Neidio i'r prif gynnwy

Trosolwg

Mae'r canllawiau hyn, sydd ar gyfer staff iechyd a gofal cymdeithasol sydd wedi dod i  gysylltiad â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif i brawf am COVID-19, yn amlinellu’r broses ar gyfer cynnal asesiadau risg lleol a nodi mesurau lliniaru y gall cyflogwyr eu rhoi ar waith yn unol â’r asesiadau hynny.

Mae’r canllaw hwn wedi’i ddiweddaru i ddangos newidiadau i ddeddfwriaeth hunanynysu o 28 Mawrth 2022.

Bydd y rhan fwyaf o staff iechyd a gofal cymdeithasol yn gallu parhau â'u dyletswyddau arferol, ond dylent gynnal profion llif unffordd (LFT) yn rheolaidd hyd yn oed os nad oes symptomau ganddynt  

Byddwn yn parhau i adolygu’r canllawiau hyn er mwyn sicrhau y gellir parhau i’w cyfiawnhau a’u bod yn gymesur â’r risgiau

Atal a rheoli haint

Er mwyn helpu i liniaru risgiau, rhaid i weithwyr barhau i gadw at ganllawiau eu cyflogwr ar fesurau atal a rheoli heintiau. Mae hyn yn cynnwys cadw pellter cymdeithasol  a defnyddio Cyfarpar Diogelu Personol (PPE) yn unol â chanllawiau Atal a Rheoli Heintiau presennol Iechyd Cyhoeddus Cymru/y DU: COVID-19: atal a rheoli heintiau (IPC) (ar GOV.UK).

I bwy mae’r canllawiau hyn yn berthnasol?

Unrhyw un sy'n gweithio mewn rôl iechyd neu ofal cymdeithasol, beth bynnag yw eu statws o ran cael eu brechu,  sydd mewn cysylltiad agos â chleifion neu ddefnyddwyr gwasanaeth:

  • sydd wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif i brawf ac
  • nad oes ganddo brif symptomau COVID-19

Gweithwyr sydd wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif i brawf sy’n gweithio mewn cysylltiad agos â chleifion/defnyddwyr gwasanaeth

Pan fydd yr aelod o staff yn rhoi gofal, cymorth neu driniaeth sy'n golygu nad oes modd cadw pellter cymdeithasol. Gallai hyn gynnwys.

  • rhoi triniaeth feddygol
  • darparu gofal personol
  • cefnogi'r unigolyn i hybu ei annibyniaeth
  • ymyriadau eraill sy’n dod â staff i gysylltiad agos â'r claf/defnyddiwr gwasanaeth

Dylai staff gytuno i'r broses brofi benodedig er mwyn gallu parhau i weithio gyda chleifion/defnyddwyr gwasanaeth.

Os nad ydynt yn cytuno, dylid eu symud i wneud gwaith arall neu dylent beidio â dod i’r gwaith am 7 diwrnod.

Gweithwyr mewn cysylltiad agos â chleifion/defnyddwyr gwasanaethau y gwyddys eu bod yn imiwnoataliedig a/neu’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol

Fel arfer, ni ddylai staff barhau i weithio gyda'r cleifion/defnyddwyr gwasanaeth hyn os nodwyd eu bod wedi dod i gysylltiad ag achos positif o COVID-19. 

Dylid symud staff i weithio gyda chleifion/defnyddwyr gwasanaeth y gwyddys nad ydynt yn imiwnoataliedig a/neu'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol am o leiaf 7 diwrnod. 

Gofynnir iddynt cael y profion angenrheidiol neu gofynnir iddynt beidio â dod i'r gwaith.

Os nad yw'r un o'r senarios uchod yn berthnasol

Nid oes unrhyw ofynion penodol yn deillio o'r canllawiau hyn ar gyfer y gweithwyr hyn. 

Dylai'r gweithwyr hyn wneud y canlynol:

  • Bod yn wyliadwrus am symptomau a dylech hunanynysu a chael prawf  llif unffordd os bydd symptomau'n datblygu.
  • Parhau i ddilyn cyngor Llywodraeth Cymru a defnyddio profion llif unffordd yn rheolaidd yn unol â'r cyngor.

Beth yw'r risgiau y mae angen eu cydbwyso?

Rhaid cydbwyso niwed uniongyrchol a achosir i bobl sydd wedi'u heintio â COVID-19, h.y. canlyniadau meddygol negyddol, ag effeithiau niweidiol anuniongyrchol COVID-19, fel cynnal y gweithlu sydd ei angen i ofalu am gleifion a defnyddwyr gwasanaeth sy'n agored i niwed a chynnal gwasanaethau hanfodol.  

Yn ôl y dystiolaeth:

  • Mae'r rhai sydd wedi'u heintio ag Omicron yn fwy tebygol o fod yn heintus yn gynharach na mathau blaenorol o'r feirws, felly mae'r risg o heintio eraill yn cynyddu yn y 48 awr gyntaf ar ôl dod i gysylltiad â’r feirws.
  • Efallai na fydd hyd at 50% o'r bobl sydd wedi'u heintio â COVID yn dangos unrhyw symptomau.  
  • Mae'r potensial i gyswllt yn yr un aelwyd ddatblygu haint COVID-19 yn sylweddol uwch na rhywun nad yw’n byw yn yr un aelwyd.
  • Mae oedran, bod â dau neu fwy o gyflyrau meddygol (cydafiachedd) a bod yn agored i niwed yn feddygol yn ffactorau sy’n cyfrannu at ganlyniadau negyddol haint COVID.
  • Fodd bynnag, mae’n llai tebygol y bydd angen i’r rhai sydd wedi cael y pigiad atgyfnerthu (tri brechiad) fynd i'r ysbyty os ydynt yn cael eu heintio â COVID.

Pan nodwyd bod gweithiwr iechyd a gofal cymdeithasol sy’n gweithio gyda chleifion/defnyddwyr gwasanaeth wedi dod i gysylltiad ag achos positif

Cyn i'r gweithiwr fynychu'r gweithle, dylai'r cyflogwr sicrhau:

  • Nad oes gan yr aelod o staff symptomau.
  • Bod yr aelod o staff yn cytuno i ddefnyddio profion llif unffordd cyn dod i’r gwaith bob dydd.
  • Os nad yw'r aelod o staff yn cytuno i gymryd prawf bob dydd cyn dod i’r gwaith, dylid naill ai ei symud i rôl lle nad yw’n gweithio gyda chleifion/defnyddwyr gwasanaeth, neu ofyn iddo beidio â dod i’r gwaith am 7 diwrnod llawn ers y tro diwethaf iddo ddod i gysylltiad â’r achos positif.

Pan fydd y cyflogwr wedi cadarnhau’r pwyntiau uchod dylai ystyried:

A yw’r aelod o staff yn gweithio mewn cysylltiad agos â chleifion/defnyddwyr gwasanaethau y gwyddys eu bod yn imiwnoataliedig a/neu’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol?

Os ydy, argymhellir nad yw’r aelodau hyn o staff fel arfer yn parhau i weithio gyda’r cleifion/defnyddwyr hyn. Dylid ystyried symud yr aelod o staff i weithio gyda chleifion/defnyddwyr gwasanaeth nad ydynt yn imiwnoataliedig a/neu’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol am o leiaf 7 diwrnod ers y tro diwethaf y gwyddys iddo ddod i gysylltiad ag achos positif neu gyswllt aelwyd.

A yw’r aelod o staff yn gyswllt aelwyd?

Os yw’r aelod o staff yn gyswllt aelwyd, yn ogystal â defnyddio profion llif unffordd am 7 diwrnod, cynghorir cyflogwyr i ofyn i’r aelod o staff gymryd prawf PCR ar y diwrnod cyntaf y mae gan aelod o’r aelwyd symptomau COVID-19 neu’n cael canlyniad positif i brawf, neu cyn gynted â phosibl wedi hynny, a derbyn canlyniad negyddol i brawf PCR cyn mynd i’r gwaith

Os yw aelod o staff wedi cael canlyniad positif i brawf PCR am COVID-19 yn y 90 diwrnod blaenorol, bydd angen gwneud penderfyniad lleol/asesiad risg i benderfynu sut i reoli’r aelod o staff o ran monitro profion neu parhau i weithio.

Cydbwyso effeithiau niweidiol sy’n gysylltiedig â COVID a’r rhai nad ydynt yn gysylltiedig â COVID ym maes Gofal Iechyd

Os bydd Bwrdd neu Ymddiriedolaeth Iechyd o'r farn, at ei gilydd, y gallai absenoldeb yr aelod o staff arwain at niwed nad yw’n gysylltiedig yn uniongyrchol â COVID sy’n fwy difrifol na’r niwed uniongyrchol posibl o ganlyniad i haint COVID, gallai'r Bwrdd /Ymddiriedolaeth Iechyd wneud penderfyniad lleol i anwybyddu’r gofyniad i gael prawf PCR a /neu aros am ganlyniad negyddol cyn y gall yr aelod o staff ddychwelyd i'r gwaith (wrth barhau i sicrhau ei fod yn parhau i ddefnyddio profion llif unffordd cyn dod i’r gwaith bob dydd am 7 diwrnod).  

O fewn byrddau ac ymddiriedolaethau iechyd, bydd yr arweinwyr meddygol a nyrsio, arweinydd y Bwrdd ar gyfer Atal a Rheoli Heintiau a/neu Gyfarwyddwr Iechyd y Cyhoedd yn gyfrifol am eu proses asesu risg a llywodraethu eu hunain wrth wyro oddi wrth y wybodaeth yn y canllawiau hyn.

Mewn gofal sylfaenol, dylai'r contractwr annibynnol wneud penderfyniadau am y broses hon yn unol â'r meini prawf, ond rhaid iddo hysbysu'r bwrdd iechyd am ei ddull gweithredu. 

Cyfrifoldebau gweithwyr:

  • rhoi gwybod i'w cyflogwr cyn gynted ag y byddant yn ymwybodol eu bod wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif neu fod aelod o’u haelwyd yn dangos symptomau neu wedi cael canlyniad positif i brawf
  • esbonio natur eu cysylltiad â'r unigolyn (yn yr un aelwyd / y tu allan i’r aelwyd / anhysbys)
  • trafod a chytuno
    • a oes angen prawf PCR a/neu aros i gael y canlyniad cyn mynd i'r gwaith neu
    • a oes angen symud dros dro i ddyletswyddau lle nad ydynt yn gweithio gyda chleifion/defnyddwyr gwasanaeth
  • defnyddio profion llif unffordd bob dydd cyn dod i'r gwaith am 7 diwrnod ar ôl gwybod eu bod wedi dod i gysylltiad ag achos positif neu fod aelod o’u haelwyd wedi cael canlyniad positif, a pheidio â dod i’r gwaith nes eu bod yn cael canlyniad positif
    • dylid cofnodi'r holl ganlyniadau yn briodol yma GOV.UK
    • os yw prawf llif unffordd yn bositif, dylai’r person hunanynysu a dilyn y canllawiau i staff iechyd a gofal cymdeithasol uchod

Llywodraethu’r broses

O fewn ymddiriedolaethau a byrddau iechyd, bydd yr arweinwyr meddygol a nyrsio, arweinwyr y Byrddau ar gyfer Atal a Rheoli Heintiau a/neu Gyfarwyddwyr Iechyd y Cyhoedd yn gweithio gyda phob sefydliad ar y broses asesu risg hon ac yn defnyddio'r rhestr wirio gyda staff.

Ym maes gofal sylfaenol, dylai'r contractwr annibynnol wneud penderfyniadau am y broses hon yn unol â'r meini prawf ond rhaid iddo gynghori'r bwrdd iechyd ynglŷn â'i ddull gweithredu. 

Mewn gwasanaethau gofal a reoleiddir, mae'r Unigolyn Cyfrifol yn atebol am wneud penderfyniadau. Efallai y bydd cyflogwyr yn y sector preifat am gysylltu â chomisiynwyr iechyd a gofal cymdeithasol.

Bydd rheolwyr mewn tai â chymorth yn gwneud penderfyniadau ac yn cysylltu â chomisiynwyr awdurdodau lleol fel y bo'n briodol.

Atodiad A – Taflen ffeithiau ar gyfer gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol sy’n gweithio gyda chleifion/defnyddwyr gwasanaeth ar ôl cael eu nodi fel cyswllt COVID-19.

Er mwyn i staff sy'n gweithio gyda chleifion/defnyddwyr gwasanaeth allu mynd i’r gwaith, rhaid bodloni gofynion penodol, a nodir isod:

  • Mae’r aelod o staff yn rhoi gwybod i'w gyflogwr cyn gynted ag y byddant yn ymwybodol bod gan aelod o'r cartref symptomau neu wedi profi'n bositif neu wedi'i nodi fel cyswllt drwy’r gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu neu drwy ap COVID-19 y GIG.
  • Mae’r aelod o staff wedi cael prawf PCR ac mae ganddo ganlyniad negatif cyn dychwelyd i'r gwaith.
  • Yn dilyn canlyniad negyddol i brawf PCR, dylid cychwyn gwneud prawf llif unffordd dyddiol, hyd at ddiwrnod 7 o'r adeg pan ddaeth i gysylltiad â’r cyswllt positif gyntaf, dylid cofnodi canlyniadau ar y porth ar-lein ac yn hysbysu'r rheolwr. 
  • Rhoddir ystyriaeth i'r cleifion/defnyddwyr gwasanaeth y mae'r gweithiwr yn dod i gysylltiad â hwy'n rheolaidd. Gweler y canllawiau i gael rhagor o wybodaeth.

Beth y gall staff ei ddisgwyl gan eu cyflogwr

  • Caiff rhestr wirio'r gweithwyr ei chwblhau mewn trafodaeth â'r aelod o staff cyn i'r aelod o staff fynychu'r gwaith. Dylai hyn gofnodi statws brechu, canlyniadau PCR, nodi nad oes gan staff unrhyw symptomau COVID-19 a chofnodi bod pecynnau profion llif unffordd wedi cael eu darparu.
  • Bydd staff yn cael cymorth i gofnodi canlyniadau'r profion llif unffordd.
  • Rhoddir ystyriaeth i'r cleifion/defnyddwyr gwasanaeth y mae'r gweithiwr yn dod i gysylltiad â hwy fel arfer.
  • Os yw'n briodol, ystyrir symud yr aelod o staff i rôl addas arall.

Beth y dylai cyflogwyr ei ddisgwyl gan staff

  • Dylent fod wedi darllen y daflen ffeithiau hon i gyfarwyddo â'r polisi a chytuno i'r drefn brofi.
  • Eu bod yn cymryd rhan yn y broses o gwblhau rhestr wirio'r cyflogwr ac yn cael trafodaeth gyda'r rheolwr cyn mynd i’r gwaith.
  • Eu bod yn trefnu prawf PCR drwy systemau y cytunwyd arnynt ac yn rhoi’r canlyniad i’r cyflogwr cyn dychwelyd i'r gwaith.
  • Eu bod yn cytuno i wneud profion llif unffordd, hysbysu cyflogwyr o’r canlyniadau a'u cofnodi am 7 diwrnod o'r adeg pan ddaethant i gysylltiad gyntaf â'r sawl sydd wedi profi'n bositif ar gyfer COVID-19.
  • Eu bod yn glynu wrth y gweithdrefnau Atal a Rheoli Heintiau gan sicrhau defnydd priodol o Gyfarpar Diogelu Personol bob amser.
  • Eu bod yn ymatal rhag gweithio, yn hysbysu'r rheolwr ac yn trefnu prawf PCR os bydd y symptomau'n datblygu. 

Atodiad B: Rhestr wirio i'r cyflogwr ei chwblhau gydag aelod o staff

Dylid defnyddio'r asesiad hwn os yw gweithiwr iechyd neu ofal cymdeithasol perthnasol wedi'i nodi fel cyswllt i achos positif o COVID-19. Dylid gwneud hyn cyn i'r gweithiwr ddychwelyd i'r gweithle, ac felly dylid ei drafod dros y ffôn neu drwy alwad fideo.

Rhestr Wirio: Cyflogwr gyda gweithiwr
 

Gwirio

Mesurau lliniaru

1

Oes gan yr aelod o staff symptomau COVID-19?
Symptomau:

  • Tymheredd uchel
  • Peswch cyson, newydd
  • Colli neu newid yn eich synnwyr arferol o flas neu arogl

Oes – dylai drefnu prawf PCR a chael cyngor cryf i hunanynysu

Na - symudwch i Gwestiwn 2

2

A yw’r cyflogai’n gweithio gyda chleifion/defnyddwyr gwasanaeth y gwyddys eu bod yn un o’r ddau grŵp a nodir yn y canllawiau?

Nac ydy – Symudwch i Gwestiwn 3

Ydy – fel arfer dylid symud y staff hyn i ddyletswyddau lle nad ydynt yn gweithio gyda chleifion, neu i weithio gyda chleifion y gwyddys nad ydynt yn imiwnoataliedig neu’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol am 7 diwrnod llawn  

3

A yw rhywun yn aelwyd y cyflogai wedi cael canlyniad positif i brawf am COVID, yn profi symptomau COVID neu’n aros am ganlyniad prawf PCR?

Nac ydy – Symudwch i Gwestiwn 5 

Ydy – Argymhellir bod y cyflogai yn bwcio prawf PCR cyn gynted ag y bo modd. Symudwch i Gwestiwn 4

4

A yw eu statws PCR yn hysbys?

PCR negatif

A yw’n cytuno i ddefnyddio profion llif unffordd bob dydd am 7 diwrnod?

Ydy – symudwch i Gwestiwn 5

PCR positif

Bydd angen dilyn y canllawiau hunanynysu i staff.

Statws anhysbys – Angen trefnu prawf PCR er mwyn dychwelyd i'r gwaith

5 A yw’r aelod o staff yn gwybod ble i gael gafael ar ddyfeisiau llif unffordd ac yn gallu eu defnyddio'n briodol?

Ydy – dylai cymryd prawf llif unffordd bob dydd am 7 diwrnod a chael canlyniad negatif cyn mynd i'r gwaith a rhoi gwybod i'w rheolwr beth yw’r canlyniadau (ar GOV.UK) 

Nac ydy - Dylai rheolwr llinell ei gwneud yn hawdd i staff gael gafael ar brofion llif unffordd cyn dychwelyd i'r gwaith – Dylai’r aelod o staff cymryd prawf bob dydd am 7 diwrnod fel yr uchod.

Lawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 120 KB.

Maint Ffeil 120 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.