Neidio i'r prif gynnwy

Newidiadau i ddysgu ac addysgu mewn ysgolion o Medi

Cyhoeddwyd gyntaf:
14 Gorffennaf 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Cynnwys

Beth yw’r cynlluniau ar gyfer ysgolion fis Medi?

Cadarnhaodd y Gweinidog Addysg ar 9 Gorffennaf y bydd pob disgybl yn medru dychwelyd i’r ysgol fis Medi. Gellir gweld copi o gyhoeddiad y Gweinidog.

Bydd Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi canllawiau gweithredol a chanllawiau dysgu diwygiedig yr wythnos nesaf i baratoi ar gyfer mis Hydref.

Beth yw sail y penderfyniad hwn?

Mae Grŵp Cynghori Technegol Cymru, sy’n darparu cyngor gwyddonol a thechnegol i’r Llywodraeth mewn argyfwng, yn argymell y dylai ysgolion “gynllunio i agor ym mis Medi, gyda 100% o ddisgyblion yn gorfforol bresennol ar safleoedd ysgolion, cyn belled â bod lefelau COVID-19 yn parhau i ostwng yn gyson yn y gymuned.” Mae’r papur sy’n cynnwys y cyngor hwn wedi cael ei gyhoeddi ac mae i’w weld.

Ar ba ddyddiad fydd tymor yr hydref yn cychwyn?

Bydd tymor yr hydref yn cychwyn ar 1 Medi ac fe ddylai ysgolion sy’n medru rhoi lle i’r disgyblion i gyd o ddechrau’r tymor wneud hynny. Fodd bynnag, bydd cyfnod o hyblygrwydd i gydnabod y bydd ysgolion o bosib am ganolbwyntio ar grwpiau mewn blynyddoedd â blaenoriaeth, fel y rhai sy’n dechrau mewn ysgolion uwchradd, y rhai sy’n sefyll arholiadau yr haf nesaf neu’r rhai sydd yn y dosbarth derbyn. Bydd hyn hefyd yn rhoi amser, hyd at bythefnos, ar gyfer unrhyw waith cynllunio ac aildrefnu. Bydd ysgolion yn gweithio ar eu cynlluniau ac yn rhoi gwybod i rieni, gofalwyr a disgyblion am eu trefniadau.

Mae pryderon y bydd rhai disgyblion o bosib wedi syrthio ar ei hôl hi gyda’u dysgu. Beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i roi sylw i hyn o fis Medi ymlaen?

Rydym yn deall y bydd dychwelyd i drefn yn parhau i fod yn heriol i rai dysgwyr, ac mae’n bosibl y bydd y cyfnod clo wedi cael effaith sylweddol ar eu dysgu a’u cysylltiad ag addysg yn yr ysgol. Mae’r amser y bydd dysgwyr yn ei dreulio yn yr ysgol yn ystod mis Mehefin/Gorffennaf 2020 yn canolbwyntio’n benodol ar les a pharatoi i ddychwelyd i ddysgu yn hydref 2020. Bydd Llywodraeth Cymru yn darparu £29 miliwn i ysgolion i hybu’r cymorth i ddysgwyr ar adegau hanfodol bwysig yn eu haddysg o fis Medi ymlaen.

Bydd yr hyn sy’n cyfateb i 600 o athrawon ychwanegol a 300 o gynorthwywyr dysgu yn cael eu recriwtio drwy gydol y flwyddyn ysgol nesaf, gan dargedu cymorth ychwanegol at Flynyddoedd 11, 12 ac 13, yn ogystal â dysgwyr difreintiedig ac agored i niwed o bob oed. Bydd hyn yn helpu dysgwyr sy’n sefyll arholiadau Safon Uwch a TGAU yn 2021 a’r rhai sydd wedi’u heffeithio fwyaf. Bydd y camau gweithredu hyn yn bwysig tu hwnt i ddyfodol y bobl ifanc yma.

Bydd adnoddau dysgu proffesiynol yn cael eu darparu i gefnogi’r athrawon newydd a’r rhai sydd eisoes yn eu swyddi, wrth baratoi ar gyfer mis Medi. Bydd staff yn cael eu recriwtio ar gontract blwyddyn o dymor penodol a disgwylir iddynt symud i swyddogaethau addysgol yn y flwyddyn academaidd nesaf. Gallai’r pecyn cymorth, sy’n cael ei ddarparu ar lefel yr ysgol, gynnwys cymorth hyfforddi ychwanegol, rhaglenni dysgu personol ac amser ac adnoddau ychwanegol ar gyfer disgyblion mewn blynyddoedd sy’n sefyll arholiadau. Bydd amrywiol ddulliau dysgu yn berthnasol, gan gynnwys dysgu cyfunol.

Pwy ddylai ysgolion eu hysbysu os bydd dysgwr neu aelod o staff yn arddangos symptomau COVID-19?

Dylai unrhyw un sy’n arddangos symptomau Covid-19 gael ei anfon adref, a’i gynghori i drefnu prawf a chadw at y canllawiau ar hunanynysu. Ar gyfer dysgwyr, dylai rhieni gael eu cynghori i drefnu prawf ar gyfer eu plentyn. Os bydd canlyniad y prawf yn bositif, bydd y system olrhain cysylltiadau yn cychwyn ar gyfer yr achos hwnnw.

Mae’r broses olrhain cysylltiadau yn ddienw yn awtomatig. Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn cysylltu ag unrhyw un sydd wedi’i adnabod fel person ddaeth i gysylltiad ag achos positif, heb ddatgelu pwy yw’r person hwnnw heb ganiatâd. Os bydd swyddogion olrhain cysylltiadau o’r farn bod dysgwyr eraill neu aelodau o staff yn cyfrif fel cysylltiadau (gan ddefnyddio’r diffiniad o gysylltiadau), byddant yn gofyn am yr wybodaeth honno gan yr ysgol ac yn symud ymlaen i olrhain cysylltiadau (gan gynnwys rhoi gwybod i eraill eu bod yn gysylltiadau) fel arbenigwyr.

Nid yw’n briodol i ysgolion rannu gwybodaeth am achosion posibl o Covid-19 yn yr ysgol gyda’r staff, y disgyblion na’r rhieni. Dan y Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data (GDPR), dyma wybodaeth iechyd bersonol sy’n hynod o sensitif ac ni ddylid ei rhannu’n eang. O safbwynt olrhain cysylltiadau, daw gweithredoedd swyddog olrhain cysylltiadau dan erthygl iechyd penodol GDPR, a dyna pam mae modd iddynt ofyn am yr wybodaeth honno o ffynonellau fel ysgolion (a thrafod gwybodaeth o’r fath mewn ffordd briodol a sensitif mewn systemau penodol ar gyfer iechyd).

Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn cysylltu ag ysgol os bydd amheuaeth o glwstwr posibl o achosion, gan ofyn am wybodaeth gan yr ysgol ynghylch pwy oedd yn y dosbarth, os bydd angen.

Dylai disgyblion a staff ofyn am brawf ddim ond os ydynt yn arddangos symptomau, ac nid os ydynt yn amau iddynt ddod i gysylltiad ag achos positif posibl.

Pa fesurau y bydd ysgolion a lleoliadau'n eu cymryd i leihau trosglwyddiad y feirws?

Er nad yw'n bosibl sicrhau amgylchedd cwbl ddi-risg, mae canllawiau gweithredol Llywodraeth Cymru, sydd wedi'u diweddaru, yn cynnwys gwybodaeth gynhwysfawr am y mesurau diogelu y dylai ysgolion eu rhoi ar waith i leihau'r risg o drosglwyddo'r feirws.

A fydd dysgwyr sy'n derbyn addysg heblaw yn yr ysgol (EOTAS) yn dychwelyd i'w darpariaeth ym mis Medi?

Disgwylir i bob dysgwr sy'n derbyn addysg heblaw yn yr ysgol (EOTAS) ddychwelyd i'w darpariaeth addysg yn llawn-amser o ddechrau tymor yr hydref. Bydd angen i gomisiynwyr EOTAS fod yn sicr bod darparwyr EOTAS wedi cydymffurfio â'r gyfraith iechyd a diogelwch sy'n ei gwneud yn ofynnol iddynt asesu risgiau a rhoi mesurau rheoli cymesur yn eu lle. Os yw dysgwr fel arfer yn mynychu mwy nag un lleoliad yn rhan-amser oherwydd ei fod wedi'i gofrestru mewn ysgol brif ffrwd ac uned cyfeirio disgyblion, neu fath arall o leoliad addysg heblaw yn yr ysgol neu ysgol arbennig, dylai'r lleoliadau weithio drwy'r system o reolaethau gyda'i gilydd er mwyn gallu mynd i'r afael ag unrhyw risgiau a nodir a darparu cwricwlwm eang a chytbwys ar y cyd ar gyfer y dysgwr.

Mae cadw pellter cymdeithasol yn anodd iawn i blant iau. Sut allwn ddisgwyl iddyn nhw beidio â chymysgu gyda'u cyfoedion a staff addysgu?

Mae angen i ni sicrhau cyn lleied o gyswllt â phosibl rhwng pob unigolyn lle bynnag y bo'n bosibl. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod y gall hyn fod yn anodd i ddysgwyr iau. Dyna pam y bydd pwyslais mewn ysgolion ar ffurfio grwpiau o ddysgwyr a sicrhau bod y grwpiau hynny ar wahân. Yn achos dysgwyr hŷn, bydd y pwyslais ar gadw pellter cymdeithasol/corfforol. Felly, dylai lleoliadau weithredu'r mesurau cadw pellter cymdeithasol a chymysgu mewn lleoliadau gofal plant a nodir yn y canllawiau diwygiedig Mesurau diogelu mewn lleoliadau gofal plant: cadw gofal plant yn ddiogel er mwyn cyfyngu ar nifer y cysylltiadau a gaiff plant ac oedolion pan fyddant y tu fewn, gan sicrhau bod plant yn cael eu cadw'n ddiogel ac yn cael gofal da.

Dylai staff sy'n gyfrifol am ddysgwyr iau aros gyda'r un grŵp yn hytrach na symud rhwng grwpiau gwahanol/nifer o grwpiau. Dylai pob aelod o staff gadw at y mesurau cadw pellter cymdeithasol/corfforol cyhyd ag y bo modd gyda dysgwyr iau, ond dylent gadw at y mesurau hynny bob amser yn eu rhyngweithiadau â dysgwyr hŷn, staff eraill ac ymwelwyr â'r ysgol.

Os oes gennyf bryderon ynghylch fy mhlentyn yn dychwelyd i'r ysgol, a fyddaf yn cael hysbysiad cosb benodedig os nad oeddent yn bresennol?

Byddwn yn disgwyl i rieni drafod â’r ysgol unrhyw bryderon sydd ganddynt ynghylch eu plentyn yn dychwelyd i'r ysgol. Bydd hyn yn helpu'r ysgolion, y lleoliadau a’r awdurdodau lleol i ddeall a chynllunio ar gyfer unrhyw rwystrau sy'n atal dysgwyr rhag dychwelyd i'r ysgol neu'r lleoliad, a nodi unrhyw gymorth pellach sydd ei angen. Fodd bynnag, os na wnaeth eich plentyn ddychwelyd i'r ysgol, mae Llywodraeth Cymru o’r farn na fyddai'n briodol i awdurdod lleol/ysgol roi hysbysiad cosb benodedig na chychwyn achos am beidio â mynychu'r ysgol. Bydd Llywodraeth Cymru'n monitro'r sefyllfa dros yr hanner cyntaf y tymor cyn adolygu ei safbwynt.

Rwy'n athro/athrawes neu'n aelod o staff a oedd yn gwarchod. Oes disgwyl i mi ddychwelyd i'r ysgol?

Penderfynodd Prif Swyddog Meddygol Cymru i rewi'r trefniadau gwarchod ar gyfer unigolion eithriadol o agored i niwed ar ôl 16 Awst, gan fod y gyfradd heintio yng Nghymru'n isel iawn. Bydd staff sydd wedi bod yn gwarchod eu hunain yn gallu dychwelyd i'r gwaith neu i'r ysgol yn nhymor yr hydref os asesir bod yr amgylchedd yn ddiogel o ran COVID-19 (wedi cymryd mesurau i leihau'r risg i weithwyr a dysgwyr) er y cynghorir oedolion i barhau i weithio o gartref os yn bosibl. Dylai staff sydd wedi bod yn gwarchod eu hunain drafod â'u cyflogwr mor gynnar â phosibl sut y byddant yn cael eu cadw'n ddiogel. Dylai staff sy'n dychwelyd i'r ysgol ddilyn y mesurau cadw pellter cymdeithasol yn gaeth, yn ychwanegol i'r mesurau diogelu eraill a roddir yn eu lle ar eu cyfer gan eu cyflogwr. Ceir cyngor ar wefan Llywodraeth Cymru.

Rwy'n ddysgwr a oedd yn gwarchod. Oes disgwyl i mi ddychwelyd i'r ysgol?

Penderfynodd Prif Swyddog Meddygol Cymru i rewi'r trefniadau gwarchod ar gyfer unigolion eithriadol o agored i niwed ar ôl 16 Awst, gan fod y gyfradd heintio yng Nghymru'n isel iawn. Bydd dysgwyr sydd wedi bod yn gwarchod eu hunain yn gallu dychwelyd i'r ysgol yn nhymor yr hydref os asesir bod yr amgylchedd yn ddiogel o ran COVID-19 (wedi cymryd mesurau i leihau'r risg i weithwyr a dysgwyr). Yn ddiweddar, gwnaeth y Prif Swyddogion Meddygol ar draws y DU dderbyn y canllawiau a gyhoeddwyd gan y Coleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant mewn perthynas â phlant a gwarchod. Yn ôl y Coleg Brenhinol Pediatreg ac Iechyd Plant, nid oes angen i'r rhan fwyaf o blant sydd ar y Rhestr Warchod ar hyn o bryd warchod eu hunain mwyach. Bydd pediatryddion a meddygon teulu'n mynd ati dros yr haf i adolygu cofnodion plant sydd wedi bod yn gwarchod er mwyn asesu a oes angen iddynt barhau i fod ar y Rhestr Warchod. Pan fydd plentyn yn cael ei dynnu o'r Rhestr Warchod am nad oes angen iddo warchod mwyach, gall ymddwyn yn yr un ffordd ag unrhyw blentyn arall sydd yn yr ysgol/lleoliad.

Er bod y trefniadau gwarchod wedi'u rhewi, dylai'r plant sy'n dal i fod ar y Rhestr Warchod ddilyn yr un cyngor â'r rheini sydd yn y grŵp 'risg uwch'.

Bydd yna amgylchiadau lle na fydd plant yn gallu mynychu'r ysgol am resymau iechyd ar wahân i COVID-19, a dylid eu cefnogi i ddysgu gartref os ydynt yn gallu gwneud hynny.

Wedi ei amgau y mae fideo byr gan Brif Swyddog Meddygol Cymru o ran plant sy'n dychwelyd i'r ysgol.

Rwy'n aelod o staff sydd â risg uwch o gael y feirws. Beth yw fy opsiynau o ran dychwelyd i'r ysgol?

Yng nghyd-destun COVID-19, mae unigolion sydd â 'risg uwch' mewn mwy o berygl o fynd yn ddifrifol sâl o gael COVID-19. Mae’r categori hwn yn cynnwys pobl dros 70 oed, y rheini sy’n feichiog a’r rheini sydd ag amrywiaeth o gyflyrau iechyd cronig. Mae'n bosibl bod staff sydd yn y grŵp hwn yn bryderus ac eisiau gwybod beth y mae codi'r cyfyngiadau symud yn ei olygu iddyn nhw. Mae'r cyngor ar gyfer staff sydd yn y grŵp hwn yr un peth â'r cyngor i weddill y boblogaeth. Fodd bynnag, wrth i ni barhau i lacio'r cyfyngiadau, dylai'r grŵp hwn barhau i ddilyn y canllawiau ar gadw pellter cymdeithasol a hylendid dwylo ac anadlol. 

Cynghorir menywod beichiog i weithio gartref ar ôl 28 wythnos o fod yn feichiog neu mewn rôl nad lle nad ydynt yn delio â'r cyhoedd a lle gellir cadw pellter corfforol o 2 fetr bob amser. Mae Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a'r Gynaecolegwyr wedi diweddaru eu cyngor clinigol i fenywod beichiog ar y risg o gael eu heffeithio'n ddifrifol gan COVID-19 a’r goblygiadau posibl, yn enwedig ar ôl 28 wythnos neu fwy o fod yn feichiog.

Gan fod y trefniadau gwarchod yn cael eu rhewi, gall oedolion sydd yn y categori hwn ddychwelyd i'r gwaith cyn belled ag y bo'r gweithle'n ddiogel o ran COVID-19. Dylai'r rhieni sy'n dewis dychwelyd sicrhau eu bod yn fodlon â'r mesurau diogelu y mae eu cyflogwr wedi'u rhoi yn eu lle yn y gweithle, a dylent ddilyn y canllawiau cadw pellter cymdeithasol a chorfforol yn gaeth pan fyddant yn dychwelyd i'r lleoliad. Gan weithio gyda'r awdurdodau lleol, dylai pob ysgol barhau i gynnal asesiadau risg ac fe'u hanogir i ddefnyddio'r adnodd Asesu Risg COVID-19 Cymru Gyfan. Dylent hefyd roi mesurau yn eu lle i leihau'r risgiau hynny fel golchi dwylo'n drylwyr yn rheolaidd, glanhau arwynebau, a systemau un ffordd a weithiodd yn dda ar ddiwedd tymor yr haf. Os oes gan unrhyw un bryderon, dylent eu trafod gyda'u cyflogwr, eu tîm iechyd galwedigaethol a'u meddyg teulu.

A fydd darpariaeth frecwast a darpariaeth ar ôl ysgol ar gael pan fydd yr ysgolion yn dychwelyd ym mis Medi?

Rhaid i awdurdodau lleol, gan weithio gyda'u hysgolion, ystyried ailddechrau cynlluniau brecwast am ddim mewn ysgolion cynradd, a dylent hefyd ystyried ailddechrau unrhyw ddarpariaeth frecwast arall a darpariaeth ar ôl ysgol p'un a yw'n cael ei chynnig gan yr ysgol neu gan ddarparwr preifat. Os yw dysgwr yn mynychu mwy nag un lleoliad, megis ysgol a darpariaeth gofleidiol neu ar ôl ysgol, dylai'r dysgwr aros yn yr un grŵp bach yn y ddau leoliad lle bynnag y bo'n bosibl.

Os nad yw hyn yn bosibl, dylent aros mewn grwpiau bach cyson yn y ddau leoliad. Os oes angen i ddysgwyr fynychu mwy nag un lleoliad, bydd angen i rieni, ysgolion a lleoliadau drafod y risgiau hynny ac ystyried sut i'w rheoli. 

Dylai awdurdodau lleol gefnogi ysgolion a bydd angen i ddarparwyr weithio mewn partneriaeth agos i ystyried sut y gallant gynnig darpariaeth cyn ac ar ôl ysgol ochr yn ochr â'u mesurau diogelu ehangach.

A oes modd i ymweliadau addysgol ailddechrau ym mis Medi?

Yn unol â chyngor Llywodraeth y DU, mae Llywodraeth Cymru'n parhau i gynghori’n erbyn teithiau tramor ar gyfer plant dan 18 a drefnir gan leoliadau addysgol. Byddwn yn cadw golwg ar y sefyllfa. 

Gall ymweliadau addysg domestig nad ydynt yn rhai dros nos ailddechrau yn nhymor yr hydref. Dylid cadw at fesurau diogelu wrth gynnal teithiau o'r fath, megis y mesurau sydd yn eu lle yn y cyrchfan ar gyfer COVID. Dylid asesu risg ymweliadau’n drylwyr er mwyn sicrhau bod pob ymweliad yn cael ei gynnal yn ddiogel. Fel rhan o'r asesiad risg, bydd angen i ysgolion ystyried pa fesurau rheoli y dylid eu defnyddio a sicrhau eu bod wedi cymryd i ystyriaeth y cyngor ehangach ar ymweld â lleoliadau dan do ac awyr agored. Bydd angen i ysgolion ystyried anghenion pob dysgwr sy'n cymryd rhan mewn ymweliad addysgol, gan gynnwys eu gallu i gydymffurfio â’r mesurau diogelu ar gyfer COVID yn y lleoliad. Dylent hefyd ystyried diogelwch y staff goruchwylio. Yn ogystal, bydd angen i ysgolion fod â threfniadau wrth gefn rhag ofn y bydd newidiadau i fesurau coronafeirws lleol, rhanbarthol neu genedlaethol (Cymru).

Beth yw'r trefniadau ar gyfer teithio i'r ysgol o fis Medi?

Gweler ein Canllawiau Gweithredol a'n cwestiynau cyffredin penodol ar deithio i'r ysgol am y trefniadau o fis Medi ymlaen.

Oes modd i deuluoedd neu neiniau a theidiau ddarparu gofal plant?

O ddydd Llun 6 Gorffennaf ymlaen, gall dwy aelwyd uno i ffurfio aelwyd estynedig. Pan fo teuluoedd yn ffurfio aelwyd estynedig, gallant fynd i mewn i gartrefi ei gilydd, aros dros nos yno, ac nid oes rhaid iddynt gadw pellter cymdeithasol. Bydd hyn o gymorth i ddarparu gofal plant anffurfiol.

Dan y mesurau cadw pellter cymdeithasol presennol, rhaid i aelodau teuluoedd y tu hwnt i’r aelwyd estynedig gadw pellter o 2 fetr. Caiff y sefyllfa ei hadolygu bob 3 wythnos, ac fe fyddwn yn tynnu sylw at unrhyw newidiadau i’r canllawiau cyn gynted ag y bo’n briodol.

A fydd yr holl staff a dysgwyr yn cael eu profi am Covid-19?

Mae'n bwysig nodi mai dim ond staff ysgol sydd yn dangos symptomau o’r feirws sydd angen cymryd prawf.  Rydym wedi darparu canllawiau profi ar gyfer lleoliadau addysg sy'n cynnwys y camau y mae angen iddynt eu cymryd os bydd aelod o staff neu ddisgybl yn dechrau arddangos symptomau.  Mae pob ysgol yng Nghymru wedi derbyn pecynnau profi.  Hefyd o gymorth i ysgolion unigol lle bo’r angen fydd profi cyflym gan Wasanaeth Iechyd Cymru.

Mae pob aelod o'r cyhoedd sy’n arddangos symptomau, gan gynnwys gweithwyr allweddol a phlant, yn awr yn gallu archebu prawf ar gyfer y feirws.  Rydym wedi ehangu’r capasiti profi yn sylweddol ac yn darparu £32m i gynyddu'r capasiti hwnnw yng Nghymru, sy'n cynnwys ymestyn oriau gweithredu ein labordai rhanbarthol i 24 awr y dydd a chwe 'labordy poeth' newydd mewn ysbytai ledled Cymru.  Mae hyn yn yn ychwanegol at waith rhwydwaith Ehangach ‘Lighthouse Lab’ y DU sy'n ategu’r ddarpariaeth brofi ar gyfer y cyhoedd a gweithwyr allweddol.

Profi, Olrhain, Diogelu

Fe gafodd y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu, a gyhoeddwyd ar 13 Mai, ei roi ar waith ledled Cymru o 1 Mehefin ymlaen, ac fe fydd yn elfen hanfodol ar gyfer ehangu gweithrediad ysgolion.

Mae’r strategaeth hon yn gosod y cam nesaf yn ein hymdrechion i fynd i’r afael â’r coronafeirws; profi pobl sydd â symptomau yn y gymuned, olrhain y rhai sydd wedi dod i gysylltiad agos gyda phobl sydd wedi cael prawf positif am y coronafeirws, ac amddiffyn teulu, ffrindiau a’n cymunedau drwy hunanynysu.

Ceir rhagor o wybodaeth yn ein canllawiau ar brofion mewn lleoliadau addysg

Ceir rhagor o wybodaeth am Profi, Olrhain, Diogelu yma,

Mae pecyn cymorth ac asedau i helpu cyflogwyr gweithwyr hanfodol i gyfathrebu am y strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu ar gael yma.

Gwisg ysgol

Corff llywodraethu ysgol sy’n gyfrifol am benderfynu ynghylch gwisg ysgol a dylech gysylltu gyda’ch hysgol os oes gennych unrhyw bryderon. Fodd bynnag, byddem yn annog pob ysgol i ddychwelyd at eu polisïau arferol ar wisg ysgol yn nhymor yr hydref. Gall gwisg ysgol chwarae rhan werthfawr wrth gyfrannu at ethos ysgol a gosod naws briodol.

Os bydd corff llywodraethu’n penderfynu llacio ei bolisi gwisg ysgol, dylid mabwysiadu agwedd sy’n ymwybodol o dlodi, gan gofio ei bod yn gallu bod yn anodd i rai teuluoedd brynu dillad penodol neu ychwanegol. Dylid hyrwyddo’r Grant Datblygu Disgyblion - Mynediad, ymysg teuluoedd cymwys. 

Beth fydd yn digwydd os bydd achos o’r coronafeirws (COVID-19) yn cael ei gadarnhau yn ysgol neu leoliad fy mhlentyn?

Nid yw prawf cadarnhaol ar y safle yn golygu bod rhaid cau’r safle. Mae’r broses o brofi ac olrhain cysylltiadau yn rhan o’r ‘normal newydd’ ac os bydd ysgolion a lleoliadau yn dilyn y canllawiau hyn yn ofalus, ni fydd achos i boeni.

Os bydd sawl achos o COVID-19 mewn ysgol, bydd arbenigwyr o bob cwr o’r GIG a llywodraeth leol yn cydweithio i atal trosglwyddo achosion o fewn yr ysgol. Bydd hyn yn golygu adnabod unrhyw blentyn neu aelod staff risg uwch sydd wedi dod i gysylltiad â’r feirws, a darparu cyngor penodol ynghylch rheoli’r haint. Ar ôl asesu pob sefyllfa unigol, bydd cyngor yn cael ei ddarparu i helpu’r ysgol i atal y feirws rhag lledaenu ymhellach. Bydd y broses yn sensitif ac yn gyfrinachol. Ceir rhagor o wybodaeth a chwestiynau ac atebion am Profi, Olrhain, Diogelu ar wefan Llywodraeth Cymru.

Os bydd staff ysgolion neu ddysgwyr yn teithio y tu allan i’r DU ddiwedd mis Awst, a fydd rhaid iddynt dreulio cyfnod mewn cwarantin ar ôl dychwelyd?

Gan ddibynnu o ba wlad yr ydych yn teithio ohoni, mae’n bosibl y bydd gofyn i chi hunanynysu am 14 diwrnod ar ôl i chi ddychwelyd i’r DU.

Gall y sefyllfa newid, ac rydym yn argymell y dylech fwrw golwg ar y canllawiau diweddaraf cyn trefnu unrhyw deithiau o fewn y DU a thu hwnt.

Er mwyn cynyddu capasiti i alluogi dysgwyr i gadw pellter cymdeithasol yn effeithiol, oes modd i ni ddefnyddio adeiladau dros dro?

Nid ydym yn credu bod angen i ysgolion a lleoliadau wneud addasiadau mawr i’w safle er mwyn iddynt allu croesawu’r holl ddysgwyr yn ôl. Fodd bynnag, cydnabyddir efallai y bydd angen ymestyn amserau cinio i sicrhau bod disgyblion yn cael amser i fwyta. 

Mae hi’n annhebygol iawn y bydd angen i ysgolion ddarparu unrhyw ran o’u haddysg mewn safleoedd eraill (megis canolfannau cymunedol/neuaddau pentref) oherwydd bydd modd glanhau’r ardaloedd a fydd yn cael eu defnyddio gan fwy nag un dosbarth neu grŵp rhwng pob dosbarth neu grŵp. 

Dylid paratoi pob asesiad risg sy’n ymwneud ag adeiladau drwy ymgynghori â’r undebau llafur lleol. Ar ôl gwneud asesiad risg, efallai y bydd rhai ysgolion yn penderfynu bod angen gwneud mân addasiadau i’w safle, fel gosod basnau ychwanegol i olchi dwylo. Bydd hyn yn cael ei wneud yn ôl disgresiwn yr ysgol/lleoliad unigol, ar sail yr amgylchiadau penodol.

A fydd ysgolion yn parhau i gynnal diwrnodau HMS?

Mae 6 diwrnod HMS ar gyfer blwyddyn academaidd 2020/21, sef 5 diwrnod traddodiadol a 6ed diwrnod HMS Dysgu Proffesiynol Cenedlaethol y dylid ei gynnal yn ystod tymor yr haf 2021.

Sut fyddwch chi’n sicrhau iechyd a diogelwch y staff sy’n gweithio mewn ysgolion?

Iechyd a lles ein dysgwyr a’n gweithlu addysg sydd flaenaf wrth baratoi i gynyddu gweithrediadau mewn ysgolion. At y diben hwn, gan weithio gyda CLlLC a’r Undebau sy’n cynrychioli staff cymorth ysgolion, rydym wedi rhoi rhagor o sicrwydd ynghylch asesiadau risg; y galw uwch am staff glanhau; profion gwrthgyrff a’r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu mewn datganiad ar y cyd.

A fydd y rhestr o weithwyr hanfodol yn un derfynol, yn agored i’w dehongli, ac yn cael ei hadolygu?

Cyhoeddwyd canllawiau ynghylch cymhwysedd ar gyfer darpariaeth i y mae eu rhieni yn hanfodol i’r ymateb i Covid-19, ar 20 Mawrth 2020.

Rydym wedi llunio categorïau cyffredinol o bobl y mae eu gwaith yn hanfodol i’r ymateb i Covid-19, sy’n gyson â rhai Llywodraeth y DU. Bydd y rhestr hon, fel pob agwedd arall o’r ymateb i Covid-19, yn cael ei hadolygu’n gyson.

Beth os nad oes gan plant a phobl ifanc fynediad at liniadur neu lechen yn eu cartref?

Mae platfform dysgu digidol Hwb yn darparu mynediad at amrywiaeth eang o adnoddau a chynnwys digidol y gellir eu defnyddio i gynorthwyo gyda dysgu o bell. Mae modd cyrraedd at Hwb o amrywiol ddyfeisiau sy’n gysylltiedig â’r we, gan gynnwys ffonau clyfar.

Rydym wedi sicrhau bod £3 miliwn ychwanegol ar gael i helpu dysgwyr sydd wedi eu ‘hallgau yn ddigidol’ yn ystod y pandemig coronafeirws. Fel rhan o raglen ‘Cadw’n Ddiogel, Dal Ati i Ddysgu’, mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gydag awdurdodau lleol i helpu dysgwyr sydd wedi’u hallgau yn ddigidol yn ystod y pandemig presennol.

Dysgwr sydd wedi’i ‘allgau yn ddigidol’ yw myfyriwr heb fynediad at ddyfais priodol cysylltiedig â’r we er mwyn cymryd rhan mewn gweithgareddau dysgu ar-lein o’r cartref.

Mae awdurdodau lleol, gan weithio’n agos gyda’u hysgolion, wedi defnyddio’r cyllid i addasu dyfeisiau ysgol at ddibenion gwahanol a darparu’r dyfeisiau hynny a chysylltiad 4G MiFi i ddysgwyr sydd wedi’u hallgau yn ddigidol lle bo angen. Yna bydd rhaglen seilwaith ehangach Hwb yn ariannu dyfeisiau eraill yn eu lle i’r ysgolion.

Mae ysgolion yn adnabod dysgwyr sydd wedi’u hallgau’n ddigidol drwy gysylltu â rhieni a gwarcheidwaid. Yn y cyfamser, mae awdurdodau lleol wedi gweld pa ddyfeisiau y gellid eu haddasu gyda’r meddalwedd diweddaraf. Ceir rhagor o wybodaeth yma.

A fydd cyfarpar diogelu personol ar gael i staff addysg?

Cadw pellter cymdeithasol, hylendid dwylo a hylendid anadlol (peswch neu disian mewn hances neu orchuddio’r ceg a’r trwyn gyda’r penelin neu lawes) yw’r ffyrdd gorau o hyd i atal y coronafeirws rhag lledaenu.

Felly nid oes angen defnyddio cyfarpar diogelu personol wrth gyflawni gweithgareddau cyffredinol yn yr ystafell ddosbarth neu’r ysgol.

Mae’r Canllawiau Gweithredol ar gyfer ysgolion a lleoliadau addysg yn rhoi rhagor o wybodaeth am ddefnyddio cyfarpar diogelu personol.

Beth ddylai penaethiaid ei wneud os ydynt yn pryderu am y cyflenwad o nwyddau hylendid yn eu hysgolion?

Rydym yn rhyddhau £30m i awdurdodau lleol er mwyn ysgwyddo’r pwysau sy’n codi yn sgil Covid-19; gellir defnyddio’r arian hwn i helpu i brynu nwyddau hylendid lle bo angen.

Rydym yn deall bod rhai awdurdodau lleol yn dal i gynnal gwasanaeth caffael, ac mae’n bosib bod rhaid i ysgolion ddefnyddio’r gwasanaeth hwnnw yn y lle cyntaf. Fodd bynnag, dylai penaethiaid fedru defnyddio cyflenwyr penodol mewn argyfwng lle bo angen.

Dylai penaethiaid drafod gyda’r swyddog yn yr awdurdod lleol sy’n gyfrifol am iechyd a diogelwch neu reoli haint mewn ysgolion os oes ganddynt unrhyw bryderon ynghylch y cyflenwad o nwyddau glanhau a diheintio.

Yn fwy cyffredinol, mae’n bwysig nodi’r cyngor iechyd cyhoeddus bod golchi dwylo yn drylwyr gyda dŵr a sebon yn fwy effeithiol na defnyddio hylif diheintio dwylo. Dylid defnyddio hylif diheintio dwylo yn ogystal â golchi dwylo, nid yn lle golchi dwylo.

A oes unrhyw gymorth ar gael i’r gweithlu addysg?

Mae cymorth ar gael i’r gweithlu addysg drwy’r Bartneriaeth Cymorth Addysg, elusen sy’n cefnogi iechyd a lles staff addysg. 

Mae’r Bartneriaeth Cymorth Addysg wedi bod yn datblygu adnoddau digidol i roi cymorth pellach i staff addysg yn ystod y cyfnod heriol iawn sydd ohoni. Maent yn seiliedig ar themâu allweddol sef pryder, galar ac ynysigrwydd.

Mae’r Bartneriaeth hefyd yn cynnig cymorth emosiynol cwbl gyfrinachol i staff 24/7. Ffoniwch eu llinell gymorth ar 08000 562561 neu ewch i educationsupport.org.uk/helpline

Gall y bartneriaeth hefyd ddarparu cymorth ariannol drwy wasanaeth grantiau. Ceir rhagor o wybodaeth yma.

Sut ddylai ysgolion neu leoliadau gofal plant ddelio â phlant sydd â symptomau posib o’r coronafeirws os bydd eu rhieni yn gwrthod mynd â nhw adref?

Os bydd plant, neu staff, yn mynychu er bod ganddynt symptomau ac yna’n gwrthod gadael, cysylltwch â’r swyddog iechyd yr amgylchedd lleol.

Sut mae’r polisi ar orchuddion wyneb wedi newid?

Yr unig newid i’r cyngor presennol yn y Canllawiau Gweithredol i Ysgolion gan Lywodraeth Cymru yw y dylai ysgolion a cholegau adolygu eu hasesiadau risg i bennu a ddylid defnyddio gorchuddion wyneb mewn ardaloedd y tu allan i’r ystafell ddosbarth, mewn ardaloedd cyffredin fel coridorau o fewn ystâd yr ysgol. Nid yw gorchuddion wyneb yn cael eu hargymell yn yr ystafell ddosbarth.

Dylai ysgolion gynnal asesiadau risg ar gyfer yr ardaloedd hyn lle nad oes modd cynnal mesurau rheoli eraill. Dylai cynlluniau bwyso a mesur y risgiau a’r manteision i bawb yn y lleoliad, gan gynnwys unigolion ag anghenion ychwanegol neu anableddau.

Pam newid y cyngor ar orchuddion wyneb pan fo ysgolion ar fin ailagor?

Rydym yn diweddaru ein canllawiau yn gyson wrth i ni ddysgu mwy am COVID-19. Cyhoeddwyd cyngor ychwanegol Sefydliad Iechyd y Byd ar orchuddion wyneb ar 21 Awst.

Mae Llywodraeth Cymru, ynghyd â gwledydd eraill y DU ac ar draws y byd, wedi bod yn ystyried y cyngor diwygiedig.

Cyhoeddodd Grŵp Cynghori Technegol Llywodraeth Cymru ar COVID-19 ‘Cyngor ar Orchuddion Wyneb ar gyfer Plant a Phobl Ifanc (o dan 18 oed) mewn lleoliadau Addysg’.

Dywedodd y Gell Cyngor Technegol “Ymddengys mai ychydig iawn o werth ychwanegol sydd i orchuddion wyneb ymysg plant o dan 11 oed, gan fod y dystiolaeth yn awgrymu cyfraddau isel o haint symptomatig a throsglwyddo yn y grŵp oedran hwn”.

Mae’n cynghori “y dylai pob lleoliad addysg uwchradd gynnal asesiad risg o ystâd yr ysgol, ac y dylai awdurdodau lleol weithio gydag ysgolion, lleoliadau a gweithredwyr trafnidiaeth fel y bo angen i gynnal asesiad risg ar gyfer cludiant ysgolion penodedig... i nodi meysydd risg lle gallai fod angen ychwanegu gorchuddion wyneb at gynlluniau diogelwch Covid ysgolion.    

Pryd fyddwn ni’n cael canllawiau diwygiedig?

Cyhoeddwyd canllawiau gweithredol diwygiedig i ysgolion ar 2 Medi 2020.

Rydym wedi bod yn trafod gydag undebau a phenaethiaid i sicrhau bod y canllawiau yn glir ar fater gorchuddion wyneb. Rydym yn argymell y dylai ysgolion a lleoliadau ddiweddaru eu hasesiadau risg presennol erbyn 14 Medi.

Pam nad yw gorchuddion wyneb yn cael eu gwneud yn orfodol mewn ysgolion?

Mae ysgolion a lleoliadau eisoes yn gosod nifer o fesurau effeithiol ar waith i leihau’r risg o drosglwyddo’r feirws a sicrhau amgylchedd diogel rhag covid i’w dysgwyr a’u staff.

Y mesurau rheoli pwysicaf o hyd yw hylendid dwylo a chadw pob arwynebedd yn lân, cadw carfanau o fyfyrwyr a staff ar wahân, osgoi sgyrsiau agos wyneb yn wyneb, cyfyngu ar unrhyw gysylltiadau a chadw pellter cymdeithasol gymaint â phosib. 

Mae modd i nifer o ysgolion a cholegau gadw pellter cymdeithasol a chadw ‘grwpiau cyswllt’ ar wahân mewn ardaloedd cyffredin. Fodd bynnag, lle nad yw hyn yn bosibl, rydym yn argymell y dylai ysgolion ystyried dechrau defnyddio gorchuddion wyneb yn yr ardaloedd hynny.

Bydd effaith gyfunol y dulliau rheoli a’r mesurau sydd yn eu lle yn cael eu hystyried wrth greu asesiad risg lleol o ran a oes angen mesurau ychwanegol, er enghraifft mewn ardaloedd cyffredin fel coridorau.

Pam fod disgwyl i benaethiaid wneud penderfyniadau meddygol?

Nid oes disgwyl i benaethiaid wneud penderfyniadau meddygol. Yr hyn sydd dan sylw yw penderfyniadau yn seiliedig ar adeiladau eu hysgolion neu golegau.

Mae gan arweinwyr addysg ac ysgolion yr hyblygrwydd i wneud penderfyniadau ynghylch ymarferoldeb dychwelyd i’r ysgol. Bydd anghenion lleol ac amgylchiadau dysgwyr yn amrywio’n sylweddol ac mae’n bwysig dilyn dull gweithredu ysgol gyfan i bwyso a mesur y risgiau a’r manteision ac ymateb i anghenion lleol a risgiau a nodwyd. Mae gan arweinwyr ysgolion gyfrifoldeb dros iechyd a diogelwch eu staff, dysgwyr ac ymwelwyr.

Beth os fydd aelod o staff neu ddisgybl am wisgo gorchudd wyneb?

Gall disgyblion neu staff wisgo gorchuddion wyneb os ydynt yn dymuno gwneud hynny.

Rhaid rhoi blaenoriaeth i fudd cyffredinol yr aelod staff neu’r dysgwr mewn asesiadau risg lleol a rhaid gofalu nad oes perygl i unrhyw un gael ei eithrio rhag cludiant i’r ysgol neu leoliad, neu rhag bod yn bresennol yn yr ysgol neu leoliad, os bydd gorchuddion wyneb yn cael eu hargymell yn lleol.

Rhaid i unrhyw orchudd wyneb gael ei drin, ei wisgo a'i storio'n briodol. 

A yw’n ddiogel ailagor ysgolion fis Medi?

Mae cyffredinrwydd y coronavfeirws yn y gymuned yn is nag oedd ym mis Gorffennaf pan argymhellodd y Grŵp Cynghori Technegol i’r Gweinidog y dylid “cynllunio i agor ym mis Medi, gyda 100% o ddisgyblion yn gorfforol bresennol ar safleoedd ysgolion, cyn belled â bod lefelau COVID-19 yn parhau i ostwng yn gyson yn y gymuned”.

A oes angen cadw pellter cymdeithasol yn yr ystafell ddosbarth?

Nid oes cyfyngiad wedi’i osod ar nifer y plant fesul ystafell ddosbarth.

Mae’r brif egwyddor yn ein canllawiau gweithredol yn dal i fod yn gymwys, sef gostwng nifer y cysylltiadau rhwng dysgwyr a staff a chadw pellter cymdeithasol cyn belled ag y bo hynny’n ymarferol.

Pa fath o orchuddion wyneb dylid eu defnyddio?

Dylai gorchuddion wyneb gynnwys tair haen, yn unol â chanllawiau Sefydliad Iechyd y Byd, ond nid oes angen iddynt fod yn fygydau wyneb meddygol.

Gorchuddion wyneb: cwestiynau cyffredin

A ddylai ysgolion gynnal nosweithiau rhieni yn ystod tymor yr hydref?

Oherwydd y mesurau ymbellhau cymdeithasol presennol, rydym yn argymell nad yw ysgolion yn cynnal y nosweithiau rhieni traddodiadol (sef pan fo rhieni’n mynd i’r ysgol i gyfarfod athrawon y plentyn a thrafod ei gynnydd, naill ai gyda’r plentyn yn bresennol neu hebddo) am y tro. Dylai ysgolion barhau i sicrhau eu bod ar gael i drafod unrhyw bryderon sydd gan rieni, ac ymgysylltu â rhieni drwy ddulliau eraill, megis e-bost, dros y ffôn neu apiau ysgolion, lle bo’n briodol. Os nad yw hyn yn bosibl a’i bod yn angenrheidiol cael cyfarfod wyneb yn wyneb, yna dylid rhoi mesurau priodol yn eu lle, gan gynnwys cadw pellter cymdeithasol o 2m.

A yw gorchuddion wyneb yn cael eu hargymell yn yr ystafell ddosbarth?

Mewn ystafelloedd dosbarth lle mae grwpiau cyswllt a mesurau rheoli eraill yn eu lle, rhaid pwyso a mesur y manteision ymylol o ddefnyddio gorchuddion wyneb yn erbyn yr effaith negyddol debygol ar y profiad dysgu   gan gynnwys clyw a chyfathrebu cymdeithasol. Felly nid yw gorchuddion wyneb yn cael eu hargymell yn yr ystafell ddosbarth, yn unol â'r cyngor gweithredol i ysgolion a lleoliadau o dymor yr hydref. Mae'r newidiadau i'r canllawiau ar orchuddion wyneb yn canolbwyntio ar ddisgyblion uwchradd, ac ardaloedd cymunedol fel coridorau lle mae'n anodd cadw at fesurau rheoli eraill.

Ar 26 Awst, cyhoeddwyd cyngor ychwanegol gan y Grŵp Cynghori Technegol yn dilyn ei adolygiad o'r defnydd o orchuddion wyneb mewn ysgolion.

A yw'r newid i'r cyngor ar orchuddion wyneb yn gymwys i bob plentyn a pherson ifanc oedran ysgol?

Nac ydy. Cyhoeddodd Grŵp Cynghori Technegol Llywodraeth Cymru ar COVID-19 ddogfen 'Cyngor ar Orchuddion Wyneb i Blant a Phobl Ifanc (o dan 18) mewn Lleoliadau Addysg'. Mae'r cyngor yn wahanol i ddisgyblion cynradd a disgyblion uwchradd. Mae'r cyngor diwygiedig ond yn berthnasol i ysgolion uwchradd.

Mae'r Prif Swyddog Meddygol wedi dweud yn glir mai gwan yw'r dystiolaeth i gefnogi gwisgo gorchuddion wyneb anfeddygol yn gyffredinol yn y gymuned, yn arbennig pan fo cyfraddau'r haint yn isel.

Mae’r Prif Swyddog Meddygol yn argymell y dylid defnyddio gorchuddion wyneb yn unol ag asesiadau risg mewn ysgolion uwchradd mewn amrywiol leoliadau lle na ellir defnyddio mesurau corfforol eraill neu lle nad yw’n debygol y byddant yn cael eu cynnal, ond nid yw’n gorfodi hynny. Er bod ystafelloedd dosbarth yn cael eu hystyried yn ddiogel rhag covid gyda'r rheolaethau a'r mesurau yn eu lle, yn unol â'r canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau o dymor yr hydref, mae'n bosibl y byddai gorchuddion wyneb yn cael eu hargymell i ddisgyblion uwchradd mewn ardaloedd cymunedol eraill lle na ellir cynnal mesurau rheoli o'r fath i'r un graddau. Bydd hyn yn benderfyniad lleol i'r ysgol neu leoliad gan ddibynnu ar eu hasesiad o'r risg a chyd-destun yr amgylchiadau lleol.

A fydd cyfrifoldeb lleol yn arwain at wahanol drefniadau ar draws Cymru?

Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud yn glir ein bod yn argymell gorchuddion wyneb i ddisgyblion uwchradd dan amgylchiadau lle na ellir cynnal mesurau rheoli eraill. Ysgolion sy'n deall eu hanghenion a'u sefyllfaoedd lleol orau, ac nid yw Llywodraeth Cymru yn credu y byddai'n briodol nac yn fanteisiol mynnu un dull gweithredu sy'n addas i bawb, ar sail y dystiolaeth a ddaeth i law gan Sefydliad Iechyd y Byd a Grŵp Cyngor Technegol Llywodraeth Cymru.

Dylai pob lleoliad addysg gynnal asesiad risg o'u hystâd, ac fe ddylai awdurdodau lleol weithio gydag ysgolion a lleoliadau i gynnal asesiad risg i nodi ardaloedd lle efallai y dylid ychwanegu gorchuddion wyneb at gynlluniau diogelwch covid y lleoliadau. Bydd yr asesiadau yn wahanol gan y byddant yn adlewyrchu anghenion ac amgylchiadau'r ysgol neu leoliad penodol. Dylai'r asesiad risg nodi'r meini prawf a ddefnyddir ar gyfer y penderfyniad i ddechrau ac atal y defnydd o orchuddion wyneb.

Pwy fydd yn penderfynu a oes angen gorchuddion wyneb, a ble y dylid eu gwisgo?

Bydd y penderfyniadau yn cael eu gwneud gan yr ysgolion uwchradd a'r lleoliadau a'u hawdurdodau lleol i bennu o dan ba amgylchiadau y bydd yn ofynnol gwisgo gorchudd wyneb mewn lleoliad addysg unigol.

Bydd y penderfyniadau hyn yn cael eu gwneud yng nghyd-destun canllawiau gweithredol Llywodraeth Cymru a chyngor gan ein Grŵp Cynghori Technegol a Sefydliad Iechyd y Byd, ac mewn ymateb i anghenion ac amgylchiadau lleol.

Pa mor effeithiol yw gorchuddion wyneb ar gyfer atal trosglwyddiad y feirws?

Mae gorchudd wyneb yn diogelu eraill drwy gyfyngu ar drosglwyddiad COVID-19 drwy'r awyr. Nid yw'n amddiffyn y sawl sy'n ei wisgo rhag cael ei heintio gan eraill.

Y cyngor o hyd yw mai'r ffyrdd gorau o reoli'r haint yw hylendid dwylo a chadw pob arwynebedd yn lân, cyfyngu ar unrhyw gysylltiadau a chadw pellter cymdeithasol. Nid yw gorchuddion wyneb yn medru cymryd lle'r mesurau hyn, ond gellid eu defnyddio fel mesur ychwanegol i ostwng y risg lle nad oes modd cadw at fesurau rheoli presennol neu lle nad yw hynny'n debygol.

Gan y bydd gofyn gwisgo gorchuddion wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus, a fydd yn orfodol gwisgo gorchudd wyneb ar gludiant o'r cartref i'r ysgol?

Mae'n hargymhelliad ar orchuddion wyneb ar gludiant rhwng y cartref a'r ysgol yn gyson â'n hargymhellion cyffredinol ar gyfer ystâd yr ysgol. Dylai awdurdodau lleol a lleoliadau â dysgwyr uwchradd gynnal asesiad risg, neu ddiweddaru eu hasesiad presennol, er mwyn gweld a oes modd cynnal mesurau rheoli ac a yw'n bosibl cadw 'grwpiau cyswllt' ar wahân. Os nad oes modd cynnal y mesurau hyn, ymysg eraill, rydym yn argymell y dylai disgyblion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb. Penderfyniad lleol fydd hwn.

Dylai ysgolion gynnal asesiad risg ar gyfer yr ardaloedd lle nad oes modd cynnal mesurau rheoli eraill, fel cyfyngu ar gysylltiadau, cadw pellter cymdeithasol digonol a grwpiau cyswllt. Bydd yr ysgol neu awdurdod lleol yn cysylltu â theuluoedd os bydd penderfyniad lleol i'w gwneud yn ofynnol gwisgo gorchuddion wyneb ar gludiant rhwng y cartref a'r ysgol.

Oes angen gorchudd wyneb arna i ar gyfer diwrnod cyntaf yr ysgol ym mis Medi?

Does dim rhaid cael gorchudd wyneb i ddychwelyd i'r ysgol, gan gynnwys i'w wisgo ar gludiant penodedig i'r ysgol, oni bai bod yr ysgol neu awdurdod lleol yn eich hysbysu i ddweud yn wahanol. 

Os ydych yn teithio i'r ysgol ar drafnidiaeth gyhoeddus a'ch bod yn ddisgybl uwchradd neu'n hŷn, dylech gadw at y trefniadau sydd yn eu lle ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus.

Mae fy ysgol yn argymell y dylwn i wisgo gorchudd wyneb, ond dwi ddim am wneud am resymau personol. A fyddaf yn cael teithio ar gludiant i'r ysgol a mynychu'r ysgol?

Os bydd penderfyniad lleol i'w gwneud yn ofynnol i ddysgwyr wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant i'r ysgol ac yn yr ysgol, mae'n bwysig i ddisgyblion gydymffurfio â'r trefniant. Bydd ysgolion wedi cynnal asesiad risg cynhwysfawr i ddod i'r penderfyniad hwn. Os bydd gennych ragor o bryderon am wisgo gorchudd wyneb, trafodwch y mater gyda'ch ysgol neu leoliad.

Mae ystyriaethau eraill a all eithrio dysgwyr rhag gwisgo gorchudd wyneb. Mae lles y dysgwyr yn hanfodol wrth ystyried a ddylai staff neu ddysgwyr wisgo gorchuddion wyneb. Ni ddylai unrhyw un sy'n methu trin a thrafod gorchuddion wyneb yn unol â'r cyfarwyddyd eu gwisgo gan y gallai hynny gynyddu'r risg o drosglwyddo'r feirws yn anfwriadol. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn y canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau o dymor yr hydref.  

A fydd ysgolion yn ailgychwyn eu trefniadau arlwyo?

Ni fydd modd i bob ysgol ailgychwyn eu trefniadau arlwyo ar ddechrau tymor yr hydref. Mae amrywiol resymau am hyn, gan gynnwys iechyd a diogelwch disgyblion a staff. Bydd rhai ysgolion yn medru cynnig bwydlen lawn gyda phrydau poeth o ddechrau’r tymor, ac eraill ond yn medru cynnig dewis cyfyngedig. Hyd yn oed os na fydd ysgol yn ailgychwyn ei threfniadau arlwyo o gwbl, bydd y ddyletswydd i ddarparu prydau ysgol am ddim i ddisgyblion cymwys (a’r rhai sy’n cael eu diogelu yn ystod y cyfnod pontio) yn parhau.

Bydd y mwyafrif llethol o ysgolion eisoes wedi ysgrifennu at y rhieni er mwyn eu hysbysu am y trefniadau arlwyo yn ystod y tymor newydd. Dylai rhieni neu warcheidwaid sydd heb gael clywed eto gysylltu â’r ysgol i holi pa ddarpariaeth sydd ar gael. Mae rhai ysgolion, lle nad yw’r cyfleusterau arlwyo yn ailgychwyn, yn gofyn i rieni ddarparu pecyn bwyd i’w plant.

A fydd dysgwyr sy’n arfer derbyn prydau ysgol am ddim yn parhau i’w derbyn pan fydd dysgwyr yn dychwelyd i’r ysgol yn nhymor yr hydref?

Bydd dyletswyddau cyfreithiol yn ymwneud â darparu prydau ysgol am ddim yn gymwys pan fydd ysgolion yn ailagor i bob dysgwr ym mis Medi. Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl i ysgolion barhau i ddarparu cinio i ddysgwyr sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim (gan gynnwys y rhai sy’n cael eu diogelu yn ystod y cyfnod pontio). Yn ystod pythefnos gyntaf tymor yr hydref, hyd yn oed os bydd ysgol yn penderfynu na fydd disgwyl i ddysgwr sy’n cael prydau ysgol am ddim fod yn bresennol ar ddiwrnod penodol gan fod dyddiadau cychwyn y tymor yn amrywio, neu os na fydd cyfleusterau arlwyo’r ysgol yn ailagor, rhaid cyflawni’r ddyletswydd i ddarparu prydau ysgol am ddim i’r dysgwr hwnnw.

Os bydd fy ysgol yn argymell y dylid gwisgo gorchuddion wyneb mewn ardaloedd cymunedol, pwy fydd yn eu darparu?

Cyhoeddodd y Gweinidog Addysg ar 7 Medi fod Llywodraeth Cymru wedi neilltuo dros £2.3 miliwn i ddarparu gorchuddion wyneb i’r holl ddisgyblion uwchradd neu mewn lleoliadau addysg bellach. Cysylltwch â’ch ysgol neu awdurdod lleol i gael rhagor o wybodaeth.

Sut ddylwn i storio a gofalu am fy ngorchudd wyneb amldro?

Mae gwybodaeth ynghylch sut i storio a gofalu am eich gorchudd wyneb amldro ar gael.

Wrth gynnal asesiadau risg lleol, dylai ysgolion a lleoliadau ystyried defnydd diogel a threfniadau storio gorchuddion wyneb.

Os nad oes modd cadw pellter cymdeithasol llym yn yr ystafell ddosbarth, a ddylid defnyddio gorchuddion wyneb yn gyffredinol?

Mae'n canllawiau gweithredol i ysgolion a lleoliadau o dymor yr hydref yn amlinellu sut y gellir cynllunio ystafelloedd dosbarth i fod yn ddiogel rhag covid, gyda llai o gysylltiad, newidiadau i gynllun y dosbarth a chadw pellter cymdeithasol digonol gymaint â phosib.

Fodd bynnag, rydym yn cydnabod na fydd yn bosibl cadw pellter cymdeithasol llym rhwng dysgwyr bob tro, ac os bydd mesurau rheoli eraill fel grwpiau cyswllt a hylendid dwylo yn parhau, yn ôl ein canllawiau ni, ni ddylai gorchuddion wyneb fod yn ofynnol yn yr ystafelloedd dosbarth.

Mae'n bwysig cofio y bydd angen i unrhyw fesurau rheoli bwyso a mesur amrywiol beryglon. Mewn ystafelloedd dosbarth lle mae grwpiau cyswllt yn bodoli a mesurau rheoli eraill ar waith, mae'n rhaid cydbwyso'r budd ymylol a geir o ddefnyddio gorchuddion wyneb â'r effaith negyddol debygol ar y profiad dysgu, gan gynnwys clyw a chyfathrebu cymdeithasol.

A ddylai fod yn ofynnol i rieni ac ymwelwyr â'r ysgol neu leoliad wisgo gorchudd wyneb ar eiddo'r ysgol?

Bydd pobl ifanc oedran uwchradd ac oedolion sy'n ymweld ag ysgol neu leoliad yn cael gwybod gan y lleoliad os yw'n ofynnol gwisgo gorchudd wyneb. Gofynnir i rieni sy'n gollwng a chasglu plant o'r ysgol gadw pellter cymdeithasol oddi wrth blant eraill, rhieni a staff yr ysgol, a chadw at unrhyw gyfyngiadau cymdeithasol ehangach sydd yn eu lle.

Anogir ysgolion i ystyried amrywio amseroedd gwahanol weithgareddau, gan gynnwys amser cinio a'r egwyl, er mwyn lleihau nifer y bobl sy'n cronni mewn mannau cyffredin, gan gynnwys o amgylch mynedfeydd ac allanfeydd yr ysgol.

A all plant fynd i’r ysgol os oes annwyd arnyn nhw?

Os oes gan blant symptomau tebyg i annwyd sydd ar ffurf ysgafn, dylen nhw fynd i’r ysgol, os ydyn nhw’n teimlo’n ddigon iach i wneud hynny. Prif symptomau COVID-19 y mae angen ichi fod yn ymwybodol ohonyn nhw yw:

  • peswch cyson newydd
  • gwres/tymheredd uchel
  • colli synnwyr arogli neu flasu, neu unrhyw newid i’r synhwyrau hynny

Ond, os nad oes gan blant symptomau COVID-19, ac mae ganddyn nhw symptomau eraill tebyg i annwyd, fel trwyn sy’n rhedeg, nid oes angen iddyn nhw gael eu profi ac nid oes angen iddyn nhw na chi hunanynysu. Gall eich plentyn fynd i’r ysgol os yw’n ddigon iach i wneud hynny.

Darparu dŵr yfed mewn ysgolion

Mae Adran 5 Mesur Bwyta’n Iach mewn Ysgolion (Cymru) 2009, yn gosod dyletswydd ar bob awdurdod lleol i sicrhau bod dŵr yfed ar gael, yn rhad ac am ddim, ar fangre unrhyw ysgol a gynhelir. Mae'r ddyletswydd hon yn dal yn gymwys. Dylid annog disgyblion i ddod â'u poteli o ddŵr yfed, y gellir eu hail-lenwi, eu hunain gyda nhw ond, dylid parhau i ddarparu dŵr ar gyfer y rhai nad ydynt wedi gwneud hynny neu sydd angen eu hail-lenwi. Os na fydd cyfarpar oeri dŵr neu ffynhonnau yfed ar gael i’r disgyblion, gellir darparu jygiau o ddŵr, gydag aelod o staff a enwebwyd yn arllwys dŵr i ddisgyblion sydd ei angen.

A fydd athrawon ac ymarferwyr y mae angen iddynt hunanynysu yn dal i gael eu talu a gallu gweithio gartref?

Os na fydd athrawon neu aelodau eraill o’r staff yn gallu mynd i’r gwaith am eu bod yn gorfod hunanynysu, dylent siarad â’u cyflogwr a chytuno ar drefniadau rhesymol ar gyfer gweithio gartref, os ydynt yn ddigon da i wneud hynny. Caiff athrawon na allant fynd i’r gwaith eu talu fel arfer.

Lle mae staff yn darparu cymorth unigol neu grŵp i ddisgyblion ag anghenion addysgol arbennig (AAA), a all ysgolion ad-drefnu'r trefniadau cymorth er mwyn lleihau'r cyswllt rhwng grwpiau?

Nid yw dyletswyddau a rhwymedigaethau statudol awdurdodau lleol ac ysgolion sy'n ymwneud ag AAA wedi newid, ac mae’r rhain yn dal mewn grym, gan gynnwys y ddyletswydd i drefnu darpariaeth fel y nodir mewn datganiad.

Yn unol â’r canllawiau blaenorol, byddem yn annog dull ymarferol a hyblyg o sicrhau bod anghenion unigol yn cael eu diwallu tra'n lleihau'r cyswllt rhwng grwpiau, a dylid ystyried hyn fel rhan o unrhyw asesiad risg.  Er enghraifft, gall creu amserlen a threfnu darpariaeth gymorth 1:1 dros gylch hirach, er mwyn cynnal lefelau cyffredinol o gymorth tra'n lleihau cysylltiad staff a dysgwyr â gwahanol grwpiau neu unigolion fod yn briodol.

Dylai ysgolion barhau i ymgynghori â rhieni a gofalwyr ynghylch anghenion cymorth penodol, a defnyddio eu disgresiwn yn hyblyg wrth gytuno ar y ffordd ymlaen i ddysgwyr penodol.

Rhannu’r dudalen hon