygu bob blwyddyn a'u diweddaru, yn ôl yr angen, ar gyfer dechrau'r flwyddyn dreth
  • Cofnodir manylion a chanlyniad gweithgarwch yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Mae tablau treth a ddosberthir i gyflogwyr sydd wedi'u heithrio'n ddigidol yn adlewyrchu cyfraddau a throthwyon Cymru.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Ymarfer blynyddol ar ôl i gyfraddau a throthwyon Cymru gael eu cadarnhau – cofnodir gweithgarwch a'r canlyniad yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Mae allbynnau i drethdalwyr Cymreig unigol (h.y. hysbysiadau codio P2 a Chrynodeb Blynyddol o Dreth) yn adlewyrchu treth incwm Cymru yn gywir.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Cynhelir prosesau sicrwydd parhaus gyda gweithgarwch a chanlyniadau yn cael eu cofnodi yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Offer cyflogres CThEM i fusnesau bach wedi'u diwygio er mwyn ystyried treth incwm Cymru.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Ymarfer blynyddol ar ôl i gyfraddau a throthwyon Cymru gael eu cadarnhau – cofnodir gweithgarwch a'r canlyniad yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Mae'r canllawiau ar drethiant personol sydd ar gael i drethdalwr Cymreig ar GOV.UK yn gymesur â'r canllawiau sydd ar gael i drethdalwr yng ngweddill y DU.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Cânt eu hadolygu bob blwyddyn a'u diweddaru, yn ôl yr angen, ar gyfer dechrau'r flwyddyn dreth.
  • Rhoddir yr wybodaeth ddiweddaraf i Lywodraeth Cymru, yn ystod y flwyddyn, am y camau a gymerwyd.
  • Cofnodir manylion a chanlyniad gweithgarwch yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Crynodeb o'r defnydd o Wasanaeth Cymraeg CThEM

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Darperir crynodeb sy'n cynnwys nifer yr ymholiadau drwy e-bost, nifer y galwadau a nifer y llythyrau yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru

Gofyniad 4: Rhoi digon o wybodaeth a data perthnasol ac amserol i Lywodraeth Cymru er mwyn iddi bennu cyfraddau a llunio rhagolygon ar gyfer treth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Darparu data 'Tâp at Ddefnydd y Cyhoedd' ar dreth incwm ar gyfer CY(-2).

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Bob blwyddyn – caiff y dyddiad cyflawni ei bennu erbyn diwedd mis Ionawr bob blwyddyn (o dan amgylchiadau arferol y dyddiad cyflawni disgwyliedig yw erbyn canol i ddiwedd mis Ebrill).
  • Cofnodir manylion a chanlyniad gweithgarwch yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Gofyniad 5: Rhoi digon o wybodaeth a data perthnasol ac amserol i Lywodraeth Cymru er mwyn iddi gyflawni ei dyletswyddau mewn perthynas â rheoli arian o ganlyniad i unrhyw newid rhwng y rhagolygon a’r symiau o dreth incwm Cymru a gesglir.

Mesur CThEM

Mae cyflogwyr yn rhoi gwybod am rwymedigaethau misol ar gyfer trethdalwyr Cymreig mewn cyflogaeth (h.y. y rhai yn y system TWE â dynodydd cod ‘C’ ar yr adeg honno).

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Caiff y broses o ddarparu rhwymedigaethau'r mis blaenorol bob mis ei chydamseru â chyhoeddi data derbyniadau treth incwm misol y DU.
  • Cofnodir manylion gweithgarwch yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Mesur CThEM

Bydd Llywodraeth Cymru a CThEM hefyd yn gwneud y canlynol:

  • ystyried ymhellach sut y gall derbyniadau treth incwm alldro Cymru amrywio o rwymedigaethau rhagamcanol a rhwymedigaethau y rhoddwyd gwybod amdanynt yn ystod y flwyddyn
  • adolygu'n rheolaidd data a ddarperir i Lywodraeth Cymru i wirio ai data gwybodaeth amser real ('RTI') misol gan gyflogwyr ar rwymedigaethau trethdalwyr Cymreig yw'r ffordd orau o ddiwallu anghenion Llywodraeth Cymru o ran data amser real o hyd.***
Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Ymgysylltu parhaus rhwng Llywodraeth Cymru a CThEM drwy'r gweithgor dadansoddol.
  • Cofnodi manylion gweithgarwch a chanlyniadau yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Gofyniad 6: Rhoi digon o wybodaeth berthnasol ac amserol i Lywodraeth Cymru at ddibenion sicrwydd ac er mwyn cyllidebu'n effeithiol ar gyfer unrhyw gostau gweinyddol ychwanegol net yr ailgodir tâl ar Lywodraeth Cymru amdanynt.

Mesur CThEM

Caiff y fframwaith costau y gellir ailgodi tâl amdanynt ei ddiweddaru er mwyn cwmpasu'r holl gostau gweinyddol a nodwyd ac a ragwelir.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Ymgysylltu parhaus rhwng Llywodraeth Cymru a CThEM.
  • Cofnodi manylion gweithgarwch a chanlyniadau yn adroddiad blynyddol CThEM ar dreth incwm Cymru.

Gofyniad 7: Cymhwyso gweithgarwch cydymffurfiaeth seiliedig ar risg at y gwaith o gasglu treth incwm Cymru yn yr un modd ag y'i cymhwysir at y gwaith o gasglu treth incwm gan drethdalwyr yng ngweddill y DU (mae hyn yn ychwanegol at weithgarwch penodol sy'n ymwneud â phoblogaeth trethdalwyr Cymreig a restrir o dan ofyniad 1).

Mesur CThEM

Caiff dull CThEM o orfodi a sicrhau cydymffurfiaeth ei gymhwyso at y gwaith o gasglu'r holl dreth incwm, gan gynnwys treth incwm Cymru.

  • HYRWYDDO – llunio ein prosesau a'n cynhyrchion i drethdalwyr er mwyn atal gwallau diofal rhag cael eu gwneud. Helpu cwsmeriaid i gael pethau'n iawn y tro cyntaf e.e. rhagboblogi ffurflenni â data cyfeiriadau
  • ATAL – manteisio ar ein gwasanaethau digidol drwy ddefnyddio ein data i nodi risgiau wrth iddynt godi a rhoi cyfle i gwsmeriaid gywiro eu gwallau cyn iddynt gyrraedd CThEM e.e. blychau gwybodaeth naid ar Ffurflenni Treth Hunanasesiad
  • YMATEB – ymyrryd er mwyn mynd i'r afael â risgiau penodol o ran cydymffurfiaeth drwy:
    1. gweithgarwch ar lefel y cyflogwr (caiff gwybodaeth amser real, a gyflwynir gan gyflogwyr, ei monitro er mwyn sicrhau bod y codau treth a'r tablau treth cywir yn cael eu defnyddio – ymchwilir ymhellach i anghysondebau a nodir).
    2. cydymffurfiaeth asiantau (mae asiantau yn cynrychioli 8 miliwn o gwsmeriaid – felly, mae CThEM yn ymgysylltu'n helaeth ag asiantau er mwyn effeithio ar ymddygiad eu cleientiaid a hyrwyddo cydymffurfiaeth wirfoddol).
    3. ymchwiliadau i Ffurflenni Treth Hunanasesiad
    4. timau penodol i ddadansoddi'r risg sy'n gysylltiedig ag unigolion Gwerth Net Uchel a threthdalwyr Cyfoethog.

Caiff effeithiolrwydd y gwaith hwn ei gofnodi ar lefel y DU, am fod yr un safonau yn cael eu cymhwyso at rwymedigaethau treth incwm Cymru a rhwymedigaethau treth incwm gweddill y DU.

Amserlen cyflawni ac adrodd
  • Rhoddir asesiad blynyddol o gydymffurfiaeth a chynllun gweithredu ar gydymffurfiaeth i Lywodraeth Cymru erbyn mis Gorffennaf bob blwyddyn.
  • Rhoddir crynodeb o weithgarwch a chanlyniadau'r cynllun cydymffurfiaeth yn adroddiad blynyddol CThEM ar gyfraddau treth incwm Cymru a gyhoeddir ym mis Medi.

Nodiadau

** Mae'r mesurau hyn yn ymwneud ag ymholiadau ynglŷn â statws trethdalwyr Cymreig yn unig. Mae nifer yr ymholiadau sy'n ymwneud yn benodol â threth incwm Cymru (h.y. y rhai sy'n ymwneud â statws trethdalwyr) yn debygol o fod gryn dipyn yn is na nifer yr ymholiadau cyffredinol ynglŷn â threth incwm (h.y. y materion hynny a allai effeithio ar drethdalwyr Cymreig a threthdalwyr yng ngweddill y DU i'r un graddau) ac, felly, mae'r potensial ar gyfer mwy o anwadalwch yn y ffigurau sy'n ymwneud yn benodol â Chymru yn uwch nag ar gyfer ymholiadau ynglŷn â threth incwm sy'n ymwneud â'r DU gyfan. Mae adroddiadau perfformiad chwarterol CThEM ar gyfer y DU yn cynnwys unrhyw gyswllt a wneir gan drethdalwyr Cymreig ynglŷn ag unrhyw faterion eraill gan gynnwys unrhyw gyswllt drwy i-ffurflenni. Caiff y rhain eu cyhoeddi ar GOV.UK.

*** Gan gydnabod y bydd hon yn broses a fydd yn datblygu wrth i ddata alldro gael eu casglu a gwell dealltwriaeth gael ei meithrin o'r tueddiadau cymharol o ran pryd y cesglir rhwymedigaethau sy'n gysylltiedig ag unrhyw flwyddyn dreth benodol (h.y. dim ond yn dilyn diwedd y flwyddyn dreth dan sylw y caiff rhwymedigaethau Hunanasesiad eu casglu ac, yn yr un modd, dim ond yn dilyn diwedd y flwyddyn dreth y gellir nodi statws trethdalwyr Cymreig â sicrwydd).

Rhestr o dermau a thalfyriadau

Cod ‘C’

Er mwyn i'r system TWE allu gweithredu'n gywir, mae CThEM yn anfon cod unigol at gyflogwyr sy'n cynnwys llythrennau a rhifau ar gyfer pob cyflogai yn y DU. Mae'r codau hyn yn galluogi cyflogwyr i ddidynnu'r lefelau cywir o dreth incwm a chyfraniadau Yswiriant Gwladol ar gyfer pob cyflogai. Mae cod y mae'r llythyren ‘C’ wedi'i rhoi o'i flaen (Cod C) yn dweud wrth y cyflogwr fod y cyflogai yn drethdalwr Cymreig ac, felly, y dylai treth incwm gael ei didynnu o enillion gan ddefnyddio'r cyfraddau a'r trothwyon a bennwyd gan y Senedd

Wedi'u heithrio'n ddigidol

Mae'n rhaid i'r mwyafrif helaeth o gyflogwyr anfon eu data cyflogres i CThEM ar-lein. Fodd bynnag, gall nifer fach o gyflogwyr sydd ‘Wedi'u heithrio'n ddigidol’ anfon cyflwyniadau cyflogres i Gyllid a Thollau EM (CThEM) naill ai ar-lein neu ar bapur. Ceir canllawiau ynglŷn â phwy sy'n gymwys i gyflwyno data ar Find out which employers are exempt from online payroll reporting ar GOV.UK

TWE

Mae'r system Talu Wrth Ennill (TWE) yn ddull o dalu treth incwm a chyfraniadau Yswiriant Gwladol. Mae cyflogwyr yn didynnu treth a chyfraniadau Yswiriant Gwladol o gyflogau neu bensiynau galwedigaethol eu cyflogeion, cyn i'r cyflogau neu'r pensiynau gael eu talu, ac yn eu trosglwyddo i CThEM.

Hunanasesiad

Mae hunanasesiad yn system o gasglu trethi gan y rhai nad ydynt yn cyfrannu drwy TWE, neu sy'n ennill incwm ychwanegol ar wahân i'w prif swydd. Mae trethdalwyr yn hunanasesu eu rhwymedigaeth treth ac yn llenwi Ffurflen Dreth gan nodi'r trethi sy'n ddyledus i CThEM ac unrhyw ryddhad a allai fod yn gymwys iddynt.

Statws Fflag Cyfeiriad yng Nghymru

Man preswylio unigolyn sy'n penderfynu p'un a yw'n drethdalwr Cymreig ai peidio. Os oes gan CThEM gyfeiriad yng Nghymru ar gyfer unigolyn, mae'n nodi'n electronig (Fflag Cyfeiriad yng Nghymru) fod y cofnod hwnnw'n un Cymreig – gyda'r nod/fflag yn cael ei (d)dileu neu ei (h)ychwanegu os bydd yr unigolyn yn symud i Gymru neu oddi yno. Os yw'n bresennol a bod yr unigolyn mewn cyflogaeth, mae'r nod/fflag yn ei gwneud yn bosibl i systemau TG CThEM anfon 'Cod C' TWE yn awtomatig sy'n dweud wrth y cyflogwr fod y cyflogai yn drethdalwr Cymreig ac, felly, y dylai treth incwm gael ei didynnu o enillion gan ddefnyddio'r cyfraddau a'r trothwyon a bennwyd gan y Senedd.

SPI

Mae'r Arolwg o Incwm Personol (SPI) yn set o ddata treth incwm, a gynhyrchir bob blwyddyn gan CThEM o'r wybodaeth sydd ganddo am grŵp sampl mawr o unigolion yn y DU. Defnyddir yr SPI i asesu'r effaith y gallai newidiadau arfaethedig i gyfraddau a throthwyon treth ei chael er mwyn llywio penderfyniadau'r Gweinidog ar bolisi treth. Fe'i defnyddir hefyd i ddarparu gwybodaeth gryno ar gyfer y Cyfrifon Cenedlaethol a gaiff eu paratoi gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol, yn ogystal â darparu gwybodaeth i Aelodau o'r Senedd, Adrannau eraill o'r Llywodraeth, cwmnïau, sefydliadau ac unigolion.

Data treth incwm y Tâp at Ddefnydd y Cyhoedd ar gyfer CY(-2)

Mae'r Tâp at Ddefnydd y Cyhoedd yn set ddata ddienw sydd wedi'i seilio ar yr SPI, a ddiwygiwyd er mwyn sicrhau cyfrinachedd trethdalwyr. Mae CThEM yn sicrhau bod y Tâp at Ddefnydd y Cyhoedd ar gael i'r cyhoedd er mwyn i sefydliadau ac unigolion y tu allan i CThEM allu gwneud ymchwil ystadegol. Mae'r SPI ac, felly, y Tâp at Ddefnydd y Cyhoedd, bob amser yn seiliedig ar y flwyddyn ddiweddaraf y mae gan CThEM set lawn o ddata treth incwm ar ei chyfer – mewn unrhyw flwyddyn benodol, bydd hyn bob amser yn cynnwys y data o ddwy flwyddyn dreth flaenorol (CY-2). Mae hyn i'w briodoli i'r cyfnod o amser pan fydd CThEM yn cael gwybodaeth gan drethdalwyr (e.e. nid oes rhaid i unigolion hunangyflogedig gyflwyno Ffurflen Dreth yn nodi eu hincwm ar gyfer blwyddyn tan 31 Ionawr yn ystod y flwyddyn ddilynol).

RTI

Gwybodaeth Amser Real (RTI) yw'r system a ddefnyddir gan gyflogwyr i anfon gwybodaeth am gyflogres cyflogeion i CThEM ar yr un pryd ag y telir y cyflogai, bob mis fel arfer, yn hytrach nag ar ddiwedd y flwyddyn.

Atodiad B: Gweithredu Fframwaith Treth Incwm Cymru o ran Costau y Gellir Ailgodi Tâl Amdanynt

Cefndir a diben

  1. CThEM sy'n gyfrifol am weithredu Treth Incwm Cymru fel rhan o system Treth Incwm y DU. O dan y  Cytundeb Fframwaith Cyllidol rhwng Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru, bydd Llywodraeth Cymru yn ad-dalu i CThEM unrhyw gostau ychwanegol net yr eir iddynt yn gyfan gwbl ac o anghenraid o ganlyniad i weithredu a gweinyddu'r pwerau Treth Incwm.
  2. O dan Raglen a Phrosiectau Datganoli Treth CThEM, mae CThEM wedi gwneud newidiadau i'w systemau a'i brosesau er mwyn sicrhau y caiff Treth Incwm Cymru ei chasglu yn effeithiol ac yn effeithlon. Yn gysylltiedig â'r newidiadau hyn mae costau gweinyddol newydd a pharhaus er mwyn gweithredu prosesau a systemau treth incwm Cymru.
  3. Mae'r Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth rhwng CThEM a Llywodraeth Cymru yn nodi, ym mharagraffau 4.1 i 4.3, pa gostau y dylai CThEM eu talu a pha gostau y dylai Llywodraeth Cymru eu talu. Mae'r fframwaith hwn yn nodi'r egwyddorion y bydd CThEM yn eu cymhwyso wrth nodi'r costau gweinyddol sy'n gysylltiedig â gweithredu Cyfraddau Treth Incwm Cymru yr ailgodir tâl ar Lywodraeth Cymru amdanynt. Bydd CThEM yn codi am ei wasanaethau ar gost fusnes lawn, yn unol â pholisi Trysorlys EM ('Managing Public Money' ar GOV.UK). Pan fydd trydydd partïon yn ysgwyddo costau, gan gynnwys cyflenwr TG CThEM, codir y rhain ar gost.
  4. Mae'n ddogfen fyw a gaiff ei diweddaru er mwyn adlewyrchu'r holl gostau gweinyddol hysbys a disgwyliedig, a dylid ei darllen ar y cyd â'r  Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth a'r Cytundeb Lefel Gwasanaeth rhwng CThEM a Llywodraeth Cymru.

Egwyddor costau ychwanegol net

  1. Bydd CThEM yn defnyddio'r un broses ar gyfer nodi'r costau ychwanegol net o weithredu'r pwerau treth incwm Cymru a ddatganolwyd yn Neddf Cymru 2014 ag a ddefnyddir i nodi'r costau ymylol ar gyfer Cyfradd Treth Incwm Cymru. Felly, bwriad CThEM fydd ailgodi tâl am gostau elfennau sy'n ymwneud yn benodol â gweinyddu pwerau treth incwm Cymru ac nid pob cost sy'n gysylltiedig â gweinyddu'r system Treth Incwm ar gyfer trethdalwyr Cymreig. Felly, wrth gymhwyso'r egwyddor hon, nid yw'r costau y gellir ailgodi tâl amdanynt yn disodli cost arall sy'n ymwneud â'r trethdalwr hwnnw. Golyga hyn mai costau ychwanegol yw'r rhain ac nid oes unrhyw arbediad i CThEM netio yn ei erbyn.

    Enghreifftiau o egwyddor costau ychwanegol net

    • Cyswllt cwsmeriaid: Mae CThEM yn cael amrywiaeth eang o alwadau gan drethdalwyr Cymreig. Fodd bynnag, ni châi tâl ei ailgodi ar Lywodraeth Cymru am y mwyafrif helaeth o'r rhain. Bydd CThEM yn ailgodi tâl am alwadau gan rywun sy'n gofyn am ei statws trethdalwr Cymreig, ond nid y cwsmer sy'n drethdalwr Cymreig sy'n ffonio i newid ei enw.
    • Allbynnau cwsmeriaid: Mae CThEM yn cyflwyno hysbysiadau codio P2 i drethdalwyr Cymreig drwy gydol y flwyddyn. Fodd bynnag, dim ond pan fydd yr hysbysiad P2 wedi'i gyflwyno o ganlyniad i newid yn statws y cwsmer i fod yn drethdalwr Cymreig neu i beidio â bod yn drethdalwr Cymreig mwyach, neu o ganlyniad i ymarfer codio ychwanegol sy'n ymwneud yn benodol â Chymru, y bydd CThEM yn ailgodi tâl ar Lywodraeth Cymru am y costau argraffu a phostio. Felly, ni fyddai'n ailgodi tâl am anfon codau blynyddol na chodau dyddiol (ac eithrio oherwydd y newid mewn statws) at drethdalwyr Cymreig, am fod hyn yn rhan o weithdrefnau arferol CThEM i gynnal y system dreth ledled y DU.

Ailgodi tâl am gostau ychwanegol net

  1. Bydd CThEM yn nodi'r holl gynhyrchion a ddefnyddiwyd a'r holl waith a wnaed i weinyddu Cyfraddau Treth Incwm Cymru a phenderfynu a ydynt yn bodloni'r egwyddor costau ychwanegol net cyn ailgodi tâl ar Lywodraeth Cymru am unrhyw gostau cysylltiedig. Bydd Byrddau Rheoli Newid (CCBau) yn cael eu cynnal i ystyried cynhyrchion a gwaith lle y mae'r gost yn uwch na £50,000. Yn y CCBau hyn, bydd CThEM yn nodi’r rhesymeg dros y costau, a bydd gan Lywodraeth Cymru gyfle i herio CThEM am y gwariant arfaethedig.
  2. Bydd CThEM yn coladu ac yn gallu darparu'r data ategol perthnasol er mwyn sicrhau bod y taliadau sy'n cael eu codi yn gywir a, lle bo hynny'n briodol, nodi sut mae'r costau hyn yn gysylltiedig â'r gofynion yn y Cytundeb Lefel Gwasanaeth (CLG). Mae gan Lywodraeth Cymru yr hawl i ofyn am y data ategol a'u cwestiynu. Bydd cyfarfodydd misol yn cael eu cynnal i adolygu costau'r mis blaenorol a'u cymharu â'r rhagolwg, a bydd y Bwrdd CTIC yn cymeradwyo'r adroddiadau cyllid chwarterol cyn i anfoneb gael ei chodi ar gyfer y costau gweinyddol.
  3. Bydd CThEM yn rhoi rhagolwg o'r costau gweinyddol blynyddol i Lywodraeth Cymru ar ddiwedd y trydydd chwarter ar gyfer y flwyddyn ariannol ddilynol er mwyn helpu Llywodraeth Cymru gyda'i phrosesau pennu cyllideb. Syniad o'r costau blynyddol yn unig fydd hyn am na fydd yn cynnwys unrhyw geisiadau pwrpasol, tasgau dilynol a nodir na thasgau presennol y rhoddir y gorau iddynt yn ystod y flwyddyn ddilynol. Caiff newidiadau a fydd yn effeithio ar flynyddoedd dilynol eu hadlewyrchu yn y rhagolwg blynyddol nesaf.
  4. Yn ystod unrhyw flwyddyn ariannol benodol bydd gweithgareddau arferol a fydd yn digwydd unwaith, yn ogystal â gweithgarwch a fydd yn parhau drwy gydol y flwyddyn. Yn ogystal â hyn, gall fod ceisiadau gan Lywodraeth Cymru sy'n arwain at weithgarwch pwrpasol, ychwanegol.
  5. Gall tasgau sy'n ymwneud â Meysydd Busnes Gweithredol arwain at gyfnodau prysur o waith neu adnodd ychwanegol bach ar sail barhaus. Bydd CThEM yn asesu nifer yr aelodau o staff Cyfwerth ag Amser Llawn (FTE), wedi'i chyfrifo ar sail flynyddol, (neu ran o swyddog FTE) sydd eu hangen i gyflawni'r tasgau hyn, a'r ffordd fwyaf costeffeithiol o neilltuo adnodd CThEM – e.e. gall CThEM gyflogi staff ar sail oriau hyblyg i ymdrin â chyfnodau prysur penodol o waith neu nodi rhan o adnodd FTE sy'n bodoli eisoes am ychydig oriau bob wythnos ar gyfer y flwyddyn gyfan. Fodd bynnag, bydd yn ofynnol i holl adnoddau staff CThEM sy'n gweithio ar dasgau sy'n ymwneud â threth incwm Cymru, y nodwyd bod costau ychwanegol net yn gysylltiedig â nhw, gofnodi'r amser a dreuliwyd ar y tasgau hyn, a'r data hyn a ddefnyddir i gyfrifo'r gost yr ailgodir tâl ar Lywodraeth Cymru amdani. Mae hyn yn cyd-fynd â'r dull o godi tâl am adnoddau staffio y mae CThEM yn ei ddefnyddio ar gyfer adrannau eraill o'r llywodraeth.
  6. Bydd rhai costau ychwanegol net yn cael eu pennu gan gontractau masnachol sy'n bodoli eisoes rhwng CThEM a chyflenwyr TG allanol, e.e. Llinellau Gwasanaethau TG, costau argraffu a phostio, ceisiadau i newid TG. Fodd bynnag, mae CThEM wedi ymrwymo i sicrhau gwerth am arian a chystadleurwydd o ran pris drwy ddyfarnu contractau byrdymor a gosod gwaith ar dendr pan ddaw contractau cyfredol i ben. Bydd CThEM yn rhoi dogfennaeth i ategu'r costau hyn i Lywodraeth Cymru wrth ddiogelu cyfrinachedd masnachol unrhyw drydydd parti e.e. copi wedi'i olygu o ddogfennaeth y Cyflenwr TG. Llywodraeth Cymru sy'n dwyn y risg ariannol, pe bai cwmpas y gwaith yn newid a/neu pe bai unrhyw gymhlethdod annisgwyl yn codi mewn perthynas â darparu'r TG gan Gyflenwr y TG, sy'n annhebygol o ddigwydd.

Achosion lle na ellir ailgodi tâl am gostau ychwanegol net

  1. Bydd CThEM yn ailgodi tâl ar Lywodraeth Cymru am gostau ychwanegol net y gall eu nodi a'u dilysu, yn unol â thelerau'r CLG. Fodd bynnag, bydd CThEM yn mynd ati mewn ffordd ymarferol i gasglu'r data sydd eu hangen i nodi costau y gellir ailgodi tâl amdanynt, a hynny er mwyn sicrhau na fydd unrhyw system codi tâl ynddi ei hun yn rhy ddrud i'w chynnal.
  2. Hefyd, mae'n bosibl y bydd achosion lle y gall CThEM nodi costau ond, oherwydd y niferoedd isel sydd dan sylw, bydd y gwaith o gasglu'r dystiolaeth yn fwy beichus ac yn ddrutach. Ni fyddai CThEM yn mynd ati i geisio ailgodi tâl am y costau o dan yr amgylchiadau hyn am y byddai islaw lefel de minimis.

    Enghreifftiau o achosion lle na ellir ailgodi tâl am gostau ychwanegol net

    • Cyswllt cwsmeriaid: Mae CThEM yn casglu gwybodaeth am fathau o alwadau drwy eu tagio o fewn system deleffoni awtomataidd (system adnabod llais ryngweithiol y caiff galwadau sy'n dod i mewn eu sianelu drwyddi yn seiliedig ar yr hyn y mae'r galwr yn nodi y mae ei ymholiad yn ymwneud ag ef). Fel hyn, mae'n hawdd nodi ymholiadau uniongyrchol ynglŷn â statws yn unigryw a gellir codi tâl ar Lywodraeth Cymru amdanynt. Fodd bynnag, caiff rhai galwadau sy'n ymwneud â statws Treth Incwm Cymru eu trosglwyddo o dan dag gwahanol neu fel rhan o alwad ehangach e.e. Hunanasesiad. Ar gyfer y mathau hyn o alwadau, ni fyddai'r system deleffoni yn eu nodi fel galwad sy'n ymwneud â Threth Incwm Cymru, ac ni fyddai'n bosibl nodi â llaw faint o amser a dreuliwyd ar yr elfen o'r alwad a oedd yn ymwneud â threth incwm Cymru ychwaith. Felly, ni fyddai CThEM yn ceisio ailgodi tâl ar Lywodraeth Cymru yn yr achosion hyn.

Ysgogwyr costau a systemau codi tâl

  1. Isod ceir tabl o gategorïau o waith a nodwyd sy'n gysylltiedig â chostau gweinyddu treth incwm Cymru a'r mathau o systemau codi tâl y cytunwyd arnynt a ddefnyddir i ddilysu a chyfrifo'r costau. Mae'r amrywiaeth o systemau yn adlewyrchu natur amrywiol y tasgau, gan gynnwys amser cofnodi adnoddau staff CThEM ar dasg, yn ogystal â Cheisiadau Pwrpasol i Newid TG sy'n cael eu gwneud gan Gyflenwyr TG CThEM ac y mae Cyflenwyr TG CThEM yn effeithio arnynt. Cedwir rhestr fanylach sy'n nodi pob tasg weinyddol a gyflawnir gan CThEM, gan gynnwys asesiad y cytunwyd arno o ba system codi tâl a ddefnyddir.
  2. Bydd y mathau o systemau codi tâl a'r rhestr o dasgau unigol y mae tâl yn cael eu codi amdanynt yn agored i'w newid pan nodir tasgau newydd neu os bydd newid yn y system codi tâl yn dod i'r amlwg.
  3. Bydd CThEM a Llywodraeth Cymru yn cydweithio er mwyn sicrhau y caiff y tabl isod (a'r rhestr fanwl gysylltiedig ar wahân o dasgau) eu diweddaru'n rheolaidd ac y cytunir arnynt.

Categori'r gost: cyswllt cwsmeriaid

Ysgogydd cost ychwanegol

Cyswllt dros y ffôn

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt

Adnodd CThEM – hyd cyfartalog galwadau

  • Mae gwasanaeth teleffoni rhyngweithiol CThEM yn nodi nifer o alwadau â geiriau wedi'u tagio (e.e. statws trethdalwr Cymreig).
  • Caiff nifer y galwadau ei lluosi â hyd cyfartalog galwad er mwyn rhoi cyfanswm yr amser a ddefnyddiwyd.
  • Caiff yr amser a gyfrifwyd ei luosi â chostau busnes llawn, a chodir tâl amdano ar y sail honno.

Ysgogydd cost ychwanegol

Gohebiaeth ysgrifenedig, gan gynnwys ymdrin â chŵynion

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt

Cofnodi amser adnoddau CThEM

  • Mae CThEM yn cofnodi nifer y cysylltiadau/cwynion ysgrifenedig a gaiff ynghylch statws trethdalwr Cymreig gan ddefnyddio naill ai Eitem Rheoli Gwaith TG, os caiff ei chreu, neu gofnod â llaw.
  • Caiff amser staff a gymerir i ymdrin â phob eitem ei gofnodi, a hysbysir y tîm cyllid amdano.
  • Codir tâl yn seiliedig ar y costau busnes llawn a'r amser a gymerwyd.

Ysgogydd cost ychwanegol

Ymdrin ag achosion cydymffurfiaeth

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt

Cofnodi amser adnoddau CThEM

  • Mae CThEM yn cofnodi'r nifer a'r math o achosion cydymffurfiaeth sy'n ymwneud â threth incwm Cymru gan ddefnyddio naill ai Eitem Rheoli Gwaith TG, os caiff ei chreu, neu gofnod â llaw.
  • Caiff nifer yr achosion o bob math ei lluosi â'r amser y mae'n ei gymryd i ymdrin ag achosion, ar gyfartaledd, er mwyn rhoi cyfanswm yr amser a ddefnyddiwyd.
  • Caiff yr amser a gyfrifwyd ei luosi â'r costau busnes llawn, a chodir tâl amdano ar y sail honno.

Categori'r gost: gwaith cynnal a chadw o ran Treth Incwm Cymru (systemau a phrosesau)

Ysgogydd cost ychwanegol

Gweithgareddau blynyddol nad ydynt yn ymwneud â chyflenwyr TG

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt

Cofnodi amser adnoddau CThEM

  • Bydd gwaith cynnal a chadw blynyddol yn cynnwys amrywiaeth o weithgareddau y bwriedir iddynt sicrhau cywirdeb y system Treth Incwm.
  • Gall y costau hyn gynnwys gweithgareddau megis diweddaru canllawiau penodol, cynnal codau post, newidiadau i dablau treth, dadansoddi data a gwaith sy'n gysylltiedig â chydymffurfiaeth.
  • Caiff amser staff ei gofnodi a'i ddarparu i'r Tîm Cyllid.
  • Caiff yr amser a gyfrifwyd ei luosi â'r costau economaidd llawn, a chodir tâl amdano ar y sail honno.
  • Dim ond am y gweithgareddau hynny sy'n ymwneud â threth incwm Cymru yn unig y codir taliadau, a rhoddir disgrifiad o'r allbwn/canlyniad.

Ysgogydd cost ychwanegol

Anfonebau contractwr cyflenwyr TG

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt

Anfonebau contractwr cyflenwyr TG

  • Mae CThEM yn herio holl gostau cyflenwyr TG er mwyn sicrhau eu bod yn unol â'r contractau y cytunwyd arnynt.
  • Llinellau gwasanaeth SO2 – Costau sy'n gysylltiedig â Chymwysiadau Busnes, Cymorth a Gwaith Cynnal a Chadw
  • Rhoddir amcangyfrif 5 mlynedd cychwynnol yn ystod trafodaethau ynghylch Cynigion Terfynol Cyflenwyr.
  • Nodi llinellau sy'n benodol i Dreth Incwm Cymru (11 ar hyn o bryd)
  • Bydd CThEM yn cael y costau blynyddol yr aed iddynt gan y Cyflenwr TG yn erbyn y llinellau hyn ac yn ailgodi tâl am y costau hyn.

Ysgogydd cost ychwanegol

Effeithiau cyflenwyr TG – Ceisiadau i newid

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt

Anfonebau contractau cyflenwyr TG

  • Mae CThEM yn herio holl gostau cyflenwyr TG er mwyn sicrhau eu bod yn unol â'r contractau y cytunwyd arnynt.
  • Bydd unrhyw weithgarwch cynnal a chadw blynyddol, neu geisiadau pwrpasol sy'n gofyn am newid i TG, yn mynd drwy'r broses Cais i Newid.
  • Caiff effaith TG ei chodi, a chaiff yr wybodaeth ffurfiol am yr effaith ac amcangyfrif o'r costau eu rhannu â Llywodraeth Cymru er mwyn dod i gytundeb ynghylch p'un a ddylid bwrw ymlaen â'r newid.
  • Bydd CThEM yn cael anfonebau am y costau gwirioneddol yr aed iddynt gan y Cyflenwr TG yn erbyn yr hyn a oedd i'w gyflawni o ran y Cais i Newid ac yn ailgodi tâl am y costau hyn.

Categori'r gost: Allbynnau CThEM o ran trethdalwyr Cymreig

Ysgogydd cost ychwanegol

Hysbysiadau codio P2 a P9

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt

Costau argraffu a phostio

  • HBydd CThEM yn cofnodi nifer yr hysbysiadau codio a gaiff eu creu o ganlyniad i newid i statws trethdalwr Cymreig.
  • Bydd y tîm proses TWE yn rhoi manylion costau gwirioneddol argraffu a phostio sy'n ymwneud â'r niferoedd hyn i'r tîm Cyllid.

    Codir tâl yn seiliedig ar y costau gwirioneddol hyn, yn unol â chontract presennol CThEM ar gyfer y gwasanaethau hyn / Bydd CThEM yn cael anfonebau am y costau gwirioneddol yr aed iddynt gan y darparwr trydydd parti ac ailgodir tâl ar Lywodraeth Cymru amdanynt.

Categori'r gost: costau gweinyddol eraill nad ydynt wedi'u cynnwys yn y costau busnes llawn

Ysgogydd cost ychwanegol

Costau gweinyddol eraill, megis teithio a chynhaliaeth, a hyfforddiant

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt

Costau Gweinyddol CThEM nad ydynt wedi'u cynnwys yn y costau busnes llawn

  • Bydd CThEM yn cofnodi costau teithio a chynhaliaeth ac yn ailgodi tâl ar Lywodraeth Cymru am y costau.
  • Bydd CThEM yn cofnodi costau hyfforddiant perthnasol ac yn ailgodi tâl ar Lywodraeth Cymru am y costau.

Categori'r gost: ceisiadau gan Lywodraeth Cymru

Ysgogydd cost ychwanegol

Cais gan Lywodraeth Cymru

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt

Drwy gytundeb

  • Bydd CThEM yn asesu effaith costau unrhyw gais gan Lywodraeth Cymru i CThEM ymgymryd â gweithgarwch pwrpasol ychwanegol (e.e. gwaith cydymffurfiaeth ychwanegol y darperir ar ei gyfer o dan y Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth)
  • Bydd CThEM yn cynnal asesiad o'r effaith a fydd yn cwmpasu adnoddau staff a/neu gostau TG, fel y bo'n briodol.
  • Caiff yr wybodaeth am yr effaith ac amcangyfrif o'r costau eu rhannu â Llywodraeth Cymru er mwyn dod i gytundeb ynghylch a ddylid bwrw ymlaen â'r gweithgarwch hwn.
  • Cytunir ar system codi tâl briodol ar gyfer y gweithgarwch.
  • Cynhyrchir cynllun gwaith sy'n crynhoi'r gweithgarwch y cytunwyd arno a'r amcangyfrif o'r costau, a gyflwynir i'r Bwrdd CTIC cyn dechrau'r flwyddyn dreth i'w gymeradwyo.

Categori'r gost: rheoli cydberthnasau

Ysgogydd cost ychwanegol

Gwaith Rheolwr Cysylltiadau Cwsmeriaid CThEM ar Dreth Incwm Cymru, a chyda Llywodraeth Cymru

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt

Cofnodi amser adnoddau CThEM

  • Mae hon yn rôl newydd a grëwyd er mwyn cefnogi'r gydberthynas barhaus rhwng Llywodraeth Cymru a CThEM.
  • Caiff amser staff a gymerwyd ei gofnodi a'i ddarparu i'r Tîm Cyllid, ynghyd â chrynodeb chwarterol o'r gweithgareddau a gynhaliwyd.
  • Caiff yr amser a gyfrifwyd ei luosi â'r costau economaidd llawn, a chodir tâl amdano ar y sail honno.

Categori'r gost: amser na ellir codi tâl amdano

Ysgogydd cost ychwanegol

Ni ellir ei fesur

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt
  • Ni fydd CThEM yn codi tâl am weithgareddau sy'n ymwneud â threth incwm Cymru na ellir eu mesur ar wahân, e.e. am eu bod yn rhan o ymholiad/gweithgaredd llawer ehangach.

Ysgogydd cost ychwanegol

Islaw de minimis

Gwaith dilysu a thystiolaeth CThEM o ran y costau yr aed iddynt
  • Efallai na fydd CThEM yn codi tâl am weithgareddau sy'n ymwneud â threth incwm Cymru, er y gellir eu mesur, os bydd y broses o'u mesur yn costio mwy na'r gost wirioneddol yr aed iddi.