Neidio i'r prif gynnwy

Cymorth i weithwyr gofal sy’n gorfod hunanynysu neu aros i ffwrdd o'r gwaith i ddiogelu'r bobl y maent yn gofalu amdanynt.

Cyhoeddwyd gyntaf:
30 Hydref 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Mae'r cynllun hwn yn darparu cymorth ariannol i weithwyr gofal cymdeithasol sydd angen hunanynysu neu aros i ffwrdd o'r gwaith yn unol â'r canllawiau presennol.   

Mae'r cynllun ychwanegiad at dâl salwch statudol yn cefnogi gweithwyr gofal cymdeithasol

  • sydd ddim ond cael tâl salwch statudol (gov.uk) am absenoldebau a ddisgrifir yn y canllawiau hyn neu
  • sydd ddim yn cael unrhyw incwm o gwbl.

Mae'n darparu cyllid i gyflogwyr allu talu tâl llawn i weithwyr am absenoldebau cymwys. Nid yw gweithwyr a fydd yn derbyn tâl salwch galwedigaethol yn gymwys ar gyfer y cynllun hwn.

Mae hyn yn dileu'r anfantais ariannol i weithwyr gofal cymdeithasol yn sgil cadw draw o'r gwaith. Bydd hyn yn helpu i amddiffyn ein dinasyddion sydd fwyaf agored i niwed.

Mae'r cynllun ar gael tan 31 Mawrth 2022.

Pwy sy'n gymwys

Mae bod yn gymwys ar gyfer y cynllun yn dibynnu ar:

  • eich rôl
  • mathau o gyflogaeth
  • rhesymau dros absenoldeb
  • pa dâl salwch a gewch

Eich rôl

I fod yn gymwys rhaid ichi fod:

  • yn weithiwr cyflogedig mewn cartref gofal cofrestredig (gan gynnwys cartrefi plant)
  • yn weithiwr cyflogedig mewn gwasanaeth gofal cartref
  • yn weithiwr cymorth mewn llety argyfwng/dros dro
  • yn weithiwr cymorth mewn tai â chymorth neu’n weithiwr allgymorth digartrefedd
  • yn weithiwr cymorth mewn cynllun tai â chymorth sy’n darparu cymorth fel y bo’r angen yng nghartrefi pobl
  • yn weithiwr gofal cymdeithasol asiantaeth neu nyrs asiantaeth (gyda gwaith wedi’i drefnu gyda chartref gofal cofrestredig, gwasanaeth gofal cartref neu wasanaeth cymorth tai cymwys sydd wedi’u cynnwys yn y cynllun)
  • yn staff cronfa neu staff wrth gefn sydd wedi trefnu i weithio cyfres o sifftiau
  • yn staff dan gontract sy’n darparu gwasanaethau hanfodol fel arlwyo rheolaidd mewn cartrefi gofal ac yn cael cyswllt sylweddol â phreswylwyr 
  • yn gynorthwyydd personol a delir drwy daliadau uniongyrchol
  • yn staff atodol mewn llety math ‘hostel’ â chymorth, gydag ardaloedd cymunedol mawr a threfniadau arlwyo

Os oes gennych ddwy swydd a bod y ddwy yn gymwys ar gyfer y cynllun, gallwch hawlio taliadau mewn perthynas â’r ddau gyflog rhan-amser.

Mathau o gyflogaeth

I fod yn gymwys gallwch fod:

  • yn weithiwr amser llawn neu ran-amser
  • ar gontract cyflogaeth dim oriau
  • ar gontract parhaol neu dros dro
  • yn gweithio o asiantaeth ofal
  • yn staff cronfa neu staff wrth gefn
  • yn hunangyflogedig

Yr absenoldebau sydd wedi’u cynnwys dan y cynllun hwn

Rhaid eich bod yn cymryd amser o'r gwaith oherwydd un o’r rhesymau canlynol:

  1. Wedi cael prawf PCR ac yn aros am ganlyniadau oherwydd
  • symptomau COVID-19
  • bod gan rywun rydych chi'n byw gyda nhw symptomau COVID-19
  • eich bod wedi’ch nodi fel cyswllt gan wasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru neu drwy'r ap, a chithau wedi’ch brechu'n llawn
  1. Hunanynysu oherwydd
  • eich bod wedi cael prawf COVID-19 positif
  • eich bod wedi’ch nodi fel cyswllt gan wasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru neu drwy’r ap, a chithau heb eich brechu’n llawn
  1. Mae eich cyflogwr am ichi gadw draw o'r gwaith oherwydd eich bod wedi cael eich nodi fel cyswllt gan wasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru neu drwy'r ap a:
  • rydych yn byw gyda rhywun sydd wedi cael prawf COVID-19 positif, nid yw eich cyflogwr yn gallu eich symud i wneud dyletswyddau lle nad ydych yn gweithio’n uniongyrchol â defnyddwyr gwasanaeth, ac rydych wedi'ch brechu'n llawn
  • rydych chi'n gweithio gyda phobl sydd ag imiwnedd gwan a/neu sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol. Ni all eich cyflogwr eich symud i wneud gwaith arall yn lle gyda’r grŵp hwn, ac rydych wedi’ch brechu'n llawn

Caiff y tâl ei dalu o'r diwrnod cyntaf o absenoldeb ac mae'n parhau am uchafswm o 10 diwrnod (sef y cyfnod hunanynysu presennol). Bydd hyd yr absenoldeb yn aml yn llai na 10 diwrnod oherwydd y ffordd y caiff 'diwrnod un' ei gyfrifo. Mewn llawer o achosion, bydd yn aml yn gyfnod byr iawn wrth aros am ganlyniad prawf i ganiatáu dychwelyd i'r gwaith. Disgwylir ichi gael prawf COVID-19 cyn gynted â phosibl.

Does dim cyfyngiad ar sawl gwaith y gall gweithwyr fanteisio ar y cynllun hwn. 

Dylai gweithwyr gysylltu â’u rheolwr yn y ffordd arferol pan na allant weithio. Bydd angen ichi roi unrhyw dystiolaeth resymol y mae eich rheolwr wedi gofyn amdano. 

Pa dâl a gewch chi

Rydych yn gymwys i gael tâl am yr absenoldebau a ddisgrifir yn y canllawiau hyn os mai dim ond tâl salwch statudol neu ddim incwm o gwbl y byddech yn ei gael fel arall.

Nid ydych yn gymwys ar gyfer y cynllun hwn os byddwch yn cael tâl llawn wrth gymryd amser i ffwrdd ar gyfer yr absenoldebau sy'n gysylltiedig â COVID-19 a ddisgrifir yn y canllawiau hyn.

Byddwch yn gymwys ar gyfer y cynllun hwn os yw’r cyfnod y telir cyflog llawn ar ei gyfer yn gyfyngedig a’i fod yn llai na’r hyn a ddisgrifir yn y canllawiau hyn.

Yr absenoldebau nad ydynt wedi’u cynnwys dan y cynllun hwn

Nid ydych yn gymwys os ydych yn cymryd amser i ffwrdd o'r gwaith am un o'r rhesymau canlynol:

  • mae angen i chi hunanynysu ar ôl teithio dramor oherwydd nad ydych wedi cael eich brechu'n llawn
  • er mwyn cael prawf PCR ac unrhyw absenoldeb pellach yn sgil dychwelyd o wlad rhestr Oren, a chithau wedi'ch brechu'n llawn
  • rydych yn sâl oherwydd salwch arall. Yn y sefyllfa hon, bydd taliad uwch y tâl salwch statudol yn dod i ben pan gewch ganlyniad negatif i brawf COVID-19
  • rydych wedi profi'n bositif am COVID-19 ac nid ydych yn ddigon da i ddychwelyd i'r gwaith pan ddaw'r cyfnod hunanynysu i ben. Bydd y cynllun ychwanegiad at y tâl salwch statudol yn dod i ben a bydd eich incwm yn lleihau i'r hyn ydyw fel arfer pan fyddwch yn cymryd absenoldeb salwch.
  • os oes gennych gyfrifoldebau gofal plant neu ofalwr, hyd yn oed os yw hyn oherwydd COVID-19
  • os na allwch weithio oherwydd eich bod wedi cael ei asesu fel rhywun sydd â risg uchel drwy'r adnodd asesu risg COVID-19 ar gyfer y gweithlu
  • neu os yw meddyg teulu neu feddyg ysbyty wedi eich cynghori i hunanynysu cyn neu ar ôl triniaeth feddygol

Rolau staff cymwys

Rôl Gwybodaeth am bwy sy'n gymwys
Gweithwyr gofal cartref

Mae gweithwyr gofal sy'n cael eu cyflogi gan wasanaeth cymorth cartref cofrestredig yn gymwys. Mae hyn yn cynnwys:

  • gweithwyr gofal sy'n darparu gofal i bobl mewn cartrefi preifat
  • pobl sy'n rhan o drefniant byw â chymorth
Gweithwyr gofal a nyrsys sy'n cael eu cyflogi mewn cartrefi gofal 

Mae gweithwyr gofal sy'n cael eu cyflogi i ofalu am bobl sy'n byw mewn cartrefi gofal cofrestredig yn gymwys. Mae hyn yn cynnwys:

  • cartrefi gofal i oedolion hŷn, oedolion iau a phlant
  • ysgolion a cholegau arbennig preswyl sydd wedi'u cofrestru fel
  • cartrefi gofal gydag Arolygiaeth Gofal Cymru

Staff ategol mewn cartrefi gofal a llety math ‘hostel’ â chymorth

Mae cogyddion, staff domestig, gweinyddwyr, cydgysylltwyr gweithgareddau, staff cynnal a chadw a staff ategol eraill yn gymwys lle mae'n ofynnol iddyn nhw weithio mewn cysylltiad agos a rheolaidd â phreswylwyr.
Rheolwyr a staff goruchwylio mewn cartrefi gofal a gwasanaethau cartref

Mae uwch staff yn gymwys i gael taliad pan fydd eu gwaith yn golygu eu bod yn dod i gysylltiad agos â phobl sy'n derbyn gofal ac nad ydyn nhw'n gallu cadw pellter cymdeithasol.    

Staff sy’n gweithio i gontractwyr mewn cartrefi gofal Rhaid i staff ddarparu gwasanaethau hanfodol yn ddyddiol fel arlwyo rheolaidd neu wasanaethau glanhau a’u bod yn dod i gyswllt agos â phreswylwyr
Cynorthwywyr Personol Mae cynorthwywyr personol yn darparu gofal personol a chymorth i unigolion yn eu cartrefi eu hunain. Dim ond pan gânt eu talu drwy daliadau uniongyrchol ac nid drwy drefniadau eraill y mae cynorthwywyr personol yn gymwys.
Gweithwyr cymorth mewn cynlluniau tai â chymorth, cymorth yn ôl yr angen, llety argyfwng a gweithwyr allgymorth digartrefedd Mae gweithwyr cymorth yn y cynlluniau cymorth tai hyn yn cael eu cynnwys yn y cynllun hwn.
Gweithwyr gofal asiantaeth a nyrsys asiantaeth Staff asiantaeth sydd wedi cael eu harchebu i ddarparu cyfres o sifftiau mewn cartref gofal cofrestredig neu wasanaeth gofal cartref. Rhaid i'r gweithiwr fod wedi cadarnhau y bydd yn gwneud y shifftiau cyn sylwi ar symptomau neu orfod hunanynysu
Gweithwyr cronfa/wrth gefn/achlysurol Gweithwyr sydd wedi cael eu harchebu i ddarparu cyfres o sifftiau mewn cartref gofal cofrestredig neu wasanaeth gofal cartref. Rhaid i'r gweithiwr fod wedi cwblhau o leiaf un o'r gyfres hon o sifftiau cyn ei absenoldeb.
Gweithwyr proffesiynol perthynol i iechyd

Mae gweithwyr proffesiynol perthynol i iechyd sy'n cael eu cyflogi, ac sy'n gweithio o fewn, cartref gofal cofrestredig neu wasanaeth gofal cartref yn gymwys:

  • os ydynt yn darparu gofal a chymorth uniongyrchol i bobl ac
  • nad yw cadw pellter cymdeithasol yn bosibl

Rolau staff nad ydynt yn gymwys

Staff sy'n gweithio mewn lleoliadau gofal iechyd, gan gynnwys ysbytai preifat a hosbisau Mae'r cynllun hwn yn gynllun penodol i gefnogi staff gofal cymdeithasol ac nid yw'n cynnwys staff sy’n gweithio mewn lleoliadau gofal iechyd.
Rheolwyr rhanbarthol/ Unigolion Cyfrifol  Nid yw rheolwyr rhanbarthol ac unigolion cyfrifol fel arfer yn gweithio o fewn gwasanaethau gofal ac nid ydynt yn darparu gofal personol. Nid ydynt yn gymwys ar gyfer y cynllun hwn, oni bai y gallant ddangos eu bod yn gymwys o ganlyniad i’w trefniadau gwaith penodol.
Gofalwyr maeth Mae gofalwyr maeth yn cael lwfans ac yn gyffredinol nid ydynt yn weithwyr cyflogedig. Nid ydynt yn gymwys ar gyfer y cynllun hwn. 
Gofalwyr cysylltu bywydau Mae gofalwyr cysylltu bywydau yn cael lwfans ac yn gyffredinol nid ydynt yn weithwyr cyflogedig. Nid ydynt yn gymwys ar gyfer y cynllun hwn. 
Gweithwyr mewn canolfannau teulu preswyl   Nid yw'r gweithwyr hyn yn darparu lefelau sylweddol o ofal personol ac nid ydynt yn gymwys ar gyfer y cynllun.
Staff eraill mewn cartrefi gofal i blant  Nid yw staff addysgu, staff therapiwtig a staff swyddfa mewn cartrefi gofal i blant ac ysgolion neu golegau preswyl arbennig yn gymwys ar gyfer y cynllun. Mae staff o'r fath yn debygol o allu cadw pellter cymdeithasol ac nid yw eu rolau'n cynnwys darparu gofal uniongyrchol.
Gwasanaethau ymyrraeth gynnar a gwasanaethau yn y gymuned    Nid yw gweithwyr gofal cymdeithasol sy'n cael eu cyflogi mewn gwasanaethau cymunedol yn gymwys ar gyfer y cynllun, oni bai eu bod wedi'u hadleoli i rôl gymwys. 
Gwirfoddolwyr a gofalwyr di-dâl Nid yw gwirfoddolwyr a gofalwyr di-dâl wedi'u cynnwys yn y cynllun hwn, sydd wedi'i anelu at weithwyr cyflogedig.
Gwasanaethau gofal plant a chwarae  Nid yw gweithwyr gofal sy'n cael eu cyflogi gan y gwasanaethau hyn yn darparu gofal personol yng nghartrefi pobl ac nid ydynt yn gymwys ar gyfer y cynllun hwn.

Materion trawsffiniol

Os ydych chi’n gweithio mewn cartref gofal yng Nghymru, rydych chi’n gymwys ar gyfer y cynllun (lle bynnag yr ydych yn byw).

Os ydych chi’n gweithio mewn cartref gofal y tu allan i Gymru, nid ydych chi’n gymwys ar gyfer y cynllun (lle bynnag yr ydych yn byw).

Os ydych chi’n gweithio i asiantaeth gofal cartref sydd wedi’i chofrestru yng Nghymru ac yn darparu gofal i bobl Cymru, rydych chi’n gymwys ar gyfer y cynllun.

Os ydych chi’n gweithio i asiantaeth gofal cartref nad yw wedi’i chofrestru yng Nghymru, nid ydych yn gymwys ar gyfer y cynllun.

Rhaid i Gynorthwywyr Personol ddarparu gofal a chymorth i berson sy’n cael taliadau uniongyrchol gan awdurdod lleol yng Nghymru. 

Sut mae'r cynllun yn gweithio

Pan fydd cyflogwr yn gymwys i gymryd rhan yn y cynllun a bod gweithiwr yn gymwys i gael yr ychwanegiad at dâl salwch statudol, mae'r broses fel a ganlyn:

Datganiad

Rhaid i’r gweithiwr gyflwyno ffurflen sy'n cynnwys datganiad. Mae hyn yn nodi eu bod yn rhoi eu caniatâd i ddata personol gael eu rhannu â'i awdurdod lleol er mwyn gweinyddu'r cynllun. Mae hefyd yn galluogi cynnal gwiriadau priodol i osgoi hawliau dyblyg.

Dylai gweithwyr gwblhau'r datganiadau hyn cyn gynted â phosibl, fel eu bod ar waith ar gyfer unrhyw absenoldeb perthnasol. Bydd ffurflenni datganiadau yn cael eu darparu gan yr awdurdod lleol.

Absenoldeb staff

Mae'r gweithiwr gofal cymdeithasol yn hysbysu'r cyflogwr neu'r asiantaeth nad yw'n gallu dod i'r gwaith oherwydd un o’r rhesymau a ddisgrifir yn y Rhesymau dros absenoldeb uchod.

Mae'r gweithiwr gofal cymdeithasol yn cadarnhau ei fod yn dymuno manteisio ar y cynllun ychwanegiad at dâl salwch statudol (ffurflen wedi'i chyflwyno eisoes):

  • Mae’r cyflogwr yn talu’r cyflog llawn i’r gweithiwr gofal cymdeithasol yn unol â threfniadau arferol y gyflogres (yn wythnosol neu’n fisol). Pan fo’r oriau sy’n cael eu gweithio yn rhai afreolaidd, dylid talu’r cyflog cyfartalog gan ystyried yr wyth wythnos ddiwethaf 
  • Mae’r asiantaeth yn talu’r gweithiwr ar gyfer y shifftiau a drefnwyd cyn y sylweddolwyd bod angen cymryd cyfnod o absenoldeb 
  • Mae'r cyflogwr/asiantaeth yn hysbysu'r awdurdod lleol ac yn darparu manylion rhif yswiriant gwladol, cyflog, dyddiadau absenoldeb a chategori absenoldeb y gweithiwr gofal cymdeithasol

Mae'r broses hon yn berthnasol i:

  • ddarparwyr gofal cymdeithasol
  • asiantaethau
  • contractwyr 

Bydd yr awdurdod lleol yn ad-dalu'r cyflogwr drwy daliadau misol, neu'n amlach os bydd angen. Gwneir taliadau uniongyrchol o hyd i alluogi cyflogwyr i dalu Cynorthwywyr Personol 

Beth mae angen i gyflogwyr ac asiantaethau gofal ei wneud

Mae cyflogwyr ac asiantaethau gofal yn gyfrifol am:

  • roi gwybod i staff bod y cynllun ar gael
  • rhoi ffurflenni datganiad iddynt a chadw ffurflenni datganiad at ddibenion archwilio/gwirio am o leiaf 24 mis ar ôl dyddiad y taliad
  • parhau i dalu cyflog llawn i staff cyflogedig neu staff asiantaeth (ni ddylid gwneud ôl-daliadau)
  • cyflwyno hawliadau i'r awdurdod lleol

Mae CThEM wedi cadarnhau bod y taliad uwch a wneir i weithwyr o dan y cynllun ychwanegiad at dâl salwch statudol yn cael ei ystyried yn enillion. Rhaid talu treth, cyfraniadau yswiriant gwladol a, cyfraniadau phensiwn ac ad-daliadau benthyciad myfyriwr, lle bo hynny'n briodol. Bydd y taliad hefyd yn cael ei ystyried mewn cyfrifiadau budd-daliadau.

Gan y bydd y taliadau hyn yn codi cyflog gweithiwr i lefel cyflog llawn, bydd y didyniadau fod yr un fath â'r rhai a gymerir o'r cyflog fel arfer.

Bydd gweithwyr gofal nad ydynt yn cael tâl salwch statudol, ond sydd fel arall yn gymwys ar gyfer y cynllun hwn, yn cael 100% o'u cyflog arferol. 

Cyfrifo gwerth yr ychwanegiad

Gwerth yr ychwanegiad yw'r gwahaniaeth rhwng gwerth tal salwch statudol a chyflog llawn arferol y gweithiwr.

Os yw'r gweithiwr yn gweithio oriau afreolaidd, mae'r cyflog cyfartalog yn seiliedig ar yr enillion dros yr wyth wythnos ddiwethaf. Ni fyddai hyn yn cynnwys unrhyw fonws neu ôl-daliadau.

Os yw’r gweithiwr yn gwneud mwy o oriau na’r oriau yn eu contract yn rheolaidd, gellir cynnwys yr oriau hyn yng nghyfrifiad y cyfartaledd.

Bydd gweithwyr asiantaeth yn cael eu talu ar gyfer y shifftiau y trefnwyd iddynt eu gweithio.

Rheoli data

Mae pob sefydliad yn gyfrifol am sicrhau bod y data y mae'n eu casglu a'u cadw yn cydymffurfio â'r rheoliadau GDPR. Dim ond data cryno y bydd Llywodraeth Cymru yn eu cadw, lle na ellir adnabod unigolion. 

Gofynnir i staff roi caniatâd drwy’r ffurflen ddatganiad i wybodaeth bersonol gael ei rhannu gyda'r awdurdod lleol at ddibenion gwneud y taliad hwn yn unig.  

Cynllun cymorth hunanynysu

Efallai y byddwch yn gymwys am y cynllun cymorth hunanynysu ac y byddwch yn dewis gwneud cais i'r cynllun hwnnw. Cynghorir chi i ystyried meini prawf cymhwysedd y ddau gynllun gan eu bod yn wahanol i’w gilydd.  

Ni ddylech geisio hawlio o’r ddau gynllun ar gyfer yr un cyfnod o absenoldeb. Bydd hyn yn gyfystyr â thwyll.

Fodd bynnag, fe gewch hawlio o’r ddau gynllun ar gyfer absenoldebau ar wahân. Rhaid ichi roi gwybod i’ch cyflogwr yn syth os ydych yn dymuno gwneud cais i’r cynllun cymorth hunanynysu. Bydd eich cyflogwr yn dod â’r ychwanegiad at dâl salwch statudol i ben. 

Ni chaiff y ddau gynllun orgyffwrdd. Byddai hwn yn daliad dyblyg. Eich cyfrifoldeb chi yw gwneud yn siŵr eich bod yn gwneud cais i un cynllun yn unig ar y tro. Rhaid ichi roi gwybod i’ch cyflogwr os ydych yn bwriadu newid o un cynllun i’r llall.

Rhaid i staff asiantaeth ddilyn yr un broses.