Neidio i'r prif gynnwy

Cyngor a gyflwynwyd i'r Prif Weinidog ar adolygu trefniadau’r cyfyngiadau.

Cyhoeddwyd gyntaf:
24 Gorffennaf 2020
Diweddarwyd ddiwethaf:

Rhannu’r dudalen hon

Brif Weinidog,

Rwyf wedi adolygu'r diwygiadau arfaethedig i Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Cymru) 2020 sy'n cynnwys:

  1.    Caniatáu i leoedd penodedig ailagor:

  • pob llety hunangynhwysol arall sydd â chyfleusterau a rennir, megis safleoedd gwersylla
  • sinemâu, amgueddfeydd, orielau a gwasanaethau archifau dan do
  • gwasanaethau cysylltiad agos ac eithrio triniaethau ar rannau risg uchel o'r corff (wyneb a gwddf). Mae'r rhain yn cynnwys: salonau ewinedd a harddwch; parlyrau tylino; a sefydliadau sy’n darparu gwasanaethau lliw haul, tyllu’r corff, tatŵio, electrolysis neu aciwbigo, gan gynnwys y gwasanaethau hyn mewn sbas
  • agor y farchnad dai yn llawn
  • arcedau difyrion (canolfannau gemau oedolion a chanolfannau adloniant teuluol)
  • atyniadau tanddaearol

  2.    Eithrio hamdden dan oruchwyliaeth ar gyfer plant a phobl ifanc dan 18 oed o'r Rheoliadau ynglŷn ag ymgynnull yn yr awyr agored a dileu'r darpariaethau ar weithio gartref o'r Rheoliadau.  

  3.    Diwygio'r Rheoliadau i'w gwneud yn orfodol gwisgo gorchudd wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus. 

Cyngor cyffredinol

Rwy'n argymell mabwysiadu'r diwygiadau hyn.

Ystyriaethau penodol

Ar hyn o bryd, rydym yn parhau i weld lleihad yn lledaeniad ac effaith y coronafeirws yng Nghymru ac mae gennym raglen Profi, Olrhain a Diogelu sefydlog ac effeithiol ar waith. Rwy'n nodi â phryder y gallai cyfradd y lleihad mewn heintiau fod yn gwastatáu. Rwy'n nodi bod ein systemau gwyliadwriaeth wedi'u cryfhau fel y gallwn ganfod a rheoli clystyrau o achosion newydd. Mae'r datblygiadau hyn yn creu'r cyfle i wneud newidiadau arfaethedig heb beryglu iechyd y cyhoedd yn ormodol.

Er bod y niwed uniongyrchol i rywun sy'n cael ei heintio â COVID-19 yn parhau i leihau, rwy'n dal i bryderu bod y cyfyngiadau presennol yn arwain at effeithiau negyddol sylweddol ar iechyd meddwl a lles. Mae'r effeithiau hyn yn arbennig o ddwys ar bobl ifanc, a'r rhai sy'n ei chael yn anos deall yr angen am newid i'w bywyd bob dydd megis plant ifanc neu bobl ag awtistiaeth. Gallai parhau i adfer gweithgarwch economaidd mewn meysydd sydd o bwys i'r cyhoedd (er enghraifft, gwasanaethau personol, y farchnad dai, lleoliadau adloniant a diwylliant a chaniatáu i bobl fynd ar wyliau) helpu i leddfu'r effeithiau hyn.

Rwy'n nodi barn y Prif Economegydd ei bod

bron yn sicr bod cynnydd mawr iawn mewn diweithdra yn anochel bellach. Mae gwaith dadansoddi yn dangos bod y rhai sydd fwyaf tebygol o deimlo effaith negyddol diweithdra hirdymor, sef y ffurf fwyaf niweidiol, yn cynnwys pobl ifanc sy'n dechrau arni yn y farchnad lafur, pobl mewn swyddi â chyflog isel a swyddi sy'n gofyn am lai o sgiliau, a phobl sydd dan anfantais yn y farchnad lafur am resymau eraill gan gynnwys iechyd gwael, anabledd a/neu wahaniaethu yn eu herbyn.

Y grwpiau hyn sydd hefyd yn y perygl mwyaf o effeithiau 'creithio' hirdymor a allai gael effaith ar weddill eu bywydau o ran iechyd, lles a disgwyliad oes, a hynny ar ben yr effeithiau mwy uniongyrchol ar eu hincwm yn y dyfodol a'r perygl o ddiweithdra rheolaidd. Mae'n debygol iawn mai un o'r canlyniadau fydd ehangu anghydraddoldebau ymhellach dros yr hirdymor. Felly, mae'n bwysig iawn bod camau yn cael eu cymryd i adfer lefelau o weithgarwch economaidd cyn gynted â phosibl, ond gan wneud hynny yn gyson â diogelwch y cyhoedd yn y tymor byr.

Rwy'n nodi bod y cynigion hyn i lacio'r cyfyngiadau yn cael eu gwneud ar adeg pan ddylid annog y cyhoedd i dreulio rhagor o amser yn yr awyr agored lle mae trosglwyddiad y feirws yn llai. Rwy'n dal i bryderu bod risg uwch o drosglwyddo'r feirws dan do ac rwy'n cynghori ein bod yn parhau i argymell i'r cyhoedd wisgo gorchuddion wyneb mewn lleoedd prysur dan do lle mae'n amhosibl cadw pellter cymdeithasol digonol.

Dros y misoedd i ddod, rwy'n disgwyl gweld clystyrau, achosion a brigiadau o'r coronafeirws ac mae'n bosibilrwydd go iawn y bydd cynnydd sylweddol mewn trosglwyddiadau feirysol. Bydd hyn yn rhoi pwysau wedyn ar y system iechyd ac yn effeithio ar iechyd y cyhoedd tuag at ddiwedd y flwyddyn. Rwy'n argymell yn gryf ein bod yn cryfhau ein negeseuon i'r cyhoedd fel y bydd dinasyddion Cymru yn deall nad yw risgiau pandemig y coronafeirws wedi diflannu, mai cadw pellter cymdeithasol a hylendid anadlol yw'r ffyrdd gorau o'n diogelu o hyd, ac y gallai fod angen ailosod cyfyngiadau ar fywyd cyhoeddus yn lleol neu'n genedlaethol pe bai yna ail don o'r clefyd. 

Dr Frank Atherton

Prif Swyddog Meddygol

Llywodraeth Cymru

23 Gorffennaf 2020

Rhannu’r dudalen hon